booksmedicos.org
8002
-. 'iol9$1"'i"w
iiá v' 'lr t tl ¡rYtnut'
'4I
z$qrw obrlluoa
'VlS 're
vw
srr\el ,{
SW
.
lo)
'Pot{llul¡o)
Je}luuefrooseuorso4snll
soxol.,ltroMrltrol
uqol dscH
\.ruSiataw
'otunlpVtot
roporc
io colo xpw I loio oj6nr)
cwc'tqz'J ltvH)tw r
soxel'solloc
puo¡¡ro¿¡o¡oLreyl ¡otldso¡
.
orcofo rx9w ^ lDro oJbnr) aP orcr^rés ep elef
a-s¿o,nsléo or|Paw o4ué) soYataP ooprsre^tLf'l
satuaprs¡¡
ap olus urou¿lul té oroo rotrarc
lotsofoltxPW^ lDro ouDrnI:) losaJoi¿
SW'SqO'lll Sl'l'll oüV¡lAol r
stüoltol
KWWSERRNVPHGLFRVRUJ
NOIJICA VCINNCES
oznvTl[IeP
IEITEC
sorr8rgrrlrfQ
saluproqv
KWWSERRNVPHGLFRVRUJ
Ed¡for Coord¡nador: D¿ Lu¡5A. Colmendres
Ed¡lor eñ Jefe: Gobr¡el C. Santo Cruz
530Wqr¡dstrsd,pi odepfq, pAt9t0ó, usa
Todoslos derechosreservodos.Nlnguno porie de eto pubiicoctónpuede reproductrseo
r o r _ i r r s - o o r 1 1 q a l - e d i o e l - c r r o r , c o m e o ' i c o r c l L y e r d or o t o L o p
o o o o q ' o b o d op o
c L oo ' e r s i \ r é . od e o l - o .e 1 o- i é n r od e l b r o , o ' . r é p e r - r o e . , , r o o é l o i e o | o . é :
. e . e , p o r s o o , . i d o dn .e s , i s e , . , oJ o r o - o 1 e ¡ o )p o l
T l e d i r o '' o e . , e p o i s o b e { d e L r e c l o d
c " o l q L i e l - t ' ó r r e u | 3 l e d e r , o l q L i e r- o t e r o l - o r t e r ; d o d q u E J o p , b i . o . : o r c o l r e , e
i l l o r - o c r ó ' ^ o . i o r o d o c o n p i l p o g e r e o l e ,d e . u r d o d o - e o i c o ' q L " , o d - b e 1 , e , 1 o
ducidoscomo infrucclonesespecilicospqrq pocientesindivduoles Lo informoctónv emoo
que de produoos morufoci!rodosi¡serrosd;ben se¡ revisodosporc et conocimtenidocrLjo,
i¡cluyendoconirolndicociones,
doslsy preco!ciones.
E d i c i o ¡o r i q n o l e n d l o m oi n qe s
Surgicol Approorhes ro rhe
Fo<iol Skelelon - SecondEdition
E d w o r dE l i s l l ' M i c h o e F
l .Z l d e
sBN0.78I7-5499
2
Publlcociónouiorizodoeñ idiomo espoño por:
t i p i n c o lW
i i l l i o m s& W i k i n s
ActuolidodesMédico Odontolóoicoslotinoomérico.íAMOLCAj
Abordoies Quirúrqicos
del lWqcizoFociol
SeEundá Edición
ISBN:
978-9588328-20-l
NIT:90000ó819.7
Edición Año 2OO8
Troducido
ol espoñol
por|D¡.Tomós
Holzhocker
Artosfinoles:BeohizHerndndez
Vósquez
lmpresoen Co ombiopor: D'vinniS.A.
rro Avendo surdo A tomtroE¿fk o Rolo6 Ponlo3, Urb Abmno.Aprdo poeo óA772- 10ó2A Coroco
s - Venezuota
r é t ! 1 5 8 2 1 2 1 2 ó 6 ó 1 7 ó - 2 o o 8 óF. o
0 /11 5 8 2 1 2 ) 2 ó 1 4 ó 0 8 - e . m o i l : o m ó c o @ ñ o v s r o ¡ . n e r . v e . W e b
Argent¡no
Azcuénoso
t2Z7- PB"D' Buenos
An6s
T ef : ( 5 4 I ] l 4 8 2 1 . 2 0 5 t 4 8 2 ó . 9 0 5 0
e m o : o m ó c oo r @ y d h oc o m . o r
Perú
Av.Alrre¿oBenovdes
N ' 2 ó 4 - P h o5 O f h 5 0 2
M n d f o r e st i m o
T €f s :2 4 3 . 3 t ó t
e moi [email protected]
Colombio
C a e 2 4s u rN " 1 2b l 6 B ó g ó l á
Ie ls:\571)a729164
C € :( 3 1 1 ) 2 3 0 1 1 6 5
fa\:1511)4724140
e-maI qere..a@añócacoombi¿com
Webr\\/W ¿mólcacolomb
¿ .om
México
Guoleñolc
5'Avenido29.ó0 Zoño8, Vate Dófd¡ó
Bou/evofd
5ü, Ctúdodsoncr róbal
Muncipiode Mixco,Dpro.cleGuotemola
Guoremola,
C.A CódigoPostoll05Z
(00502)244 3ó 098
Teétonos:
2 4 43 7 0 1 A- F d x : 2 4 7 7 9 1 2 2
emoil,omó[email protected]
Di5rr¡buido¡e5
Poncmó
A r q u i r e c i uNr"o4 9 t o c o t 2 c, o o n i oc o p i t . o
B o t t v i oc.ó r a R i c o c h t e E c u o d o ¡
^
^
_
CenrfóComerc
oltq GronEstoclón
Unv€ts¿odMéxico D.f.Méxco
E Savodor-EsDoñdErodosUntdos
Nivel00tocol9T
T e k : 5 ó 5 . 8 0 8 8 2 5 3 3 . 9 5 0 2 1 , F o x , 5 ó 5 . 9 t 9 9 8 H o n d ü o sN i c o r o s u o
Iell:26tAAA3tux:2ó16704
poroguoyurusuoy
emat:[email protected]
ema : amocopoñomo@hoima
com
Web:www.omoconer
República
Domtntcono
booksmedicos.org
'SAA 'türl
booksmedicos.org
aplz la0qrlw
'orro¿as
, t n]lLrpat,nb :WV tupd
'soo.1r41t!!1
tl t.Bqovt
ug
lr4'S1CI'uws inoO o!':uatl pr$lar rurtt, ot.o¿o¡ualwnaprrSr
JIJ sltlJ p,tút¡rw
$p,tl lv
uadn rSnoC
Iras uaqllD
lurwd [qrotu1¿
$ow parqs.tnqx
t[ox !úanzrx
p0ntoq $tao[
atlú' ratut[1r.1
.t"ur'-lg.ttwt'
nktq raqoa
:tEpra¿'a'ruava¿rp$' oprllp'p pt', otq 'tt4
'
"
.,o?!wp,,wua!sopar'ela,a{atd
na uotantnpo¿
'opnpaxqau an6tzupyatuapl apqLr4 r a.tqltlsat rturrlr ,!pp aNraplxqluuotwq ani soqtnwtu¡¡
'ptar?uI
Ettu¿! run brquals
booksmedicos.org
s8I ?luolcaPDuoPalrFoqv I I
af"p,oqV Ot
69r ¡¿tnqrpurruo4er
gg¡ :rpqrputuqns efrp:oqy 6
DloPsolo!)orsuo4
soloProqv
:9 u9!r)o9
19t olnqlPuDu¡
¿tT r€lnqpu€uJr€lnqlsa,rofzp:oqy g
III roúadns.¡€lrnru¡
lep sotupoqv I
soloP¡oqv
:t u9!1¡e9
ó01 lolrDlozPDur
loProlo¡oruo¡t
ofrp:oqy 9
19 ¡ruo.ro:
eloP¡oqv
:eu9!r3es
ól louo¡or
g9 rorrodnsopydrgd ofep.roqy9
1ep
aitp:oqy y
99 vfacq ep or:zr1q:oudns
sol?punluo)su?rlsofuProqv c
It
oprd.rgd
pp s? lrl ! soougtrcsulrseiúproqv ¿
6 ror;e.¡ur
sauoFPul
i¿ ugPres
I ror¡qlq¡oueq
€ ltrr".t ozrrlr¡ lap sorr8r¡r:rnbsefzproqtso¡t:ed sóIs9g soldnuud I
I
lo!)o,oz!)ourPP roloProqosol D.¡pdrorlr9q sold!)u!¡d:t ugltres
^x ugrcrpo
orourrool oroosoluolurlcouoce¿
ol orodsoluélurlrouocaü
||rx ug ]lpe opun6és
rx or9oreJd
x! ugrcrpe
oreurldó¡ o oBolgrj
[^ r]g¡ctPe
opun6osDlo o6olgld
Conleñido
Sección
ó: Abordoiesde lo orticuloción
lÉmporo-mondibulor
l9l
l2
Abordajepreauricular
Sección7: Abordoiesquirúrgicosdel esqueleb nqsql 213
l3
Abordajeexterno(abieto) 215
l4
Abordajeendonasal234
indice 2A7
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'88I:56ór
ts.¡d spFJ rtroN Jo -{rlsr.¡ún :XI ¡!o}ú.C y,,t¡¿ t4ü,15 lo s,'adtu?tl ,qL S sntr¡tw -!
'95:i002¡$J.I
'üor]nj 1,1,{1
II'Í pdo ¡ll rol{
,¿4"J p¡ ¡CItrsrr¿II a¡I sr,l¡f¡qBuods¡¿
sJ¡,l:]s{gd.qr PUt,{¡so,r¡J l¡nr¡.llarÜIgr$.psxJ -¿
'99:516r
CrI ¡sé.d Put ?Ul ¡¡uPnC - I
'JuI' ol 19¡trroN
M^{ qroLñN
tuarru lLr tula !,,t,r,,ó
v!¡vucotlflt
¡rsáornsIrP orP?I l o¡u¡J srx¡J ¡p P"PBDn¡o
P¡."J ot¡xrl,\tf I¿¡o xl8nrlc !P ü98¡ ¡c
olrr9rug rosejo.¡d
rDIP \ ^ !.qou
- J r o r n-'u l r pp . r u n l of 'l : l n n - , t r P L o r l ,
¡.unñ prpry. !P o¡ql un sá¡rsg ¡i(t) rouedns?sor!únr¡rnPord¡p oas¡pI. sg ¡ru.:J¡I.rL¡¡
¡elq¡rrs3
uqsnü
ozrrnJss
un .p oPPrtnslr
I! s. ordúc¡s ¡u¡pr¡.P Unse?:)unuP¿Plllr?1,,
¿uno¡s¡r.¡q r
PxP¡Po¡
q cP¡¡r$¡¡d
uPqsa¡ornrso¡I PrJ!-roz¡rru l¡p os?nqp
ryTáu u"¡B¡r oPr¡oqElor
"$t¡{ I¡rd s"l xrrcrro¡
-ns?t ¡PsáPoPu¡orr¡ p?pll?qx.x r.Püárdú¡ort¡Pod'o¡qll.¡s! ePs¡uopt.¡lsnl¡
le
! e.ouorP sn IS PEp¡¡?plldo¡d ¡s ¡P rP¡nbsr.rq
r]¡urlu ,p ?rrrd¡,rurr strqqtd sq oPUoJ
¡ourjl1Po¡ql r¡sr r¿¡.¡3r¡lrur¡d s¡l or!.I soll¡ ?¡?d
u¡ '{osourumt
luurrlrl osl¿frdarutforuls
I rɡ.u?
!.¡ruon¡odord?.unu opunú .¡sr tl)rornt sot¡P ounxp?r.p pnrml¡rt'r P?Prso¡¡nr
urJt q opuo'rouoJ.(Z)opu¡ótq qtrs¡ cnbol oPoroFldluo¡¡od tl.¡.pü¡rduros
I? Pnr p ue
rluxboD¡r
r¡rs.ucrq¡p oPP¡s!un,,ou¡otroto¡rI' gfl¡grpzr ¡u¡ ¡rrut¡pn1sm rod tPtl'1ü¡roJ
-u, run ¡ r¡sonds !r3lprf!^.üil-I
'P
.p ¡ossJord
un rnu,¡¡¡d¡ ¡rs' .]l¡P ?¡rd oPt3g
"rJosots
-I!n'td
o^lrtrs.rr
oltq?Du!J8un ¡p orn¡JI3 s:)'.tdLt¡slntU crrwd orqttt. 'nb
uotqf
".sicl
'souunl?sns?i?doiod?¡p
lrrror?u¡ouor o oli,qv! oldo n, uor rrroqo.uon
Y;'tucprxrlrJu3rsjrrou¡otrt3s u¡rq'orqlrr¡sr lror rrruo¡ I¡ solu¡¡Uorur¡r¡s¡'ft1tux,¡rs33P
fr.urj:) r1¡¡ 3p st¡s9s¡¡l1dslrl¡p rj5¡¡l¡ uorl1qf ulllpnrsrrnb
s.¡u'¡oPso,IIEnEJ-otr\Tru
sor¡úq¿o s3¡u¡prsa¡IJrd
vrr¡rdü¡orlos¡mr¡osolll^¡llrluun ]x¡s o¡q¡llg r.s9 t¡l¡im'rs. q I
¡?3.I?rsqrsornü o opuEqoplli¡ Iip ]ctdq áPs¡pofft.s f olldurtcftPro.pI¡ rx"d soD¡rs'P,{
olPnrsrnscrü ollrrq u¡¡l soll:l
sosoreulnu
sotu. oPr!¡Ua¡á¡u?1¡rx.tes
scuorrErpq¡sofasuo¡
'u.tunto otosun uá op¡Idomr u solf
Prrg ozp¡u I3Psoil3¡)rlnbs¡tuproq!¡p sru¡roJ
t
s3¡r¡rrrJrp
sq iP srqrnu ?rftq¡ ¡nb o¡IstüI orqll¡]s. oPnnpoldurrl áPTZf sr g .P ¡¡scllx¡orl
sofnqPsol'!süxli)
uos
-darx€fnr¡ s.¡uelu'sópsr-I srrtr¡x.,{ s¡luruorstrdluruoss"tJH8orot.{
scuor:m¡ikasrl sornr¡r sosr::rp t$n:r: rl arurnp f soPla.tlu.rtr.rsr.^!Ptr áPs¡uonoas
-IP.Ps¡P"uor.s!!¡lBo¡o+,tso|¡qfPuorEsryoJduau¡UáPso1oPUyJ¡snI.P"P
trsrp¡pr¡goz¡:,tur¡apsopuqqsoprpr:p$l¡Proqtsotl¡rlu!!.nuo¡clduo::od
sotopr¡?rq
'r:soln]I1aru
rprrfo tun uonq¡¡ o:rqtosolur¡g.rs. .p s.r!¡lüq s.joPiroq?lo.sol'¡lulrsclo
oN op¡txr¡uxq.s rf.rllqo rr.u¡u ¡p, slrlu.rsorsg uor:rlcrueuo: opr':¡dxeoPrsvftq ou
o r:rrugrr:Utr:nr:nrrsr o rrrrd frq o¡ 1trr4
.nb ¿rqo¡rseue o¡u¡s.p o:il].r¡rnb afzproqr:
ot aP s¡sll
oznru pp sorr8r¡.lrbsairproqti¡qos Jlq¿rouorql ¡¡s¡ Lrorárrmoorsg ¡¡or^qo
-r:ur ¡er:purdua ürd ott¡x. lnru ¡urú ¿r¡n¡rtsá¡¡u¡s,,¡2. tun o¡q¡Fs.(I) Pt.ttrrtq^\
booksmedicos.org
booksmedicos.org
suptdoHuoql s?.¡p?I^tr
s¡uol]nrqsul
I.oq.s xlun?¡I ¡P o¡¡.c PU¿t¡¡rIt oPPtpnre¡¡un
¡J8¡¡J aPros¡Jord'oIN¡úosu¡IN NIn¡¿
Ir¡r".t ot¡xrú o Pn?joru?¡l
sot ?¡?dprpq¡rn¡p u.s ¡9rqu"I IU¡,!Jo'u
utnr¡¡ u. urzl"¡rodscrs cnbs?3rtoro s.rüaprs¡r
-!r¡ u9,3¡¡xt ¡p sotrl3r|rj¡nb
u¡ soúrls.
sof¿p¡oqr
sotrp 3z¡4asi¡3f ?.Dryrdq ue sop¡i.¡.nlo
srso.l¡lunu
3u3lrf osn3rds! oxsr I[
¡nb solrlxd rol?^uu:l ¡p y¡¡s orql sÍ s¡uo¡rt¡tsnt¡
't¡¡r¿J-otrxlur
o
pl]xJ-o¡ulr¡
olr^ou
ou"fn¡rr
P ¡xúroJ¿ uy¡tprü?f sopl]ouors]so¡Ip9luaP
ozr¡?u¡
ug$Urrduorrt ur.¡xr¡ol.ru
soruorlurp¡.o¡d
sotáp srp"lFr.p sruor¡dmsrPsrls Ixr3¿J
!r¡¡s,¡q¡?r?rr1suol
pp s'fiproq?sot¡p ?rrug.¡r?unurrq rp?ppqr!.rdlúr¡úrprrt r¡trrsr.¡¡d
r¡p¡ZI sllg ¡o¡n¡¡.rscuf sor¡8.r!.¡rnb
solrpro$rsot¡I, o.glru¡p srs{,túrlt'9t¡dr.ttrs.p!l t¡rs
-¡¡¡u .s ¡orü¡rot ro¿ 'r¡9t3nodx5
¡p s?.¡urrrs.rrolru¡
uo. uxuo¡r¡lrr.s o,¡:iryrnbodut¡ ¡rs¡
uo soruir.¡¡s.)r¡".^"sot.p orrx?I¡p ¡¡¡rd ¡ofttu Elcnbjrau¡Lu¡tr! rtlpod ¡S tpf¡: tunru¡
ourol)FEsopu?tq
sopll.r,{sos¡nqrp u9ltrlzl!?rI]
utnElg op osnI.I torrolr¡ropürru?roJsü'r¡
v$E¡8ouloJ)
r¡ ap orucrurDouor
rofrur '(flctrnN !rü?ut}!{ ¡¡.u,1uos.tf i?p¡zttvrncluroC
rofáu¡r't t oplqrp os¡jH
,aliproq!) ugrr¡sodxo
rlBoloü.tuüi q uc siru} I '(srt?DuJ-oru9¡r
-o.¡du¡¡3 un oqriq nq Fr.?:I-ol tj!ü f ¡:ou¡-ocuy;rr¡3n4r r¡ sos?0Z soúntr,,sot ug
'u9i:)rsooxa
3Pq.t\.. uslur?rul ¡¡qoss?¡"Ps¡r¡o¡rrn¡lsrr¡rcl¡r.¡
¡unq¡ üe oñ¡¡Luxur¡ucns uuzucrruo¡
¡nb s¡¡uulpnrsr
sol .¡ur
¡p '?ri&!l4nb p¿ptF¡radsa
'".¡¡t' p"p¡sáreu
run frH'so¡rtutrmb so¡rrarruporo:d
so¡onb ugrru:Drsouru¡oprq
Fprdsr uo
-Tr¡¡tq'?rrurrrodu¡rnsr esed'or€rF¡nbatuproqrl3p ?r¡uarr?T .r!3n¡n ip ¡¡¡rnbaru¡slf
un 's?lsuisnr. ¡?zutrF xrtd uglrnoó." o iftp
ugnnodxoucrnbrrr¡Bu¡r trt,,:!z.ro¡q¡a,{ord
'odranr saur:dm;rsuorcl o rz:zdaruuarult¡8n:p q anbt oprqaq
-:oqt nsopopuodep
¡ap
'so¡¡¡s¡¡so¡¡odse
sns¡p,{ soruenurprrord
sola¡ opugordoruc¡ur:ouo:¡r ro rstg
.Nf ruldr:srp e1ertdrogpue¡Jasrqrun ep uorsrsrnbp?
!l ¡¡uirD¡Lus¡rupr
áso¡uau.'xpunj
-rodur
sq eprun ap o8ut¡Io opr¡,nbp !q'rxoqv r¡ut:3gIuttsul
slu¡
e!.rprruscprpqzr:rdso
solug
árüá3.¡od
opx¡Drudfrr.$¡r.rr! un oruotr?p?¡rp¡suor¡¡ llBnlr3q \ep^srpát¡sodu¡err
taluhH uqal
.. tlittt)/lt uarrrrm;.luox
.toprruxtut nb onaxtunnn[q nl m;xuot opu,tutLl.pba)b 't atr! u awusar13nnq,,
booksmedicos.org
sor|¡t .P sorrs¡q sord¡trúrrdsot .rnrs¡P oturd"tr
¡lrs¡ s¡rulr¡s¡rsoL¡rJd!¡rI so'l s.fnP.rog1r
rrú¡rd I3 orgrro.lsaorÉruntr Jf¡proqr ur u¡qu¡s¡p tI s¡¡rn:) sot.f totrujdxr tI :rr)¡l
{¡or ¡!r.u¡¡d q Jnb púr ry'/DiDlozúow ¡ap'a1rxr4i,/ Fr,¿Dtl ep uoorp¡ rpunS.s 1'l
'uoFrD. rpür:j¡s run nr¡rqrdf ot¡"zqrnrtrror¡39t rrcr¡ rnb Bx¡o¡qrl rrsr ap rp!"u¡
ap rLl)nuL¡lsLx.1r^1rtñt..nn:¡suor ¡f Ing¡P ínu s¡ xrort¡ rnb ¡orqrrrF. JP Pnlltlos runSP
oprqr¡¡¡ sour.ir { ¡rb u,s xulrL!¡slot ru oflrskl nl o¡ ,{ soq?solrrÁrod oP"ro:i¡ oPxrs:xll
rJpxplPrtrrds¡s¡:rs¡¡p on¡¡m¡u¡¡u¡ u¡ s¡ru¡|$¡r s{,1.!t r: rlrt¡dod s?ú ¡1UorqlrP¡o8¡rqú¡:
u¡S sr¡ortrtr¡torms ¡¡xd o¡ql ¡rs¡ u¡r¡anb 'iso8ol98L,utlouu!¡,)f !n)¡asyld so,LiiftDL¡
\¡l¡rr¡,.1
otrxyú¡f s{rro so¡xliu¡J 566I úJ g¡Iqnd rs opuxnr s¡PlP|ltr¡ds¡ srt¡¡r ¡P sdrf¡ur¡ ..qu¡
N-I
I¡orrp¡ orñ u n u¡ olr¡tñ¡a1 .s t,ú"[a zjolu t¡tr n]ttu4 tlnLi¿tnry,ly .f\ !.)t1\Jeü.ú!I
souxuDnrsor¡ln]¡
.
mt uo) otrDosx o.r¡un..rr.¡tr ¡p sluur¡r nrl
sr!¡[ sol rP u¡,.r¡!,p rnb sou¡'u r s¡tuf.,oq1]
op¡rntrs¡psorurq oN lr¡r¡j op!¡tq oP¡f¡r rP r¡¡,¡ l¡ L,¡ fl,PLl,quq¡¡sflI rorr:l t¡ ¡nb ¡ur$l
ü.¡qulrr o¡q¡r I:t sopf¡.{or.fuúos ¡trqr¡lr sorro rnb op¡¡¡rouor¡.r ¡¡frPnr rfrr u¡ f,tr¡rld
-ui $|rhr rl olr¡rxu,{ ¡o¡))¡rr¡r 'uor¡trur { rr¡r.l s¡llr!r oplrrrnur soú¡.rt.nb sor¡¡¡run¡rs¡r
¡p osr l¡ opuitns !u,¡Lt {,trIl(1 n,flf.r ¡f on)t¡:f,¡) olruno p ¡nrd s,P,rfrr
ip q roriil l. rnb ¡uns¡ !9rqú¡xr orq,l4s'C !r¡B.Ln.Lúrb
¡ii?.k,.r IUD ¡im]$!s.¡.h) uIL.s
u.¡qu¡,r s.ruu¡ roÍrúr .p sxJlurgr!¡! s?rnrJn¡sr slrl'o8rrc¡un ur5 r¡9o¡r:rs¡¡ rl pL¡¡ds¡ 'rá
Toor:J rru¡onrn II it o)rsrq on¡.u¡¡roüor or¡¡F ruru.rcÑc¡ ¡a L rurt.rr o.rlr¡:!s1,¡
1)ln,tro,r.ú¡k,,.1
*tr!.(l ¡rl) oskl r os,,dúo'¡drrtrs¡p,I opr¡¡mlirs¡rnlJ¡sL,iuüu ip op+r.nll,
orl)¡rd{,r,^(n,!)u¡,nLr.s(,losntrur.nl)u.u¡,ur.t)'u
. .pu¡úiuors¡lirP.()qrv)lsoo,rlrlF
or.n,'|ruorl¡.od'$rr.soN
Í ozrltu oqrn ruorkc rs i¡b ul li ¡r¡fLslror
¡¡¿L¡,r¡¡r+
"unrrL\¡
o z r a t r p p o r r n i d¡ o n b rr a s q t ¡ t l ¡ p s ¡ f . , r t . l t x ) r r t l l ¡ o r : o t o u l o ) ? , , ' . r u ¡ l i i o r l ( L r r t r t n u r o l
.s r¡trurn¡i.Ltuo¡.():r¡it l:I1)rül()o ounlr.,,. t¡ f.nr(lsil¡rr¡l situ¡lrLlns e)l ror 1ru.s¡.kl rs Lu
-rr nrl l',1¡r'.1
¡,inlr¡,.Ltrarn
¡|m1 s.|Nu¡¡, r)r:j.Lf.Lrnbs¡h,|.(¡11:!I l.n:)(IUi snl'r¡1rts1r'r'¡)ur.ti¡q
<)so¡l,rurl)t{lu.l.kl1r!u.srkl.s¡rl)orihf!nl)(¡urruL¡,urrl¡r¡or$¡uort.u¡u¡¡,rtot
'r,rrfrnrnn, srüp.roqr orr)] i,rlr s(rx¡r sot .l) 1rl.k)Ár(L
¡r t nr¡ ¡rs¡ | s¡ru.r.]aL so.k|t so.Dorl
t:Ltt.ttlqt1rt.u/ozt.rrr ¡1t v,tl)tniú/) i |4 o,tr tr¡t\ti t) r,?!iL(x,) tr.l)s.t) 1)Dr¡:.a
"tr(.t I
¡ ¡ L t ¡ i ¡ ir, r l ) o ) L r t L ¡ f b ño r u i , , ( 1 , 1 () i ( l , . , f b t 1 r n )
¡ , n t r : n ¡ ,o
J , L ¡ r a ui o . u ¡ r r ¡ r ¡ o l i ¡ r r ¡ , p o u r i r . r L r¡ , u 1 : . , 1 ¡ r u Lo. ir(i l(rl Ll s ¡ u i s o t ) r i ) u r \ . i ( l
s.lirpklr r)tbHRtLU. u¡S r)"alrrLr¡p ull.l .trrat o(L¡fl) s¡t(iú¡s lrjr u,)s ,) i¡rLt¡ úr l¡^ru u
risn .s o¡ ()tl. rp r\r¡rr
rnbnf 'solipoqr: *¡ rq,,/ sü¡ru¡si.(lou liln:.,¡{Ili| r:.¡¡uriúri(l
t¡,rr14{,?r)lrlfifil nDriiriLnb s.lirpr{qf sol .I Irk)A:u r:l .p r)1trtr} i v,rLu¡t)¡iurii)¡trr(lsl
sot rl|:rif uor i(l'.r¡s¡li s¡ o¡l1t irsi if dIs9(r(!(r l¡ 1)r(L¡'lol .'..1 ¡rxtk)u 'r u)lrPUo) !trr¡onr)
soqrnur' lib rp nurs¡rLuuf 1,r¡or.¡-rrt strlrf,{h, si,.ui,{,N ilrlJiqllr rl¡rr i¡ slrlir,,)^s¡f {,
sl|ixL¡¡^9rIu.].[¡nü.¡s¡nllunr.orlonr1rp'roqt
ürL.r¡].rd f ¡jD¡.¡r.dx¡ 'on¡.rú¡¡¡¡¡ü. Ir rs]q ¡J Ir¡rüJE ol r.rl .trul ¡s u!,Dr.t¡ l't .l,,ln:p
rj¡Lrt,t¡rrb$¡
ü!rn-i.,rür n ¡sr).rirl ¡.p.n.l ¡rb i,l !,qtrnú üoq lr¡trr'Jozo¡trr pp srlrp.roqr:urr
*rrro r¡ ¡trpir.¡1,\ur.ril¡rL¡nf s¡t¡r¡rsoftr¡s¡u¡rtdu¡r
r¡nb..¡'r¡9rtr¡n¡rsootr¡.r
¡p so.ruarur¡ñ.rorLl
¡p ¡9¡trrtrototr¡sou¡tfUo¡J otrrcJ s¡t¡:r s,¡nyunil rrll sál)rl)Lur.rotát).ponr.ruíxll r$i^o
-r¡l¡ s¡rúop¡rso torrrJlsJ sJr¡glotr f lgrtrrnrt suor¡¡ ap r,luer u LrJ¡.ord¡sll¡ fdsiuLs¡lohrL
iu i^.P¡),.] srrtrlrut ¡p or¡¡núux¡r Jg trrtrrt ozrtr¡ur¡r rouodxatml sauozu *qrnur Ír:¡1
OIJE
xtl
organizados en secciones,sobre todo, en base a h ¡egión de la ca¡a que se expone. Con frecuencia habrá más de un
abordije quirurgico present¡do pda cada ¡egjón, dejando la elecció¡ al ci¡uj¡ro. A medida que sepresentan, hcmos
intentadoseñ¿larl¡svent¡jrs y dcsventajas
de c,rdruno.
Hay dos cambios pritrcipales en la segunda edición ¿e Ata ldjT quinirgno! del n]acizofatialPÁmefq
hemos
incluido fotogr¿fías clinicas tomadas durante la cirugía par¡ aludar a ilustrar aún más los puntos expuestospor las
ilustraciones.L¿ iDclusiónde fotogr¿úasquini¡gicasdan al cirL¡janol¡ sensaciónde re¿lismoque tas ilustr¡ciones
¡o fueden proporcionar.Nosorrossentimosque ellasno puedenrecmplazarl.$ ilustr¡ciotrcssino que sótot¿scoDplene¡tm. El scgundocanbio se refierc¿ las nodificrciones dc cierrosabordajesquirúrgicosyla adición de unos
Confianos que 1asegunda eáicií[ d,eAtodajer quirúr?na! d¿l nadzafsciat s. .onvertirá no soio en un acompa
ñ¿nteúti] al cirujanoen entrcnamiento,sino rambiéncn un materi¿lde consult¡ igil p¿ralos g|aduados.
EdWArd
EIIiSIII,DDS,MS
X4ichael
F.Zide,DMD
booksmedicos.org
booksmedicos.org
resaxl ap sop?dryd
u?Iqur¿
rod¡¡uI t¡rnpord luoqruv E ¡:r.P"¡8" sour¡grsrnb
¡p sr.¡q¿s?trEuortr¡odord
'srPrpll1qlqsns.P omoúl¡se¡uost¡rolrsrut sEIouo] Errá¡qnr
€l ¡p olu¡¡
(orpr
sx.I sourllránb'r.nb soFuorrrp¡s.uoI.i¡¡snl sll ¡"uo¡]rodo¡duá oul{
Iops.uo¡rB.¡Nnlr
-uor Ig r¿xal áPP¡P¡srerun xt ¡P .rs.ornsIrP orrpt f o.¡¡uac13ua !.iP?I^I¡gD¿DsnlIáP
.¡olr.¡rc I¡ s. rá pJ sr.^{e.I'st¡ro u. ¡c1"]s¡rnb l¡qe¡tInu orfP.ur roplrDsnl un soú"trsnq
lbQblózn'tu l¿p !ar84u'tt elnpoqr áp n9ñrpr ¿p¡n3ásit ¡ePue.¡duiasolurpn¡P oPu?nC
booksmedicos.org
'(L.ZI
I II I ó i¡jn¡¡o uo¡¡.totr nsop srrr¡i 'ip¡r scúorr
o¡:j,l
rosrpsopcp os,lt¡ rcd¡tlr¡¡úxurc ¡sn(trv rP PlP,sr¡^,un,:l¡f sosoloruofo'P 11,¡¡t
rr¡¡s¡rqdorsü\c
-o3
irluorxuv
.P
orúrúrx¡rrdrc
rs'd
rc
oru¡rur.¡f?¡fir
tr
l¡p
lu)¡ds:l
'ñ^DIr.n]).slrs¡'r¡
,p rcsu.lrp uu:i '?r!¡rdú¡ornsf zro¡o.Jr¡rp^\ l1oq¡üu¡sour.¡Prfv rpuot,t '¡ 1^ooq f
u. 'R,.,'¡¡¡íiO son¡.mrrsr¡l .f zr¡.ro.I ¡or|?!\ rjrJtclurcJtl .( srPrroPr¡orrnjor¡ql¡¡
-s¡
srrl
u¡
v)I,f7¡J¡r¡
soltí.rnb so¡uiurl¡su¡ so-t
ui
srlfr:rrsnfr
¡
sr¡r¡t
rPr.
siuor)ristf
¡r¡rs9nrn' s¡uor?¡isrp
srl uor qsr]rsnruo
rPrnr ns.|(trllts"rfl l,llls"rt .l
¡|¡r1':,olnnjt^tf
oPtr^3 ¡ct 11.
¡,ro 1,iin.¡'3¡p orunlplrr)süo.rd\rssv i(r l]PD.'.rv
|"prsr.{run
I ¡.r9.{ ¡mr3r¡rxr¡¡¡ rlinr¡O.f in¡.prs¡¡F1¡.o(t¡S ¡o.S rC l', rriiplrl]', s()!u',.'tlsnio
-:ry uu:r1¡1rod*p.rr:rdrlc{.{ srpr:uror
uorcrysr:1.,r^¡p11)
s¡uo,:t.¡s,D
rf sr)lvrto¡olsut
'ol¡rrr¡
-0sut rxl¡lp ip sodr¡¡O.p u9,¡rmocrp rx¡u5or¿ l¡p sr^t! r s¡¡a^ytr. ¡:¡t,)¡,r ¡od'nix¡,1,
¡p p¡p¡srr^'u01,1¡p irsiorns lip oi,¡prtr\toJr!.:) to uo s,DuJro:no¡ f r,¡,¡ca r:fo¡,,¡1 rp
o.rrsrnu
so¡
:oso3orl'mfuo¡ ur:r¡¡r¡4)(l t¡,truosr¡rlo¡ui¡L!¡r¡ipr:.rHr:
:rsr:dm r:¡.rtrsnB
'orq¡1oscUeottc¡:r ap ur¡oqs$or¡ut¡u snsrod sofo.flrlfir fnú soúrrs!
'o.qstur
¡1sr
rp
or¡nd
Ir rpsrp sfllrq ,{ tlu-orru I lund.ruor p r!¡¡¡x¡ uo¡ seuo'¡lN¡snlr
olul) l rsonrtu.ú¡rpnr
sol¡nbsoqfs:.¡ftn¡nb sx5r:forolsr¡saru ptpl¡nq uo. ¡r¡.-rdJá'ur
¡p lrdr. ¡nl r¡tr,ü.I opr:1i:oqrnurrp r:¡:rsor'.{<rd ¡sr uc ugr:uoqr¡orns anbraqrsr:ril
t'ix{.P PxPtsr.^úntl.P.rs.orns
.rr¡Jrtrgns.'T
¡la uoJ¡:rs'^¡¡1u¡
tL¡n sq¡l(] u. oP¡i¡¡.ln
¡¡rtp?ü¡o!{u9l.u¡snlt¡ r¡rf?ruorg!¡9o"rúnúoJ uo¡I¡itr{ s.rrv
Irp or¡prt l o¡rurJ Ir uo
ú. ¡rrs.¡I^t .p gnptr3 cs ra-¡ruuaf
tr¡lLt,ll¡fl,rrtilt¡ lxoflrrrsnl¡rt áp i sroln"
larqrruu¡:)
ü/b?Ltf
sol.p of¿qr¡r.p sJs.ruSI rp ugr:r:unqnrr¡ uuaserLla.L
¡ml ozntu ¡:p ro!,.t7ü1ktr
booksmedicos.org
ozr.r?TrrleP
lET.rEJ
sorr8rlrrrnbsefeproqu
sol
vrcd sorrsggsordnurr¿
I{OIJJgS
booksmedicos.org
P¡orotr.LrProq"
I¡ r¡¡ ¡rnp?lors¡/u.ú"roj ns:P orrtrrqotjdns or r¡ü I.f uo¡¡.s¡P ¡t s. otdrú.f. un so^¡16ü.s
sof\.¡¡!,sot .¡1,
uon¡t rr)r.{á,r¡q.p rsoPii"tt¡¡¡s¡ftProqr sotl s¡!o¡s,.!¡r srt'orux} otrod iilosr¡d
¡l1rr¡d Jlu¡ru¡¡uoru, i¡ot r¡s ep¡nd F¡rosu¡s ot¡ru!¡s¡ ¡rs¡ ¡p pprp¡td rt od.Énr I¡p ¡¡rrd
¡¡o ¡c¡nbt¡n. ap sopu¡t.tsoplFr sot rnb ¿r¡! ap p¡prúnrod s¡p¡¡osu¡s sotnu¡rrs¡slur !¡qrtra¡
srt¡rtrxtsoP!¡tq soP¡icrso-I or¡lrtr IcP sr.EBntsrn¡¡rgrP uc lrrstxr rnb s uxr¡odúr so ¡r¡s
r¡rs so¡^rl¡ soqr'nú rP xDu.s,rd ¡t s. Ju¡r¿Ju9¡s¡trur{ JP r¡o¡rrtrrqnq uo rortrg rruJ] ltr
'x¡r¡rdú¡"
¡s
psxu
,s"q rt 's.psn¡r¡Jd soJnrsl-lru
sot.p úoD?lú.¡roár
xt uF rxt¡nú¡ r"tnq¡rs.^ uo¡s¡trr¡r
¿l !rr.¡. rs s 'otdu¡¡f. ro¿ I¡¡)¿-ruoh.rdr. .f sol
"Prnr.P
irsnu¡ sot¡F¡l'r ü¡rqúu s¡üos¡ru¡ s¡r¡tu:¡r.p .¡r¡r. I:t soPlr.l¡r.lsotrP ¡¡t'D¡qro oln.snu¡Ii
rrs.^¿rrr ¡q¡f ¡s ¡PuoPtrrq.¡tJrrl¡f s¡lrProqxsof1,¡d ¡r)uruodu¡ l¡r¡r:ds: ¡f s¡ orsS 11rr¡r,
u-ols¡¡dnl1¡psolnJs1,l!usoIlrUciu¡¡rruto]u'q3P!¡quq¡ol]so¡t¡|lJxt
op¡xsr srfuproq¡ so.I orsru Ir rJ9Jrord f rFglr¡cpt urd ¡rr¡rr?t¡ rsoh¡¡u r¡9¡rqmurrsJ
;i o¡l1,nr m:rrnbr orrpnbsr p:ruodxr urcf sruo¡)r.s¡p s"rptrIN lr¡trrl o,^r.¡ F o!¡"p I.p
uoL)¡zruru¡úrrÍrslrn:Jis¡ ¡q.f Tr.r'1oz¡r¡ru¡I. ü¡:Juodx. .nb si¡oD¡srf í s.r¡orsDu¡r..rrj
rolol,
ot
.rod
rg,sL^
rl
rrr4rr
i¡b
P
[.rro¡ or.]rl ü¡ .rL)¡|or.l .l.n.l .s'olo t. r¡r.ri¡ ¡f f¡:l,rl
s.pufrS iuou u¡(¡u1r ¡rL ours
lqrq r¡ rprc¡rl cs rs'o¡lunl: ro¿ s¡ttuo,ru¡l scuors¡r¡.LidJ,
'oru5 r:u¡rsr ptpnuro¡op ¡¡n sr ot-c,s
ou llrn¡ ol ¡¡¡rptlz¡rurd.r¡1r¡ xur ¡,¡1\po¡LIrpltl ots3
rrr:r,{r¡ ns ra ur:ry cs scr¡orsrJ!¡srt ¡s rr¡ors¡t ucprnd rs'ut¡rclr sot i¡L pr¡r.r or^¡ru ¡rp
sruu sqf muqnrqns sr:.nrFn.Ds.
uos $lnrs!rú s).1 (Fr¡ra or^r¡u o n^t¡¡uur.Rf
I¡: l¡{)
¡rL¡11uoLs¡r.lxrll .f soLr.rrui *r1n:snurr¡ roursercl r¡rod'r :rn: ¡o¡ or.n:dr:.qorrntr¡n:
¡ l ) ¡ : r o u s Ll|r r * ! l ¡ u ¡ u o i s D u L
r l s r u r r u r r r l r ¡ s r 1o n b . r r ¡ ¡ , +o p u n : l ¡ sl : l
ra.l{lu¡)r r(tr1¡!ln.o zr]nr)
uiti.xiunr o¡rtruill l¡:.k
{)f¡lsiri¡ ¡,'\:l)kIrr¡{hrs)f !.s¡rl.rl) s¡:¡r¡,!..srrr
¡roi¡ll,{itrs {,iso(,liLinl)si
til)
o ¡ i s 1 , ? r l l i ¡ri s i o o N - r . u r s r t s l , l1! ,i .: (r 1 L t i r so¡i s o ( , r . L i(^t r u ( D r , r L ¡(:,l1 r ( l t
t
]
:
,
r
t
l
1
r
)
u
r
.
,
I
(
h
r1rl(¡
u¡u(¡is.t,u|¡r¡os $,til, fr.r)fra! rrlinb srsrtui Litusr^ ui s¡trlr^ ui)sslr¡,riri-¡snuor¡¡,triIrsr())
s¡rI
i¡r)jNL)¡:l oz1tl.r .s lurtrft .(trl ul)zri 1rl(uo.1)ruu .ru¡nxL ll, irs.t(ru ¡trI) f¡[t]s¡ l)fl)nu¡)trl)
|r¡ .Lr.np{,(lit)ir(l ¡hrrlxurll zrrn,)rtr¡lúr ,{ oprúrurt. oUD r: .l(Isr^ s. r.n,i ¡,1¡¡nl
'¡r'¡lrl
'r
(
ou,s
r),lj.Lr)i,
nl)
1r.!.rü¡¡uo)
1rl
si
tr1
LorsD
tr1
',
.¡rr¡,
r1
r
rt
l]si
t
1',.k)ri¡,t .r.trLkl lil r. Lr)11
rl'¡rulsqo oN
or.!,liri¡i,¡ rt il) srtrJl,rr(,slrDlh.f ..r.Llll)1|.r.!.H ü¡'|r¡r1 o"Ltr¡:trr
L¡pr:r:Jn¡rr
uorsrrurrl c¡, prrrNuo¡Í uoLr¡iia)'¡lrtni Li ú. úo¡.r¡j if pr!.¡rqrtro,{r( orrp.dorro oulrilrLr)trl
irlL!.F(l (rll \o¡!r¡s¡ s.)¡¡ds¡i sóLt !oL)r¡i¡r 1r)odrjrJtdtt¡orsls.l¡rlr)!¡r.l r)¡rrl¡ soi f $.u
','
, . , . \" t ' , . , . . ' . ,
1 . n
.r i",',¡r'..' :r'.
¡:tsrr(U ¡ru¡trl,.rqirs
os.n! .lqr$rl,r'r¿la,syu¡¡h,|.¡(I,
!o').r¡lis Il s¡ r¡rstalrsr(¡¡.(lrs
n,
t¡1,
¡s.pufLqri.'r$q r ¡ru.r¡l¡.¡rt
rr r 1rp orfum ¡r o ,1susrnJ$ urr1
lu r¡Js. r. \r¡¡p¡dor.bur:t^n.r
U!]s¡{Tn]l¡do¡¡slj\¡r'0llsvloPfixr)Ir¡r]ql1]Jg¡fturlsJsI]¡].I¡[bsJ|ÍjnJ]
r)rrilrnbs. I¡ilü¡r Il ¡. oú¡rnlú qla'- tI
rl!¡útp
rs f ora¡anh* ¡r¡ uo,¡sddb ¡if .t ifú.d.f
lEr.rEJozT.)ErrffJF
sof,r8rnJrnb
sefzprogzsol
Emdsoorsgq
sordrJuud
4
Sección1: Principiosbósicosporo losobordoiesquinjrsicosdel mocizofociol
Otros i-xctofcsimport¿ntesson 1aedaddcl pacie¡te,s¡ ¿¡ntomíal¡iti.ularv sN cxpectrti
v.rs.l,a e,ir.1dc1¡acicntc esinportrnre debido ¡ la posiblcpresenciade arrugrsquc aP¿rece¡
con la ed,Ld.Lrs rrugas dc l¡ piel siNen co¡io EtLí¡y lc ofrcccn d cnujnno la oPo¡tu¡idad
dc li¡ccr nrcjsionesdenÍo o paf¿lcl¡s¿ ell¿s.L,$ .ir¡ctc¡isticas a¡¡tómic¡s orignr.llesdel P¿
cic¡tc t¡mbién f¡cilit,rn o tlificulta¡ 1asincisiores.Pot ejem¡lo,1aslaccracionespreeiisle¡¡es
sc pucdcn cmplef o agnndrr prre proporcionarJr exposi.ió¡ quidLrgicadcl m¿cjzo f¡ci¡l
subi'rccrtc.Lr posición,dire..ión i prclirndi.lad .lc u¡¿ l¡cer.rclónso¡ vad¡blcs imPort¡¡tes
prredctcrminar * utilnlad. l,r fresenci¡ dc ¡¡tiÍtu¡s cic¿tricest¡nbién fucdcn dirigircllugrr
de lxs lncisioncsil¡ cicatriz .Lntigiixse plLcdccscnldiry utilizarscpara rbordar c1r¡¡cizo. A
vcccs,a.i .i.it'iz vicja ro puc¿c ustrse,e i¡c1usoc¡usaquc h rucvr ¡rcisión sc hrgr dc trl
niancn c¡'c cl(L,r la clcrtriz vici¡. La distribu(ión del l)esot¡mbiéD Pucdediriglr el lug¡r dc
1asincisioncs.PoL
cjernplo,l¡ i,rcisiónlr¡ra cl ¡borcl4ccoror¡lse determin¡ básicamcrtepor el
r¡.i¡riento dcl pclo clcl p¿(iente. Lis caractcr;stic¡s¿t¡ic¿st¿Írbié¡ f¡rtic4ran si 1¡ incisi¿¡r
sc lillcc c¡ un árc¡ i.isiblc.Lt historir o ¡rcdis¡osició[ ¿tnic| Pü¡ lrl cif,lrrizició¡ hi¡cLtLi;ficr,
formrcnn, rlc r¡Lcloidcsc lii|cr o hi¡)Pigincnt¡.i(tn, j¡rcdc¡ noclificrr lt ilc|isi(tr tlc rc¿liz¡l
¡1gun¡ incisnj¡ fxrti.tLlxr y cn cuállLrgrr.
Las cxpcctttn.Lsy deseos.lc1p¡cic¡tc sicn\rrc se (lebe¡ nrn¡r cn cuc¡t¿ Pxr.LcuxklLrier
. l c c j s l ó Is o b r ch u b i c r ( i ó nd c l a i n c i s n f i .R r c i c , ' \ n { , , l o sl ) i c i c ¡ r c sq u c r t . t ' i c ( ¡ . i r r g i s
r.t).tidis dc l¡s lcsioncsi¡.irlcs l)ucdcnquc no cstónprcocu¡lil,s con Lx rbordrics cutiitc,,s
hrlcscnhrcgirhnrvrrnfin).r¡r)nhl,rnic¡.¡squcotÍrsp$vrrrs¡rLetlcrcstrrmuy¡r'c
o c u p r i | * t c c r e t r l c l l u g r rd c c l i c l ¡ r si , r c i s n n c s . I ' ] lro¡ ¡t r n t o , J rc l c c c i i ntrl c l r h , r J , r i cq u i r ú r , t i c o
. l c p c ¡ d cc ¡ t r r t c ( i c l | ¿ d c n t c .
DEI.A5INCISIONES
SOBRE
EI.TUGAR
PRINCIPIOS
L¡s i¡cisio¡cs hcchrs c¡ riitrs no visiblcsco¡ li(ili(L!(1,rrl .,n¡,) l¡s cl¡ftLrrilts rlcntro rlc h
. ir
d c l ¡ c l i ) ,¡ o i n r t n i . r nt ) r c o . u t ) ¡ c i ( ci rs t ó t i ( r S
c r v i r h J l ¡ u c r lo l ¡ r s n n t cl c j o sr l c l n r e i n r i c n t o
c n r b r r g o , l aisr c i s i o n c sh ( h t c r r r ¡ c f i c i c s c r ¡ r c s t i s ( l c l ú ) s t r ,( l c l ) . ns c g r L ci fi c | t , ) st r i , , ( i f i { ) s 1 ) i s i . o fsi f u q u c l i c i f r r t , i z s c i¡ r c n o sv i s i l ) 1 cl l.s t o sI r i ¡ ( i l r n ) ss c r c N ¡ r c n c n c l s i g u i c n t c
imporionles
Eviloreslruclurosneurovqsculqres
Aunt¡ucestt consirle ennrp¡rcz.¡ obvi¡, cvilrf cl fi.sgo tlc crusarlcsnrnes0rt¡nnic¡s dLrrd¡
tc l¡ rcrliz¡cii[ dc 1,tsincisn,rcscs úto u¡ ¿+,ccn)sc.u¡d¡rio cn lx c]rugi¡ litciil. Nlis bic¡,l¡
prbrid¡d cs qrc sc h¿g¿f en rn Lugrraccptrbledcvlc cl turto dc vlstr csrótico.,{lcncontrtrse
¡crrovmcrl¡res import¡ntcs,l¡¡y quc rcaliz¿rl¡s¡l¡cdcdor
dur^¡rc lx.liscc.ió¡ coDestr,Lr.n!r'¡s
tlc éstrs¡, hic¡ tlcbco ¡ct¡rcrse¡ntcs dich,rscstrucnrr¡s.
Usor uno incisióntqn lorgo como 5eonecesorio
N{rchos cirLrjrnosusrn i¡cisioncs coft¿s.Si se e$tirin los tcjidos blandos ¡Irededor de u¡¡
el tnuma rdicio¡¡l de h rc
incisióncorr r fn dc obtc¡cf su6cic¡tc cxposición(lel esr¡releto,
¡'¡cció¡ tucdc cfcrr unr ci.¿r'iz 'nc¡os satisf¡c¡ori¿dc lo quc htrí¡ lr i¡cisión másltgt Una
i,,cisi{tr bic¡ LLbic¡d¿pncdc scr ñenos visiblc quc una ircisióti cort¡ q\¡e sc hagr nal o quc
requier.rgrxn rc¡rxcció¡.La incisió. lrrgi.ic¡triz¡ r¿r1rápidocomo l¿.órta.
o lo superficie
de lo piel sinpelo
perpend¡culqres
Hocerlos incisiones
Exccpto cn algunasreglonesmuy cspcdfic¿s,un¿ i,rcisiónPerte¡dicr ¡r a la superficiede h
piel, perni¡c quc tos rebordesde 1aluide sc rcrproxime¡ de r¡,rner¡ exac¡aicaP¡ Por c¿P¡.
de la picl, soli susceptibles
¿ necrosismarginal
L¡s re¡lir,rdxse¡ scntido oblicuo ala sLrperficie
y rperposición de 1osrebordcsdumnte cl cierre.Sh embxrgo,lasi¡cisiores en los tejidosquc
llcvan pelo,deberianhacesepmlcles r 1adirecclóndelpelo prra quc sc corten menostolicu
los pilosos.La ircisión oblicuarequiercun cicrrem1ísmeticúlosodebido ¡ 1atcndenci¡ de los
puedenhaccNecon m¡vor
dur¿nteh sutu¡a-Lassutu¡assubcutáneas
rebordesa sobrcponerse
profundi<ladparacvitar necrosisde ul rebordcohli.¡o
booksmedicos.org
d:.r.du
!t ¡s !.rrl']
booksmedicos.org
r r, ¡, tir.d
t'r dn6ll
/
/
-r
,'-'l'll\
r\gÉ<'t
\ l'-:Qiz'tl'
'A.Yf
\
1,//:>',Jt
\
-t-
/
,'Z
$t(tr(t $t ¡P l¡rq.0
ü9,)r!ruotr ro.l u¡r¡o¡1, ¡s ¡nl¡,*uq s¡l:ruoznoqsr.¡,tl u¡rnpordro¡r.ln opx.tr¡d o¡
lr
s¡¡i,lrr!'ssJúonr)sutt¡,sr¡ltrlnsrnli:r¡{ ¡arr:ur:o1
ur¡rdos.L¡rr
lopotr¡J oi lr i ¡Julnt s¡Lurep
rl u¡ u¡utrú¡J]!o!r^¡te Jrp sLorn.uodlrl Jp s¡rqg.f soussr¡xtnr¡¡ü.dr¡dsoúxr soqrnu¡
's¡ro¡rrdnssofldtrrdsotug .ru¡4 rl ¡t ¡o¡rgr¡¡or).¡¡l
L¡plJIdq u¡ ürtj.sur Jsrnb s¡Fruoj-t
,:1LL¡{
solnrslú¡sof
¡p
u9rtrtrur¡o:
rod
sr:prlipo:d
ros
rt
rp
s)f^-r¡¡su"rr
srrür
s¡rtf
so¡rrl
,qro¡I.rns
\¡n8wd
.p
s,áu,t
wt.otdu,.L.
rod
s}u¡r¡JrrLJ
.s
In+rr¡t úor srfurjo¡t i s¡tq¡"^r,\
s?;¡r¡r
strsg
¡pr
?l.p
¿t
ui
s¡Bn¡¡ ur¡Jr,rLr¡:Iúou¡rdxá.psotDsnúsot.p
l¡
",f,Tmq
slrrúqri sáru¡ruu¡rursf,uooliDoo¡
srT (I I ,"irl¡sr¡d)¡ru¡Lq¡s sruurprt )prrrtsrta rz
oFrnuur1¡Lo¡u¡uo¡trrtrr.s!¡qu¡r ri on¡.ru?u. r¡unlns¿r|dl¡Ld¡t ¡p r¡or.¡r.txpr¡t Jp op
ue!l8t er !Dru.t/ú?(tútf;r sfp¿u¡xtl!lru! utru úorsuár¡p sxI¡II s"¡I
üIn ip úo.'rf
"tb/¿.tt.kl+
orütu!rüugtsuEop s¡r€u!lsDluo souotst)utsol looH
lo,rDjoz,rDu lep so}6ltr¡nb salopoqDsotorod sotsDq sordDuu¿:L otqldo:)
Sección
l: Principios
bósicos
porolosohordoies
qujrjrgicos
delmocizofociol
Las incisionesdeberlanhace¡sedent¡o de tas1íneasde tensión
_
mínima. Las incisioneshe_
chas en o paralelas a tales líneas o ar¡ugas, serán imperceptibtes
si se cierran co"
ai"
embargo, oalquier incisión o p¡rte de ésta quc c¡uce
"uid"do.
t¿l a¡rL¡ga,con f¡ecuencii será
visible.
Buscorofroslugoresfovoroblesporo hocer¡ncis¡ones
Si las inc,sionesno sepued€nreatizaren las líncasde tensión
mínin¿, sepuedendisimular
haciéndolasdentuode un o¡i6cio,t¿l como1abc
que
pueden
cubri*con
p"b,; ;; ; ;;;; ;" j::,#;i::JJ:n*;nT:IfiL'":]:r"".::fj
las unidadesestéticasd€ la c2r,
booksmedicos.org
booksmedicos.org
oltqroD roProqo
orDdrDplDrooo rosnuépe¡dessouro ulJ ¿ ep séluels
xe seLroÓDrerol
sDl satll les
uéPe¡oenDsorrolqrorao sa Dproqosorlouelsrx:se DptoqosolseeqLtrsepuo r3as
ots! rorednsopDdrodep o ,( oretDloe: Dlep lerdol lotralutopDdrpdlep D^[
unuo3 oPDlé ro rolulopDolro ep DLl]élxé
é fll]aonsDl ua sopDzoe] sol uoso c
,uancer]
spL-!uo. soPDsn
sé Dproqosol sDLLr
ulurpop lrqrour,{ zltolc uor elleéfxé
e oProqouererlo'popardorduot solreq séLro
sr:lrLsol o paúr,{ DrétolloLreruL
sorolqlo saProqer
so roProgooroolopuplseselos3Lj solro^oposnuDqé
sErJBlrqJorJod
souorsrf,ul
r{orccss
booksmedicos.org
opodrtd iép opoopP éd o ép zé^ ué D .u D éP DÉ 6 !9u ad o u.9ls. u96tru o 1q
¡ Foqrét) z rro. . o ép or0a,uort.úosaa.oporclanb ó lsqundI oso.l¡r ua GU9Fr ú9su.r .p sD.ui so ozn,l
'. o opodo .9'- -olD.-o.o op.odo
' o . ' o - p 0 6 é o É , ¡ ó p o r ó . ó . ¡ p o , o ' o o r o _l . Z u n 6 ! l
.
Dpo o-
-.o
'(t BrJ ás??.,r)
o¡und o at, n¡s?rlelqFd:r¡ed s! ardure¡srs?3v¡:u¡q.roarJu¡
Z
ua*q asss:ruwrrc
ug]st3ut?t 'oSj?qluauts soptolonbüornpo.¡dou I ?3lI¡ r¡ r se¡qnd:r.redu:r
sEouy¡nr
,?8nJJ!s?i
sz¡'oprdryd¡ep¡a1de¡epzáplqáp?l v f.¡or¡áJuropúdr9dla uo saPm.¡?u
e op¡gaq ro¡.ra3u1
oprd;9dIa ua Iard?t ap u9¡srru'¿l ep uglrlsod?l ua opo¡arqosesopurs?q
'(ouElr$oE¡JuraPloq o
o €r¡slrld
Iap lEr¡?rqnsi¡?tlrqn, roFajq o orpau¡op8d¡9dIep sái?p.¡oq¡
-or"játq.¡rrap se)xrn¡lle¡rt EIue serqtt¡ousoqrnu usqDa:sofepioqrsorsg prP3lu errqrgElap
rp;oqo.rI parrd ns ap rouoJuiü9r¡rod q f p.¡á¡?tr¡rqr9'úr$9 ?l ep osrdJoüeJulor¡?¡rqroep
-:roq:¡apugrcrsodxo
arua¡arrcaro¡Jo¡orraJuroprd¡rd Iáp oula¡x€opq lep st nr¡ p alnproq?IÍ
l0
Sección
2r Incisiones
per;orbiiorios
ANATOMíA
OUIRI]RGICA
Pórpodoinferior
E!1ascccións3gjt,elpárpadoinferior(1)cons¡reporlomcnosde4capasdifercnres:pjely
tejido subcutáneo,
múscu1oorbicLiar de los párpados,tarso(,1¿ 5 mn por e¡cima del párpado)
o scptumorbitario yla coDju¡tiv¿(vé¡seFig.2.2).
oo
-
o9 . o o - .oo o, qo oo
' O O
.
. - . ó o . o
r óric o ñiv. perorb l.r. fP p o.o toÉo
Í:t9urc2.2
booksmedicos.org
- p
O
óóo .
o D p - o . p ó
booksmedicos.org
z.pobap
! a,asqosopD.r,p.r
s. :p,óñ.q,.o¡.,r",
"r,",,,,"0 ".;T;1T;:l].'i¿'T¿"ffii;
oprsr,tu¡cpprqdpd ugn'odr.I 's¡ps¡usos.nqsolI rouo¡ur¡ uu8ul rasm r¡ ,¡¡p.ur ouq¡qro
.proq Ii u. rarrsrrr¡s .nb l¡rpru l¡¡u¡rr ugpuarIr ru¡oJ ¡¡?d u¡un is,ppl)ur irn.d it ür 't¡¡o¡¡t
' r¡:r'qr^otn¡r¡anr¡t ,..,¡u, ¡l Jp -J ,¡r u¡Lu/ cuu, .pu¡,,:f ¡, ¡rh [r.Dn.ttü,,r.,, JpuJ'T
ult,tnqu¡uor'roú¡Jurárouádnssa¡r:srua:ilsoln:sr¡rusoT prir?l Fruu. rrt pua f¡ uaueur¡uasanb
pr]¡rurrt rod srp'pr rp sásd¡1a
cp cucsuunouor opud;9dpp st !l,rr ? rsxdl,Fü¡'¡t¡t ruBrlJr¡p f
Frpou ¡rurtr ü9p!¡'r Icprjursuo¡s soprdttd sotrp rtnJ'qjo otnrsfrúI¡p pdás.¡d uo¡r¡od!-I
.sofosolu¡rq rurer rp álqrsuodsa:
sasoprd:9dso¡cp ¡"t,D¡q¡ootñsnlu I.p ¡r'rr¡
-rq.'ourrr¡odr.t Trs¡unt¡ f roucdnsorqt¡¡cp:opua.t.sotnrsnl!¡
sotáf olÜsrültr¡ulap¡Bnl
ás¡u¡r¡qo ü9¡r.¡od
al
le á¡qnrl rlt¡fáu q o{os ro¡rJn¡ ox"}¡q¡o.pjoq¡rlrp oñ,qep.pu¡Dxe
'ro¡rrJü¡
oprd¡,jd
utr
rorolduor
nrr
so¡rur
uruuol
seli¡ruá3sgu srt lsrr¡.¡n¡?ruor
,?sx¡p
Ir
.¡r.slunui orrprrqro.proq
¡p s? ¡¡ r urpurrrx..s slrrr?¡ d srrqgsr1
Ir erqossoprdrydsot
.FIPáu¡I?1Uv]u9Püe}lelFrp¡u¡¡rq¡9¿I!P.P¡oqJ]
zul8rro¡s'ol¡rs¡ru oqrp ¡p rwrrq:o uor:rodt1 ¡rdrscrd I psltp:d sauoorodsr¡apugrrun
rl u¡
u¡'Fsr¡^su¡¡ lgrrtr.s run ¡. ?rq-{rp¡Bl,p.{nü¡sá soprdrvdsot¡p rtm¡qro
f¡,n¡ds¡
o¡nrs¡u
ugrrod !-I (or.¡rr¡9.¡o
únrd.s p ]rnUred¡soF¡slu¡ Iátn¡p sa)I¿rdrs
lap
¡r:qad¡rd
¡rd¡gDrod ql (psftr ¿rEdt¡ r pngradnso1n.s¡Lu
I.rr¡p se)l¡srqá¡du9¡r¡oduc seu:pr
rrpurpqns cpcnd cs prq:dFd u9rüo.l ¡i-I (i :¡rt .s??
u9¡¡rod ¿Do,{
¿
)
lüq¡dFd
"r¡"r¡q¡o
uor:rodrun uc rywp:p:n.l ás'orulrol.rod urqrg r¡ap oralanbso
1aa:qosrpurlxá ¡s IFrq
JdFd¡rnprpu.q¡t or¡tdluor¡od rcpo.r¡¡sg
3¡d as"_a
q E op¡r.rtp¿l.lu¡.plqns
Z
1t
)
Ia
E.¡ru¡ntr!¡¡
es- soprdrldsotep ¡e¡u!s: lá aop¿d¡ldsotrp ¡¿tn.¡q.¡o
otnrsnu¡IiI .olnre4w
(¡ru¡rnssqnsolrcr rsrs) solnrsnú¡sot.p sopljolrad squ.r¡fqns so¡u]¡BuB s* et ¡p
r8urs:p o:rsmrunsns:u.qqo prd ?.I owlo^rFe¡or oprl¡]Ie ua oJuyrmqns
p ú r opmg.p
s.putjs ¡lueu.'r^qqr s.p¡pllu?r ¡rtnu¡nr¡ uepándrs toF¡r"J s"l.p .rrd
€r.ue¡¡J¡p¡
"uánq.p
'oruxrol rod 1¡¡u.rrfqns oFrsfu
I uo¡¡trasrp
!t aru?np orue¡@r
F ¿p¿fgoqr lrsg a¡oDtr?D¡.¡
-qsat¡ .tqrsodu¡]lr! ¡nb sEJ¡lslps¿¡qgs"qrnu¡ rü,¡r.{ od:aru pp r.pr8¡epsru 11sap:qod¡ed
I¡,d ?-I ¡p¡8t¡p fnu su¡ap ¿ti sroDprdr ¿t:f¡á.¡dúor I rurarra s¡.u tdñ r¡ salarde1.¡ar¿
se.ción 2: Incisiones
periorbiidriot
F i g u r o2 . 4 o o c ó p o p - b o , o b ! . o d e
oo o, po.pooo ópo o po¡ebo
d . d e , b o , ¡ . e 1 c o o ó p o c o p . e . o r o/ e e o , e p . . - o . b o o p o r o . p
po
Figurc 2.5
Diseccióronorómco ¿e seprumorbilortoen e pórpadó nferiofObservea detso¿ezen ere
booksmedicos.org
booksmedicos.org
.Dbap
D épse^Drr
ó sqqts^ór!é^.prÉsuasDrs.ndsp
ouoqé\,\/
apsDrpueo
!o *^to 1;;lii|J':'.iü
sétcruotr.éuopuatr',
onoo.ódotoproraso¡¡r|..lnsA
ror¡lú¡ror.dnsDnqD.odóárrua
ogouqap
D.ué,áJp
o .^r¿!qol.p;. ñb, o ol sa¡rúo.séuopu¡r
^ l¡s,or!.od o .p,o,.ruDao?¡dñS
V 9.¿ un6!t
.¡runtru¡os
oBprluroJ¡p sl)os¡?¡J¡ ¡nb Erou¡rup¡ ap opr^¡oruesá,opunjo¡d
slu¡'(.¡or¡.JuD
oproq anbs?J¡u'tru'Frqrdt¡d
ünprpuagq r olapndu¡ucn:uors,¡r.rqrdpd
Ii
.rqtl ap¡oq
onbos¡¡r ep¡oq
BrJrs"r á1¡odos
f rruro¡rp
(gf
!¡so
9
F.ru3rt..,tpr
tep
Ig
Z
V
)
,¡sourSr¡rc:oc1go8p r:nr:n.ryomn s: oprd:rd oqr:pap
.t e¡b '?pr8lep'átq¡xáU
¡wot nr¡y'
ulu, ^frdId tJpour¡.trouruJJ.la
'or¡?rrq¡o
¡lrrqro
urn¡das
¡á¡"rt
.p
s¡lu!
Ie rt¡l,|a?l1doqsou¡dleps¡uo¡s¡ru¡
rt.P
¡P¡oq
rorraJur
o/
u9f3rár¡p
ua
so¡aú,t¡u
soruúnr
sor¡n.¡¿r.srp
o
?s3rru
sa
F
Fra¡r.l
¡o¡urlol ro¿ t¡ rqrgt ep¡p¡oq
'lx¡.rqor.lür¡
t
Iap,¡¡t slu úú z- I Eonso¡r.dIápá5¡ns
l¡r¡¡rl
¡lrxd q ue'o&¡,qü¡eu,S ut¡¡su¡rx¡ns ap ¡r¡d ¡o'leú q u¡ ¿r¡9.¡o
!t .p aproqI.p rur'uo ¡S
'?lrqrgf t:rl. q ¡p sosenqso¡ap ousourd rsorqguorsu:¡n eun sr orl:¡rq:ournrdas
lcp
1g
'?¡¡r
rt
u¡
¡rps¡¡qos
¿r¡er¡qro
*z:9
rp
se¡rpqoup
s€t opu.rrrlu¡.d,prp3¡J uoJ¡¡rtrqap.s
"
I orror onpnrpurun op rtq¿¡ápuuor
¡,i¡?^roso¡81.ored,p¡páúanbprorrl rrred
¿t u¡ osu.p s9ú sr .pr.u.8 ot rod .(S"¡¡u"t!¡.p
Z I r.Z sBH) I?rr$r¡dns?¡¡. ¡t f ¡rrqr9¿t rp sop¡ü¡l
uo: sol rauc oso:qgru3¿¡Jxtpun sá ou¿rrqrolul¡d.s lg .os¡Dt/o!¡Dtlqro runtdes
¡s:rr ne¡d e1.{ornrq:o unrdásIá'op.snur
J¡pu¡uusns ?l ur.¡oJ¡.danbsruu t ua3uourp f olnrs|ú I¡ f ps¡Er?rüld!t .rrüe opu¿s€cl
'¡ru€¡¿u rpt:rr eunueu:oJsopr¡,u€sEu"r s¡rsÍ."rrr¡rFuo ?ü.rrtr?t ¡p sEpuryo:d
sruzr
op ucucno:d rnb m:ern Fpg rlr.r:r q ef sou?rnq¡"0sosu ap aua¡rord,o¡r:snu oq:rp r:
oJr¡rtu3úls
oDsruItuns ?puntordslul ¡r¡gr¡¡lnsnsua olms¡ur1cueucuedenb¡:nr; or.rrau
Iq
pp snú"r srt rod op! r¡ur !¡s¡ sopndr-¿d
sotáp ¡tntr¡q¡ootms}u láp ]r.¡álquoltr.rod
¿.I
'ftlnro oqol8p I ¡o¡DJu¡oprd:}d c¡u: o¡:e¡uo:.r:u¡ruxturl?d ¿uorJúrg
P
úerqlrl?.]oep?¿,¡tdI¡ ua oúoJ ba¡,Vse us ofo p c¡D Erd ¡uo¡.ury sop?&-rdsotáp rllD¡q¡o
0[
rouoru¡opDdrgd
pp s?ña o oauqD'uoaalDploqv:Z olnrdol
l4
periorbitoriot
Sección2: Incisiones
El bordc inferior del tarsoinferior,Por suluesto que tambi¿nes curvo Pa'a amoldarsc¿I
csD¡cioexteriordel slobo ocul¡r. El tarsoinferior dc unos 1 5 mn, esla nitad de l¿ ¡ltur¿
d"t tarso s"p"'ior (alred"dor de 10 nn). L.rs glándulast¿rsrles,interc¿lad¡sa n¿nera dc
s¿ndwichentre l¡s c¿p¿sde frbrocartilagoen el párPadoinf¿rior, son mis pequcñ¿sque su
contrapanedel párpaJosuperior,y drenancn clborde delpárpadocercade los.folíolos de las
h
pest¡ñ;s. Las tshñas se sostic,ienpo¡ susr¿icesque esttu inse't¡das ¡1tejido.fif':'*
plac¡ ta¡salv no en el mi¡sculoorbicuL.rrde 1ospárprdos¡ntcrior ¿ la f1¿catars E¡ la p¡fte
irteral, dichaplacasc conviertecn un¿ band¿fibros¡t1uecolindacon la contraparteestrrcturnl
del párpadosuperior,form¡ndo el tendón cantallateraLEn la partemedial'la plicn tarsaltmbién se haccfrbrosay protegeel c¡naliculo lag¡imal inferior,ya quc se transformaen tendón
llamadasgllzála /r
Incrust¡d¡ en las phc.rstdsales,estár l¡s grandesglándulassebáceas
dcl
párpado
Unr ltue¿grisácc¡o
largo
del
borde
scwn
alo
srs
.onductos
M¿ibañia a ha/¡d/¿t,
t¡rs¿lcs,represent¿
l¡s
glándr
¡s
y
la
abcrtürr
de
las
pcst.rnas
üsib1e
entre
ligero surco,a veces
por
piel
y
músculo
un hdo v el trrco
párprdo:
h
del
porcioncs
ftndrrnentrlcs
1aunión de dos
(1aplacade glánduLas
tan¿lcs muy aPiiladat y 1¿conitú1tiu Por el otro Estn unión indicn el
plano alo largo del cual el párpadosepucdc dividir en dos porcio.es,¡ntcrior v postcrior,co¡
i¡tern¡ dc los pírP¡dos
€onjuntivo
Polpebrol. L¡ conjuntiv¿quc trpjz¿ la suPcrficie
plnci tirsnl' v como sc
firmcz¡
a
h
(IiS
¿dhictc
con
2.2)
Sc
se 11¡n^ .an¡unttualary¿bral
En dicho fórnix' h
qued¿
más
floj{.
infcrior,
conjuntivd.l
cxtiendcpor dcbrjo haiia cl lómix
bulbdr'
cr
la
conjuntivn
p.rra
convertirsc
conitLntivrsc cxtienderl globo oculrr
Tendón contol loierol
to o /¿l comosclc lamr con f'cctronci¡,csunrLcxtcnsi(tr
El tendóncantall¡tcrnl,lignmen
1"i8.2.7)Comosc
crrr
l.rtcrrlh¡ci¡cl bordcorbit¿rio(vóasc
pl.rcas
ttrs,rlcs
c.
h
dc
las
fibrosa
suPorf'i¿l
ticnc
un
compolcntc
c¿ntJ
l.rtcral
mcdi¡l
cL
tcndúr
crnt¿l
¡
nivcl
dcl
tcndón
verir,
ticncformt dc "Y"y cstáunidoal á¡gulo
y uno profundo.La brscdcl complcioLigamcntoso
extcrnodc Losdostarsi(!éascllg 2 8) f-asdosdivisio¡csscdcsvilndcl t.usiv l¿ PnrtcIitor¿l
supcrici¡l$ccxticn.lepor dcb¡joo sccntrctcjcco¡ cl músculoorbiculardc
dcl componentc
Dn
lospárpndos. sLrpanel¡tcral,coutinú.rd bo¡deorbit¡rioy sc inscrt¡cn cl Pcdostiodcv
tcmponl Dl comPonentc
*"s¡náo s.b- cl borde.rbitrr;o latcr¿ly p¡rte dc h rponcurosis
l¿tcr¿lEl componentc
de
1.r
órbita
sobre
el
l¡ordc
pcriostio
te,nfor¡l
con
el
scunc
supcrficl.rl
cn
su
prrte
cttrtd
lrteral
fucrtc
del
tendór
grucso,
nás
profurdo,más
Póstcrol¡ternl'scin4 rnn por deuásctcl
cle
3
r
cigoma,
rlrcdcdor
orbit.rrio
dcl
t"bérculo
iena c" pelostind"l
"t
cn¡n contcjido
dcltc¡dón
ca¡t¡llater¿lsc
los
entre
dosf¿sclculos
bordeorbitrrio.Elespacio
Tendóncon¡olmediol
El tetrdónc¡ntal m€dial seinseft¡ en la órbita óse¡ nedia.lPor susconPonentesupcrÉcid y
protundo que seunen ¡ bs crcst¡sl¿grimalcsanter;ory Posterior(véxscnss 2 8v 29) (2,3)
É1 tcnclón c¡ntal medid se origin¡ en el borde nas¡l de los t¡rsi superio¡e inferio¡, donde
los núsculos prescptalesse divide¡ e¡ 2 porciones,supcrficir.ly proí ¡da (4). ^qui están
locaLzadosloi punios tagrimalcs.Por lo tanto, tos can.rlículoshgrimrles dc las márgenc del
oárpadosupe¡iore infc¡iot see{ticnden desdecl borde medial del tarsi haciayPor detrásdcl
."nto medi.]. Dn su part" medi¡1,el tctrdón ¿vanzaen fornr¡ dc abanicopara insertrrsee¡
h crestal¿grimal anteriory, más 'r[á, sobrcta xpófisisfrontal del ma-tilarsuperior L¿ crest¿
protcgeel s¿colagrim¡l
lagrimal anterior,qüc está2 a 3 mm medial rcsPectoal álicc cant¿.I,
dcsde
el canto'no Pas¡por los
sentido
medial
dc
3
mrn
en
incisión
más
allá
Por 10tanto.una
canaliculosni por el saco.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
D'érq orqro o ép éproq
Fp olsoled a ^ sopodreds. .p rorñ.qro
o¡..nú apsorqtsó uór ór¡tru.u o,od o_pDun D.oLluoloo.opooép stú s¿roraruD
sDrqrr
sDt Draloorqro
o-o-óo'e, o o orr
o,ob -pl_o
É o-.6
r-a.b o
oo
o o ¡ o -P.bo.o oo.- . - .Pób
- P r oo
o o . b o o o
u o , t . ' ¿ o . ¡ . oo . o o p _ _ p o _ o d _ p , ó q e . l t r ^ t e ol p é '
. añb a^rasqo opaú¡ oróró óruo. ugpu¡t ap so¡é.]úol I'Z dñ6!l
oruor L9pu.r ¡o,o,.ruDoqu
I
ICI¡I
'ld
9t
rous,uropDdgdpp s9^oaD oáuqn,ruoaaloproqv:Z oln|dD3
ló
periorbilorios
Sección2: lncisiones
't,
\r
i¡l¡ ¡,r¡:N 1,.b ! 'l
.
pr,'¡i¡¡
|rle' !l'' "[:"1'l ]l:'l'lr
F¡suro2.ro D..,I ¿n:r,,",m(1,.r
"
.,,.i.,,i..¡-p"¡,,,,,+",,
Íl:Yl:.i:i:.ll:i:;:,J::rli,:l;:::'liiil;,'r:i;,í:,:rriil'i."".,1
r.'f. 7fÑ i,qi,,.i..tr¡r.ohrr.,ZI! rer;¡'.!'11l ': ''i"
booksmedicos.org
booksmedicos.org
qnro oqotB
I¡ uo:)oFrruo¡ ns I oFdryd t¡p ug,rNodrt oPrt¡,u¡¡,ru'l¡rq¡dFd ¡proqe¡I¡p z!]xrrr rl
¡3uu$¡¡ f'rrfr¡q¡o ol¡rrstluFp s¡Fs¡rDrdsr¡qgsntr ¡¡s¡¡d¡¡¡¡op¿^¡as¡or
le¡rrrsrp' ¿.I
'u9tdo¡lucs¡r ¿
;i uordorrrcta el op orur¡unr¡tso ¡ocúunro prdcssct¡fosot!¡tr,p sr topor?ú Z soDosol
xs¿P¡¡]os¡s¡¡nÚors]Úorcnnduolse1rrrruouf¡:-¡JJrr¡JrUD¡l¡tr?rs.,.?loPa
¡orrr:lrqro
¡p¡,r.I osrnqtcus¡LIousorrcdlcps,err t rpr:rr csrpuop¡o¡rxrrqro:proq
Iá ¡¡riiq
unudrs
ofuqrrr:rq mrsrp:s f'ror:cau pscr mrJd r1 r:qosrrerrp t.r:utu a¡ 'psrrre.rd
lcp
otnrslru¡
rp s.^"! ¡ ¡zúr^r ¡¡o.urjrnr-oru¡
oñitlor¡r 'or.¡qrq.ro.p¡oqlepotrq¡p¡od
I¡,{t.rd
"t
muon::s :s oQsorrad
soiap rliJlqro I.'¡ru¡r¡tisuor.,od .Ü¡q¡9¡t rp ¡proq
Ie i soprd.4,d
¡cplc,rnr¡ousrq'oftqr ro"q ¡EI¡Jqns¡e¡s¡rú¡rt rpscp¡r:qcdpdlcrl rpui¡rp rt ¡p u9¡1..s¡p
r¡¡dur.orurrm ofrfto:'1.p .rxuoq¿I¡ t¿rqrt¿ds. .rq uT .,oiid ¡p úoDtr5sIl)'
q l'.o!u!r¡¡
-orú' oi JIotr
pf uortrr¡srp
rI ,,,o.urir¡¡of¡r?to¡,,I¡fuor).ásprt- ql+r9 !l¡p ¡p¡oql. Íproq¡
xrxds¡Itnr ¡rnbñJ^ s¡! s¡lqluodsrfulrsl srsrrs¡dsrl¡p oftq¡p ¡¡1xt,srru¡rn¡ ug¡s¡Jur
¡-I
üvrll)sns
lfvaüosvvüvdv)tNuI
so¡¡rrrqroIUr¡tur f lal
,{ Fj.rq .l)loq t. ofor ¡r os¡¡? 1rPinb.n¡t¡rqns ¡¡rl
r'sol(lu¡b ror
rrr¡tdri ¡s ü3qurl, ¡rsi uo. !.nrrsr.quorrs lLsi q¡rs¡lrrpr(rli l.,t ¡ u.t L,r'l8uor vrpuodxr
¡s ¡x,t,.qns ¡lipGlr l:t tr.(l¡(l|xl ¡p.,oq lip oliqnp rod urur ¿ n ¡ urrur¡rii{ uor ¡rrl¡rqns
iltp.qr lt orr¡ds¡r oliqr syurlrt¡ rs ugrsnrr r¡ rnbrctI'oaty¡rt atiln¡y'o oamr on.o¡¡,¡t opol
alkl¿tt t/rt.tol o¡ltlttrcr¡¡p u.qúIr t,rtr,/¡/,i ou(,r o|'.ouor si ¡lj,¡!xtr: opun:J.st:t |r¡n,l
l r q r o , : l . l ) r p r o . ll ¡ o p o r¡ t f , : u o , r L tu) ¡o, r . , * ¡ k . r a , n , , . mt1r o ¡ s , r u , , :, t. 1 ) u . r x i¡f p r ? , 1 ' ¡ r a
rlf
it(tq(l¡¡i(l(u, z,rr1rrtr1.1uos s¡irüi^ snS slrfusi(l srf rp olllq.p (xl ¡rr(l ¡s oorsr¡r¡n|sif a,r/
-|,[/Ó.l!h/||ÓJ,a|'nLl¡1lÓ,''u1.a()¡1,l)l.oo{,¡ui(ltr|1r!¡1]Ill¡q|]s,9jl'1,i]ol)n!
ou¡f is r.,iur.(j1/ I :oo,.r.4,rx{a u,r) I sih:l).!xl rc| s¡,1ur.¡snlr ¡s r¡x¡r ¡¡o¡rniis t¡ uil
sl,iuui^sif Í sflirr¡^
ri¡ ugrsnurr¡¡r¡¡ r,¡*rr.rrd/or.n¡r¡.r,
u,nrrlos1aruorlxr uul op¡uo,¡)¡s si ol,r¡s,.ru,l¡ ¡N,. ¡, L¡^,u l¡ f urzl,:a, ¡s i¡uof ¡:.q.¿
nq rl-n¡r1.o osrlf on4re
¡al la rt ¡¡.mtr)l ta ua lral:r ¡:dnurril r:r.rua.ral¡¡r
pp rirp:oqr ¡c:rrruroil r.rtcl:ouopr opttl:¡l ¡rp s,,u.,.rxrs.uo,s,ru, s:,.tr\ (Drtrs.p trq ¡q
sv)rN)lr
'¡¡¡3urB
f:ouad¡s
r¡¡pl¡orr¡rrq¡ox¡Jr¡¡
r¡Iwur L¡f sr¡u¡ri sot1rprprr¡qLstr.s
l¡lfr lcp o¡rr¡Jpúu SI ¡ S rp p¡p
rpur¡.j
ord r un r oLn!rqrorrlur oru:u 1: rnnd:s srroucdnsscrelo p sorucuso1 r:r: 11cp
sáF]]q¡¡dss¡N¡}¡n'os.s1]lu*qo¡Jtr¡qJo1r!Úr¡¡u¡x]o.1IJPs'^[¡r¡J!Ilrtrst^o
odr r¡ r orrpuor anbo1'o,rrrq¡on.lr¡ pni) I. opmur<5'os:nqop tp$pp ¡d¡¡ ¡¡n ¡od
'ro
or:crqri:yrsrp::uaB o¡:od or[s oL¡:,
¡r Lr:¡ur sru .r]l,d r{ uI (0I ¿ :¡trI.er.^) o¡¡,r¡qro
osrd¡rp or:urc¡ou-¡uro:ins l¡p aru!t¡p.rrxltrr.r¡D Fr)'.rrn)s¡D I ro¡r.JUrr¡rtrlqro trnp
rpr¡Jrt¿trp s?¡"rr¡ ¡o¡¡orsod
¡rq¡9 rt1,r¡u¡d rulrrrqro\r.rllr¡
rrtnis?norn.usrsor¡:uod¡t'I
or.¡olrq¡oorrur
ot¡ns
rou¡rulr rluu:q qsá¡ I áf ?úr.uá rod i slrr¡l
q rp sendsap
ofa¡luor le oporáp o-o,su¡dsrs¡r
q ¡¡b u¿,¡'3¡s
:od:s::rq tr:cqrp'ir9r:dn:srp
!s.l?ru1r¡
s.uon¡.sr¡rsols?por)p .lúutnsrr ¡ortrr¡Ig:qn:o oqo¡B¡z ¡rnur8uu ugnrsoilrun
o. sofrd.ndsol r:ú.ru¡ú¡
rúoDr¡ntd roúrrsodpur:8q usor e1ur uDsur rs zprS¡rp
"r¿d
stu¡úor vr¡rsu¡rs l prpru
s!ur¡oD¡1sod
pvpr!!r¡4x.r-l ro¡rárúrpurÍJ¿t ¿rsr¡ rt u.
"zJú¡g
Itr
I¡luúJugPu¡1ol¡lduo¡ l¡P ¡lr¡11]s!ú ¡1r¡:r¡o.lúo.l. s¡ ro¡rrux Plúoz¡roqoru.u¡:Jrs
II
rorólur opDdrgdlap s9^DaD oaug¡ñlsuDra Dproqv :¿ o n{dol
t8
p€riorb¡iorios
Se.c¡ón2: Incisiones
t Pqso l. Protección del globo oculor
La protecciónde 1acórneadurantelos procedimientosquirrirgicosalrededordel globo ocular
puedereducirlaslesionesdel ojo. Si serealizala cingía sobreel lado cutáneode los párPados
escleialo tarsorra6a
paraabordare1bordey/o piso orbitario,puedeserútil una Protección
ñg9211y 212).
tempora.l.
AJ finalde ta cirugla,éstassequitan(véase
,,.o- -oor0o oe o. op,-o'pop¡do
f¡ouE 2.lt T{n.ooelon o oio A,eooo,,o
- o o óp o o
-oq
lo.
;",
' o " l o . . '" o" o* .j oo - o o- tooo ' o . é o ó p o p o . ó - o B o
'opooo-'o l.oo-lo -oo "
oroéop- lo,'odeb.,opooo opóf ddod .eFPóo09o, b'1eiz.o
a'opao
od'o\ó
oúó
o ' o . e . oe q o C , D , , - - o d o o e o o . d ó , , o
-od-ope,d.
'-o
o" oop.o. l.or'4a,
en€ olooorooosaae$- -o-o . i
a' o.!i-"r. dé a5 ¿os é.n.o5 tun. ono b eñ
booksmedicos.org
booksmedicos.org
!t ¡é! ! ¡ ugrrru ¡ .r, Drp ,o!¡l! opod,rd ¡ uó ¡.rr ro. d. ¡ orroro!ór sp lrrns ol rqalns
oo r ) 8.o.
do ' o.oo.
2
o
bód ó.-,
pú .o I
90.
. { . p n u . a r u . o r . d ! ¿ o r , á. , . ¿ p o u r o 7 r a f l u o r D r oD L r . i t ¡ ¡ps o u D r o l q a p D r n r m q v ¿ 1 , 2 . ¡ n 6 ! J
f
/ú.D¡ñ!rrr.rl I l.z üñ6'l
ót
rclaJu,oPodigdPPso^Drr
o @u9¡nrsuDrr
ólDpoqv:z olnl,do)
20
Sección2: Incisiones
periorbildrios
) Poso 2. ldentifi.qción y señolizoción de lo líneo de incisión
La incisió¡ p¿r¡ un abordajesubciliarsehaceunos2 nin por debajode laspestañas,
alo largo
de tod¿ h lo¡situd de los párpados(véasel.ig.2.13 A). Le incisió¡ se puede extenderhacia
h palte lateral,unos 2 cm más allá dcl canto 1atera1,
sin dañar l¡ r¿n? tempor¡l anterjor del
n L | i u r . i r q u . . r L l . . 1 r - . o c g o m , r n o ' t . n d e r n r o , J e l r e i e , e n . ie
. r- , 1 r ¡ r r . g "
natural.Si no hay algum aruga naruralcutínea,h extensiói por lo genenl puedeh¡cerseen
dirccción1¿tcralo inleroletcralde n¡¡e¡a disc¡et¿-
:
F i g u r o2 . 1 3 S e h o . el n d i n . i s l ós¡u b . o
i rAlon.¡rón{ó.uroi2mmdebolode¡sper.¡os!se
p u e d ee n e n . l s o . o o p o r r eo r e r o5 i f L e r on e . e r . r i ci . i , . . p ! , e o d ! e n . p o r r e d e o r b o l S e h o . e s ó l o
, - B -P-oo
I
- e o o o d o n e a n n
booksmedicos.org
booksmedicos.org
rclalu .!ód q uau,! 9 o t u91..é.p.ú0oPón.aPó
séouotdas. ut )^a olor € u€
o p ¡ r r . s ruo n r 9 r oo n 3 s f u. p t o n D t €ur d
o ] . d ¡ . p u o é p F d o e p o é ú 9 r r q ¡us9 r J e s ( V t l r z o r n 6 ! ¡
'?3ü9¡nqnsu9l]reslp
áP uú 9 1rt soun arusDgn, u ugFpur q aP oftq ol B soP?d¡ydsol cP Ílmtq¡o otn slru
rE¡s3€l¡aqsp x.l ü9b3asrp
?l ? .'?p 1rI ?qrrr!?t]?q
Iáppsrqs¡dugrr¡od?t op Ep€rEd3s
I¡rd
¡orrsJur
op?d¡?d
E.I (9I'¿ f fl ¿ .s8¡i{ás?r¡)?rrus.srqrpns
l3 raBrcrE¡?d?zrnn es?gE¡¡os¡Er
¡?¡r 3 ElEd(s!¡x,,ErrEqasrqEqapzá r¡á¡¡ouerq?,
es!úáru"ú
oprfárItr suefr¡o oted
"l¡ág.p
ugl3.eslP
x.I
+3se uo3 soDeu¡llu¡soun¿zu?¿ ro¡ráJu¡or¡"r¡q¡o¿P¡oqlo ¿Drq¿áu9rmqns
oeuD¡nrqnr uorrratro .9 otod I
1g fVCrZ 3¡J) Io¡det áp"rátdúor uo¡sDur!t !r?rt !s opuEmesr!^¿Feqáp
árúár"Iqns otmsru Ig Iárd q áp s9-\"rr ,/rI
rtr"q ás F¡r¡ur ugrrI]ür El ap Fprpuryo¡d ¿-I
"
oouPtñ, u9!s!rül !t oeod I
',op?8pp,op?dr-€d
sotue uq$I]ur ?l ssopu-x¡I]rq¡u9nrrú ¿t ap sáru¿sár¿Fs¡lsoúqdsotrprd¡,
.pend uflqul"l enb oürs'sts€rsou¡rl¿t ? r¡¿p ¡ otgsou rur{,úr& ap s"pqlP s¡uobqos sE,I
lor !!!uoo!p^ uo, IprotoJ%rsuprp FU0r ur pprtrzlu \n 0! I ) ?sppruornf",q
¡p uo,ls (Jr ¿ul
rrápuüor ¡q¡p ¡s t!81ul¿ sq r¡lrjoq asI olru¡xb¡urlrse oped¡_¿d
p ¡S u9¡]tr¡Iú ¡t ep sándsáp
r¡l
-á¡!d"s¡p spendalqrd3uad?sn.u¡?unI u9'3?¡t9u¡¿t3ps?nds¡pásEúrojepuopándsoprfsrsoT
]or¡r]]suorosEleru¡38un rE¡rlgurePerp P¡urruor ¡r?¡ esugs¡rú ep
.nb $ pepr oT
"áLtI "l
ugr¡'|¡¡suorosD '0 osod .
lz
roDsjur
oPoor9ol3Ps9^orro oou9¡ñrsuqeroproqv:¿olntjdof
perioúib.ios
Se.ción2: Incisiones
FiguE 2.15
Poró sogiro o rrovésde o órb ro y globo o.u or demordn¿o ¡ d seccór sbcúi¿neode
booksmedicos.org
booksmedicos.org
r.,fi.p ¡¡ú,olort,o,¡dns¡r,D.rD
u¡,1!e,e,D.p.p¡.1
.p..iF..oa.ruór.,,,,fiH]l:T:,g'!;
,....!p¡ crcLq,o
ufr.rls!¡sopDd,rds.3p,rnr.t,.oñ.s
r:.r r. r!r.ó!a aIv lt.¿ o¡n6rt
l,i¡,r+1?r¡1nl
Ítroloris sr^rtr¡srlrolirsxt¡p fl'pr\1)^uo3
rtror. ¡rqrou¡nl¡s t¡ I soprrh s<¡rp
¡,rtntrq.k)
ot,r)str!¡li .rrui lnn)tdl)¡si!¡:t '(gI'Z,i /r Z \trt os:t^)]r,qrg rt ¡p .p.kxt'r,i.qos
sl,r.f¡rs,f.p s¡ro¡.,.Jü,
sir!¡.,D*,1uor¡.oo¡,.s¡uir uo¡$¡ru,
r I ,.(,r.¡¡-l
u, op1:JjRft.nrq onst{,q
oqtrrprp fú¡D¡i úd.¡.lur¡xi ¿rrd orsois sr.r;iDsü1r,r.nar¡.oun¡ibs ¡r ¡stl] rr.tr Frtrgr¡d
-nsuoDrl)srp
?l ?¡!d u¡ilrid ¡,pr^l,) iun ri¡\l)o¡I 1'L.n¡,q.rc"r
tLtLrp.¡oqr.¡
Irp rorr.rr¡xifroclÍ)
.rqoslllmstltuqnsourÍdll¡scu¡ rp¡¡rru¡tr:¡r¡spr¡¡ih:¡(lls
!o¡tr¡rs¡p orrurq¡olrrrrrd¡slip
"T tJrdnuüd
¡¡U],t¡P.rod
ün ü:I'(fl,t
Jrrsr'¿4,/i ¡,rbu{ ocsorproq oqosrtr¡s¡p.soFrstrLu
¡r
li
V 9r'Z S¡J Jsr. ) IrrJrxt(,uurq¡, iproq l¡t or¡soD¡Ll
f¡ l]]sf(lOlnJstu¡trp !9¡r..¡rp u¡) $t)
-rdml so¡rp qnrrq,o olnrstu l¡p sr¡!¡r r r¡trrs¡p¡:td srurx o'¡t sr¡rndUo:s]]liftrursnrS
Uolttealo '9 otDd I
lDlntlq¡oqns
i ¡ 9 o s s o p D . r , D, o. á p r ó ñ r 9 r . . n , T ¡ r
oLi!,¡! ¡ lrtruap D,¡. D,arD¡r qxr ¡ 3. ¡P,.f
¿ l r c ¿ r . r r. ! . _ i r á ! l r . t r r r e ¡
¡porf a¡v
9r.¿ dn6!l
ioue,u¡opDdrod
alopoqv :¿ otñ{dol
Fp s9^o4o oau-olñ)ruo4
24
perio¡bibrios
Sección
2: Incisiones
¡ i g u r c 2 . t g P . n o ú ! r . . r d v é s¡ e o ó r b i r om ó r d n ¡ o e , i v Éy . e í . r i ó n d . , a . d s . d : ! t , O b s e . r ee
p u e n r e d em ú s c u o o r b c u o r ¡ eo 5p ó r p o d oqsu eq u e d oe f r e e p ó r p o ¿ o y e . o g . o m . { ú r ó n é o .
>Poso7. In.¡i¡ón entre lo3 por.¡onespresoptqly protorsql del mú¡culo
orbiculor de los párpodor
Una porcióndel mimculoorbicularde 1ospárpados
permanccc¡á
comoun pucntcdesdela
placatarsalhastae1colgajomio cutáneoqueseha elevadodesdee1septunorbitario(véase
Frg.2.19).Ahora,sehacela incisiónde dic¡o núsculocontijerascolocadrs
por debajode 1a
incisió¡cutireainicial(vé¿se
lig.2.20).
booksmedicos.org
9Z
booksmedicos.org
W
s o p o ¡ , 9$. j ó p, ó¡ r 9 , oo ñ r s f u. p q , . n d ¡ p s ? ^ D , r D U 9 ! raú. 4 V ó t . a E ¡ n 6 ! t
rcuaJU,oPodrgd
aloP]oqv:¿otñrjdo)
FP s9^D4DosuPtnrsuD4
26
Sección2: Incisiones
periorbibrios
o e c o g o i oé . p . e p o . ooc- p . . o o . c ! ó - p é ó c o
f¡gurc 2.21 Atoogooo
or€io'Jo1-ir'"óoebo.de1óóboioObe.óq.ee-¡c.op.e,o.so,¿oo,aoleoo5obree
ra6onferioryeseprumórbraro,locuoevroqueosrdsoorbiroroenrreeño"¿.;"C.'-''---"-'
> Pq5o 8. In.irión per¡óst¡(q
Una wz queel colgajomio-cutáneo
sc clevadesdecl párpdo inferior,puederetraeme
por
d€bajo,
extendiéndose
bajoel bordedela órbitainferior(véase
Frg.2.21A).Si no seperforaa
septumorbitario,laplacatanal por encimade óstedebet¡versecon1¿porciónpreiarsat
del
orbh,iard€ pirpadoq
rodrv- n,e-tadoy.orct,epllro-brüioqri,cerienoeh,die.
"s
rebordeinfr,rorbitrio.Sepuedeh¿.erunaincisiónco¡ escalpclo
a t¡¿résdclperiosriosobrcta
supc-F.ie
/1..t,f dclr r,{ilir.upryo- y el ci8ona,3J a na püdeb¡F o ¿;r rrdode borde
orbitario(Flg.2.21B y C). La incisióna travésd€l periostioeviti 1¡ inserciónd€t seDtum
oroirdrioalol¿rgodelboroede
¿órbir¡.E nerüoi;f?orbirdrioe.r; uro" 5 r 7 r ; oor
"
dcb¡jodelbo-dcorbirario)
debeeürr.e.u"ndo,e
hr.. t¿iici.id, pcrio\ricr.
t Pqso 9. Di5e.dón subperi&rico
del ñdxilor
iuper¡or qnterior y/u órb¡to
La punta afi1adadel elevadorperiósticosehala a travésde la incisiótr periósricaDda seDar¡r
'o.
lo"bo-dc-corr¿do..
E¡ro ce,.e r.ar etevrdo-cp.io.rico,Dra di.ec¡"ct D;riolrio,rb
eanreri"-drn- t" .u¡,"iio,y etago., com,d.nÚo
Jrcrn,c.rdnroa
"lr-godela.upcrc.
d c l " o r b i r a . l l b o - d e o r b i . a r : o i l . c r i o r e . rn
á Jp do .rlcpr..o " r b i r a r i o d c ; r ¡ d eD
¿ .t , p F .
q re.e ere""el pFrio+io
delrcborde
iñ¡r¡orbirrlo\\ e¡.efis.2.)) Al, et e ev¿dot..- ,., ¿.
modovenjc¡.ó?o-iendolopordebajo
m,errz- rv-n,- po, detrx I m n j, o mrno-., ng
2.22A, B, C y D). El origenóseodelmúscu1o
oblicuoi¡fedor (elúnicomúscuto
orbitariooui
r o . e e ' e q d c . u , p i c e r . e c \ p o n d r ¡ d u r J¿i d
r .i , e , . i o n . r b p e f i d . rt i|.r¿u.. c u l o " e l e v a
booksmedicos.org
booksmedicos.org
óo
o - . p o g - p . o ' - p . o r- p o 0 2 , o é b o p
9oo dpo
t P s u , D Oi o t r 4 r . ^s o r o p r u é s! a o s o o r . s o r q , 9o ú é o p l o r u a o . r s 9 r é d r o p ü . ¡ 3 3 n b é ^ r a 3 q oo r D r 9 r o
o o o ó . o .o - f o b o , 8 t o o _ . o ó
o _ - D o - . _ ó ó d . o o o , o , r j ó . ov. ¿ z . z q ñ a l l
¿z
rousjuroPodrgd
DoouD¡nrsuD4
aioproqv:¿oln dDl
leps?^Drt
Sección2: Incisiones
periorbitorios
Figuro2,22
/Co¡tnlocióil
booksmedicos.org
booksmedicos.org
qt9r9o aP
ró,élú otró'9,oorP PúértóéPopuéruotr
ap u9sL.uLotéP
séñoséP
ópóruéuño
u9rúooxéopuorrsoú
o. ugrouou9,r.., c I uo. .u o ra.oq o soDorouértror^a D,oo , Dooq
ooqoo
.
PP-jD
. - L . d - . / - ó
d P o P ' . -o - P
ó - 9 - po p d o l o , o q o ' o
- p D
D , D t D o .' ro d .
oPo.oLo
.oo,o,o -cv
üz.z ¡rñ¡ll
lSZ Z 3¡":I3sE.e
)osrdoqrp eproü3¡u!3¡ftdq oluor F? hot¡?rtq¡osepelEdl
opluoruo.lap¡orr¡dnsugnr¿¡r¡ E.I1g lV tZ Z €rJ 3sE?) rxtodrq
oqd le ouodxáot¡Ertq.¡o
ugtrlzlj3rmr !l ¡p s?nds¡P
¡otJoJUI
!!¡?¡tq¡ofrnpPmq Bl.p opruqüo¡I5PugunurElo.¡ftPd
ursror?rtopandasrugopodxcnszprrrpur9ra opuvn3 nmprpu:qzl ua olzqn?rr?qepuepxr
os(¿¡rqr9u¡d)?¡rqr9xt op onsouad¡g ror:e3urrr.rurrqro
?¡nprpuart
!l prprlrrg uor r.¡?¡ruol
-uo 3s'u9¡rr¡srprt áru¿rnc'(rz z 3U estr9) IruruSEIor?sIr r¡qosEp!3rqn?so:qguerr:od
?l ¡psapl?tc¡?d?¡¡ü?u¡ep esjr^5láep.ndu?rqw¡ lpulu8?los?u
luuErpp roljodns[ln¡rrqE
f o¡.ro¡q.ro
áp¡oqpp s9¡¡5p.¡od'?¡rq¡9?l áp opsu¡ orrrorlrp ol.ns p spsop
e¡ ersrq¡n.rarr¡
.psép
opo6.ds.p
uóEúo
nsaob,od
ocrserodq*ouod ,"
e,as
; fi:,"#:i"';'JJH :"j:f
" """,""Jf""i::
.ois^ o!.!ep oN 1¡lroréluonrlqoo¡rsrru ép u9.rodo opuolsou
or ugrouou91..€s
c Cz.z o¡n6!l
rouaJu,opodrgd
DoauglñrsuDa
alDpoqvrZolntjdDl
pp s9^Drl
30
Sección2: Incisiones
perlorbilorios
.at$
l,'
F¡guro2.25
t
,i,,(rr:. (1. ,r¡ l, rr
, , n , 1 . l s ¡, li r ¿ , r , , , r , , ) l
Poso lO. C;erre
Dl cicffc sc rcrljzr ¡oL lo gtncnl cn dos phnos: cl pcri(xrjo y h ficl (v¿¡scü9.2.2ó A). L¿s
s.rurN ¿bsorbiblcspcrnisticasascgurarqLrc1osrcjidos blmdos dcspcgrdosdc 1¿Nfcnicic
n¡¡crú dc ln mNili (o suclodc h úbitr) y cl cigo,Ii sc rcpsicio|]cr dc ¡),ürcrn nrlntó1njcn
(l:ig.2.268). No cs ncccsrriosutunf cl mú$culoorlricuLrrrlc los pirprtlos, r mcnos quc htyr
sido cort¿doc¡ sc¡ticlovcrtic¡l o sc h¡y¡.liscc¡.to cn cxcc$ for crcnlddc h tromniuici¡ ci
gom.iticr. Scpucdcn utiliz.rrsutur¡s ll¡sorbiL¡lcs
en sLrp,utel.rtefrl,ilondeelrnúsculoorbicul,rr
dc los pií padosscccionrdocs nuis gmeso (vérseF'rs.2.27).
Lucgo sc utilizt unr mtuL¡ ¡o rbsorbiblc 6 0 o dc Láp r rbsorción r lo hrgo dcl bordc
poroel pórpodoinfer¡or
r PosoI I . soturosuspensorio
Cu¡lquicr i¡cisión o laccracióI utllizadr para abord¡r cl rcl¡o¡dcnrfr¡o¡l¡itario ypiso orbita
rio,pucdc rcortar c1pírpado ilfc¡io¡ cI sc¡tido vc¡tica]dur¿ntch cicrtrización.Dcspuósdc la
ci¡ugix,la cic¿t¡izcutánc¡y scptrl pucdc disimulmc dc ¡r¡¡cra efectivxefectivasosrcnic¡do
1¡ pxrrc slrycriordel fártado inlirior torvarios dí¡s (o hrst.rla resoluclóndel edema).Elmé
rodo o,ássimple es sutur¡r.r tnvés de l¡ lnre.rgris del pírp¡do inferior que se ñja r h frente
con cint¿ (!é¿seEg. 2.28).Esto levx¡t¿,sostieney estir¡ el párp¿doidcrior miertr¿s sedisip¿
cl cdcmadcl párpado.
P¡r¡ ehnin¿r el desliz¿ñlentode la sutrLr¿
dur¿nteel movi iento funcion¡l postoper¿torio de lttiente,se ¿plicaun¡ prineracap¡de cint¡ala piel. Lasuturasc hrcc sobrehprimera
capay sobreclla se rplica una scgundacinta.La utura sc dobla sobrccsta scgu¡dacint¿y sc
aplicauna tcrccratira dc cinta sobrcla suturay 1asot¡asdos ti¡¡s.
Sc pucdc chcquc¿rla visió¡ ab¡icndo cl párpadosupcrior Toda la superficieanterio¡ dcl
globo ocularsc pucdc cxaminarsólo con quitar 1¡ cinta dc la frente y ebrir ambospárpados.
booksmedicos.org
le
booksmedicos.org
o¡uruoro 9 aq qrosqo.r.uonrs uor ¡r. r .p.rr¡r6orol lz.¿ üñ6'J
lDp dú¡,oru sóq q orqoó so,nns lotr o Fo,.d op o16I A i V
9!.¿ o¡n6rJ
rousruropodrod
slDproqv:zolqldól
Fp !9 lr4 D oauqtnrsuo4
periorhitdrios
Seccion2 Incisiones
t
eo eo odoo
F¡duro 2.28
o- oodJoo.oodo
o ol
,;
*""...-*
o
:ooolea-o -o
:o 'ooo 'oo
po'É
oq'o
ao o o e ol - o o o o o p i o
"
f.enrede o formomorrodo póró própórcoior n^pensiónlime B y C t surú..de uspensó¡ nó enlforo e
pórp.do supe,or, ¿eióñ¿oó | bre para permirr Ércm nó, e oio D
IÉCNICAPARAEIABORDAJE
SUBTARSAI
L¡ técnica para el abordajc subtars¡l comp¡rte muchas maniobras del abord¿je subciliar, t¡les
yla disecciónorbitaria.Aquí se dcv
como 1¡ proteccióndel globo ocular,1avasoconstdcción
cribnán sólo aquellos puntos destacadosdiferentes dc los señaladospara el abordaje subciliar.
y señolizoción
de lq líneqde incisión
ldentificoción
sehaceen el borde inferior del tarsoinferior,en
Lx incisióncutáneapda el abordajesubtarsa.L
el plieguesubta¡sal.Sin embargo,en la práctica,se h¿ceen un plieguecutáneonatu¡a.len el
tercio medio del párpadoinledor (vémelig.2.29). Aunque la cicatrizfinal en estelupr puede
booksmedicos.org
booksmedicos.org
rql.qns eftp¡oqE
I¡ xlxd s?lrlsáps¿t! s:pns¡uosO l,{ 0€ Z 3¡r{)ei¡¡¡r Ie
l'(I 0r z 3H) t]rqrg¡t ¡p u9¡rJaspq ¡()I f I 0€ z 5rt) oeso!.d Iáp s?ñ! e ú9sDur
"'I¡r.J)
0 0r z
o¡nrrq¡o!{¡¡ ¡p¡oqd I3p ¿ú¡ruá ¡od ¡F¡a¡EI3proqIeP o8rq oI t f oi"goProd '¡"Frsnúqns
oL.iitdI. u. €zu"^" ¡9D¡rsrp q ,{ 'üg¡s¡rur¡t ozq etasanbF ¡ouajur op?dr9dllp o.utrnr-oru
un ¿sn¡S 1H f C 0t Z BLdoIIqIq¡ounrdesI! l sop
otuqotrI¡¡¡E¡r.r¿¡"do.u"rn ropErBdrs
u¿du¡sn ass¿úoroBFs?¡unduor sprafqsx.I
¿dr-?d
sol.p.¡xtnrrq¡o
oF¡s|u¡ I! ¡¡ruá.¡m.s¡p
Joln)rqJoqns
u9rr)aslo
'(d I g
0t Z 8rj) ug$rtrul?l ¡rxri rs oB¡nt.{ug¡s¡orx¡ ¡p o¡uárrr¡}^oúun r¡as¡.¡efq
uor o¡¡"r¡qlo u¡]des I.p le 1ü? p.rasrp¡s aruxrsarr?t¡r¡qro olmstú J3 olEq'p ¡otl ugorasrpt¡
rzuur onbrprpeu r orfi¡qjo runrdesp 3ps¡po¡u?rn:)-op ofeS¡or¡ouuz,rc¡cs¡oB¡n.I p¡á¡?l
ouqrqro oproq osonqp ?lsEqalualrrp¡e1qapusqx¡ ¡, ugrsDurr-I 1C I J 0t Z 3¡J) ouE¡
Iáp
-rq¡oúnrús Fp prppuryoid?t ?NEr{'otnrslrü
?T
I Istd?l ap s? ilrr a .r¿q osr.utrntrug¡s¡¡u¡
oau9n)u9rs!)ul
'(B
un.p uglrtr4lgur¿topr4,r, ? Eurosugnlrutep rcuI ?T
0€ Z Brj) ¡oFr¡rsuooos?^
'opeor9o
I.p.proqF ¿r¡"q¡) s¡P
esrl¡unu f lt¡nr?u ¿3n¡¡?yl on9rsopzdr.ud¡:p opau on¡er lap lppuár\¡ u9lspüt ?-l tlqrd.l
-¡edu¡rzyr¿¡p r¡unppnpord ánbl¡s¡lrqns ugrslrul ¿l ttuáIrgns sa'rol¡oJutoup¡tqlo eproq,{
osrd¡apafrproqe¡o a.ra¡nber
esotgsrS 16z Z 3D pjo¡ll opl¡uosuo opual+.JosenbEplpetu
r erq:9 q ap oirqeprod aps :n8a¡d 1eluaue8 o¡;o¿ sen8e¡dso¡ep ug¡oe4pq.¡!tr5.¡d?.,t
nn¡r"raurd wo¡ducopondcszrandozr¡q.rg
e¡op ¡ordr¡'oprruryurgrraopriarI3 rS1V OeZ
'trrl .s?? vrrq¡9?t ¡p ¡op:pa.rPsoaugrn:scn8o¡dsotopEprnruor ¡?nt?a uEFeqop
aS
)
'(9'S)
oftrp¡oq?
¡¡s¡
uo3ugrdor¡r.f l?¡alJrougpFodx!op Errurpi.ur
.'oueu¡
xunuxto^or
s?rrulpsruol3rgr¡s'.,rul
s?tJEryqnsugrsl]ury¡:nb e¡qudcmdsguro8¡e.ras
uesru óun,éióLr
épónd
¿so úes,ruo ,.roqo,od,Lbóó
uapóñd
osue.uarops'éq ,","':5i,""1?ü:j
. o p o d o d q á p . o p ó p oo ó ' ó d ¡ . . ó ó ¡ . ó r
o,,¿. ¿p,óo
(o oo.¡s é¡b o,o.6op-
óZ.Z !'¡ñ6r,
rouslu,opodrgd
slopoqv:Z olqldol
pp sg oa o @uqnrsuorl
s e c c i ó ¡2 l ¡ c s o f c \ p ( x n r l ) i r . ' o t
Figur2
o.30 ,\., i,.. 1,,..,,,,1
, r , . A , ,.I, LI ,, L , . ! ti..,1, L.:.¡!., n. r ,r.
B
C
D
E
! ' r r . r . l . l n , , 1 ] i l e r ¡ ¡nr f. . l ' : , , , , , . ! , f! b ¡ . F , , , , ¡, r . r i . . , : : , , l - , i t 1 r o ¡ l
i!
.r..jÉfit,l,,,c b!.,:r¡.rn,,1,,
.--,)--.t..ai H :fr,r..rn.¡¡:r,.,,.r I p.r.l
, . ' r r o . . . , . : l , i , , l : - i , ! ! , 1 . . t l i , , 1 i , :1, t , - i p r n r q L , . . . . . , , , ! , , ¡ . : . . : . , . , , , ¡ , . r ,i r r r . ,
J
!:rr:! re r: ¡.,.11,,:t! K:....
! 0'¿i te r.,r:,,,,] ,.r,i :.,..:.,,J Lfrnjii;n
er t!:rr
l $ : f , , , , l , r . i L l , e ! u . t . , ." .. .' t ,' , r ¡ : ¡ e r , - f r s ¡ . . n n , , i . l l i : . 1 r . r . ¡ , t , , N , ¡ , r . ._ . i . .
o
P
¡..i1,,,¡xl:rl
OC:..r
r
,,, rr.!.fr:!ról.l.r;r,1,!,!tn
booksmedicos.org
q
i
:¡.i
i.r l
booksmedicos.org
1'o o¡ rúo:l oc.¿ dn6rl
=t>--t-,
*#3'a';'r
roróJuopDdrgd
olopoqv:Z olnl,dDf
pp r?^D4o oeugrñlsuoa
periorbitorio!
Sección
2: Inc¡iones
t¡gura 2,3O l.o¡r,"uo.¡ó¡l
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o
o
do
-o-^
]e ¿ o¡nDll
'(tt ,?¡.jt
,,.tru,\s
uf 'lxuor¡l
r$rr^)t,ut,l,¡1'4
uotr.uoJxois 1,i)llyl!rc:lDoruojl
Z
fi l,¡s"q(Iputrl^\) or¡rr¡qjoot,Drtqmt¡ ¡PsiPIrrrq ¡rllr o.ru¡tulriil,{PooNP(vt ¡1,oLJosui.l
'FrJ¡I
snsorll.Lrnr:lll
ll!i¡]r) uolu¡r pP oPuirpJdirü.uodtr(,¡ f¡PsiuoDlr{'¡ s¡l oPu¡fnf¡ut
u!,IlrsrP Pl
fu.rq r¡rtlqro p¡r,rl I onu,q.roosrdI¡ ¡Ps¡P14,¡f:trso¡üoilsrp rrrpsgr'rrdqfs
'(Z'Z B,it .s¡r¡) ftP !¡si o¡.r¡rqrou-lo,¡Poq¡¡
uors¡¡ur1l tro) oPürlr¡uoJt)tu$r rrr¡lxl
IiP
ro othsauu¡p opsrp¡r.r¡¡rllr¡lqr9rl iP rPro.Ll¡p Plrllü¡¡l t'r orrso¡.I¡d
f¡.f]r." ".,,n"'ür,_
r¡rt ur¡rl.¡.s li)init ltn¡¡r ugpuarl¡f fmqcdns ugrr¡.d r1.{ *rpulr¡l wr¡:¡ tlp:rqro
f¡rrr s 1rl¡f ttü¡trt¡rrod n8a¡ usq
¡ (I€ :irJ .stt ) DDiruotr)oruo.¡J
¿
t
l¡f ¡.rnrxFtrsnu¡
¡grtrtrrs'P
úl
as
lrt 'irrqrott Jp aploll.JI. oPorrP 'oLrs9r¡id':Idns
srriiLrüor
"z¡FJ¡ L¿r 'It¡o¿t
áf
¡Proq
frq¡91t
Irp ugrrr:s¡rrl sr ourpc:o:tl o¡ a¡uop
'pr:rq oprrursua pLrrds:opourJp ¡rrr¡(l¡s t¡orsm¡1
t¡ anboirq:p .rodsyuro:¡rl ¡s ul,rsrrúr
.ltProq¡ Ig Fr¡r¡l¡!¡lúr
lrs¡ t otosrs.rodlPúi¡ ou lrs.rt¡qns
r¡ rnb.rod'rprpuarxarrgL.rr.srp
tl \tnrq prc¡ad¡rtl
¡ru¡Lüpr.trlo F¡rr¡t oporL.s¡. ¡¡.¡¡t rparxl.s l¡xJúJSol rod u!,rsuárx.
¡¡rprplL¡qri¡u. F¡rr¡u !áur¡nr r:inn ¡úrBu,uÍ1,qou rS (rI Z Btil)lu¡¡,u úJtrr¡ tun.¡qos
rl
úr q I ¡ I ¡p ¡rr.r"t op¡ru¡su¡ ¡sr.fü¡rxJ rqrp oorsnur¡l o¡rd rPllrs¡ rnlrqns uo¡s¡trur
s.,1,4,r,/¡, nr¡rqns:irp:oqt p r*rl ugrsnurl
tnd orrr:sap¡r sorundsnssoporu¡ llxrn-¡
'¡ou¡tü¡
i
orr"rq¡o
osrd'¡Poq
xt
aP
¡p.iog¡r
uqrg
o8rq Í
nsf pr¡¡vl rrrqrg ¡por asreroqt ¡Jsrp opurx,)L¡]!rsr rfrproqr:ersS:srr:uor:rsodu
"t
s.uo¡trrrsúsns.p Fr.lq Fruñ ugpu:¡¡: mrSrilsaP¡q.P'.f"ruT r¡e¡r¡sodr.tr?.I Pr.r"l
ars:'or:o:rpsou.ru¡nbunv
?i¡r o ro¡rrdnsopnd.irdI.p s:ltp:oc¡rsol.rnrrsnsrpcndattproqr:
txlrrns¡t rp tur¡¡u¡ rod uú¡ Z1r ¡1 ap oprrgn orundun ¿rs¡rllP¡¡:lrl
(/) ?)¡r9úoSporuorl
¡1,qro¡t )p rp¡oqá¡l¡ ofor ? os¡rtr¡t¡o,r¡ódord¡om3uroptdryd1epoprpu:w rlrproqr ¡3
v)lN)Jl
lto ootoN Xl lfvoüo€v:v^lrvNü¡nv
uotu Ntoovduvd
álDpoqvrZolqldo)
rousluropodrgd
Fp sg oa D@uolnrsuo{
38
Sección2: Inc¡ionesperioúibr¡os
F ¡ g u r c2 . 3 2 ) ¡ e c c ó ¡ , o s r o . ñ i v e¡ e o s u i L
o rf . , o c a o r i é , c ot . s e d c ss u F t. . , , , j s a p e r o e o 3 .
,
o . p q
. . - ó
r r . o . r "
odol bodecb'o -. od,...
b r - : . . c o ¡c , J . : b . d
b oó
do oe. )
p,
o..
I
F¡gurc 2,33 to'.! r.lid derpué:ce . b.rd. e sub. o ér].,rdi¡o ATod.e tjordedetd¿b. orero
ó o - .
- b é
o
o o o q .
. B . p
I
o o b . .
o C , 'd...
d-- od" qo
booksmedicos.org
óe
booksmedicos.org
lugjrDi4!órl Ee'z orn6ll
olDProqv
r¿ol¡lldD3
rouojuLopDdrgd
PPs9 04 o oáu9tñ)iuD4
40
S<ción 2: Incisiones
periorbibrios
No esnecesaria
la cantopexia
lateralaisladasi sereposiciona
con cuidadoy sesuturael
periostioa 1()lalgo del bordede la órbitalater¿I.Estamaniobr¿lleval¿ porciónsuperlicial
del tendónc¡ntall¡teral ¡ su posiciónadecuada,
dandoa la hendidurapalpebral
late¡alu¡a
¡parienciaestéticasatisfactoria.
BIBIIOGRAFíA
1.
2.
I.
Zide BM, Jeils GW. S,tgkal añaraturaJrheorúit.Ncw Yo¡k R¡ven Pressi1985.
Andeson RC. the medi¿lcanthaltendon bnnchcs otr. Ath Obhthalño1.7977195.2057.
lide BN4.t\4cc¿rhyJC.Il1eñec¡l can,husrevi.led.Ar ú¡;ori.¡l b¿"i,ror c¡nlholery.,4a¿
Pld! Sürg.l983i1Ll.
4. Rodrigrez RL, Zide BM. Reconstructionofthe mediÁ. nthis. Clin Pl¿tt 5rr9.7988t151255.
5. Holimdnn B, Wr¡y RC, Little AG. A r¡ndomized .omparisonoffonr in isionsfor orbif¿l frac
túres.Pldlr Rdokrt Stry.798ti67.737.
lor evpo6.- Bahru¿B¿g.mti.aFB.sc\lcgclC,cr Jl.Compri¡on often\umcoub in(is:o¡bL
"cd
su¡e of the jnf¡aortrital rim and orbital floor a rctrcspccü\e stu¿y.Pk¡t R¿@nnfSurg.7992,
90;585.
7.- Mdnso¡ PN, RúasE,Ilitr N, et á1.Singleeltlid incision for dpoNr of the zygomaticboneand
ofbitÍL reconstruction.P/¿Í Rtut ! tt Srr.q.1987i791120.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'Ir¡¡tl
¡f"proqi
p
.qrFs¡p
es
ol¡¡d¡r
¡rs¡
t ¡tuoron¡¡J¡un ¡or l¿rdJso!.¡Ir ¡rr¡nfúotrsü¡rr
u3 ¡¡rúcn¡d-]úotr
?zrFrn¡s ,{ uo¡r¡sodx¡
rrl?rü.u nr Pr.r¡l rirLuororurr
xun 'so^¡lrBcu
soF$J
¡trnpordou f
¡uerrou ors.ur¡dtDuq¡osrd rsl¡8 r¡uorúr ¡pcnd.sll!.l.so!¡r
"Du"uodü¡r
¡ftrproqtt3¡nt¡¡rc l? ¡p orn¡rpzur¡rp ?¡nrul ¡ r rptunr.p¡nd.nb ot'oprd.¡rdt¡p o]ru¡p
u9¡r¡ts¡Pf¡q ou ¡nb sr lrúorrrprlf¡lur rün r¡zrrDr .p I¡)]J srlr¡s¡ J Prd¡srd ¡l¡proqr I¡
'nb orrr¡rpsyúrsr prdrso¡cr ¡f¿p¡oqrI1.(r r tr.¡I.s"¡ ) uonr.sn ¡p ^ rt 1rouüq¡o u¡nl
rlcs¡cpugnrpr rl uc ur¡u srtuproqr:
sors¡J¡,rdrsolr.r F oúo. tqd¡s¡d .hfroc¡r I¡ on¡¡r
orr¡¡scpr¡"rl rS o¡¡"r¡qro¡{u¡¡proq.r l¡ í oou¡q.¡oosrdt¡ '¡uodr¡ 1rtrrd
ft¡ od rftproqt
r¡ sa'rau.t/,ux,u{ pt ryJrJ¿lr¡.rquu ¡rpiunr¡'¡uo1)Lrnql1r^qo¡luorso¡¡uo¡s¡ru¡r.I
vx۟g
\nro
ollns AotüvltsdovtiNt
todoslüllo tvAINnfNo)sNVül
lfvcüogv
Trtrú.nrir r¡o. unrrquror.sr¡1r¡rrdrlu¡ ¡¡Lro(ls¡lip.roc¡r
srx¡m ¡rqrDsapoJuldr:r¡s¡
i,iúb' ¡sopul,rl.
r¡s.f¡n(r
¡,:r .,r-u,r.n,l"lililll;il1li
f'mr¡,trr).hrl).,{\11,
r,r.,
"ft,r.*r,,
ip uol)',1i.,flr otq¡p/7tx¡"
r!¡ u .pLtLt1t[otts ral .¡ 1,(,1u..rs.,]..hpr^it. lrp s's{r lrirodli
/
'.nrrm(lnsl¡r(l r uc .r'purdx¡ ip.¡d
rT ip t:rnl¡i lrlutsrrl'tiú¡rrt¡,t.hiu.¡p.t
¡
"u¡¡rsrst,¡ "^rrrr¡
¡ s u g r s r i r ur rl ¡ p | r L D . u ,u o r s u x ¡ ? t . n b s . l ¡ i ^ L r u n l ú ' ) s u r : . u . h l ) r otq. pr r ü r u i ^ r i ¡ o
I ip lrlinr¡s ril
(ur, (Drtr.,trD.f s¡) |.u1!
¡tb.rrlñ.rror r¡ ¡F1|D s]:uroq.¡u¡ s¡ (L¡okl,.¡r
u ¡ '.I trrl, s.) rlnD.fr:ur l1r^'runliroisor.q
r¡ru¡ir
rit it u9L¡,Jl(fuo¡ ¡,t.nb.r ugDv¡r:o: ns Ur r::rlinrnb ¡orsD.¡.r !¡.Hrxi s.ldu,s ni¡ru¡r¡
s!s3l)trryu¡J urs otlrsnur ¡rp nr pnl tl rp uor::rsrp rl ¡r¡ .r.fn).J is ou irrbrod nip(tu uos
s.F^¡ruDLnotr{nrts.(r¡
slrT ilqfsfn o)oo z¡r¡r)r) nrlr ol)|Nrilrurs ¡r\D ll,ra¡il u9ls¡¡rxr ¡l
1:i)lor)1,¡'ali:prr¡: ¡r uor orunf r:ruDroruftrnn fzrtr.r .s ¡q r^¡ru¡l!rci) rÍ
tr¡s ¡fqLsL^
"¡.01)1.
u¡
u|rtro
}rs¡ zlir¡trrtrfl inb sr srpaqunfuo:sn:r s.lrproqr sol .f ¡ruluodrür rñitu¡^ rri
rr¡qro ¡rl.f l¡Ip¡tu p¿rd tl r¡uodx¡ ¡r {oppu¡.rx¡ utq assafuproqrsorsc'crrrrr:r rql.1
u:t ¡Lr1r1(¡.1r-lul ¡f ül¡r ¡a f rar¡.r9r¡ ep o¡ansp rórorlxx !a/0ai1u,/itoñ1tutelrttu l ñ-f
42
Sacción
2: Incisiones
periorbibrios
F¡gorc 3.1 Secciónsoglir drovésde.órbramoslrando oúb.a.ónde
o ncisói /eroséproy presepro
ANATOMIA
OUIRI,RGICA
Pórpodo
inferior
Adenás de 1¿¿n¿tonia descritaen el Capítulo 2, para el abordajedel párpadoinferior, el
¿bord¿jctransco¡juntivaldel rebordeinfraorbit¡rio y piso orbirario requiereel conocimiento
Rel¡q.loret del pórpodo ¡ñferior. Dur¿trtet¿miJadadirigidahaciaabajopor conpleto,el párpadoinferiordesciende
rlrededorde 2 mm junto conel moümienrodel propio
globo ocular.El músculorecto inferior, querota el globo ocularhach ¿bajo,utiliz¿ a] mismo
tiempo su extensiónfibrosapararetraerel párpadoinferior Estae\rensjón,quesurgedesdeel
booksmedicos.org
booksmedicos.org
puo¡r¡p"ugFnlosr¡BUr rS
1{ t t :U) tntr¡*t¡lúororúr. ¡:l eru¡¡11p
'(V
q otuq¡oF¡r}suo.os¿^
un ¿!.fü¡.S
t t Er¡Ias"o¡)su"rsou¡q1,tr¡¿pr,{¿
"¡¿d.¡D¡nfuo¡
uolttl.¡l5uotosD
.[ O3Dd .t
wrN)lr
-tltr.rror?rau?u¡p ug¡s¡ru¡
sr¡¡u¡mrsúotr
{ "¡I¡r¡ .s op!¡nr s"trrúJltr
.u¡q ou ¡sorqg?loq!rs.
¡p
uq,s,ru¡
:i¡r
:s??^)
oFsd?r
(¿
¡rrsrt
¿u¡úoúlp
r
tE{edp.l
¡l ¡s lr¡.uc8 ot ¡od f o¡irldúE I¡ rod"-Is"pr^r!!' s¡ftInrsnu suqg s"t .u¡¡rúoJ¡ro¡ráJu¡
or¡¡¡
o
oo'i
. O
oo-do
¡oo
..
o.-
l¡sr. Drod dl lDrqr9N.d/ór.orat d rotrqqro u¡t¡.s
o P . . r .l o p ' o É c
o06 oqoo-p
o
o o o . ó o Z . ed ñ 6 , 1
30
oo
ü11
5ao^runluorsuD{
selopJogv
:0 olnrJdof
tl
44
periorbiloros
Seccion2 Incisiones
.
F i o u r 3o . 3
'q'o
,l
t Pqio 2. Prote<<ión del globo oculor
Debido r quc 1a tarsonafi.t¡o se re¿lizacou cste ,rbo,daie,se dcbctia coloc,lr u¡ frotccto¡
cornc,rlp.rra¡rotegcr clglobo (vérseRg.3.a).
t Pdso 3. Suluros de tro<<ióñ en el párpodo inferior
til pÍp¡do i¡fcrior sc cvicrte co. trn t'¡fcq,s dclt¡rdo y se colocandos o trcs srltur$ de tr¿cción r trrvés del ¡ír¡rdo (Frr4.3.4).l'lstrs sutlL,¡sdcbcriltl colocrfsc i tflvós.lcL párP.rdo,
dcrlc lx rorliuntnr f¿hcl,trl h$tl' Llrpicl, (lc 4 r 5 I¡m ¡ot dcbrjo tlcLln c dclPí,Prdo fxrlr
¡scr¡unr ouc lr pl.lcr t¡rsrLcst¿incluidn crr llr sutur¿.
F¡ourc 3.4
oé-po p.o
Dóso fÉr suilrrs d. fo..ión.
ó
booksmedicos.org
'fo
.¡
booksmedicos.org
q ónro óqo6 o oporsio o0. éi6. olroPouoraluopodrgdI uooDz^.u
..
o ,o o p o ¡ o . ¡ o - p
j - , o ó t u ¡ ¿ Pó É l u¿ P o q : ¡ D ¿ ¿¡ q o
.
,o-po p o - . - p D . o D , o ¡ o- c v 9 . c . ¡ ñ 6 ! t
'u9fs¡¡^rilr nr+r sllu opu.F?q¡($ 5,.¡t)
8t
lx.r¡rxtt¡jlrqroáI,roqI¡ ¡Ps.po¡r¡P
.uur ip x¡iqt is ¡,nr:ruropxdrrdp'(V s'CiH rs',r ) srslferrrx.
rI¡p srnds¡C(/ € 8r.:trsrr )
'()u9fnul
tsrsngrürr
t
Ir.ur. op¡ru¡sr¡' os¡boloru.q.p str¡GJsq
l ¡:zl|,¡r u.fxd
l?3r)r¡¡i¡ron
un uo) rjcqu .s ¡oFúyd I¡p oenll¡¡ t, pr,fl¡n4 uor opvz'r1?r1sh¡u9prr.¡
Ig (t 9 t 3r¡I)oqoÍl
tLror¡'JU,op¡dr}dI' rzou¡¡uuo. ¡¡sntuunpl,]lrl:rso¡rüon g ?rs' rP oru|d p ¡Ps.( (v 9 c
'Br¡tr$¡t
) nn.wt t¡nnr. !t plr lrf rou.Ju'ou.rrxo lc Dd lür¡if or¡x]tqloiploq p oprlg usi
rnrpor ¡orr.Jü¡opúl¡}dIg rouc.rlrop¡d¡9.1J¡
¡rrn^r rrrd ulrTltun
asüt n¡?.¡r¡P s¡rn¡nssl].T
'¡^lu¡füor rl f
¡orr¡rq¡oúrnld¡s¡soP
F¡¡l¡rlr¡u]r:)ugPuc¡
-rdrld sotcp rrtnrqro otmslur Ii¡trrd ¡t !¡ospruoz¡rortoürld l. uá u¡uor asá¡b sc¡¡¡¡n¡¡so
sl:.f (S6 tl'r l)sxi,r)pr¡¡r]¡p.rqdpd vrnprpurqq lquozrroqop¡rü'sü' ¡?r¡o¡¡¡rcl ¡mn ¡s
srr.lD sx.I (úu, 0t r ¿ áp)o¡u¡r¡fqnsf$rlrt oulr¡rq:oaproq¡rp pnprpun¡ord
rt qsrq pr.¡nl
sm¡fBstl
iurd ?l ull ásoputrpurrn'¡tlgodpdunprpurq q cp o¡rürpuruosuross¡pn8¡r¡und
¡p r¡u¡rdrun Fr,¡urügrsr.urlrf s¡ ytluo¡o¡ur¡q Tirárnt?Iluororulrrl xp¿rrpu¡9rs.opu¡nJ
ro!¡eru! r!'llojuor
/( lD¡etol olr¡¡o¡otuot'ü
'.ré1. Duót.r!¡. DrDdDtr ú u.sru, aF DrlDroorcl,( !q,r.ar
!
V
osod I
9'e Nñ6!l
selo $n uorsuD4
ssroprogv:cotñrjoo)
9l
46
Sección2: l¡ci5ionesperiorbilarios
t¡gu.s 3.7 sr¡ocónAy toosrofiaI corespó¡diei
e o la Ecnicode coñróisi,n{eror
) Pq6o 5. In.¡iión
trqnsconiuñt¡vql
Despuésde l¡ cvcrsióndel párpadoinferior,sc obsenz¡la posiciónde la placar¿rsa.linftrior ¡
travésde h conjunti\'".Sepu€deusarunade tasdosrécnicassiguicntesp¡ra hdcerla incisiónde
l¡ conjunti\,e.Dn h primerdtécnica,seusantijeraspuntiagudascon puntasobtusasparah¿cer
disección¿ travésde unapequ€ñaincisióncn la conjuntila rerlizadadurantela canrotomíalateral,en la p¡rte inferior hrci¿ el ¡lbordc infraorbirario.Scusansunuasde tracciónparaevertir
'r
rl p.irpadoinfer;ordú/1¡r d:,cc.:Án.
L$ rijdx, se¡brcnparadi<cu un bohiJl"¡*",;*
L
sept1rmorbitario,terminatrdoen s€ntidoposterioral bordéde 1,rórbita (véaselig. 3.9).
f ¡ g u r o 3 . 8A D
-o,d"
;.""-;b"
-do
o
oooi
o,-for .oDo
booksmedicos.org
-o'
o..e,o r¡o
Oo,o.-,ooopooooo
booksmedicos.org
- p o
9- o
I
o
ó
P
opódr9d .p s:rorrlrr.r 50 i o¡rúi úo.
ó 6 r o ! o o - P - o o
b
: f
.soD6o
v
tot'e.¡ñ¡H
.$:. ¡riJ¡ . ui ¡,iuro¡.rcr
(zT
r':Jr¡t
)
-rirc.¡dl¡ rBü sosuqri¡l,r¡ip ?¡nrnsxun ¡¡b ¡rltl¡r,3¡l un oPuxuortr.¡odo¡l
(I l'€ tH isl? )
iirr u.¡ql r!tr¡s,p¡pánd¡s rrtoqqs.^!^qunl¡or rl iP L¡9rsr.uII .trtq .s .ProP áPoq l3
lllt¡IrB"t orts tá¡ftn^urrql)l ou orcdf,Bn¡!tr¡l"r?d
oPrrüJs
u¡ r¡pu¡¡xr ¡f¡nd ¡s ¡erspur¡rl10T t 8Ic ¡sr]l)) rorJ'Jn¡
o¡r,ls¡¡¡ur:)suÑiis
lrrPl)ru
f. .r¡u¡ o!¡rl!¡!tr.P Pt u¡ t ¡srxnrrsu.q
NnllunForxtugJ l¡ f Fsrl,¡x.qd rl ¡P ro!.Jur Oprocl
q ¡P ugnrrürlll lrlxdu$tr 's strrhrst'I
¡P rolr¡luroP"d¡9.1
Irp soror¡ü¡tJsolf ?^nunf¡otr
ti
sae lLrnllorruo4rotoproqvreolqoDl
periorbitorios
Se.€ión2: lncisiones
quesepuedo
de'o monefo
d secondo
vesr
buof se rbero
de o conrunrvo
:""r,:fft',1,,,: 5:'i,:":"Jl:do
[tr$]!':
$d$iil}}5{trI.$f
tr*trf,#,=ffi
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o_ . o.-_.,d p
_Dd.
._90
r ooo__ oó
o o0.60. t oó
P
o o D _ b v
o o I P o ó p
¡Pr.i.!oopor.oruqr¡D,rafodJr¡osr.sqoorDtqroos.t¡pDrFor¡dqñ.!cúr¡,crr.cD¡n6!l
::€i7
s¡u¡ot m.otolrlr.q.p iq (rt € :1rat
.$,.^) orJ'rrqroos'd,{¡ru()8n i¡ ¡Ilrxru rrl if ro¡:r.¡ür,
tr.g¡odns',lrlrrq.¡orl l)p ipoq I.p orrsoÍid J¡ nflidso¡ rlml so:rusor.rrl
so.ropt^¡].ur¡lr ic
Dr]tsguedqns ouo¡rqro uot)resro 'l osod .(
'(tI ttrt r¡^) ¡n¡ndxt üi rlntr |(). o'rq¡xtrorrtr.li!¡o. srx¡Fn¡sr $!s¡ rp si¡\¡r.n
r:orr'rp
t
rrro. ¡s,{ solcnbrds.iorr¡jr¡¡ru¡¡rasu¡¡s tor.nnj irl])dJou..ju' oprdiúl li ¡rr¡¡r as,¡r'.lJg¡I..i
f rouctu'opx.lrfdpf s¡rct)ur trotrtr^¡runllor1)lap lo's¡ru¡.p o
r¡rür.ttr
oportu
un
arrrgro
rl
ip
oproq
ro¡.¡irso.l
uru¡¡l
F
qrq:guodr:t¡p sr ¡!r ¡ uo¡s¡rü¡rt,Frd.so¡¡r ¡frpioqr p.ruyroc (Zr S¡.jI)
rr¡auur
¡so
t
p'pru¡
ui
oJrs opu"r¡^¡¡r¡rqror¡ad
oird
r1cp ercuugrslln r¡acr:qrs{sop?¡lrtr
lr
"l lrulr8r I
so¡ortrur.rsol
opü¡rnlo¡roJuroprd.n:d
l. ¡¡r¡^¡ f o¡rrrqJoopü.ruo. I¡ r¡¡¡rr rp s'nds¡C
úorsr>ul .g os¡t.l r
orltsg!¡ed
..,ii s
lór6¿uDLl.él). qro r¡,{ ror.lu opDdr.¡ .p €brr.r ¡r solap ugsrd D r¿.ó! , Ítor.tiDr.úáé
ob¡t]Drér.D4ór.rr.).r|lizD.r.s.u,ó{rl
1i¡u!9lDrr.ll8óirúirolor
áF¡ 'tl v! ru¡ror óláP úrÉr!
rc.nnt! 'rNDuI qmd át .
.r!.lD r.oplDrr
" .
€r r. rat .P!d td a rot .^rLri br
. óprDrFousDrr¡rbq.l et.e dñ6rl
6V
sélDlunruorsuD4
soropioqv:t olryldD:)
50
S*cion 2: lncisions periorbibriot
pronto posibleun rebactorma]e¿bl€anchoParaProt€g€rla órbita y conflnlf cualquiergrasa
periorbitari¿
herniada.
t Poso 8. Cierre
Antesde
sinooPcional,
si así1oP€mite la exposición.
no esobtigatori¿
La suturape¡ióstica
ccrar la conjuntiva,se iÍserta pero no se frja un¡ suiura de cmtopexia inferior (véaseFrg
pa¡asucieüe
abiertoala conjuntiva
el amarredeest¡suturapemite abord¿je
3.15).Retrasar
Si sehubie¡¡cerradoprinero 1aconjuntirt,lassutur¿s
Podrianr¿sgarel t€jidodelicadodurantela cantopqia inferior.
Seusauna suturade poliglactina4-0 u otra reabsorbible¿ largo plazo,paravolver a 6jar
la porción lateral de la placatarsd inferior a h porción superiorresidualdel tendón cantal
en la
fijos.Estasuturadeberiacolocasecon seguridad
latiral o r 1ostejidoscircundantes
de tal maneraquecl áreacantallate¡alParezcasimétric¿a.lojo
ubicación¿n¡tómicaadecua¿¿,
contralateraly e1párpadoestéadyacenteal globo ocular.Cuandoel borde inferior del tendón
sólounacanfidadminim¡ de tendóncántalpermanece
cantalsecortaal iniciodel abordaje,
insertadaen e1tarso lnferior. Por 10tanto, la suturade anclajecantopexicose puedehacera
tralresdel bordelateraldel t¡rso sólocuandoel tendónno esadecuadopua rctenerun¿sutura
Sepuedefacilitar1asuturaa travésdel bordelate¡aldel tarsoinferior y/o 1aporcióncortadadel
conunahoji[a,un Pocopor encima
levantando
la pielde maneraprecisa
tendóncantallatera.l
no 15 parahacerla
del cantoo placatarsal.Esto3erealizaconfdcilidadusandoun esca.lpelo
incisión entre el tarsoy la piel. En cstelugar existeün plano de diüsión y €l t€jldo se separa
y sepás¡una suturaya sea¿ tra#s del t€ndón
sin dificultad,Seagarrael tarsocon fórc€Ps
Figuñ 3,15 ¡
booksmedicos.org
o oo o o oooo,o op¡ ¿p
booksmedicos.org
. ,";'J".1;":',:fl'""j ::l'&'J.?
- p o ó r . o d o - p ó p ó ó . e p o qo p a o ¡ . o o . . o . o p o o o o ¿ s s l o ó
t9
.ot 91.cD¡n6!l
solo4unluors'ro4
sdopoqv :e otqjdo)
52
per¡orbiiorios
2: In€isiones
Sección
o
ob,Eo
F i o u r c 3 . l 5o
d " - o oo o o o r - ó G ¡ p . , - , o d - p -
o"
booksmedicos.org
ooF
o,o
'"deo
",d.doo
"od"
o op-o
booksmedicos.org
'Dpo,nlns.d
f ro,€lu opDd,gdFp úg,.ouxo,do., o oxsé¡u úgpo6o
.
é P o r u o ¡ p , é r ó P o r o o LóoP ¡ . ó t é P L oó ó o é | o q ¡ t ó d o . p ¡ p l ? o c p o - o o r - d o - o , ó
o L o ' o . - e o d o o c o q o o p o 6 o ' . ¿ d d . oó é p , ¡ d - p o
¿.odvHl.o'ó ...o) 91.e r¡n6!l
09
Éld'¡unluoxuD{s¿loproqv
:t ol¡lldof
54
periorbiicrios
Sección2: Incisiones
cortrdo o del borde lateral de1tarso de tal nanen quc sc incluya una buena parte dcl tejido
(Figs.3.15 A v B). Despuésde haber ¡segur¡do u¡a bucna porción del t,rrsoinferio¡ con la
sutur¿,se insert.rla agujade sutur¡ a trales de1e\tremosuperiordeltendón cantallateraly/o
pcriostio del borde de la órbita l¿tcml en el vérticede h hendidurapalpebral
La masadcl tendón cantallate¡alseinse¡ta¡1tubérculoorbitario,S a'l nmpor detrásdel
bordc orbit¿rio.Despuésde 1acantotomía,el ext¡emosupcriordel tendón cant¡l todavi¡ sigue
insert¿doen cl tubérculoorbitsrio.La sutur¿deberí3insertarselo másprofundo posibledct'ás
del boLdede 1aórbita parn ¿d¡ptar e1párp¡do int¡rior al g1obo.Si 1asututa no se coloci corl
propied¡d,el párp¿dono contact¿ráal globo en 1¿pare lateflrl,y d¿ráuna aParie¡cirpoco na
tural.Por lo t¡nto,1aagujade suturadeb€rí¿pas¡r [,or la parte nucho másposteriorv superior
que seincluy¿ c1qtremo superior del tendón Un método efectivo
de dicha áreapara ase¡l"tLrar
es prir¡ero identi6cd cl cxtremo supe¡iordc1tcn.lón c.ü1t¡lcoloca o un PequeñofórcePs
dent¡do dentro de la incisión(!'rg.3.15 C).Lucgo,se pasaellórce¡s a 1olargo dell¿do medio
lasfibrasdcnsnsdelextreno
dcl bordede la órbita t¿terrl por unosnilimetros hastaloc¿lizarse
supcrior.Mientras sesosticnecl tendón,sedeberi¡ pasarln¿gujade sutura¿ ravés del tendón
(fie.3.15 D). Los dos extrcnos dc 1.rsutur¡ deberi¿nhalarsepara aseguruquc la sutLrrtesté
hechi con 6rmez¿,o estéfij¡da ¡l tcjido lig¡mentoso.Sc dcbcria dejarl¡ sutur¿sin ¿tar h¿st.r
que h conjLurtivrhayasido cenada(Frg.3.15 Fl).
L¿ conitLntivasc debcri.rcerr¡r con uni sütura 6-0 crómica corrientc (l-igs 3.15 F y C).
Los cxtrcmosde ia sutur¡ scpucdenocultar.No scdebcrir intentarreaproximarlos rekrctores
oclp:rpxdoinfcriurrorq,,cc¡ránc ntimo,ionrrc,ñ.onl¡con:unrivJ).crclo'nion,rrnde
m¡ner¡ ¡dccuad¡ cuandosecierre¡$c a cap.L
)-uego,h suturadc cantopexiainfcrior sc tcnsay se ¡ta,llevindo clpárP¿doinj'eriora sü
posición(¡iss.3.15LI c I).
6-0 a 1olmgode 1r
y 1assuturascutáne¿s
Irhrlmcnte,sccolocinlnssuturNsubcutáncft
(Ifu.3.15l).
c¿ntotomlalatcralhorizontal
PARA
EXÍENDIDO
TRANSCONJUNIIVAI.
: ABORDAJE
TECNTAATTERNATIVA
DEIAREAFRONTOCIGOMATICA
EXPOSICIÓN
El abo¡dnje¡'.rnsconjuntivalcxtc ido pfoporcionr nbordajca todo el bordc dc la órbjh lateral hastaun punto de 10 ¡ 12 mm por cncimr dc 1¿suturafrontocigomátic¿.Si¡ cmbügo,
p¿r¿estll exposició¡ adicionalse rcquiercunr incisión de cantotomialatcr|l mís ¡mplia y
proñrndr. Adem,is,se dcbcn dcspcgarhs insercioncsdct cxtremo superiordcl tcndón crnt¡l
lrteral. El cnfoquc es íltil cuandosc rcquiereel abordajcdc tod¡ l¡ órbit¡ l.rte 1,l¡ordcdc l¿
J - i o1 b n r d c" - b r ' r r " i r f c ri " r
d r b i r a . r r . r ¡ 1p, . u
"-b'r
L¿ incisión par¡ c1 ¡bord¿je tr¡nscotrjuntiv¿lextendido es idéntica ¡ l¡ descritr pMi cl
abord¡jetr¡nsconjuntivalcstindarpero la incisión debeextendersemás h¡ci¡ la parte lateral,
1a 1.5 cm en una a¡¡ug¿¡rtural. Si no hay plic¡¡uecutáneonrtural quc sc cxtie¡d¿ ¡los lados
dcsdel.r hendidura palpcbral lateral,por lo gtneral se puede hacer la cxtensiónde n¡¡e¡¡
direct¡ en sentidohtcr¡l o discret¡mentesupcrolated
L¡ disecciónsupraperióstic¡de todo el bordc dc l¿ órbitt l¿ter sere3tz¡ hast¡ Ieg¡r por
encima dc la sutun frontocigomátic¡.L¿ musculaturaorl,icul¡r de los párpadosy la Porción
super6cialdcl tcndón crnt¡l late¡alscrct¡¿en.rmedidaque lvlnzi la disección.
Despuésde la rct¡acció¡,se h¿ceincisión del periostioen l¿ nit¡d dcl borde de la órbira
latcral,desdeel punto más alto obtenidoco¡ la disccciónsupr¿periósticaLa incisión Periós
tica sc cxtiendecomo 1¿descritapda el ¿bordajeestán.tarh¡st¡ el Pisoorbitario y rebotdeinfmorbitario.La disecciónsubperiósticadebedespegartodos1ostciidos desdeel piso o¡bitario
Unr disecciónsubperióstic¿generosaque profundizaen l¡r órbira
y la paredorbitaria 1atera.L.
perniite li retr¡cción de estostejidos par¿ dponer l¿ suturs frontocigomátic¿(véase
latera.L
rn¡tómi
con ¡esusPensión
Este gr¡do de eryosicióny disecció¡exigecl cierrcmeticuLoso,
c¿ de los tejidosy del.anto lateml dentro de 1¡ órbita.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'l¡,P¡u
Ir¡u¿Jugp!¡r IJp ¿ú¡trúJ¡od otrodun.pú.¡lF ¡s l"úrr8rt o¡?sle
r¡oo¡dns
tl
ug
o¡so
p ¿n3rr¡oryrs:lsoj loü¡lu¡ ¡ ?d?t ug
4r¡d
lrú¡r8¡tos¡uortrnpr¡otr
'(l
s":s9s!rs.r. s¡l rod ¿prrIlur"llrsaf1ttuutot orutl¿p
rf 3lll) ¡ou¡rsodf ior¡cru sJFu¡r¡B¿l
,i,/oruo¡ cro¡or rs ¡o¡S.r ¡rst ]lm¡r¡¡:. sot¡p sxú¡rSltsq uru¡¡plrn. t¡ u. puu3q orrs
' ¡ f , r l L . \ r r u - ' ¡ u o P u ¡ r . ^ t ¡ P r u ,Jr ;. . " - . r , e . " u - i \ . . o J " r , , t
:roúálu¡¡¡l¡d ¡t u¡ oqolBtrp ¡i¡nl ¡¿r FlPrú op¡.i¡ydp rr¡úr.d ?.lfod
ráúroH¡f olnrslLuIaPuo¡¡du¡ru¡ ¡.I iqnro oqot8l. ¡otr oprd¡.lpp rorr¡lsod.rr?d!t ¡p
uoLnsod¡t.ll{ W¡nrap¿ú¡ nB.s¿Á1¿koH ¿! a/ü!tlu/ a üt"tuu8ot!,".1 asral lpt ouor rr¡l¡n¡so
run úru¡oj sr¡oú.Nods¿rqgi!s:t út t.8rJ ¡s"?^)(l]luuSqos¡¡q)roüarsodFuru8q ¡rsc¡tr
¡t ü. mrJ:st¡I¡s 3¡b f F!uu8!l orr.sl¡Prourrsodpr¡rd tt !o¡ !"cu¡p rs cnbs.¡o¡r.lsocl
s?¡qr+
I pll).u
ugpu¡ll¡p ro¡¡4ur ú9¡r¡odq ¡ sr¡o¡rrN¡s!¡qr+¡ r¡i soprd¡d sot¡p ¡rt¡ qro
leurr
ps¡rr¡¡d ¡e¡J¡od¿.I lru¡rB¡t oIs lrp r¡.su rt rp tuiljro .s ¡ifu1]{ord
oF¡slú
ú¡$D f.I
I¡p
u l - J , . . e u u J r . \ J . J P r . ,) : [t ñf l. J . ' d ., , ? i q . . t - : p , ' J u r J : / r \ r .
r unI prry¡¡dnsxzrqrr?unr¡c¡r sopxdryd
sot,p rlnr¡qro ot,Dsnupp tr.dáserd
uoi odr.I
'(¿otn¡dL.C.
s¡I,r. sotsopor
Jo¡¡¡sod
t^) ¡so¡qgu¡rd N u. FúÍ:jq or* I. uo. u¡,uorsnl.s
f roDrdnslo¡rcrw sou¡c¡x. sol u, .t¡ rDáso:.nt I sát¡úrl¡5vt¡tn¡r[rur] sol odr ¡üb ¿¡rrsyp
Prcl¡tr¡9¡.rodruniu.¡I PrD¡ul¡jruxr¡irurorju!r¡l¡PFrrn¡¡31¡rdrls¡ |l¡Pru FI¡iJ ugpu.rll
'p¡prrdorduotrúo¡¡¡s,r, ¡,I!z'fr.' .s opuürtri
rp ¡¡¡d ¡ofxu¡ xt oid \rl¡lc{úrc]
tl)n[¡ ¡p¡nd rs 1,'1sr
si rrl¡,¡urux¡sL,r.q
ilxp¡oqxI¡P ollq.p ¡od¡pxr¡qn¡r¡qro¡t rp l, ¡Dru uoDrodrl ¡p rrluo¡rurr¡1
wr9ündrno
vlworvNv
'uorsr.urlrlosr!rn il si tl.rr1r]¡q¡o rl ¡P
]".'o¡itpo¡id^ trrl).u¡ol¡¡s,f"rpiur
p1Ndrl rp r¡ilcJuo. uonlsodn¡rt.lqrr)d s¡ tr¡qr9 r:l .p ol¡nsl,p orr"tot r lr^qunli¡o¡srNrl
uorsfrurrlr¡¡Pu¡txi
so^[.n.rrsuo¡i¡so¡u¡rurD¡¡onl$l cf lrl.rofrxl¡
?t 1?¡r(lorro]rxlsr¡?s
IV
s¡ x!¡ lxsi rrodoprt¡orr:'o(l<xl
rliproqr ¡:1r:o.ryr:rso.n:zuur¡:r.n purxrr rlrpf,qr un o ¡nol
r.olDr ut)rsr.or
lm nr,^¡ s¡ trip¡urr¡q.¡o rlr lu¡unliro:*m¡ rlrp.roqrpp rli¡ur,i r-¡
.¡r.r<xtur:r
ot)l:lnsusx\cs.L.rulrpr¡dutrquu üo¡s¡ru¡
?ltB.¡xqú.urq Trr)ruruorsnurrfuo. r¡isi^r.D¡l
s¡ rlDrurj,¡rr¡t rnb¡odtr//rür".to^u¿t/
'/bpoq, ai-llai)
..ouo¡ rl l)s¡ñ,l)oqi,¡¡s¡¡.I1nro oqo¡B
I¡p lf$x¡ opft Iip r^Dunftrc¡rl if si^r:r)1,.mp¡o+,.fin.l ¡s rirqrg rl .p lrrpcu¡pr¡ki ¡.I
]vrorwvrsü9n ro rv rlNnfNo)sNvul
voüosv
a
Vop--
,
o
L
o o . g o ,
I.
oo
I
9 l . Co ¡ . 5 ! ¡
s¡lo^qu¡luoxuDr
saloprogv:e olñtrdof
5ó
Sección2: Incisionsperiorbibrios
F i g u r o3 . r 7 l r t ' o c i oq' u e e d e ( o l ó e o o ' d e o r r . o l p e i o r c o o b : o i o i l n e o p ¡ e o d o l o o . É o
o d e t o e ' J J e - h o l' o i ( 5 o ' o
@ o 6 b o , d ed. e o , p ó @ d o - 1 . - r c d " ¿ , - , o i " o o . ' o . r ' .
_ o \ e sd e l p ei o ¡ l o e t ó p o . e o r o o d o , l o e l ' l ' o - o ' o d o
La anatomí¿superficiales de €sp€cialimportanciae¡ el abordajetr¿nscaruncularde la
órbita medial (véaseFrg. 3.18). La plica sernilunar(plieguesemilunar)es un pliesue de l¿
conjuntiia rnedialen forma de medialum,muy rasculrizado y estlecho.Su bordelateralestá
libre y estáseparadode la conjuntim bulbr. La caruncul¡ es un soportede tejido sebáceo
qüer¿tinizado,cdnoso,pequeño,insert¡do del lado inferomedialde 1aplica semft¡n¡r. En su
porción medial s€encuentl-ael cana.tículo
comú¡
En 1aprotundidrd de la canlnculasiste una condensaciónde l¿ fasci¡. Secontinú¡ con
el lig¿netrto cantalnedial, y sirvecomoinse¡ciónanteriorpda variasestructuras,indu)€ndo
nedial y 1a
el músculode Horner, el septum orbitario medial, el núsculo capsulopalpebral
booksmedicos.org
ó q o -
l o
óó dp-
booksmedicos.org
o l o ' ' . é é ,b éd ¡ p ¡ ó ó d ó ó p . o r ¡ , o o . o o - p . o l
é¿ .
o"'e'A o,o.6orq V 'o o' ¡ 8l.e D¡n6!l
"po'o6odoo
I"úr¡B"i otr¿sI.p ár¡"rButs orod I orngasou?tdas¡ ln5ruour¿ Fm p
táu¡oH áp oFtrstú p ¡o¡.n¡sodopuuasua ¡ernNu ou¿tdun ap o8i?t ot p ¡s?d ug¡r¿suepuol
áp f ltmu¡r?r q ap s+?J¡ x ?rlreq ugrsbur¿un prp.rü I rorre¡u¡ 4¡¿d e¡ ua pur:8q
"qtrIP
átuú¡¡p
ap Eursrsrs
p f pIP.uI oFar oF.stur F l¡ra¡¿tf ¡o¡¡¡rsod¡¡¿d ¡t ue erua anbmA:9:
-¡nb ugrtrtrás¡p
!t
pFuarod u9r33r?un s. 'ur¡uanrua .s sal¡l3¿Jsauo¡su¡rresersáFm p
",Ld
ua o:ruroryueorwld
¡g .¡ouarsod¡zruuSr¡trsan e¡ r rorjr¡sod ermü¿¡?¡p¡úur ¿l¡q¡g¡red"I
u: u€rrásulespmaru o rllgro unrdas la f rauroH .p olnrslr¡ Ig 'uou¡J áp roparur e¡nsdg:
$ o lunruorruD{raroPoqv:e otñloof
pe¡ioóiiorios
Sección2: Incisiones
Figuro3.l8
e piesu.seriiuncr to
1..ohuo.¡ó¡lc Fór.ep!ru er.r,¿o ¡.orúncuo DFór.eps eeonron.lo
'i
e 5 o u b i . o c l ó n . l e. . o r ú r . u o
IÉcNrcA
> Poso L Vosoconstric.¡ón
L¡ órbit¡ nedi,J seinfiltr¿con un v¡soconfdctorp¡r¡ f¡cilit¡r h hemost¡si¡.El rge¡te se
int¡oduceenl¿ ó¡bitamedirla travésdela conjuntiva
o a travésdela pielhaciael l¡do n¿sa1de
lospírpados.
L¡ conjutrtime¡ el Írer del¡ c¡rúnculay el plieguesemilun¡rse
puedetrinfiltrd
peroal hacerlosepueden¡lelorm¡rest¡sestn¡ctur¡s
y di6oltrr 1aubicaciónde l¿ incisión.
Si uno decideinfilt¡u l¿ conFntiva,sedebetiaesperu7 a 10 minutospua pcrmitiJquel¡
soluciónditundaa h perileria.
booksmedicos.org
omsñu D¡ ¡:
booksmedicos.org
D r . r a s o ¡ . . r u 9¡ . r p . : n b r D r n l l . r D . r . dr o r a r r o dD U1 6 ¡ D t s á D
D r . d . d D , D dI r á : r l
o o . . o - o d o o . o
I
v
o.
I
_ c o z . ed ñ 6 ! l
orurur¡suL l¡P sr4ur.Isr.l roLrs¡r ru¡¡r?xlr¡s¡¡r rl r¡Jouo¡¡¡llrd r¡3tr¡l,P ioPr^¡tr ul1
o (0Zf Br,r¡src^)so¡^¡rs¡p sr^rnrs¡ifrr sq ¡p s1¡undsrt urs11¡S¡rrrsr¡r¡s rpr¡op'i¡o¡¡rr
sod¡ju,¡r8¡t
xl ¡r q oltq¡ r¡r¡LIlprs¡r¡p¡e¡trr¡s¡pr¡td prnrrú ouqd un !¡o¡rodorc{
"rs¡¡r
¡¡urolI ¡t otnrsnu
Itrxo¡rrrsod¡?ú¡r:j¡:lus,¡ Il .P ror¡rsod.rhd rrt¡roP¡u¡ndr l¡r¡p.uor
-.r*rr uoD..rr¡)run ur l]]¡srf rs 1r|Dl,¡nr.r:l rp o|unlo¡d ol u¡ rrlnrsu.puotr
lrso.,qu
r&r x.l
lo^4uñluorqns
uglrreelo
.e osod
I
roPr ¡t¡
ssol
lot
¡NqidIRl
¡¡uo(h rrt¡f
r:^rrünlLro)
r:l ¡p sl^r:.¡r
I rqr.'.n,
sru rsrÑNlif.nd ugrsDur
¡rt t:Írlor¡
I¡^'r¡
|j
oP',lnso. orsnl .s.r', q .l)¡¡d uorsDurtl!r rq (61! jjLrL
¡$r¡^)su¡^.rs
orn).rs.A.P sl'lilLr
¡nrlorar.t {
si^r
r¡rlunlil(Dl,til
r
urlu
!
ugrsr.u¡
t.
5
L
zL
lttru¡¡
r:
rrsi n ¡.tr|ú¡lruris
.¡5iLl{f rur^¡
ir|luroduÜ
s0
t¡,.r.rlrt
t
1.
l¡
'slrrnr1r'¡1r!l
is.n8ürInrüo3rr¡
-xr 1r,¡1rq.k)
1r$,.11J
It 1rxsrt(t(,J uo¡sLr!¡'
ll .f I..,I tit plTqq's',\¡,toflnD!liurnr1rt¡¡o ]li¡ lIl
opu,urÍ.hrrfLr.'.^ln,u'
ip oqoÚlli r¡jii¡rrl Lrd ro¡]l,.rr .¡si u,))oqot:ili i.(t(,s
LroLs')u'
1rü1r
uo,s¿Ld.¡ürs
tu,r ¡.r¡h ¡s !o!j¡¡r)d ¡.Drxlrl u.,t u!,rsr)ur
rt t¡rlL¡1'.1
. b oloqotjila,i r[¡al.Lkl
$oLat.()r¡¡.rso(l
¡r¡q¡¡dnsr:l .¡u.lir.uusn) It uu.u¡nr o.rs:tl¡rP.'u x¡u-r!)t
lr '¡. rrsr¡lrP oP
-rdrúl
¡p
.l.lr.tr
tr¡
.ortrr.D¡.r
u¡
.p
uor.xzrrBn
q
ootr.rl.a.r
.s
r¡l¡Do
oqott
l.p Frrn,f.rr¡rl ¡-1
'")lr)Jllxn,)q,t
¡si.'.N!!,srcil) sr(|¡u)
f
oru¡.1
of,lfrl,r
ofu.r!¡ir
iP
tru¡rJrlrl
ti .NlJ,]f.n1]f,\i
rL () s¡r(L¡^
¡l si.or¡lrtii ¡(r!)r.¡¡i.Lr
af $,.rrlrsuo¡ u¡r¡t¿r¡s .or.r¡Jur
i ¡ou¡d¡s v\r¡dr!¿ so.l
lo^rtuñluoruao¡t
uorg!rul .¿ osD<l I
r n r r t r r D a ¡ u r r r o d D s ¡ , L I r n n 4 á s á ¡ 6 á d : ! : D r F r¡ ú D r r 6 D
fr¡:,.¡ !
D ¡ ' n r r ¡ r o ¡ m ¡ ¡ , r ¡ ¡ . . r o z L t: r ! ¡ r L ! i , ! r r . . l n r r ! ú
! ] 1 , ' n ¡ . , ra ¡ n r u r D r ! ! D r ¡ r D
' r f ' t! . . r ¡ ! . , , r r
r ! . r ¡ r . 1 .r j ' ¡ f i ¿ r r . - : p o f ¿ . r t . i ú r ¡ r t r i
v . p . L ! D ¡ . u iu . r D . p . 3 r . ¡ ú . . !
ót.cun6!l
5olo^qunluo,su04
selopogv :Colnt,do)
ó0
Sección2: Incisiones
periorbilorios
se pueden rodar en la p¡|te anteropostedo¡ para aFdar a identifcar la cresta lagrim¡l por
terior. L¡ disección debeía realizaree sobrc c1lado poste¡ior de 1¿crest¡ l¡grimal posterior.
Se sostiene con tumeza uo ret¡actor maleable o elevador Derióstico contra 1¿Dared orbitaria
m e d i a l' n m e d i a r a n e r r cp o r d e r ¡ i - d e a r + " r ¿ l - r g r r J p o . r e r i o rE
. . r o e s r r bi . c e l p l " n o o c
dkección, que luego se realizaco¡ tijeras.L¿s tijer¿sse úren con su¿vidadpa¡¿ dponer la
pcriórbita posterior a la crestalag¡imal posterior.El plano dc disecciónpasaa lo largo de la
porció¡ posteriordel músculode Horner. Despuésque sehan abiertolas tijeraspara exponer
l¡ órbita medi¡l, se insert¡ un retr¡ctor maleablc antcs de ietiiar las tiieras.
t Pqso 4. Incis¡ón perióst¡cd y exposición
Se hacc una incisión en la periórbita a 1olargo de la crestala8|n¡ poste¡ior etr una dirección
superio¡ a infe¡ior con escalpeloo aguja de c¡uterio o con un moümiento de *tensión de tijeras
puntiagudas,^fihdas (véaseFig.3.21). Estn incisión debcriacstarposteriora 1ainsercióndel
núscülo de Horner sobrela crestalagrimal posterior.L¿ disccciónsubperiósticade la pared
nedi¡l conienza con un elevadorpedóstico.L¡ periórbitr se elevaen laparte superiore inferior paraobtenerun¿ ampli¿abertura¿nt€rior.La parednedial de la órbit¿ seexponedesdeel
suelohrstr el techo (v¿aseFrg.3.22).Las artcriasetmoid¡l ¡nterior y posteriorseidentifrc¡n
con f¡cilidld, se cauterizanysc cortan.Se colocaun retractormaleableen la profondidady ¿
1olargo dc la parcd medial ¡ al retraerse,seerpone 1¿p¿rednedi .
> Poso 5. Cierre
El cierrede la periórbit¿no escsenciilycsbastante
dificil de realizr(Es prudenterepnrarla
conjuntiv¡y la cü(rncülncon!nr suturlcitgut ó-0 para¡)!d¡r ¿prcvcnirsimbl¿fafon,granuy pfolnpsodc grasiorbitari¿.
lomapiogénico
F¡gurc3.21 ncsór pe,ióti.o usfocónAyforosrofioBmorrondoeso¡ere,ospooobrrepeiorió
o.oood ló.'"lobao -lo C
oo d-d-- -od-oot,o 9 a¿o' ó\óia po
-.-ro o o.loo.dod d
-,o-po-o,o ,. odo obó,.óqó
booksmedicos.org
booksmedicos.org
1C tZ t Bu) rop¿ ap Irp ssorn,úod" q rp I.¡ú I. "rsut ¡oridns e}¡¿dxi uá ¡nurruor .s
uguD¡r ¿.I
Br.:I)¡tntrúnrtr ¿pr.r¿t !^DUntuor¿t.p úos¡truriit I¡trxq ljrd o8.nt I (g
(J
€¿
[
"l
ol€qcp¡odc..s¡p
o¡¡úxd
sxr¡lqsrtu?sn¡s ¡o:.n-I (VtZ t.3U ¡s¡? ) s¡t¿¡p¡u
rZ r B¡"jI)
"¡"d
slp^nunft¡o.seFgredns
sxlx ¡lxproqxioteu r¡uon¡odo¡drltd ¡o¡¡¡Ju¡r ¡or¡aru"curd ¿l uJ
aP.¡¡¡ás¡ouáJu¡oPtdrtrdJ3 (¡oua¡u"ornr rs¡9 ) ro¡rgu¡ ss{oruF I prrr"t r,ú¡o}oluDxl
tr?q aso¡oú¡¡d¡?r¡qr9EIrp os¡dlrp p ¡runfuors!¿¡]
.f"prcq! p uo
:s ofumJ
"urqúo.
¡c¡odxr
¡p,n.,
.s,or,.trxlr
l,rprupmd,r,por
TVuilllji.i'ii.Xilili:il;1i,|JfiilIi:
run ús o ¡or) o¡rxrrqroosrdpp p¡d:so:¡ar¡:rr¡unfuorsr¡"B.irproqx
ün uo¡ opxurquo¡o
¡uprur tr:urq:o p::rd t¡ :p r¡5nrr.rl ¡:r?dolosr\rz]lrrn¡p¡nd ¡s ]xtnr!ú rrsulrr 3frproq¡I[
soovNtswo)
stlv |INnfNo)sNvür
s]fvoto€v
o-d.llt-
p
.p. p - o do o p o . o . ) o 1 0 . 6 J E o o
o,pod
o..o
p-o o-p
vo.9.oopop
r
ror oo.
r . J¿ ¿ . c D ¡ n 6 ! ¡
{.:.,¡tq-."F
l9
salo^rtu¡luorsuD4
solDpo9v :e olqjdof
62
perioóiiorios
Sección
2: Incisiones
.o -d'o o b'odo o
F i g u r u3 . 2 : ¡ t o o q o ó d - o b o d o - o o
obodo- o o',o
- o do d- p o o b o o A .- Lo
rodo
o o ' ' - o , o' o o - d- o
"o
.o
r o O b - , - q , - - p c p o d o ; , o - p - ¿ - - , o - - o p o - o r - , ol o o p o p o r o o o ó o o
o p é o - . o ¿ - r o . B D - b .b ^ - ó d " o ó 1 , 1
booksmedicos.org
booksmedicos.org
orqr9ot.P oP.u otJédso
€p 06,0 olDroLradm
éuodo ua D^¡¡uñ
uo. ugsrú o .p ugsuorxl
úó. ot 6p u9K,.ú,..o,.1és t 1u-orron!,¡uorl
o so,3r uotronrurlor o D orototorsñD^rún
a¿.e dn6!l
89
salo^4uñluorsu04
salDproqv
:0 0lnltdDl
64
Sección2: Incisiones
Periorbilorios
(vé¿se¡ig 3'2a A) Este
Durante la disccción,sc encuentri el múscü]oobliü¡o inferior
desdesu origen o cortarscdesdesu inserciónósea(Frg 3 24 B) Si
núsolo puededespeg.üse
3lhueso'
se1" h"c; u"" incisió;, dejandouna Pequeñacantidadde núsculo todaviainsertadr
r
c
r
r
a
doSi e
n
r
"
¡
o
\ r ' u c d (c ^ r ó . a rJ l ¿ - o l ¡ - ' u r u z d u r u ¡ . e . : ' r r c p J a r r p r o v n r r e l
'
o
r
r
'
n
J
¿
r
r ¿r r ' r '
c
. o e t n c .e r r : o ( p o h i o n : r r o E n r o n ' e ' o u e d c
. l < . p e s Jd E . d e . uo r ' g e n n
caPitulo'
,;,;i áisección cn 1¿¡ane supe¡omedialcomo sc describió¿ntesetr este
Fiouro 3.24
oq.
o'
booksmedicos.org
A fe.lrll Se muerr.n los r er.s ho.end. n.5icn
booksmedicos.org
'ou"tdárs.
ü. ¡1u¡u¡¡ql ¡ rnu rs
x.I
3¡j ¡s¿? ousou¡d
(t.f
p?ppunlo¡d
!J
rp¡.¡r-{.
ás
I.¡d
I.
)
"rsrq
ugrslJur¡.IsosoldsolFrsolr?]¡or¡¡rh¡ ¿¡"d¡btr q áp ot.dp
rl¡tr¡id
¡rrq
rs
uouDü¡
x-t
?i
¡un
P ¡o¡r¡Jú¡cr¡ul I:.sopr¡.ru.rept8lxt s¿u¡o utr z.p uorsr¡ur
r¡nt Jsl,sop¡p sopopo¡sno¡r¡rrqro:proq p árqos?uo,s¡¡daslc¡d
rl¡Tn ¡s ou rt¡r
"-I
".I
oauDlñt uor9ttul '¿ osod .(
s¡s¡rsou¡¡rt ú, ¡"pr,{xr.¡¡idl¡¡a¡pto¡rurqroáproq
un"l¡or ormrfF¡ol or¡sers¡¡rJr ¿rr:,{ú es
Iá ¡rqossotullr¡qnssoP¡f.rsolu¡ ¡ol.¡rrsuorosr^
'l OSOal (
uoltttrlsuotoso
v)tN)tr
'oP¿r¡ú¡rr,{¡ur
.frP¡oq"nss¡ rr
tri-. .p rtulur srp lrdo¡nd r:1 rorsoLrrcp odu olo rrpur :p:nd asseulnb r¡d,sr:uos¡¡d
s¡lq u. sr¡roro¡fnu¡ uos,rrf.r!l.p u¡n:r ¡od.p¡rrrt u¡qro i?l.p ap¡oqlrp o8¡"tot r s¡rl..q
s.uo¡s¡J!¡s".I rr¡qro rt :p aproil¡cp o3relo1t ror::3u e prqrJ rrrd q rr:¡rl ü.pu¡rrx¡ás
ou sxlo.s,fntrsx¡osr.du. qrycscpursr rlir¡roqr:rrs. trJr!8srp ¡od..tclts¡zrr?Ir xtr .¡¡rl
onb'opd o¡
tr.r r,tnt \r,r r,oflnigur¡urs c¡qnrbrrcdurr
sr
o¡.rodzrrrDD
4arrd
¡rourÍi
r:t\:l¡r ',1.p s¡lguor rt op o:¡urpo¡r¡luror rod rw
¡gurrlipo¡ror3
'r¡uurodur :r1n:suo-rnru
l¡r ¡?op,d¡¡f rt¿os rlir¡roqr un I uorr.rodortl
r:rn¡¡n¡s,run:tutrr
;rcuo oor ou oftp:oqr ¡1s¡árb ¡p rlrrur xt ¡p o¡:rdy rh r¡ cp uorsDu¡rt s. ¡l?r¡rrl
rurtins or¡a,qrooproqr
¡nip.@f ¡,rtot ,:.nd,przr¡rrnsqur,r4úxl rgrrrtl rrLr¡
t¡|
rrl, ip dliqip itqnr^ i¡ourjuI ¡u1'{lrl ui
¡|u¡rrxr is 's o 1rl.r ¡:l.t) (!ruif iFIsr^ s. .nl) zDn..rrrrrrnf opqrur¡ ooo¡xo u. .úrp¡!|r un
¡uor)¡rlo.(l .¡l) !os ililroqr: o¡soo¡ r,li¡uorso¡sr¡rlr:urrtlsr:1T:o¡1 ur¡o \rl rp iproq p
¡¡qosuDr!.¡.u. is ri!!¡r,J ¡p $,¡ujl$,1ntrsr.qukntrcl ¡Nkt )ro.u¡.l.try¡I (4rbrxr.rptrrrur
orir ¡s ou ':l¡ rrlil) our¡xt¡ou(lnsrltlxoqri l.,siuozu ias. ¡)(t s¡r)urú sll lnd Utrsr.ul
r¡s¡ uru¡trl.r rl il rrnls¡ ugrroruJ¡jl ¡sr!!¡ipv.uorrdorrsoraLÑ rurqr¡ is,()rur¡ol .k
jJrrln]¡P!¡idli.|o|Duosu¡(,ItHJP"rrl1xls1r]or]P11lirlo¡l¡tl¡PÜ9¡sUir.|s1]iÜrl
-o!¡ ¡rl'¡drr¡tuiuo¡tr¡so.lxr
ro,{rú lrrd ¡r¡tllr¡r99 rlrp oft"l ot lr.rrnüorro¡
apnt csüorsntrr
t1 ¡q's¡n,p.$:^o¡r¡u s¡JDrr¡rrs.si¡,r,tlxlur s¡pf.¡dur u¡so ou oll¡roqt ¡s¡ ú:I ¡r¡¡ rp
olr<¡op
rod r¡mur¡re uur uorÍlrr11rp s¡u I d Drr,unrrr¡oruo{ ulrnrs.p ¡r.trÍ q ¡p.ri¡,t
o¡r,!¡qrotr.rns
.l)loq lit rluDunrtr¡p l¡rr':lt.ldrun .tirpoqr un ¡r,{o.Jf¡tr q uiDüorsF!,1,-I
v)r9üDurno
uworvNv
ufurzr ap orJe-tr.
qJosJdns-
efun:ofy
66
periorbibÍos
2: Inchiones
Sección
!i;¿fljd,ii:*i;;i:¡il:ixiT"":J"':"::1"'""51""5.:¿tl;I"u
h incis:ónmls bJc'¡ I¡ pJrrcanre-iordenÜode
e{tenoicndo
SeDuedemeiorarcl abordaic
en l¿
Sedebelaethare{tendcrh :ncieión
nen'io
supr¡orbj¡¡io
ro, corhne'd.la cejan¡sr¡er
de la
de
Fnsión
í¡
l$
fne$
cruz
l¿
incis:ón
orbirrio.
pa¡e inferior¿ l^ hrqo dclborde
Porque
cn la
l¡
incisión
de
ll
ertensión
se
indica
visible
Cuardo
nuy
h¡¡endo h cicatriz
i;el
'p¡rerel¿i¡da,
d:
l":
lJ<
affusas
e0
cn
de
piel
giro
sólo
srddos
in'fc.iorpue¿cempl.arun levc
ry'.d"
r y r¡s
saXoenla pafleloreral LJse{tcn'iores¡lra' dcbcnrvirrr 1¡mmx irontJ detneruo rac
lalerJ'
dcl
canro
el
nivel
mm
sobre
lo
mcnos
o
i..n,ion"il"¡", a"u.""n e,rarpor
boéo od'ó o
tl¡tur€4.2 '
o o o " . o ' r p - i o . ó o ó o 9 0 o ' o o. ' o ' o o o o o ' o
r é
o Ó é o - ó ó Ó d oÓ ó ¡ Ó o
o1o
o o o " b o o o¡ o o d o d d _ o d ' b . d " d ' o ¿ b o . :
booksmedicos.org
booksmedicos.org
's?dEruá ¿¡o¡r,s ugrsrrur?T
'9 o9o.l .
ar¡e!)
s'¡n'n¡sr rEsDp¡p púprlrqtsod
f¿q ou '¡¡ú¡',nl¡r ,"",rr",r"dq.,
pp
"""d."
"rrr;'""Jl;
rs rS'(t t 3¡l3s!-e) op?rrunr
scrnqs::od opeuorr.rodord
oirp.roqt
urs Frr¡ul
lo,oF'lrqrue
o¡rtrrgro ¡p¡oq Iap se.¡o¡.¡oJú¡
siüo¡r¡od sq ep ettproqr :ofru un vuoruodo:d onb o¡ sop,for
sol op ror¡a;uru9r¡rr¡ar q ¡rrurod ,or¡sor¡ad
Ia ,t lárdz1op ofuqaplod endru?ugrDorrpE-I
'(z '3r.O
,orE,a3¡u
¡t¿Js¡qa¡rgradns
roi¡¡$od
(produ¡o,
¿ronj
is
f
(suqr$o?Du,
ppou¡
r
nsl F¡rrq ¡¡rq.rc,r
rt ¡p.proq¡a rcuodmvl?d sopn&pundsocrsgr:od
srropqe sopulrn oS
¡( ro.¡erqouorlq¡o.p¡oq ¡"p or!¡'9!¡odq"" ,9t"""1fr1;1.?i]:
'(Zt 5U oflt^) ?r¡s9uado¡auc¡.roo
un artq osf
s?¡arurop!r¡9 tc u¡ irrd vl3ra3¡ es'orDsgFod?rdns
ou?JdIápof?qoprod r3¡srp op sgndsaq
br!t.g!¡€d uglelrul .C or.d r
o , a ¡o a p s . u l ú o . . oá po r r u oopu é r u oau5u 9 s . u o t ó p u o n . é o p
)o9oélsorodoPóuolodoidu9JFodrcD ep opo¡u u9súalléó o éruarpuodsélo]
olror6orole.t o¡n6!J
t9
olorol ep ouo¡qroDdns
slopogv :t olqldol
, l r
I
.
Aborctale
El abordaiernásdirectoy at¡activodc1bordedc 1¿órbita supcrolateraldcsdeel punto de vist¡
estético,es el abord¿jede1párprdo superiorllmado t^mb\énbl¿farc?l¿lrialu?eriú'^bordt)e
En esteabordrje,scusael
delplieguedelpárpadosu¡criory ¡bordijc delPliesücsuprat¡rs¿l
para
h¡cer
la
in.isión
elpárpado
supcrior
natur¿1en
plie¿uccutáneo
OUIRÚRGICA
ANATOM|A
Pórpodo superior
P:i e l '
E n l ¡ p a r t es ¡ g i r J .c l p f P ¡ d o ' u P c , i o rc o r ' i J e p o r l o n c r | o sd c c : m o c ¡ o l s g i f c J e n t c q
mu.culo orbicul¡r dc os prq'ado"ePtun orbir¡rio eaciTJ o h aPoreurot¡sdcL erevaoor
palpebr¿Isupcr'o, po' d"blio:mú'cultde Müllrr/comPlcjo drl rrrso v c"ljuntivr ('i,}se fis
snn
dcl pirprdosupcrior
y h coniunriv¡
....uto oiui.,ur a. t.. pirpados
"l
.lmilares-,'losdclpárp¿doinfcriot(w¿'cCJPrtulo2ISinembargoelpirordo'uPcriordihe-
i.lr. r.' pl.i,
p pebralsuPerior
del elevador
de la aponeurosis
v el
re del párpadoinfiriór por ta presencia
nÍNculo de Müller.
del elevodor' ProtundoalrnúsCompleio del septum o¡bilqrio/oponourosis
del
culo obicular de los plrpadosse encucntr¡el comPlejoseptun orbitario/aponeurosis
la
elevadorA dife¡eociadel párpadoinfcrior,dondecl septumorbitarioseinsert¿en Plac¡
t.rrsal,cn el párpadosupeiiorseextiendcen la partci¡ferior y sefundecon la ¡FonNrcis
unm l0 ¡ 15 mm sobreel bordedel párpadosuperior'El núsculoelevadot
del elevador-r
en el ecuadordcl globoocularen 1¿órbit¡ superior'
con frecuenci¡se hace¿Poneurótico
anteriorde los-dos
cn 1¡ superÉcie
recoffe1ap¡rte anteriofpaia insertarse
La aponeurosis
también
de la aporurosisdcl elevador
terciásinferiorcsde la plaia t¿rsal.L¿sextensiones
La Porción
sedespliegrnpor delaniee¡ 1¡ piel dc la porcióninleriordcl PárpadosuPedor'
áA ¿"""¿o' dctrásdel sePtxmoibitario es rnuchomás anchaque el músculo
"oo"""r¿ii.o
rnua El cder
medialv hterals
tl
cnalsederir"¡v susextensiones
no l¡ter¿ldel elev¿doiesPromi¡entey see¡c¡j¡ de nancr¡ profund¿e¡ la porción¡nteJior
grles¡v oü¿PajPebmr
de l" cl¡ndularacrim¡lpr¿ divid'rlI cn do' Porc'"ne: r'ñ| o bir¿riJ
o-birar
io lWhirnallr'
¿l
rub(rculo
.,
p:reo
o
birJriJ
cn
l:
sc
in'em
L,;-aJ
e*1"".ió"
dels,á,r
orbitario
el
sePtum
ñrnde
con
del
elev¡dor
se
de
la
aponeurosis
nás
frágll
medial
El iue¡no
medial.
lig¿m€nto
,]ar
y el
del devado¡seenGompleio músculo de Müllér^qrso. Profundoa h aponeurosis
¡ 1l)rargo
se
encuentra
que
el
t¡6o
mie¡tras
la
suPe¡ior
Müller
en
nÍNculo
de
oentra el
Parte
booksmedicos.org
booksmedicos.org
l.rse r ol¡Fr'l
¿r3uiiu Fr aP op¡Notrr¡r tNe'(ro¡'dnt oPu¡Joid s9u sfroq I¡ onb sr¡u.ru
¡¡u¡nru. Js oPrd.EdFP ¡rq'l Troq F .¡üe.¿{P¡ os¡¡] I.f .Pioq I'c $Pü,/ o uütuÓqühl
. D t n r t , r t ? . ¿ r ' p \ t ¿ \ . f l n f , s t n ! ¡ p r " r 9 . p ft l ' t , u ' L ' r . d t 4 ' l a rt v l d r l r P ñ r r u r C : u u ¡ d 1 '
. p e d : d h r . o d " r e L ur o l ¿ P J n b r p r r l r P J l q r r r g F o r , B l r ' r r ¡ " r q r n u n r ' " " u 1 ' J - " r ¡ d
-Ásope'Jtg<l
pp ¡ostotnt¡y'z1ror:adns ¡r:snr nr¡d q ¡P ro¡jodns.Irgr.dns q ua r¡su1* f
T
eP luruur ¡rlgr¡dns q ap rur: o c5 or:adnso,ped¡tdl.p otrrrtd
,opliq" pp ,'io^"".a"
"l
urs p :od opr,rrau'opr¡rse ou roPt^¡ta un s. ¡.llnN eP olntrsl,luIg oPld4d IaP áProqI'P
ot ! ..Dd l1 lorq 9r..i/orsoD3ll
'¡.n o o'q
o.
.opo l et o -.. '
p .... o -P '
o.o-d!d'
ol¡
l'9 ornDll
It¡
lr.
t
69
..rR1
lo!ád.s opodrgd lap ólopoqv:9 olnl,do)
70
se€ción
2: Inckiones
per;orbitorios
que el tarso es ¡lgo senilunar en su forma. Este también estáarqueadop¡|¡ amoldarsea la
superficie ex.tern¡ de1globo ocular El tarso superior es lr|ás grande que el tdso inlc¡ior de
n,¡era considerable,
siendola altura más a1t¡del t¡rso slLperior¡hededor de 10 mmvla del
-.^oir'eriorae4rrmm,wr-cFig,.2.bAyBr.L..ql¡¡J^ra,ule..edi.porcr"nareru
de sandrvich entre 1ascapasde 6brocdtfago en le s¿lida del párpado superior, sobre el borde
del párpadocercr de 1osfoüculosde laspestaaas.Las pestañ¡sestáDsostenidas
por susr¿ices,
fijad¡s
tejido fibros sbre la placa tarsal y no en el músc!1o orbicular dc los párpados que
estápor delantedc la placata¡sal.En su parte later¿l,laplacatarsalseconviere en un¡ banda
fibrosa qr¡e se une a su contraparte dei párp¡do inferioq formando el tendón cantal l¿rer¡l.
En la parte medial,la placatam¿ltambién p¿saa serfibrosayprotegepor detrása1c¿nalículo
lagrimal superiorá medidaque seconvierteen tendón cantalnedial.
IECNICA
> Poso l. Protocción del globo
Durmte losprocedimientosqujrúrgicos¡lrcdcdordc la órbit¿,seproteg€l.r córnercon1¡r¿rsorrafratemporalo un protectorescleraldespués
dc 1aaplica.iónde un ungüentooftálmicosuar€.
, Pdso 2. ldenrificoción
y señolizo<ión de lq lineo de incisión
Si la affugade1párpadono sedetectaconfircilidad,sehaceunaincisióncurvilínes¡ lo largodel
árcadel plicguesupratarsal
que sedewaneceen scntidolatcralsobleel bordede l¿ órbit¡ l¡tera1.Como algonotable,la incisiónen c1p,irpadosuperiorsigueJr"r¿ael componenteinftrior o
superiorde una blefaroplxtia cstándr. En ca¡ode infamación,el pliegucdel párpadosuperior
opuestopuedeusarsecomonodelo. Estaincisióndeberlasersin1ilaren ubicacióny formadesde
.sutercio hterd h¡sta la mitad de la incisiónsuperiorde una blefaroplastia(r.easc¡ig. 5.2).Sin
cmbrgo, lt incisiónsepuede€xtendcrmá6cn scntidol¿te$l segunsernecesa-rio
paracl abordaje
quitúrgico,La incisióndebaiacomenzarpor 1omenos10 nm por encimadelbordedcl ptupado
superiory doberí^estar6 mm sobreel cantolateral,ya queseextiendeen sentidolater¡l.Lá Linen
de incisiónsem,uca,rrn de la infiltr,Lciónde un \"¡soco¡strictorDa.ra
evitar]a deformación.
Figurd 5.2 F.rosrofi¡que evden.l. o pcscón de o nfuó¡ curóne¡ to n.sión puedee¡|e.de6e ñós
ho.la a porlé olero
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'u96a oré úa aruaral,p
r€, épéndénb sopód,!¿!o .p,D¡rq,o on.qrú ap,0!0,6 .p
.p u9,stru
s?^orto n ad . ¿p s?^or o oLPoqtDDU,u9 mú o opuo,rsouotlDroorolA ro,¡lu DrFDdoiDFlq
. D 'D u s s. u9r!o.lDtst roqdu..pan.l.s ¡nb D^'r¡uraro19rso¡ óúns€ óróu,d ! óPoroqaPloPoarund
.
,.-.,
9.;r'
.é
,é.oorvp
'1r9¡3?zr.¡¡?r¡r
rluolosx¡Easnpuororse^ oouar¡
ou¡sru¡IE u?¡uP"{at!, oPuEn.Ietd ?t eP P?P$qú¡^tl ¡u¡pu?u'¡ oln¡sf'lu loP u913?zl.rxlnrs?
? ü9'r¡.s¡p?t .p
?T (S S 5H rs¡t ) sEl3fD
uo! sopEdryd
sot3p lltnrrq¡o oJntsgr Jops?^11.¡r
uor '?rürerd?l utr (r'S 8rd 3s!.e^)
srnds.plsrdEIu.u9rsr,ü?t r?zrpr¡InvJs}tüso?Duanra¡J
sopE&ldsotep rFrtq¡o l.p oFcslu¡ .{ i.rd úl ¡p s9 ?r¡ ? rsEdugrsnurEl 'nb ss ¡zapro1
't osDd r
beuPlnt
u9lsltul
'r¡5n4rq rrrd rrandxa
¡r¡?d?l uo puot3lpv¡o¡rtr¡suol
lrcs ?ñb?.¡! Io u5 ?rt¡sgtred?¡dns
-oseraru¡8¿un qceful aS (t t 8rj es!?^)uglslrü áp táü,t EIap oBrEIot ? soptd:9dsolap
un uor prol Erso¡s5ur
E¡.ofuroS
.rqnr¡q:oo¡r:a¡urlalopzd.rydlopp¡d zl ofrqrop¡:rsuoros?^
'C ogD.l r
uglttlJltuotoso^
5opodrgd50 ép ronr,qro otn)
rousdnsopDdrgd
pp slDproqv:9 ot,llJdDl
tt
72
p€riorbihrios
S€cción
2: Incisiones
figurc
5.5 Fotosrófío ¿e o d sección o fovés de mús.ú1oorbculor de os pórpodos resronre tos I erds
r
o p -oFoóob,-1
o d - b oó A , . - q op . , o Lo - o ,
o do8 - D
oq,oo
!o-loooo.ooboCro
¡aoo - ,o -,:-l
o oo o o o . l o o o o , j o . ,
¡e ep\.¡.r.leh..
v e se.hm.rb .ro en. m.
booksmedicos.org
e o u é a o ¡ o . o D - p e p , o qe p o
booksmedicos.org
o - o t o , o q o e p o q ó p ó 6 o o t o o I o , e d é p . ¡ o . .ó L o . ro , .
o.-cro..r .o ód.eo¡o¿,¡.p,od-.o o,06o.0lv I,s qñ6!l
'osánq ue¡qnranbsopu¿lqsoptf¡r!p oruapvzESt¡pE rx¡i 5 !Íd¡?rrq¡9 ¿t ¡p ep¡oq
Iá
Iá
p üe rluraq opl¡uesua ,oped.rydsol ap rz¡lqro o¡urrru¡ pp a:ran p ?rru¿uodrulppadsa sp
sg (z|S 8rJ) Ilrd f (rr'S €r$ oFrsrrür,(OI €rj) ousouedsudm ssn uo u:erc :pr.requ1
t
.g orDd .(
.J¡.!t
'(ó
S BU is?t ) ?urorur¿¡rq:9r¡ ap .rorradnsI ¡trare¡sep:nd srl
ap ouror
oF?rtqroop:og
opor
ap
afepoqr
oluo¡ocxc
un
elrur:ad
anbo3uao¡sn
lse¡p¡.rel
1e
'orr84unb odurrc uo as:rru.roqepend
¡s
.or:llrqro
ePloq
¡zuu8q e¡npuy¡8u¡,opruorso¡aaoqsor.rsd1erg
lep or¡uápt?¡arBlopr¡üesu5
ze Eun3p JsBtrpüat¡x! !s enb ¿¡ou¿u¡Ft 3p ort¡rgrrad.rope,ra¡a
?l
¡e rre¡¡o,reqopos¡¿¡rq.¡g
rp?q p¡a¡ll or¡?rrq¡oep.toqp opsapousor:od¡o zfagsrosopurn¡ ¡a.rare¡oradns
qrqrg ?t u,
lpuTyordpEpt{?ruorrun,¡aurr:8e¡
eso;e¡uocruep .¡Blsá
sqapaS.(8.9.3U.s!? ) sorr¿¡l$o
seProqf ?rlq¡9 Bl .p h¡rs9r¡rdqn, ugnrssrp ¿l r"?rper ared socr¡sgr¡adsarop!&le u?sn ¡S
Á rD¡er.rouD q¡o eproqropotlrsg!¡edq",
"",tt"ti!¿"1:litt:T:
ün uo¡ ¿¡rqlg?l áp eproqIop orpeurue onsouodlep
1¿ 9 3U ás??¡)olod1eora
uglsl3ut.3ut osseruo¡ug .r¡8nrp q r.nd ra.r9 opuá¡uodx¡o?¡¡arosooug¡nr-oruroizS¡oo¡g
1e
or!¡JglJad u9!5!rul .9 orDd .(
'o¡rso¡rod
,olr?{q¡oaPloq erqosoqErE€ éü asugpresrpE.I (9.9
¡: opueruodxs
la
'3r¡
ore9,{)
soprdrrd
sol
ep
¡?Inrrqo
otmsgurlep s?.¡efnuor zpuryord ugrooss¡pe¡ opuepeq
'Flpsur EI u? oFEsá¡ous¡ r, I
Fretq,ro¡Iadns ár.:?dq ur ?ru¡oJss oeuplnr-o¡urofz8lor u¡
oauptnr-olu oloElot lap ugPrarlo .g orod I
10,6{ sotép sDrund
só uotr,or,ó3uo!éq6pés
.o'oo ",1 dóorodeo..olooiiod .o, á p é órood<oé.épo. --qo.,0',060.0_
9.9 ojn6u
t¿
rcuadñsopodrodFp aloproqv:9 otnldo)
74
perjorbforio!
Sección
2: Incisiones
--.odo p-,o op
d -lp- o oolo oqod" bod"
F¡ouÉ 5.8 A ooqo o ob.-J od;o
I , o r . q . , o c ó - o"
. o p o d e - e . o d o p " o .o
"6...-"
s.óró ó m;n-a
om-aoi.óóé.ón
o ó ' o ó P . , o l ol o a
refo.cóñ ¿e colgoo m.{urónéo, rc puedeso.ólor b.sra¡reen o porte orero
booksmedicos.org
booksmedicos.org
D,¡ns^ D,¡rD
o,D,ero.p,oe
.p ,""lHll.lllll:.1,i!l;':il;;:[T";::lllH:
FDv o,,uobro,or
rcradñsopodrgdpp dopoqv:9 otnUdo)
76
periorbitorios
Se.cion2: Incisiones
F i g u t o5 . l O f o o g o o , d e . . e p e ó .
ó
o 'o.r,od-po9.,rc
-p e o . o é . i 1 a d e b o d - o ' b i oo o . o ^ - . 4" " d c p e E d -
booksmedicos.org
0 p o o - , o ,b - ' r
booksmedicos.org
.o¡oP.a o ¡océooq o . '
g o .o . iop .t
¡|-popoo
¡poq o¿Pc¿Dl.oiruo
o
oo¡o¡ oPooo.o oft oo, ódo-o,úvo¡
'tepe'- -o ó o600.ll'gun6!l
o P o d ' o ¡ .-oP . o t q ó o
,bo 0p¿po'¡. o.'ooo.-
r.t
rouedn!opodrgdlepálopioqv:9 otqldof
78
perorbitorios
Sección
2: Incisiones
tiguro 5.12 Fotosrcfio
de cere de la p€ con!tura suró0 de'ópido€absorcón
booksmedicos.org
booksmedicos.org
Iuuorof,eleproqy
ITOIJJgS
booksmedicos.org
.¡.¡uo¡¡s oPu¿mo¡lsouaclla .jqos l¡rd ¿t ,p .rqq olu.tu.¡r oú I¡ ar
¡ú¡ad oq oPrL.roqrlc oPnlaq¡r olntr
?.q?lumr¡ uorsttu" ¡t .ru"¡np ugrs' IP ?t ar¡mo
I¡P
¡nb osoiqg ou?ld .rs3 üa sg orugD¡iád I3p s¡ipx8adsap
usass¡rDgrmuod?oFrstu s¡d¿r s"l
f oauyrnrqns
oprfar
EI .nb opuáq¡ú¡ed,p¡pÍ¡rg uor ápúrp ás!d?r rts! orqgrn¿u
¡a'¡erd
-oéoqnsouo¡dp o tua¡ .ú|oataotut o¡ ouot
o1¡od Ep¡Jouor,F.t!?qns ¡l]sq ¿.I
lttauaB
'?dBrúrsáu? o ¡rqos?Duenrua
¡s png¡ldns produer ?üátr¿?.I
rt¡rs¡p ¡p tr¡lJ sa?l¡\rpo¡orádesuopsou¡ruerxq.s (?u?n ¡t csIEráúátot rod o\1rorlrr¿ur¿
-üo.lus rünlo) p.e]?8q'pr¡l¿I.r¡?d ns ug o¡r¡ruo¡ oúDüt ¡. ú!rs, ¡nhod qF uor úüánú
,s ¿s"r8,{ I3rdq '¡¡anu oseqrS q opuen3.pruo:.1fp¡rdr:ro solnrsnuso¡aaue epu:r1x:
!s enbsosorsáp úu¡ S 0 sounep osorqgoprf:¡:p rsuap'.)uxt¡¡q ?dB¡¿uns¡ x3tx3?-t
?aullEIu3.r¡oú¿rr?xo.so¡¡r?luprn.
s.p¡uo{sotn",Or"p rq
r;Xt;.,it#;iliT:
"r"d"r
?un !¿l¡r sllop
srrurap
r¡
ua
urrrcs¡r:sfpeFS
srsornauodE
¡t
cp
urur8üo
3sserqop
I¡¡¡u
Ix
sq¡luo¡Jsotnrsllu
so¿J
?rxr
EI
rp
(SV.I¡{S)
orngmauodro¡unu
?tueN¡sp uol
Fr.gr.dns
t¡ur¡uoe ospler'lzd-o;odu¡g¡
ErJs¿J
r¿-ok¿tuar
slry
úrr{eI
outor aptaavox
Z,/a
"t.of¡q"
'¡r¡ar¡?d-o¡odu?¡
a¡uout¡duz
se
enb
uo¡9or
xl
ue
u9núotm
BUn
I
sap¡d¡r.o f sol
lx:a¡¡l
-lruo¡J sotnrstú
sol
?llua
rrpau:r¡ur
srsorn:uodr
rtldur?
¿un
tr¡on¡od
sopaueEf r3f¿3
.srso¡nauodx
¡roprprr^ q .p"prt!¡¡
ue
sa
srsornruo.l¿
u-I
?{du¡y
rún
f
s¡ntnrr¡nEsolnrsrru
¡Gso¡n'uod?xt ? rt r
s.Frrdb¡o I
(o.ull]rde)
sat?¡uo.rJ
solnrs¡u
:p
nd
un
us.Nnuor
rr¡gcr is
enb)
leFB
lrr?xeur
E¡au?ú
.p
¿plru!
uerqruo
trngrncuodr
o¡nrsgrurdrr 11
'rrqg:nauodlr
oJnrs¡Lu
rdrr ?lf E.uyrnrqns
lrsr.¡€
?l ru3 ugrsrrp rp ouqd
ornp un e¡srx¡ou hpu,l¡pvsrlu¡epq 3p otrqrptr.u9¡nrqñs
rs!¡8 ?l ua ut¡ru¡nrm .s s?¡?dtr
-opnss¿lnpugJ8
f sosolrdsoFrIoJsoqrnlNodJrn,I¡p s¡r¡?ds?.¡to
ur s?inñn¡rsespursrru
s?l
sp rrcn:ro¡pr r€uo'Iod qq¿.¡trdrsu¡
uosopnl?q!. o:onrlsp orugnrqnsoprlarl lord11
aor¡rd) ooupued ¿ 1or-út
rútoor'oprf¡¡,T loprsfrr¡I s¡sornruodx,V
1oeul,¡nr.l.,
"prf";(."j
frrd'S :.d.MS, ra (r'9 8r.d,sE?) opn ¡qm or¡nr pp srdrr selur.d rcnyqtrlurerouru ?T
oPñlleqDr o¡oñr leP sDdD)
wrw9rvNvvcnür)
'rprqrrradmap
rsedrr€.r¡¡rnbzr¡1x¡r¡ú1,.'?ln¡unrárd
ro.rr¡v opuou:.e
asugnnu¡!t opu?nC
'o1ad
1aporuonunru ¡ap o:¡uep r1¡neog¡sar:r3.r¡.nnb zurr.rrr q sp awd .ro{etur¡ onb sa
clup.roqr
erseap srfElua,r
sapdl]Ilr¡d,?t ep lun (T):sauorcrrrdluor
srruru¡u¡
uor sn¡¡9s?rs¡
x elEproq?árurt.rx! un üuorrrodord oraguoB¡trou¡ Ii opu¡Int¡ur ,Fi¡nj oz¡,¡!u ll)p Erperu
I roucdnssauor,9u
sr1r 1u9s:eroorS:¡:rnbrfrprory un seFroduár¡qo puoror ugrsnur¿.I
lauo_JoJsfsproq\/
82
seccion
3 abordoiecoronol
P¡el
Tejidoconectivo
subcutáneo
Capamúsculo
aponeurótica
subg?leal
Fasc¡a
Periostio
Cráneo
Fascia
Temporal
tempofal
Porc¡ón
de la grasabucal
grasa
Almohadilla
temporal
superficial
vtl
grasa
Almohadilla
temporal
delaporción
Fiourc ó.1
.D,
.
p'
re(uodro súperior
o re.úodrc de l. dere.ho R*uqdro super¡or p' '.o
b i.
.'o
do 'oo'o
o
.po o ó
o oqo'o"o
p "
o "o
o . o'Po
R e ( u d d r oo l . d e r € . h o p ' '
t'"'..¡oo
d c V n e r v o t. o p c r u D e r i . . c e f ¡ s . o E r n . , . u n . . m o h o doi d é c . 5 . í p É r t . o c o p n
o r o f u ¡ ¡ l o l ¡f o s c ot e m p o r o' ¡ ¡ r c r ¡ r e ¡ p o ¡ e ¡ c , ¡ o ¡ m ¡ l ¡ o d o d e q ' ¡ r b L c o d e ú o y c r ó n e o
o
.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
Dt 1'oi€u s-é .o| or¡ oaoóo.¡ o o o op o..o
o ep o .o¡.o
.
- c8.o.-oo o- r- .do
. o _ . - b l o - r o o q . o o óó o e g .
,!o,
'orr
oo
o o-,o.lood.-ó o
- t
od'o
o o - o o p. p d o d o . . - o . - ó ó
,r.ot
,
o p o o o 1 9 lo . . r ¡ - o . o o - P
óL.o od.oodréo o op.o. o. oo.r.- b6- o -pó
oo o,o ¿ C 2.9 o¡n6!l
o
-.r
odo
-p.. rop sr,tntnd.E\b9{¿,¿t! pta¿tu4
ar qtvrqatul, rprlll? sca¡^! ¡rsv¡t ip p¡pDur:)
"!ú23
r?!ánbác{
tun oi¡¡9úot,r o¡.¡rI3pIúpaur
eproqtr run rs.nb ?puryo¡d?dvrq I ltj5¡r'trproq
ropt^lp
is
Iá ue ¡¡r.sú rs .nb pr¡lrádns rdlJ ?t uor
llxodltl.r lllsrJ ?l sorrcdnsout]rqjo .p
-roq¡¡ IapIa ¡u IV l¡¡odu¡r rsoJ!t lpor cp f F¡odluarxI3sPJ
?l rp üpurlo¡d:)I3g.'odns
q áp
cSrns¡t:oduor olnrsr¡u¡tr 11 9 3¡.¡I)oculrrr¡¡dIi uor ]]uoFnj.s apuopror¡rdnsF.¡odu¡.¡
¡cu¡ r¡ ap aB:nsrscn:Brdr¡¡ uso p¡od[¡¡¡ o|r:s]ar pp rrrsuJr¡ soluroduror:nsg r:1
'(2
9 3D ¡?pürrs¡lrrroror.l?proqr
cp ourld un ou¡or olts rsn ás ánbu¡ú¡?}üDs¡p
rsorqgudrr eun oruo:r
Jauc ugl]zrucru3cs
:t:csrp rprnd osI rpq¡or:rsopufiq rlsa Fr.¡¡"d-orodugrugr3r.ruJua ¡:a¡r:8c¡ns
rl]srl r-1
,
.¡rsrádnsns !r n.¡rotr,pfr?.J
of,rr.urapF.rodu¡a'rü¡rrpr ouor s.rq(s,roro- -J|"'J1'J;
'¡.r¡lrnrqns
't¡3sr¡
,sál¡r¡rlrádns
!s!J:J
?t
?
¡¡ua:nfpr
q
ap
ourarn
op"t
I¡p ot¡?t ot r uerror
sc¡rJodruar
sosr,rso¡ouor sát¡riopnI,q"troj3nr pp soaurn3wssos¡^soT u9¡s¡trü¡
rt.p
srndsep
xprq'..¡ádnsáp
¡¿s".1
op¡ndJárdEI3p otuq.prod pNe¡nsr:,rl ánb! oprq¡C1Z 9 3rj
¡sr_3¡)
¡¡¡r rt ¡p
uo: r¡u¡uor:s frap8 rJ ap¡r:a¡q uonuarxa
z¡ sarso.rqgrdr: r:¡se
SVNS
io
'xtaynokndat gp7¡g a
rüMlipturxll s¡ riruánJe4 ¡u¡s¡qrnú uo3 11 9
¡ousri¿,!
lrturlu¿r
':rd)r¡ur¡nrqns¡s¡r8¡t opoieqcp
srru
¡d?:,¡t s¡ F¡e¡rd o¡odu9rzr:suj11
¡zng:adns
¡u.s?j
u9!6o¡ ol .p sodDt
lolelrod-orodrue¡
pyp..,.\rl¡.. r op q¡p rprr- ". u"u', !. rd I ).pJ,r.ou:dq..
ugDrasrprod enq¡ cs opu"n) sáFeuxr¡srn¡ns sq ¡p oB¡¡tot ¿ ¿zrurg s?ú uo. op?¡res
ur yrsccnbunr'oauy::pp .rx8¡ds¡pependáS oe¡yr¡ I¡p o¡rso¡r.dp sá oáuE¡uadt,C
ro¡irdnsl¿rnüE.UJI!t ¡p o&trIol ¡ o!¡sorld p uotr
esopugrpury
ru¡ú¡átr ?áp¡orsEu
stsggdr árgosf lourarx.o^l¡tpnro¡rnpuorIo J¡qos¡orqrlu
"t
o3¡ror
io¡.dns .Dgradnsr¡ ep o3jr1
o1r
ugr::rsurr¡sg ruro?r.l¡p I¡¡uoiJ
I,p
4ur¡uor
srsggdrq u: opr:asury.rsa,p:erqarredq ug sopedrgd
sot¡p rqn¡rqroI.p solnrsru sotJp
¿Púgord.Ixd !t u¡ ¡r1rtqoarr ederq uo: t¡ruuor ásp.Ii8q¡s vrrsrj ¡t 'erúqopro¿
.s.¡rr.srprrro Prpfrfr?:I
ns¡oo olgs ás
"sn
rdlr ¿lsá'F¡trrJ
ozt.¡u¡lep oruguersnpuoro: eli:p¡oq?
urs eruarpucdrpur
la llEd'o8l?qu.¡e
rsorqg
xun otlor rxzry\oú áp¡nors rnD op"tM.¡ uq u.rqlür¡ s¿r¡uorúu¡souooDs¡p
"dr¡
08
¡ouoro:alop:oqy:9o n¡¡do1
84
sección
3: Abordoiecoronol
pas.La disecció¡a Íar€s de la capamcdial de la fasciatemporal revelaotra capade gasa,la
porción temporal de 1¿¡lmohadilh de gasa bucal,la cu¡lse continúacon ott.aspo¡cionesde
1agrasabucal de 1asmejill¡s poi debajo dcl arco cigomático. Esta al-aohadill¿ de grasa sePam
el músculo tenporat del arco cigomático y de otros músculos de mdtic¿ción, permitiendo un
movimiento destizante suavemient¡¿s está €n funcionamiento.
Rqmo leñporql
del nervio fociql
L¿s r¡mas temporales del nervio faci¡l se llaman con frcc\lenci^ rdtudsltantdl'I cu¿ndo e as
alcanzanla región supraciliar Los nervios p¡oporcionaninerración motora a los nlúsculos
a una porción de1orbicularde los párfrontal, cotugador, piramidalde la narizy en ocasiones
pados.Sepone de mani6cstola lesión¿l nervio por li incapncid¿dde levant¿r1acejao ¡ffugar
La rama o ramastemporal(et de1neñio frcial s¡len de la glándulaparótida inncdint¡mente por debajodet arcocigomático(re¡se !-1g.6.3).Su trayectogenerales desdeun Purlto
0.5 cm por debajodel trago hastaun punto 1.5 cm por encima de la parte latetal de la ceja
(2). Cruza *rpcrficial al arco cigomáticoa una distanciapromedio de 2 cm por dehntc de la
concaüdad ¡nrcrior del conducto ¡uditivo externo, pero en algunos casosestá tan ccrca como
0.8 cm o tan lcjos como 3,5 cn por delantede dicho conducto (véasel'rg 6.4) (s). Cuando
la rama tenporal cruza la superfrcielateral del arco,core pot dcbajo de la fasciatómporopariet¿I,entre ésteyla fusión del periostiodel arcocigomático,lacapasuperñcialde la fasci¿
tigu'q ó.3 D
o-o-loo qo
orri.uod
r e o a r . u o c l ó nr É m o o r o ñ abdu ! l
booksmedicos.org
c ooo'oolooo
'-
o
booksmedicos.org
iEur¡ reau¡quo.I?r¡l¡t Ps¿up¡i¿dq rP osJnqIg Fur¡3?t os¡nql.P uglsulrxa?un$ ¡o¡r.1
sodFu!8q xrs.¡ ?.I (ror.¡¡dns]¡t¡nú I,p rru¡púJrs¡ sFggdr) ¡o¡r.d¡s ]qlr?ru lap Pruo¡J
s¡sUgd¿
q ¡p ugFrnuquo.?¡n s¡ ror¡:1úrqs,rtr ¿'I ro¡r¡rsodf ¡o¡r.lu¡ s¡l?lulj?xls¡irs3r:
sq .¡ua ¿rru.nru. aspt!¡r:8r:¡o:rs 1: utd puuBe¡ eso311 puuBr¡ osenqf Fruo{ os¡nlt
Iep ¡¿t¡ftru ose.ordloüedns .rv¡nu ¡ap ¡uuo:.1slsgod¡ :¡i¡?q¿ FIP¡ur EI$9 rt ap rolrlru"
orJ¡a1
3proqlf lDrperu DlrDtlqro pe¡od olop ¡o!¡otuD oltral
t¡ f tE¡peluo¡rqrg.¡o
:o¡¡¡mod
f o¡páú lolr¡¡ux soruerso¡ua ryrap apand:s prpru ¡rrq¡9 q ¡ousrFuoounJns r oru?¡¡
üq r.p¡ou,JscI¡p ¡ouru,q¿ pp arrrdf s¡plouralap mq.ndrd wruy¡ ltuu8€l osrnqtor¡
-adnsr¡lD'tu I¡p luuo¡J srgodzq sosonqsour,rap ¡uoduor .s lxlp¡Lupr¡?r¡q.ro
putd z1
lDlPeul D¡lq¡g
sJ¡u,rr¡uls rF.Lrnr soln:rs¡usoleu:ur rorrcrsod
solap :v¡rcrqroo¡nrs¡ru¡apror::dnsuoo:od t¡ ur,r
uurr !.I Fruo{ ol,l.stú 1o.{ sopud:9d
-¡¡u r s¡¡or.n¡?s¡ulr sr-I ounonscp o3rtl o1r srulri olur¡ o sá¡lur trgtúlr ,s 'pr.u.u ol
r¡,e-rrrrdf
, " d , o , , ) d n - " , - f r . . l - ^ J p r o q , ) p t J!r, Lt u. r\ ú \ Z ¡
(S9 8rJ !sc? ) I¿r.u"d o:odurgrr¡Jsr¡q op oltqaprod uruanrue:s '¡rrUorJotntrsl,u¡
Ir ¡n¡q
ror.radnso.rarur
;rrndq ::.ro::: ohru 1ccnbuprpruV (t 9 3U) pitptqns t¡¡sa f Txodú.r
"t
o.o.. o
98
..
p oo.. p.o) /p o.
. D.o8-Po.o
.ópop o .o ó ¿pápo .o.po- o)oJo r. .p oL(¡ r.9 ¡¡n6tJ
:9 otn{oDf
touoro)arDProqv
8ó
seccióñ
3: ¡,bodoiecoronol
F¡gu.o ó.5 Disec.ón aio óñ c. co ¡espdd eñ|eó ó posciónd6 o roma'emporode nervo focio en € o.
poor
e-poopoer ,elo o.qo-óico t'o.co
oo oe poo
. . . o e ¡ . ¡ p e_ c p o
oo o- .pó, :o.p, odo
d É . . s . . e m ó ó , .. ó ñ . ó é r ó ! . d . a 1 . , . . . i . ó m ó, .
¡asohgrin
, que penet¡.rh c¡vid¡d n¿s¡l r tnvés de1me¡to infc¡ior localizadodebajodel
lercio medio de lo pored orbito¡io mediol. E,táformadocn granpartcporla
lámin¡ papiráce¡del huesoetmoides,es delgada,pero estárefotzadapor el efectóde sostén
de las célu1$aéreasdel etmoides.L¿s únicasest¡uctu¡asvascul¿res
de ciertaimport¿nci¿son
l¡s ¡rteri¿setmoidal ¿nteriory posterior Los ¿gujcrosp¡¡a los nerviosy ¿rteriasdel etmoides
anterior y posterior sc ctrcucntra¡ cn, o por encim¿de la líne¿ de sutur,rfrontoetmoi.l¡l al
nivel delplano criblforme.Elfo¡amen etmoideo¿nteriorselocalizaa unos 24 nm pordctrás
de la crest¡l¿grirn¿lantedor (4) (véaseFig. ó.ó).El agujc¡oo agujerosdel etrnoidesposterior
(25% son mirltiplcs) sc loca[z¿n a unos 36 nn por detrásde 1¿cresti l¿grim interiof (4).
El canalóptico se ubic¿ a unos 42 mm por detrásde la crestr lagrimal antcrior.La distancia
entre la arteri¿ etnoid¡] posterior y el nervio óptico es variable,pero ¡unca es nenor de 3
El ter.¡o posterior de lo pored orbitorio mediol. La prrteposterior
deh órbit¡
está fbrm¡da pof hueso grueso abededor dcl forancn óptico y hendidura orbit¿ri,r superior.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'otlqor
pp
u9¡3tr¿¡ar
q
¡r"d
rrresacau
ueorfqar
rl
euoruodo:d
es
oruelopr
er:eq
puo¡oru¡q ugrs¡ru¡
csrg opd 1cporucruoru p ¡o¡rqsodopu¡u¡úr.r '¿¡p.ú !.uI
r¡.
",\m
"l
rr@t¡p ¿¡r¿qNnr cs"lugrs¡tru¡
ú-o¡s¡rur
eun
mmld
rs
rg
sqqsn
soú.ú
s.tr¡ir¿rD
"I¡Fúorotr¡u¡.rt
sq rcq urd lez3rz uc scuonnur
mn
urp:nd
rg
scpropnb
rp
ugoeu:o;
r¡
ugr¡¿dmo¡¡d
mn
sc útrqú€r'ouor opd uor rolor :p seruentdug oruc¡únc¡r uotrzr¡€r¡r
ugm:Sm t1
Ir
:uurcd errd olcd lcp orucu¡r"ú ]cp st¡op u'q uorsrcurq nco¡o: qqr:ca::d"l.p
sosos¡uuf (8 9
3¡j rsrr ) otcdpp orúru¡r"ú pp o¡r¡,p utr Sr r opúrprnbo:rd'epprd uoo::¡¡p u. '{.r¡u. Iá
ü. rorr.rr¡¿)rrd ?l ¡. rdnr r¡s .p.nd uosDú¡ \.¡áfnú s¡.t)t ¡rro{ru u¡ ,{ so Fr uosou enb
"l
"l
$rqu¡ortu:l .¡oFrsodor¡]u¡
u9'rNod! I apou ,{s.uo¡srrur
srl !proLrejuruo$u.daq ¡p ¡pued¡p
trD-át¡nbs¡u9¡r¡sodr"?t ¡p úo¡su¡rx¡¿t rnb¡od oúor¿rrdoodu€r F op¡trnpu¡tuproqzucrcrnbc:
ou .rou:rsodsru :lnd q u¡ s?¡p¡LIs¡uorsFurs?.Ixoü¡rsods"u¡ ulrr o'(/ 9 8rj esx?) ot¡d Iap
' r L ¡ L ü , : p L t r p \ p - r ¡ p l o ¡ r u o L ¡ r , o ü c ^ t x u r r p F ! , n : r d ' ¡ n¡ pL ,¡ p J . u p, J , p, J r ñ' J u r l
run cp o8q q t cs:oq rFpo.l ug¡s¡l¡¡ q to pr sr¡qúorJrr¿ rcpr¡r"I scprodu:r sapr solf
.,tpm rp o:rd' ur olod¡cporm¡úox¡ lrp oslo¡r p ¡urpuuor !,r¡q,p .s's.¡quort sotúg ot¡d
rt xq.s¡P!s opu?nc
IrP or¡áfumu I. s. or.ú¡¡o Itr s.¡or."l soPu¿i.P¡súor.s r¡9¡sDur.P
".ult
uglrorode¡d
,( ug!5!rul 6p Deull ol ep uglrorlqn.l
orDd <
ofrslorlcp u9r:rm1:q cp crnd:oluu rl urd prpiiqns uo¡,r.srpxun
opmsn'orrryuoin ocre1copucfn¡rur'znrq op orpcu I ror:cdnsonu ¡rp ugnrsodxa
r4e¡d
-r¡o. rl.t ü9nd¡J]s.t.ru¡m8¡s¡t ¡s'so^lrxjrsnl¡
sáüg
sor..J.p¡r¡qn.!.Ird op!¡?d3s
"p
"¡rd
oprzuxln¡sr^
ofxstoroluor ¡,sn ap.nd ,s opunjo¡ds-rtuoru_r]]ü.dIg prplrrxJuol
Irluo¡or
¡lqrs' ¡p Fct1:3qns
o ?tdtc r u!¡s¡ Fuo¡or otu3lorlcp u9f¡? rt¡ f 9'r¡¡srpq sosYrsoqrnu¡
ui.ot¡rqú. uis oiut¡:) I. ú3 sopqJrsúsinrodú¡.¡ sotnrstrüsotopú¡f.p.u9p¡¡srprt uotr
.rou¡ruril.¡vc{!l u¡ xzur^vascnbprpau r sa.roL.rodns
sa¡:"rodru:r
sr:u¡¡sr¡apo8lq ot ? opd
-Prs¡
un
uo.
xr¡qr
¡s
onso'¡rdtg
u9's'3ur
¡p
orundp
¡psrp
olx8tostsPmnsg¡.¡.dq,ls
l?uo¡or
üc.,rr?
ol¡ nünffzrlro.¡:)úcpn.¡dsr sá¡r^V ]x¡o¡or oliiproqlr
Iá rsn is pm I¡ r¡¡d ¡rlnr¡r¡rd
o:rrfi¡rrnboucru,pr;ordpp urpucdepugnrsodxe
r¡ cpuonuerxrn¡l sotu8prso.r.rrrr rtop
olpcurl:or.rac{ns
orr:ot¡rp sl?á.ry
sáru¡.¡¡l¡p
lár¡odnrt.rtdnzrrn epondos¡vuo'orolip¡oqrIÍ
wrN)lr
!
.
"1.¿f
úoo oqo
p o.¿o r é.o-o¿opoq
,q
ó p . . . eo . 6 0
po
odo
qO
o -póp.ooqó
¿ó ó
oróo
oo9.9¡¡n6!t
:9 otnlloof
louororsrDProqv
t8
88
Sección
3: Abordoiecorcnol
F ¡ g u r c ó . 7 n c s ó d p ( ( p d r l e r e sd j j p d r o i é s¡ e e , d . . ¡ i d e p e o ú o s . ! , c L o n c a ó r p o s oh o . o !
p o l e p o s e o , p o re , c d o d e ( t u e r l ó i ¡ e l é t ¡ e o o r e a h i . s l ó n 5 ep ú e d eú o v e rm ó rh ó c o o p d , r e
pole icr s fue. neces. o
¡igurc ó.8 n.sói iro,o ! n._vorio¡! oi po.ie¡re5lemenn!5 r p¡,¡ po.enres¡!!.!
r : r . ¡ i . l . r m i i . , ¡ e . . v i ¡ t s . f i \ , t ! e m , f r i e ¡ éL¡ . \ 4 , m ¡ . Í , n . 1 - i . r . m i F ñ r ¡. p . e .
n.s 5in irllnoi o
E)segundofactoraconslder¡rr¡ie¡tÍrs sedise¡il¿ ubic¿ciónde 1¿incisión,esla exte¡sió¡
del abord¿je inferior requerido para el procedimiento. Cua¡do no es neccs¿¡iooponer cl arco
cigomático,puedeque sólo se necesiteextenderl¡ iDcisióI coronalcn l¿ pa¡te infcrior h¿sti cl
nivel del hélir. Sin enb¿rgo, l¡ incisión coron¿l puede etendcrse cn 1apartc infcrio¡ liasta cl ni
vel del lóbrlo dela orejacomo una iDcisiónp¡ca¡ricular.Estamaniobrapermiteeposició¡ de1
¡rco cigomático,1a
dticul¿ción temporommdibulr (AlM) i'lo los rebordesinfraorbitdos.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'otrÉr|lrnb
oru¡¡u¡pDo¡d
Irp trug F etqrsú
r¡s uerr¡rqn ns onb¿rrd (¡"¡:Ju¡s
¡]!l.l.sns Plrprpu¡lo¡dq r.ú¡ u¿¡.¡.qep
ol¡dpJs¡
"]s"q)
l¡p ¡rqnd ¡t uor srqrrll "D¡.r¡J.r .p s¡uorsFurs¡.I.(0r'9 3LI rseg) s¡txnftrs?.srl]upDrp
t
¡r¡rd xt ur s.rúrttu:¡sq¡s
s"t I ?rp¡Lur¡ul ¡t ¡rJ¡q rpnu" rs olrq!) .p ugr.rod¡¡¡u
l¡r¡¡rt
-Lrd¡.I ¡¡a¡r Ia ¡rúunp opnFqr. or¡n¡ I¡.rr¡u|¡ r u¡p ú ¡u9Nru¡rt .p oqc sru¡¡r¡J
l?
uuq uor slq.cq srr¡?lu o t¡uotsDu¡r¡ru.rl¡¿Pfldotrdsúp¡pnn o[Jqr] .p s¡!¡o'¡nd s¡-I
u9!t!tul 'g osod r
'r¡3¡¡s
Jp
q oú¡rullup r.u¡tu¿u ¡qap¡s scpnrsotr¡¡ sotrrrrrLp¡d
s¡n¡r¡r¡doúol
"prpr.d
srpr 'sruosr:d
snn¡nh ljlpd s¡prpru srldDuú sqrrnr.s u.p¡nd sosoldsoFrrrotsolr¡rr¡rp
u.p¡nd sorrúrcrsol.dp)s. sors¡or¡d 'op¡n¡qxr or¡m I¡p sc¡os¡trú¡srt x¡rd ugFrztrr¡1¿r
rp s¡Fr.rds.sot¡d¡|s¡ rLtsnas,x¡¡ui_¡r
¡ú¡rl|
r¡Í opn ¡q¡r or¡¡J t. r¡rr¡r ¡p ¡"r¡rúr.r p
"t
üqn,b ¡s srr¡unss4sg xrscndord
uos¡.ú¡.p r.utJ
¡p op¡l ¡prr rp oBrqot uot{u o ou¡[d
"t
"
¡rdlpd
¡p slp¡¡nbotqs¡tru!úor¡p sr¡rns.nl}l¡surr¡qdu¡¡
r¡n¡¡?r
?pun:J.srrt
oprt¡1¡p
0-Z
sr.tu¡srttrupd¡s¡ ¡rpr{¡ f srs¡}sou.rt¡rtnú¡rrs¡rrd lrolx8qns
ourtdtr u. ror]r¡sl¡(Dosl]^
un
u¡¡lu, rs t¡rr¡Jtr u¡u¡t¡d r:tütr .iiirrs )1)Wrp¡td xlr¡rnprr rj¡¿ds¡r¡ur¡r s,.¡r.¡l$ u.p¡nd
¡S u8nj,r rt ¡p Ixug,toz¡rrúo p .l,wrF s!urs¡ Flrctroruo¡s¡¡!¡rt rod ¡ÍJ¡?s áf ijtrpr.d r.I
r|'rrlrtlsoruaq rDrrurel .z osD.l r
'qni.uqd lorsrJü¡xt.p ¡rtnt p slr¡if.od sou¡r!¡o s11!u.
uor.n¡riirso
S I x srdrx:J
.l1!¡l]ns
¡p¡nd¡s bt¡d ¡{¡orudr,{ our¡sod
opn¡4r:r
o:rnr ¡r ¡:qnr ur:dor*l.r[¡úbodur¡ ll
I¡
rú
ri rp'¡rfur.¡lr:rl¡nbr(lfr¡n.ru¡trrlns
s¡:rr¡irn r.s Jnboírs¡r¡u s. ou,rz¡(p¡rt ¡rilr¡¡i
ZI
SI
xrpa¡)¡,q ,S (ó 9 3U ¡sri ) o.r8¡,.r¡rnb
oc{urtrI, u¡ orl.¡s ole(llr.rodxpxsnx.prp¡Douo.u,rl
,rzlllt'u'u¡rp,piu¡rs1 !¡sdo*q rp srnclsr¡o s ur nns srprropr snnsqr qnrq uo.¡s¡uoq:,
-¡u,
u¡
rlllo.i¡
¡p¡rd
.s
oanrl
ot.(l
r:rsil,dord
!o,sr.u'ip ¡¡ur rt ¡p olhrl otr oti(l li.ru lis
l:l
r.¡rd.u,.d u¡ r,$r.f.¡.1.S ui)r¡¡il![ ¡f ],sr]¡
lit jr¡liu¡uru r ¡..rkl ou oll)d1, ¡P s]u¡,i¡s..¡.¡¡rtr
r-¡ v1n¡;¡t¡vl r:orJr?¡r.n,,¡u,,!,ruurd uorsrrur.fli^Lut..n:n):l
l¡.¡b D¡alop(tt¡p r1i)o¡s.rd
¡|.RI I rxol(l sot¡.ltoJsolop u9¡))l)¡tp
,,l.na,ur¡r¡f r rpnfr opd pp u)üis d rt !\tr.\ i(I
rlurrltl ¡r¡ sv:ruorq l srf,{l1.r9ln¡nn)
u9¡rrsodxi
r:t u¡il.s .s.¡rclu¡ruso¡1,
lrt¡oq.pors.l r:rs(hsl
r:tnlai lt)¡sDurr)t.p s lnrl,ziqr) rit .nn¡otror.n,s¡].u
s¡ ou i))DiL!,usr^ ip orundt¡ .ps'(I
louoro)arDPoqv:9 otñrjdo)
90
Sección
3: Abordoiecoronql
F ¡ g u r oó . I 0 4 . , 1 )
¡r.r¡ro!r
it,tr
Í,r
r l , ! , , . r i , , , r l r . i . .! l N | o r , n r u f t , ) ( r i
n|(]¡r.('l.j|i|j.s1..lol]|L,ilal1')l]1].ñ.jl.J¡|......
.1,,,,,,,ir,úl..r.li.!r.!Fü.¡nerpLN {¡ .ri,ei.ld,,,!,,,,,1!,, 1,,,i:,,,, .
l i . . , r r J i H r u! r ) r , r , i , ) ( , r
rri,íLnlil(rl(l,i:i,.¿a,. re.uddrc)
,,r¡
i,,,r,.n.,ü.¿.r.ún.
..1Í,..i1 .n.¿.¡.po¡o!L!!el,r.ii,li(,,,rÍ,(li].'|i,r,l,l.!,,ú.!.l..rrf...trl
L ¡ p o r c i ú ri n i c i r l d cl ¡ i ñ c i s i ó ¡s ch x c cc o n u n ¿h o i i l h r o . 1 0 o u n b i s t u r id i r l ¡ r u i c o c s t c
ciil, cxtcndi¿¡.losc.lcsdeu¡¿ line¿temfor¿] srLpcriorh¡str li otrx. Prn h c\posición coron,rl
y galca (Iig. 6.10),1oquc
dc rLui¡a,l¡ incisnh sc li¡cc ¿ ¡¡vés ¿e l,t fiel, tcjido sL1rcutri,,co
revel,relpl.rno sLbgllcnldc tcjido concctivorrcolar l¿xoquey¿ce$lnc cl¡crjcrá¡co. Ll bordc
dcl coLs4osc puedelcvitrr;Lrrípido y con f¿cilid¿dI sc discc¿sobreel pericráieo.Limit¡ndo
l¡ incisióDinici¿l ,ll írcx entrc hs dos lincrs tcmpor¿lcssupcriorcsseevit¡ l¡ incisión ¡ tr¡vós
de 1¿f¡sci¿de l¡ nuscul¡tura tcmponl, qlc salgra rle nodo copioso.
L¡ incisióncutiírei por dcbrjo dc 1alincatcmpofll * perior¿ebeextende$eenfroft¡didxd
hrsfu h crpa superlici.rlbrilhntc dc le l-ascirtcmponl, cn cl plano subgrlerl,que sc contnrúa
co¡ladisccción sol¡redicl¡ lí¡ei.U¡ móiodo fácl1pd¡ asqlra¡ quclaincisifi seh¿g.lhastrl¡
profundidadadecuda,esh diseccj(tnroma co¡ tijcr¿scuras cn cl phno srbgrLe¡ldesdeirrib!,
h¡sra cl aico cigomático,y el cortesehircel¡sta dichx¡roñrndidad (éasc lig. ó.11).
l,¿ erte¡sión trciuriculü de ]a incisió¡ sehrce denro de un pliegrLecutí¡co prcauricular
hnt¿ el ¡ivel dei lóbulo. La disccció¡ scccion¡cl músculopre¿uriculr y sigueel co¡ducto
auditivootclio crrtihginoso G€mitirser la diseccióndcscritacl cl Capitulo 12).
t Pqio 4. Elevo.ión del colgoio <oronol y exposición del orco
c¡gornótico
Dcspuésde lev¡nt.lf los bordesanteriorypostcdor dc l¡ hcLidadc 1 a 2 cm, sepuedenponer
gapas hcmostáticas(grapasR.rney)o se pucdcn aislary cautcrizarlos vrsos smguíneos.La
cautcriz¡ciónindiscrimin¡d¡ delborde del cue¡ocal¡elludocortadoproducealopeciay ileberia
booksmedicos.org
booksmedicos.org
pn"J ou¿tdlá ua rouelú¿ ¡rrd
?nur¡uor ol"qotr I,p rrgr.tr¡srp?t ,¿¡¿r¿t :p orpaur
"r¡?q
oDr¡r
soru¡rorP¡.o¡.|sot.p "l¿uolp.r¡
?t
ozr.lu
¡¡uodn ¿¡rd s!.rlsgü¡d
I.P
I¡
"rd t"rtr"J
s.uorsDu¡
¡f sopo¡eúsoprz¡F¡¡ u3p¡nd¡s ¡or¡B¡|¡nb
oru¡rlurpe.o¡d
Irp opu,¡pu¡d.o
ior¡.Jú¡.rrxd¡t f.¡J¡qs€ú r.w¡r¡ ugrsrrur
¡t r.Pü.rx¡ osnfru¡¡ Frodú.r rl:)sg?Jep lB¡Jgi¡.lns
!d"r iit 3p oSrq ot r ro¡rálú ¡r.rxdEru¡
r¡o¡rls¡p ¡ofrlu ¿un
rls ap.nd!átqsod
ou o$e rS.(tr'9 3ril 'sF ) Fo$r¡dns
"r¡"s.!u
"¡rry
rsorr
.s p¡tr8 .¡rgr¡dns
¿t ánb?l¡u¡u pr ¡p ofrslor
I¡ ?r¡¡{ ?¡r?rt¡¿crto "tr¡q¡p ¡s
":i"q
-.u¡ru¡.
sor¡¿!rod ¡o¡r.Jur . ro¡ra¡u¡ ru€d q u. ofx8lor I¡ op"trcsrpq !s enb
z¡^
"¡O
¿s.n¡8Fr.spj€rrld¡$á ! pr¡U¡¡d¡so¡nf ¿prnbú9¡¡.sp .p ou?dIg ro¡r¡d
s
,
Frodúrr "¡ulr q uao¡ur¡rucdt,¡or vuorsry¡s rpuop.rurlt¡rq?ruqqp¡odu¡r r¡rsrj?l.tqrsL\
.r?q es¡o.ut¡r Pp Irr €t olreds?l¡p o8¡¿tot y ..ru?t¡p?ürxq syú ¡sr¿¡ra.¡otr.qo¡ F ¡rurad I
uorsu¡rq rú¡r¿ ¡s 'f"rodú¡r¡ ?Ds¿t ,ps!p Jouadnsp¡oduc] mulr ?Jap ofrq.p rod oreS¡or¡ap
"t
i¡oDrod?ll¡nbpopr¡¿trrs¡Cs.prodlu¡l
soFrstu¡ sotorqospr¡rxl ¡urd ?l üc opu¡¡sur ¡n8¡s?1,\
rporoft8lo.t¡ ¡nbrod¡oBU.rrllor¡rs¡prs'¡ruqrproduor::rasrp
rl rzler :nb tpIpau V (Zr 9
5rl osx?) (uer¡r¿zurnr¿.og¡¡teo) opdpsc un !ó rouarsoda¡ror o sosnrqosorpsgú¡dsc¡op
-¡:^rp uo. rsopcp
opu"4¡rn uoorrsrpuoJo.u,r¡rü.dIep?Lu¡¡u.¡t^ct. .p¡nd ¡s otrglortÍ
'soqú¿
,u9n"z¡r.rn?¡
o
¿¡s9
!¡ar
¡p
uoltrrrrdr
?t
lpll sr sos?rsqt] uil.o$andx¡o¡u9¡)
o o¡up¡.ri¡d
sg xrr r uá$rx. lnb s¡¡¡jsrú. srú. s?lenbrdro.l oruo¡ú¡pá¡ord
p
¡lu?¡np
I¡p
,r¡c¡r
¡,rFxr.'oLueq
¿¡ursrr.lrs,s.r:ry sa¡uqrduocesrdu: ¡p r.'.lirt?t ¡?¡Drr.p s?nds.p
I.p
s ux opn ¡q'ir o¡rnr I¡p ¡xnnb¡prnd rs rs"S"T rcfxr¡8
rt ¡ruod ¡p scrul?
opnltlqmo¡rnr pp
opr¡ro¡rp¡oql¡ ¡rqosnlqopsrpm rs"Bap rfuodscuunurmlor sourfnrosountrv.cs.¡!r¡,
' o r u é ú ó s o d .nr 6 ! D s
o
I
o
i
r
s
t
r
¡
ó
r
.
d
ú
r
é
o
J
s
o
l
ú
¡
p
ú
9
s
J
u
D
6
o
L
t
o
u
o
o
ro
)
'
ood-J- I
l
o . d D - o 6 o .o d
o p . lq o o
o
d , . o.n tt.9dñ6!¡
rp
.
ooo . ro
".
ooo.: ob o "o.
tó
o..'
qqo.
:e otn{dof
touororarDProqv
92
sección
3: Abordoiecoronol
¡igure ó.12 A
ooa o
po o
ooo o lzqu¡érdo D
p . o b q oo
, -boqo oo --t -,o
o
o . d o d - é d o o ó o oó
-péo op¡édé
p
é
oo
o.
oéoeo
do.o o.
er .pono de hueso meñfos 3e úo era lécnco en eto porlción Dórécho y lorógrófioB Diseccóncon un
e s c oo e l o E . ó o o l ó s e e v o r r o d e ñ o n e r o $ o v e c o n r e r o c l o r e 6 , a . i . r o s o o m b ó s p o r o m o n r e n e r e v e l e n s ó f
E bo;.1.pórór;lobrúsól de escopeo desconsosobree po,.ró-Eó y se ñuóved; orróspcro o¿eronre per
m ren.l. are o ouiro ¿e escooelo hoqo o ncsió¡ de reiidosubq.leó Ero récñi.oesde especo u dcd en
en lo copo sbgoea son
os colrctis que se eucnronpor segun-do
c b'ce o vez,e¡ os cuóes os odheslones
ydeben corroree
móscómúñes
con precsón
." o.óddo.d
d
F i g u r oó . 1 3 F . o g , o f od e c o g o oc ; o r o r n ovez qle ha sd. .l5e.o.lo h.ra uno53 o 4 .ñ de lós
b o c a F r . D b . r o a v , o . u P e B B ú { ú ObFfie qúe e .ós.lo er¿ o ufc entemenreib¡e poro
p-érmr¡e..,Afnlefo.
sn oyuoo
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o ! Iapztü q oslrLt.roü¡Ju¡er¡¿d¿l u¡ ¡r¡s¡p asob31or1e'rluo e1rp r:r¡ anmlrecfuorr
ursr¡ rq ep s-a,rurr rrd¡ad uapcndasp:aucS q :od sr¡lulr¡s. sqs, 'or¡rrúoF¡: o¡¡r I ¡:r¡o?¡¡
pp lucrel uor:rodtl anbz:aru¡ l::od
I¡p od¡¡nJI.p ¡¡r r r Z ¡rsrq rpemp ops eq ofes1o:
u¡r ¡osri ¡t .p ¡u¡r¡¡ ¡od:or:caurcrredq rr:eq t:rs¡p rs oft:lor
uoorodx-l
I.p
l¿¡:rq
s¡ro¡r¡dnsso¡r¡rq¡os¡p¡oqsotqsrq rotrJn¡¡¡¡¡.1el uc oousgredclns
our¡d1. u. ?1tüuuor
¡s ugrr¡¡s¡p¿tloa¡lrJ¡¡¡d ¡grsourq tr¿d cqdur Jss?trFtr?r
s?F..p I¿nr? odurroN
¡cp
3¡ri otriBarnb olurrurrpc:ord1: :rmmp osn¡tqsod ¿rxd
((
sr
9
op¡zúqnrstuop¡Lr¡p plúlFp nrr:Jun
o¡dur oft8¡or¡abeu!¡rú¡dIa
"uouodor.ll¡:ur.:rr:ed
r^¡t¡ ¡s.nb z.¡ ¡un (C
3U) opliarl. ft8sr].'rrl^á¡p oprpln.opueru¡r¡oaqrrnd p ru
Sr'9
-¡t3!.od so¡'rs9.d s.trop¡^¡t¡
sotutsn¡s 'o8an'I([Sr 9 3r.rl)oruyr]¡rr.ltrps. rjl,, s¡uonDUr
¡púo:orouqd p u: uro r1r:rs"qs!¡or¡ldnss¡¡?roduarr¡ull slrl¡p run
sr¡o ¡ rsoputrpr¡Qxc
.psáf o.u?¡.¡¡¡dI¡p s¡ rD r ugrslru
r llrn .¡r! .s o:¡n.l 1VSt 9 3¡J ¡s¡r^)puoior ¡orsDú¡rl cp
rcu¡rsodu9Nu.¡\épt¡¡s1rq
saror:cdns
somrrq:oscproqsoqu¡!cps.p¡sop¡.Du.rF t.¡oü¡dns
sap:oduarsrou¡ sr¡ rp rurmrc rod uorq cs ocuy:rr:rdpp slerr r sauonmrrs"1 oáuxl te
rpsrpocuyruodp rtrclc o8¡nti trrux g¡rnrsrp
rs oú¡o:'nr1s9r:rdudns
uor¡rsrpr:ur uz¡lrr
IF!,:tslu sr'oli3to¡ I¡ rr¡crqo xrd soúN;runrl rrd¡r ¡p ¡g r pntJ o,¡.rú p nrxds¡txu
-oror srlip¡o$ sot!¡ rJq!úrrrss!¡cuúú cp rs¡rz¡Irnrr:rq:p f q¡Du:ss: per¡r.u¡{l oliBlo.
un.P !9¡.¡¡rqo t.I .rr lo¡rrn¡¡ Ir¡¡¡¡r rsoj o oursIrP zrnu q rrPrtP¡¡rd TIuo4 ou¡sl¡ ua
o sorro:rop
.nui[ r]xd.r¡sn¡prnd $ ofrglorrrstr lprzw¡Dstr ¡cuu:nrd ofr:!o] u¡ .,.ú¡rqo
o¡rrcpnrcl
sc'ror:orrrt
rsrq o/
ou:sp ur solu.rú¡rp.rord
ul?z,t,.rrs
opuurJ
¡lrrr
¡:rror3
sor¡!¡+¡orrdnss.poq soÍrrslq ¡Dasor¡¡dq¡s
uoi¡:)¡slp
rl
¡s
o8¡n-I
.'x¡8!rsI
.rugLro¡
Ln?zu¡u|o¡,{
ot¡li)slulrxr¡¡or rs o.ror.¡rdns
rs.pu¡}F
¡r.rodur.r
¡uotlurcrrcu¡rlrp y¡r s,rLU
ruiq.p ou r¡e,s,.ur¡l '(rI 9 3¡]l ¡s,t ) urc r rouodns¡rrodunrmu¡ run rps¡f o¡u!.r¡,.,¡d
uo¡s¡tru¡
¡nr ¡tr,,q .s f s,.ror.¡.d
nssr¡rodurarsrcurI sr¡ .nzltxrotI ¡ft\r.l
I¡p st)r¡ r lrrr¡oz¡rort
utl o¡rp rn rsn rq ."^or.nrrlqn¡r.dns
sifrcq $l .l) rurL¡'r¡n)d ur. f 1 t $o,n r¡ilq ¡ritlrSqns
s ó o . ¡ j , or é p r o tf , r i ( i ¡ x , \ ' r L 7i i . ! , .
n ) i ! i , p! r ^ o o u 9 ! a
o o r o L !t ¡ d r ! D , o ' ] r ¡D o ! o L r i t s ó t o r ¡ . . p . ¡ .
ó .".tór ¡.,r]l¡ t , )T ! . r
trr üt'9uñ6!l
,9 ot.r,d03
t¡uo,oreroPJoqY
94
sección
3: Abordoiecoronol
F i g u r o ó . AI 5
ó.q--doo¡
d'p' c'oB J. p'
.r.nd. r s'ú D mosfondo
o lorcuúuro
p,,o'
, od- 'd'o'_o.
(
cigomático. Se haceuna in úsión .Ie )¿ .d?a !"?eúnial ¿eldír.it t¿n?ótdl .n l^ fúz del ¡rco cigomático, e¡ flente de 1¡ oreia y se continúa 1¿incisión en l¿ p¡rte ¡nterior y superio¡ cn un ángrlo
de 45 grados,uniéndose r la incisión que st aviesala frcntc realizadautes ¡ tr¡\,és del pericá¡eo
en la linea del tempor¡l supetior(vé¡seFrgs.6.16 A y B). Lr imisión de la c.rpasupericialde
la fascia temporal rcrcla gmú y tejido ¿reola¡ (F1gs.ó.16 C y D). La capa de gtasr no debería
tocarseen la medidade lo posiblepar¿evit¿r'depresióntenporal" quc ocurrecumdo l¿ gl¿sase
lsienta hacia ¡b¡jo. L¡ disección hech¡ por deb¡jo deberíaserproftnda ¡espccto a l¡ c¿p¡ suPerficial de la fxscia temporal, separándolade 1¡ gl¿s¿ subyacente.Esta capa proporcion'r un¿ ruta
booksmedicos.org
booksmedicos.org
161 9 €rj) otn psrj Iaft¡3q! I orja'q''oErdnsep¡oqpp o8¡t ot ¡ o.s9 $und p Jlunulra?l?d
?Iluoloelso¿sanb.d?un?sn¡s¡uáutro_tun ¡¡uamú¡ ¡s ¡s'o¡od ¿.s9
¡p
oFtrpsEJI.
"l
¡oFJpsEpP ¡o¡DJu¡¡rId q ua osonqrcsqo "¡np"rotrs3
.s ou ¡s .¿rrqro
¡,taprou¡r
!4pr ?nsuor ruurre 3s
-I]r l. opualnlrurroFrlrsEjpp ropopá¡t¿BpBr¡qnor¡rs.ourdqns
ouqd I.p ol.ldúor rod ugr.tresp
?l ?trIdrurxlqorüpur?rsg ü.ru¿roJo mp¿ro¡se ns .psáp pr¡qror¡dns ¡E¡D%o¡nau oF.Dsq
p ¡xreq{ eq3p.s ¡Fs?uu9€ q ¿ o ,sárouádns
s?¡r$g sút púoDug áf"p.¡oq"p uruu:d rre¿
"
'9 ort
rD!¡D¡lqJoFad roe¡P rol eP Drlteg!¡edqñe u9ltlrodx¡
d r
,¡u¡ogl]
18I 9 3U 3s¿+)F.¡!$t o ¿rq¡o sproqf
Irp
o&ánr 'or.¡9úoBo oft lap s:lzrarq s:oyradns sq :uodrc rrnsgr:adqnsugnr,rap ¿-I op¿ .t!
op¡srq pauvnu:d ofu8¡orI3 apuop¿aryIe uo3o oáü-xnrrad
1aps¡e¡ r z o¡uar3rt zsa!'rs¡¿¡nb
¡¡orsuár.! ns lpol u3 or¡parq¡o
ep¡oqIa I ¿u¡ogrr
tp¡uozuoqu9¡s1¡ürq uo3ug p osopuyrruoru!
cp odrcm 1opror::rsodap:oqla uo¡ ?qux rod p.rurluor.s ugrsrrur?T .¡ou.dns¡rcgrcdnsns op
o8n¡ o¡ r orrsorr:dJ:p sgrvrrr ugrsr.uI?un erp.qas¡qqrsÍ{ o set$dFd uosEúo8o 1apod:anr
:p.roq¡af o.qluoSrr o ? pp.¡ou.dnsarrg.¡edns
q onbzr ¿un 1J SI9 3U)
lep .ror:ersod
produer ursz3r¡ ep ¡zlrg.ndns?d?rq ap ot¡q3prod za ?un rp u.o¡rr¡s¡pr¡¡?q urd unzquazr
-.t{ .p s"¡!f¡r r¡úsnrS (q I V ¿I 9 sSrj es?9) p¡odrl¡er¡rrsg ?l op lu'3gr¡d¡s ¿d?r¿tr F.¡.r¡l
s¡ ordú¡rs porJ or ¡o¡ Ieppodru:r rLuu r¡ anb.rodorqrurogn or¡EI¡p ol?p.¡oqtI¡ r,¡rd rn3es
o,odué,
oúo,
ouoióé,odó,ocúe
óisó,ó,",""J1:x"rl"l'sll:idt:",;i::5.:"'11;?""i:l:!J,"{
"
o ) , o o é o o o . T d o d o r o o , ó . ó p o d o ) ó , . 6 é . ' 66 6' o / o o . o 6 o . r . o o I o ¡ - o r ¡ d o É 6 o r
v s or o . oo , é o . ó oo ¡ o o u .
arué.ñ ú4uo orooúero.sol ot.p brrrléomóoo. ó 6Ps9^ó,o u9sou o uo.uop^o,orjDrborojrot
or
.éamo rorqroéprcqooior aruo.p^ oqro o.D, lró¡q puouórodú?ru9rqn. r)ootorqorto.rpuooro.ro
é p r l o r ou o o z u o u o . u 9 s . ú
ó t ó r o d ú qo . s D l o t é pó . | 6 d m ó d ó J o e p s t Á o ¡ o u 9 s ! ! 9 t . 9 o r n 6 l l
96
aroPoqv:9 otqloDl
touoJor
96
3; Abordoiecoronol
sección
ffid*il**ft*rilrt*n+,i*':
booksmedicos.org
r 1 t r 1 t , r . r . ! : 1.' .- ! r r
rrrDl.3: D:t:.E.d!r¡r
booksmedicos.org
frr!u.,
\ r i . , i r . L N . ar r. , , i¡ , l L r , ,. i. r
r -_Lr iiP.r_:1. r/1od!
r¡rr.iil
8[.9
r:
n6'l
l;l
ir!,rr
t6
I lt.9uñ6'J
:9 otñrJool
touorora,DProqv
98
sección3; Abordaiecoronol
F ¡ o u r o ó , 1 9A ' r , " , t ¡ , 1 ¡ d o s l ¡ r o , , , r ' " t ¡ . i : ó , . e ¡ ! e í r . r , , , , l " I u r p o
ls,*,;
" L r l r"r
nri:gn¿].]¡.lnll].q!i].lLri¡j.."l'urlr¡ua|eLrÉ|!]!1l1lj.ia].i1]¿o]j.
r.¡..rd
¿.r.tB rt ..
i , , , , p u * , " . ¡ r , . ( , t ó ¡ ¡ . t ) c o i t , , , r r l t i ¡ , , | l l r , p r e , e r l eI a /
¿j...¡ii,ir
rr
a,,,!,,.
..,!o¡.
!l,nl,
,,!l
l,r rctr¡cción mÍs ,Lnplii dcl angrjo ltit.tbajo sc ¡ucdc rc¿Lizr Por h discccióti bPcrióstic¡ cr Lxsórbir¿s.Se sc¡,rracl contcn o orbit.rrió irscr¡do ¡l tub¿rculoorl)irrfio l¡tcr¡I,
¡ c¡ 1¿órbit¡ ltterrl. L¡ libcr¿ción(lcl ])eriostio¡1rc
1o que ferlnirc u¡¿ disccci,h fhfu
rlcrlr del bordc infcLio¡ rle 1,rórbitr pcrnirc Jt exposicióDdc todo c1pi$ orbitlrio v ¡cgión
üfiroÁit¡rix. Elaborhe del árc¡ i¡fr¿orbit¡r ir es¡¡ás liácildcspuésr¡re se liberi¡ los tcjidos
que se encucnt¡n¡por cnciú ¡ .lcl cucrpoy¿rco cigo¡nítico Pira rcl¿jarsu e¡voltura.
l-¿ disccció,rdcl pcfiostio de Laspercdcsorbit.rrirrssuperiory mcditl Jiber.rel colgajo y
pcrmite srLretrxcció¡ h¡st¡ cl ñiveLde 1¡ u¡ió¡ dc los huesosnrsrlcs y 1osctrtihgos ¡¡sxlcs
Esta t¿cnicr setircilitepor h incisión cuidltdosidcl Pcriostiode h regió¡
latc¡alessuperiores.
del dorsolacir 1aPunt¡ n¡s¿I,si
n¡sofront¡l (llg. 6.19). L¡ disccciónpuede.rvanzrre lo 1aL¡¡o
(vó¡se
ncccs¡rio
Fig.
ó.20).
luerr
Los tendoncsc¡nt¡tes medi¿lesno dcl¡c¡ia¡ esci¡<l¡sein¡dvcrtidamcnte de l¡s crestas
librosasdc¡sase¡ 1¡ lós.t
l¡g¡im¡]cs posteriory ¡nrcrior Dllos seide¡tificen como inscLciones
¡¡edixl sln cscin.lir
(véase
tode
le
orbit¡rir
Sc
puede
exporer
nasohgrnnal
lig. 6.21).
Pücd
se
exticndc
cletrás
¡ todo 10largo
l¿
disccción
subpeióstic^
]i¡s tendonescant¿les.Como
Por
jano
xntcrior
dc
la
¿|te¡i¿
etnoid¡l
dcbc¡i¿
est,rrpendiente
de hpared orbitrria me<li¿l,elci
(y posterior)-Un método simple p¡¡a idcntific¿r ) c,rlterizú la artcria consistee' despcg¿r
el perbstio dcl tccho .tc ln órbit¡ y cl dc l¿ pütc j¡ferior, al ptLntodo¡dc la rrteril lenetra
ta p¡red orbi¡arl¿medial. Con un elcv¡do¡ periósticoI c¡dr lado dcl for¡men, l¿ retr¡cción
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o €pLwrlr! p.u Drloruq,pu¡r
popúaréo o,r!óiu
ódborue,.u.
FpD,.rsoo
"r...'."ruS'.1':l3i:
óJF9!BdopD¡.ounuo. zrouotép oruñdo ap ooqoprodugrras'C OZ.9 o¡n8tt
66
touoro)á,oPoqv:9 otnuoDf
100
Sección3: Abordoiecoronol
Íignrd6.22D -
o oóopo-óoo'o o, "oo
l'.
o A, oooo o B-D ob_ o _ '
odélo
or erñoido onieri.r,
p€rlót cos enclmoy debo¡ode toscl.uó nÉúrolos.u
t,. '"¿ o. S" .o-o"
"*.¿ore5
Fermlendó caulerzociónb poor y corle.
permite que el periostioinsertido en el forenen "cuelgue.rmanerade carpi'hrci¡ fuera(vóase
Iig. 6.22). Se puedehacerla c¿uteriziciónbitolar de 1¿arteri¡ y luego seccionarlaEntonces
sepuederealizarla disecciónen 1apdte posteriorpor la elemciónsubperióstica.
ya descrit¿s,l¿sregionesdel tercio superiory nedial de la cara
Luego de tas disecciones
por completo(vóaseFrg.6.23).Toda1¿órbita se disecadesdelos bordesorbiestánexpuestas
t¡rios hasta el ápicei 1¡ única estructur¿ que queda es el tendón catrtal medial, a menos que se
le h¡va disec¡dode m¡ne¡¡ intencionalo in¡dvertid¡.
booksmedicos.org
t0t
booksmedicos.org
aP u9ro .. oPUDs ouo,or o'oPolo rP !r,us¿P ur!s.dxé c o éÚéplods.rotr DllDroqolI Órqr9D ép
opD ¡ spsapug'::órró,D Dz'oér é! 6 sqs¡ndx¡ u9r. u.)qúq lororlqroorlurD.rDsDl o P.u orúor u9plar
.p u9r.
, o aP u9.o^ré$o. o a^,.sqo oq:uDb) .auoDr.o o oolo. a e^¡1..s Dnr ! uó ugrr.r.¡ f
.o
¡oouo
o
Dqoo-p
codoq.ó.-d o
v ooo -ooÓoo
o , p - . r o . d , ó" ó . o p . o . o to - ¡ 5 o t - P o d ó o o P o . o . P - q o o o d e z ' 9¡ ¡ ñ E l l
:9 oFtjoof,
lDüororarDProqv
t02
s*ción 3: Aborddiecoronol
t Poio ó. Expos¡.¡ón
de lc foso temporql
El abord,le de la fosatenporat selogra disecandoel borde anterio¡del núsculo temporalde
las superficiestenporalesdel huesocigomático,temporaly frontal. Todo el subperiostiodel
perosedeberí¿
tener
desde1afosatemporalen casonecesario,
rnúsculo
temporalsedespeg¿
de sangre
nl músculotemporal.
cuidadode preservar
el suministro
> Po¡o 7. Exposición de lq qrticuloción
témporo-mondibulor,
el
cóndilo/romo
mondibulq¡
o qmbos
témporo-nandibular
selograpor su disección
debajode1arco
El abordaje
de la articulación
cigomático(remitnseal Capitulo 12). La e-{posiciónde 1asuper€cielateral de la región subdc dichaarticulación.
al ladode la cápsula
condilarmandibulr y el ramuspuedecomenzar
Un¡ incisióna travésdel periostiopor debajode la inserciónde l¡ cápsulaen el cucllocondilar
expondráel cuellodel cóndilo.
por dosm¡niobras.
nás ampliopof debajodel arcocigomático
Sepuedelograrun acceso
el múso1omasetero
secortao seliberade su origena 1olargode1
Én e1primerabordaje,
cuerpoy ¿rcocigomático,y luego sc disecala supe!áciel¿teral del ramus m¿ndibularPÁra
la
sepuedeobservar
exponerel ramusde h nrndíbula(véascFrg.6.24).Con estadisección
en realiz¿r
Otro abordaje
consiste
insercióndel músculotenpo¡alen l¡ rpófisiscoronoides.
conc1músculo
masetero,y
sedisedelarcocigomático,
dejandoel pediculado
unaosreotomla
de 1asuperficie
lateraldel
maseteroytemporal,
despegando
elmasetero
caentrelosmúsculos
anatómlca
esválidacon cualquier'¿
de estosmétodos
r¡mus mandibula¡,
Una con3ideración
provienedesdeeI
al mrlsculomasetero
dc cvosición nmplia:el sumjnistrov¡sculary ncura1
Por
ladomedialdc 1amandlbul¿a tr¿vésde la escotadura
signoideáen cl músculomasetero.
lo tanto, despegarel maseterodesdearribapuedeafectarde lrlaneragrávesu tunción.
F i g u r óo . 2 4D - o ,
-o o q od
o
..- d-obodo-.oo.ó
, . o - . - o - r . r o , q oo o ¡
o"o p
Ob--c op lod-oo oo-'póoodb
, q -¡ooo.o¡ - oo
odoop.
booksmedicos.org
lVVl -d -od"de.
¡-v
',
p-
o.
-
o
óq.
dopq-odo:
-doLd-o o db o
bo¡
. o'o9o
o-
poo
o
.q
-oo
oPo o
q Ío'f
ó
booksmedicos.org
o/l
voo.
'.
o o
-oo-
P..go-oPo
- -.-.o o"d"
o
Ó
-.o. -d
92'9.¡nD!l
¡oo
ltul¡r¡o Fr¡ororu9rsrrufq.P orundIrP s-¿¡aP
ir¡sgrr.dqnsurir¡r¡srPEI¡p s.ndsJP(C f C SZ'9 s:l¡l) oFJndx¡o¡ürj] l.P !l¡,¡rP EJ'u¡u
os¡S opn eq!troj.nl
ap ú¡3o¡¡r ¡s soás9souatu¡sot'p.u¡:¡.¡r¡dof¿8torun oPr^llá
"r.¡qnq
Irp Jr¡a¡rP aP..erdtos¿rs.Fr ú. ousouádIáP.¡r¡rIg (gf v 52 9 33u.sE? ) oás9o!.ful
¡t e¡urred¡¿r¡rr¿dPP¡^¡nr¡l ePuo¡Íár!l ú."trusg¡¡.d
unr.ú.rqo ¿¡xd¡ ?se.áuuoDrsodx¡
rod..¡rt .s ó.u}¡¡r.d I.P s-aúrt t ugls¡.u¡!l rs rrPau¿¡J
uo¡sDuj¿¡ro¡súrqr9sxláP
"úDuo
slrftruas"r{trnús€láP¡un
¡t uIIrr¡J¡nb s.
so.s9souetu¡áp u9Dtr3totrár
I¡P
Fúo.¡or.fEProq"
otod .(
3oee9 sol¡alu! eP u9!tt.lot.ü'8
rolp.uoJr
c0l
louo&)eloPoqv:9olnudo)
104
3: Abordoje coronol
Sección
) Poso 9. C¡errc
de )aregióncon
Sepuedcemplearun drenajede succióncerr¡d¿conun drenplanosaliendo
de
los
tejidosseParade
la
incisión.
L¡
¿decuada
ap¡oximación
cue¡oc¿belludo
ubic¡dadetrás
Después
nininizar
la
caída
de
tejidos.
resuttados
estéticos
al
produceóptimos
dos,anojados,
y
recomienda
la
resuspensión
¡egiones
inlraorbit¿ria
malar,
se
la
erposición
arnplia
de
las
de
lentrmentepa
Las suturas3-0 perm¡nentes
o absorbibles
quirúrgicade los tejidosblandos.
se
frj¿n
¿ 1al¡sci¡
periostio
de
h
región
malar,
la
srdasa travésde super6cieprofunda del
las
inserciones
c¿rtoPcia
later¿l
si
est¿ble.Tanbién
sereconienda
tcmporalu otrllestructura
del hueso.SeusafórcepsdentadoPara
de1tubércülo
orbitariolateralsondespeg¿das
cantales
ptotunda
del tendónc¿trtal1atemldentrode la superficie
identlficrrla porciónsuperficial
lenta
a través
o de rcnbsorción
dcl colsajocoronal.Secolociuna sütur¿3-0 no ¡eabso¡bib1c
protundadel colgajocoronal.L¡ ubicaciónde adecu¿d¡
del cantolat€fil desdel¿ superficic
posiciónvertic¡ldeltendónc¡ntalscpuededetermin¡rhalando1asuturahaciaarribao haci¡
Sepuedereaüzarun¡
de l¿ hendidurapa.lpebral.
la configur¡ción
abajo,mienrasseobserva
unagran
de1aporciónprofundadeltendóncant¿llatcralPerforando
cantop*ialateralsegura
abertu¡aa travésdel bordeorbit¿rio latetal por debrjo de l¡ suturafrontocigomáticaEntonl¿sestructur¡s
si no seh¿nalterado
ces,sejalanla suturay el tendón¡ estchucco.Sinemb¿rgo,
a tr¿wsdcla porciónanterior
predeh¡cerunaadecuadicmtopexi¿suturando
anatómicas,se
delbordeorbitariol:,tcraly aseguránalrededor
dela panedelantcfa
deltendóncantal1¿tera1
doloa un tornilo óseo,¡ un aguieroen el hueso'o ¡ h fisciatcmpor¿l
temPoraldc h órbjt¡,t¿mbiér
Siemprcquesedisecrel núsculotcmporaldela superÉcie
Un métodofácil
pamwitü la ¡p¿ricrciadc hoyoen la regióntemPoral.
deberiasuspendcrsc
implica perforar agujerosa trav¿sdel bordepostcrior dc1rebordeorbitario y suturarel borde
lent¿
antcriordel músculotemporalconsuturas3-0 de re¿bsorción
E1cieíc del periostioaLededordcl rcbordcorbitariol¡ter¡l ser€¿[zacon sutumsabsorbib]es
peroesopucdcscrdiffcil debldo
4-0. Lo id$.] esqucsecieft el p€riostiosobrccl a.rcocigomático,
a h pequ€ñac¡ntidaddc periostiodisponiblc.Srturnrcl periostiot¡ñbión pucdclcsionarla ram¡
temporatd€l nerviofacialqueestásuperdcir.lrl pcriostio.En vezde elo, scrcalizala suspensión
"extra"de la capasuperficirlde t¡ fascintemporal.Dl bo¡deinfcrior de la caPasuperficiolde h
sesunrraa 1 cm por encimrdelbordcNPeriorde
fasciatcnpor,ll,quesecortaduranteel abordaje,
cn sentido
la fasciacortad¡(lEase¡ig. ó.26).Paír €ste6n seus r sutu¡ns3-0 de lent¡ absorción,
r i g u Eó . 2 ó
ó o A , , o o 9 o o Bo o . o
--lbo'd- :o d" o o o-,o,
odoOóbo-.
'oo
booksmedicos.org
o.ó'
o d ' o o o - m o
o_o''oolbo'd- o"o
booksmedicos.org
L d P D T H o ¿ d : P o l u . u r D U : P . , l u á Po , ó ñ . , n D l
lod m m . !. ¡puar¡. .Fa¡.r as !9,s ru Dr Duororu9s ru D .p rDñr fDrsoc rq,rDro.t l¿'9 oñ6rl
,
tl
tl
l'
tr
-rodl!¡r¡on¡.qrpolr¡n¡n r¡¡¡rnr uorsr.u¡¡t.p r¡o¡tr¡rxlrl
s¡trr3¡F¡nbsr.n¡)¡ srrs.
"r¡rdu¡
rL¡PdLruudrnu.r¡Jtfr-t souri,üL¡sotrod sá). sif¡r.d.r rf?rg¡poü¡.nJtiuoror !¡onr¡lr t-l
svNürrvsrNorsr)Nl
's¡11,uó¡,¡
saf¡ploq¡,
sol¡t srnds¡pop¡lt¡qrl
oronrI¡ érqossopraardr:
saftpuaruor alq¡rap,suo.opou ¡p rru¡un¡ or¡¡lq¡or¡¡il ¡uap¡
1g sopurrdt [rsr urrrcqopou 1¡¡snrs rs oradl¡grsardap satrpoarso¡sa¡:uor:douog
qn:r:neúl olrp:oqro¡o :crnb
-Fnr ü¡ oúort"dm u..sr¡rr.tr ¡¡,q¡p lrúo¡or rf¿proqxIJpctntr¡rn"¡idrru¡üodu¡orItr
'sllp
0l 1 / sotr urtr1r¡r¡s s?.u!rn¡ sxdrr:l^r¡,rns sq 1!ur!¡¿ ¡p ouqd lxráu¡il ot rod) u9r'rns
rp llp ¡n ¡p osn puo¡Jdosg sxdr.Ao '(srlr¡ntrád
slrosu¡\¡rsu¡s¡\¡s sos,uu¡) sálcL,qros$
.,
ta
srruouru:J sr¡qrq:osqrcr
ou ¡ ¿ srcuyrruserunsf mp37o:uyrruqnssoprlorsolrp st ¡¡ r or¡nu
-?.ru.ts¡lqrq.¡osqr0-Z sl,:¡rnsofu*n srdm sopu. rxl.rr .s opqt.q". or¡nr I.p ú.,J6¡tru¡
"¡I
'alqPldar1r
ll¡urru ¡p so¡Dsoued
soprlarso1ynr:err ¡ruororu9¡srrur11¡p ¡¡¡.,r t'C sr¡nns ¡u¡,tsosou J opr8L¡ps¡ ¡¡¡-¡ ¡Né
uaor¡sorrad a¡uar¡n ap s-¡^n¡¡ lüuozuoql.Bs9u¡d ugrsr.ut ?l ¡¡rr¡. or¡?s¡.¡useoN
1g
¡
'rpr¡rorpDgredns
¡rJsrrt
¡l op¿n¡¡s¿r¡,q¡q¡s olgs!s.¡b.ro!¡dnss!!us¡ ¡¡b u9¡rrsod
¡rodu:¡
run ua rzaurq uor uapuadsns
.s oJ9luoBFo¡¡r l¡ s¡l¡¡¡¡1 sop¡f¡tsol'orur¡ot rod F.¡uozuo¡l
90t
aroPoqv:9otnuoDl
tDuoror
r0ó
seccion3: Abordoiecoronol
tante ha sido la i¡cisión detrásde 1aoreja(véasclig. 6.27) (5,6).La ventajade csta posición
es camullaraún más la cicatriz.Cualquie¡ extensióninfe¡ior de 1aincisión coronalsc pucdc
ooltar dentro de1pJieguepostauriculr o a 1olargo dc1nacimiento del pelo.
Aún con incisionesbien colocadas,lacicatrizquesc fomapuede producir una scparación
del pelo que versecuandoel pelo estáhúmedo,tal como ocurreduante 1anatación.Um mo
dific¡ción de l¿ incisión ha sido el uso de una inc¡ión en zigzag,e¡ vez de una incisión¡ecta
eo el nicin1ientodel pelo (véase¡igs.6.28AyB). L¿incisión en zis'z.rg¿yud¡ ¿ descomponer
la cicatrizy haccrlamenosvisible,aÍrn curndo el pelo sellevecono (Iig.6.28 C). La principal
ic-poprr¿r .rtr¡q,rlrgico.
d e - r e r, ¿ - rd e e - r ¿, , . , q ,
Figuro ó.28 n.són en ziszcs pora ho..r o.lc.rrz menosoblio A urr..lón ¿e zlszos o fové5de bdo
o in.isión 5 no e zqzoq seplede usoren05óre¡;rempor¡e5sóo,.óñ !¡. iñ.isó¡ re.roo rro!ésde vérrice
B l¡ c cor z resur¡ire se hoceñénosv r b. C
booksmedicos.org
booksmedicos.org
's8ttc6tt6ól 8!ts llluarY $rld párFr@ uoFFlr
.vI lo¡¿rj ¡{I oñ¡I,\I
Iruo¡or ár{t
'ttl:62:z66I nlns
'9
¡,/¿ ,¿r'uos¡ru¡ Fuo¡otr fl¡rdn¿rsód rp Jo s¡.8Dr@apvJ eptolc rvl uDrsptoc ¡JI trmod
'61,92
.S
uo$Dur lxuo¡o. ruF.r¡No¡rr .ill ] r ur¡toJ ?llúl¡Ilod
tZ66I 8rflSp,,H a¡uút¿ ^,td lp,rs
t'8t6L6r
4r'.b7
púqa on ,urzrrq¡o:¡rrJo
rúolvurF¡r,¡.s
p,"¡r,.c,lr
r¡
r"r".u,á|T*Tj
'T6tLl'.6L6l
'tnÍ po [ls WN lWú
p¡E rürorrl11{p¡¿úo¡odú¡r .qr or $lo¡ddD nInJD¡t érd prgtpó- v A t.F"!¡g ,V wtql IV
r
t
.,
r,s lra .tueuFDrt.quo ¡onúT pr¡ljo¡odúéróqrp¡E,,,.,
,", .,*-r*;0.ffá:;:?Íl
'ltt.ti86t
"* 8nSr"rNtrla I q lue8
-insFr.rro ¡RuursdtuFuo¡órlqjo,{rlD¡qtroú¡¡qlc)Isoot{dUr0oog-p¡¿ru,A(p¡¡r{d.¡ls.r
v!tvüconsrs
tot
a,oPoqv
,eotñroo)
touoror
booksmedicos.org
'Dro3
or:rel
ol
aP
o
PoLU
un
r lorredns
ro txoLu so¡rglsqous éloProqo
ép serolelsod
seuorrod,4DLUo6
lD
enb
séLrors
rur uo3rD¡qrise^e]DProqoé ourquro3
rouotrrodordorod sDeuplnJsuo4
'!ossn6r3lréq6M
oPunoas
Dl Droro ePoPeuocrolla^
o oProqoa sa uoLsDUD^
seuols)u e,Á¡lru
Lrtro
é oProqDunrouorrodoldolod selDsouorlu
l]Lxoüo op roÁolLr
uor DrorDl aP otPaur
ocrat áP
!Dnqlsa^!9scur ol ep sgurépoDnc
la'satuo¡6
u9r sodxeD DrodrD¡g[se^e DPloqo
e oproqoé se !9coro Drauudol rorxDLU
os 'sDLuePVDrloloz rDLUoP rDlxourÁ ro nqrPUoLU
eP seuorso
ro^ sop uProtuasérd
e^nl! orql eP ugl¡résDlsl ollnloz rlD:c
seoProqoso aPs€uol¡orrlseP
ro nqLlse^
Dl ol!éelxé se ugcsodxa D Á solnoesÁ
o so saloproqosaol éP DlDlle^roÁoLr.r
, o P r d o, o é . o o r o o o o . o o o o o o o o o . . . e o , ú - o . 1 .é! o ¿ o I o P o o - ' l
- iJoére
o" o ooro-o-ld bJ é oo o -oolo.r o .-l f
:o ro..eroo
I?IJEJozrJvur
IePselsrosuEr]
selEProqv
I{OIJJgS
booksmedicos.org
70f09rt'12
999701.6699 S.t.SW
'ÍvDut
oTIxvt¡ ovvÍn)¿IJ
lJtw ofuttaooIa
lrs.rs.srp rrt¡lqrsod s. r¡¡tqurrr f¡sr¡rl slrrs¡rL¡PrPlLtqrsu¡s
¡P rPtPr?d¡Jnpord orur!
.rsá r uoLs¡trun so\¡l sol rP ¡lFJq¡o ot¡Js.Lu¡I¡ r¡s¡^x¡¡ p ¡¡zúFF so . rnb ¡prd ¡s
r¡qulr] ou$ ¡rorDdnsoq¡t I¡P ¡sornú ¡!¡r.trurur q otosou ur.^ord sor\r.u sors.r'rsotrnu
¡u¡r.trurú rt r soFrs|ú¡ sns ,¡u¡ o¡qrt p u¡rr¡u¡d s.ro¡r.dns sál¡rq¡t srúrr orlür] s1rf¡p
s.rr ?rlrx¡rl ¡Pror.¡¡Jürpnrrurnt¡P soPrt$tr lPx.,qn 1¡d rlurr^rru, srrslrr s?úr¡ s¡t:rorrl
u, oprúrrd l1rrr^tr¡ur ürd rqr.ú¡ xr.rq r¡"r¡ror¡r scprqcdt¿dsnur¡ sr.I ro¡¡.{ns orqrrtri zxrü
r¡o¡¡$ú¡ op¡d¡".iIc ¡r or¡urq" úr oú¡o) u.fu.¡]s ¡s ¡nb s.t¡ü¡ú¡r¡l s¡rürr u. ¡pt^!f ¡s {,tq
sorJ¡¡rsol r¡rur fPrxurxordfururu¡ ¡P o trl¡nu¡orrrrú¡o:J¡r ¡.mrns¡l ¡ ¡i¡¡¡ru b[u,q¡)rN]ol
.p¡oqrrt¡p olirq.p rod úú 0l r: I ¡p o¡rrrrqror.¡+ur
u.uDot l.1).fN or^.r¡ul:lr)rl5ltrIrl)1lrsL\
¡p ormd Ir rpsrp s uxrg¡r¡:Jru¡r¡osonrru orpD rr urr!¡rrdúD¡i.nb ¡iu.^ í ¡ú¡nr ü | outr!
t:Jr¡rorNrú I¡p ¡llñrú uorsr ¡t ¡t ¡p ápRj:J s¡ru¡l.ulrntr nu¡rr ¡jt s¡ oL¡!qro¡i.rlrL,o,^¡¡u t'4
o¡r¡rrrqro¡r+¡rlrln.sr,\orni¡ otnrf)s"{ J) s. rxrD ¡rt.f olD.ur oL)r¡l t.f uor:¡r rt u¡ soru¡L(,rp
-¡tror(l R)t¡rn,rnf r:rtr¡¡r rr.r¡l1¡t ¡qil is inb ur!]qlL!, nrl¡¡süro¡riu lr¡)i.¡.os¡ ¡rtr¡Ir rT
ouo q¡oDJrur o|^¡eN
vlrcü0ürno
vryorvNv
'i)r r.'rs¡l)u¡,.1.s
.t. ¡ I ' uostr¡i ¡,I
¡oqiM f¡ f l]i)1,r li.(,1":rur'sili,lx$, f)rsl ¡p !,(I 1)sirtr¡,t..n,rL(1trn,
r:.trklsilirl).k!|r R¡r) uo.
()r¡rl)', ut)L)rs(¡'x.i.¡¡LnDaL
.nit'Ltr, ¡rtrxl,:rsi¡ ¡¡:P.(,q
.s ol)rn'1
1 U i " ) i t ¡ , ¡ i ¡ r ! ) i r ¡ , t] : s ¡ ¡ s ' s ( , D ¡ 1 r ( P ( ¡ i . r . t u r l 1 :( ¡ o r s i¡l . r . ! ' ) (r,¡ ^ u ¡ 1 ¡ ! ) . q s o D ¡ d q ¡ s
"L^r¡u
l\n:l(lli]|i,lrUil)r|,¡ur|LU¡¡(liso]U'nU¡lr:L.1:]()l^'|¡
.siu,,LJl:¡rt(lu()rsi¡¡¡l Í!rt f ,il,lurs f of(fri .ru.un:^Drtr.Ls¡ ur(lLUu .r'f11o.li,
Irt t¡,.(¡rrnr
zD.rl:)!)rl .n¡llno s. ¡l¡p.(r|r IJP fluur^.nfxur r-1 ro¡.rrdns[t¡naü I¡P I1¡üor.Isrsgo.h]i
o¡.lr¡rqror.uur.Pull¡
o.Rrurc:JDo.rx .lsr! llr L¡1'.1
ozDrx! pl orp.ur orr.r f.P )Ll.ridlrs
l¡
l¡
1rLlrfor 1rrrlrlrliJ r.ri lrLrif ,rLrln¡sin:l)(x¡r I¡ i¡rur.rid Mr) 1,tnp o'rr¡ur
u. r)ru.ro¡
"'¡ri] l.
, D . ) o . ( l ¡ f t r p i ¡ . r ^ o , ! t r l . p , , r . , n b ¡ x r t r , z ¡ n , . .¡¡s o p u ü r t rs ¡ l , r r s r u ¡ $ t ¡ p o t n \ x , " / t t , f u
.tt/1r/i]!¡a ¡tuIto.lD
ro ¡orsnu¡ ¡jun uo) r.uo(lr¡ if.,rd ¡s r .
IiI
vt.
¡p.r.nid nIHor¡d \^.uorsriu,.f p'rf.Lri,^xtLnáf sáñr! r trrP'locli,
¡p¡nd ¡s !,,j¡rhs qrxr:ur 1g
JOIJEdns ftlrxBtu IaP
sefuproqV
r12
delmocizotociol
tronsoroles
¡: Abordoies
sección
delalade
[,4.elevadorcomÚn
la narizy dellabiosupenor
nasal
Grupomuscular
(Porción
fansversal)
propio
dellabiosuperlor
Elevador
propio
de
Dllalador
lasalasdela naíz
menor
cigomátlco
Músculo
mayor
Músculocigomát¡co
dellab¡que
Depresor
M. Canino
oúicularde los
[,,1.
:=:=,
t,
nasal
muscular
Grupo
(Porción
alar)
(Porciónoblicua)
lenb!.r rQr L.r ¡ írcopln€ldo 's
fiourd 7.1 Mw.uoúo lo.a de íP' o r" o eo z. eLobord!.
v
€
s
r
b
ú
L
o
r
.
n
.
¡
ó
n
oibcocón ¡e
Mu5(uloturo nosolobiol
a h b i l ' c p u c d c r 'rr l t c - ' Úd u r u r ' r e' l
f - . r , n . c . r o r c ' J , I n . r r ' ¡ . c J l , t i . ' . l c ' d ( l a ; i r r r'
¡r'r úc r''rcrJ
n
. L b o r d . ' vi c¡ . : b u l . , r r a " r l , L r .P u r l ^ t ' r ' r ^ .' - r ^ ' n i c ' l " J c b r - r r r r P ú ' t r i u '
Los núsculos
h
c¡ra
cn
indcscúlcs
cstélicos
i".^'""
P,lr¡ cvit¡r c¿i¡bios
superior'
clel1abio
"1.t",."
nrriz
dc
1a
dcl
ala
"i".";il"
v
aA g^'p" i'"'¡ *", etcv*to'"'m'i"
i" r-f...r.i^
(vórse
Fig 7 1) . crLnino,
v orbicuhrdcloslabios
-''';ü;,1;;;^1ii;""
¡-pio d"i irl'¡ 'upcrior,
¿1or¡rgodelaline't
sc
orisi¡t
"lev¡a'.r
t'rns'crsir'
**t
*, ¡-.i;n,r",vát'"
l
ol''"i'c':
n
r
r
'
c
n
¡
'
c
'
¡
h
r
c
r
r
'
l
¡
¡d'
-ai,i'r'a*,'¡
1- . r r ' r "e ,
l : " ,1 "' c . . , , ¡ c a u r e ' a , n" d. ,^ -e i r ( r r o o ¡ ñ "o't r ' d ' l ' r e t J d r r ' ^ r L n d c l l r d L l i l J r r / y d c r ' D ' o
r''n"tr-:d'lnrtl"JLlJ
.r.'1",,-.:"1"".,¿"-"'"t'o,ell'bio'JP'i"rPJrd' l:lorii"l
hb#'der''aJ'r'rcur'r¡
r
u
l
n
(
'
r
e
c
r
I
e
r r c ' r r ' ' o lb : l d o r d q
*i'e"..'u."1,¡.t¿"i
los l¡bios'form¿ndo un
ile
orbicr:]ar
tlel
oblicuas
¿. l, -.¿ t ¿"11"¡io slLPcriorv 6br¡rs
l"r
"l^
".J."l"',',ll''.,,,l'o.Jp.|r||'er¿(1|¿.k.lJ|
r l 5 - J l e r c l l e i ¡' ¿ c ¿ ¿ ' r Ln r o
c ^ i . * r " t r o - l " d o c " . , I n i ' c ! 1 " n i . i l o t n ' e L p a r ' : ¿ nr l J '
form¿ndo el suclo ¿ntc¡ior dc l¡ nariz'
V¿io,srur^dc¡u..,rl^',ler¿'cl"Li"uo'r'n'E'qer'dor'omuña(lrlJJelriJii/
¿b,oirp.r"...err,¿Ce.ocl¡¿o"6.i.ñon¡¿lJel¡xil¿'ruero¡14l¡god'rrIarl
r
"et
ip".¡clroi."..io.obllc¡a.ndo.egnerr".'Un..;¡e1o<:n.f¡e'C|o¡
{ err-de r¿\rI:,¡l
i " t * " ' , . o , 1 , -r l ¿ p : e l d r a n r r : / y c o r ñ { g m c r ' r o a r ' p r a t l n d o
a
Ü
c
u
l
o
r
i
r
t
ilonP)r!hrrdr'
r
¿
l
'e. 'b'1";'"1, tu'ro";"."'e.on¿.cbr¡'d,ln" ¡o
'
u
f
c
r
r
o
r
rr'.ed'llelole
r
o
d
'
l
l
J
l
r b l ¡ , ¿ d e r, r b i . ' , r ¡ r d c l , L b i o ' F l e h ' r J u r p r u p i o
\cd'erdErr' a
D
r
"
'
d
"
r
d
'
l
o
r - i - ¿ o r b i t ¡ ¡ o J e¡ :l r j h r ' u f e r o " " d e h l o J r " r b i r u l
'
L
l
r
d
r
'
o
' a b ñ P o ro '
'
e
P
c
l
ñ
b
¡b.i^ \ (n -, prn redi¡r.lJ üP(+. xi cr I 1/¡ '^r
y etl¿b" .Jo-io. u m¡ , ulo
1,.l"',-'n,. ,1,-¡". ,,"-,.,., ,p.iJr".d'-.
ili" ¿1.i"
" r , r q u l o d , l | ' o i ue . 1 . J e l r r e n l a ¡ i . P o i u n d a d e l o ' m Ú r u l o " l L \ ¡ d d p r o P r o
e l e v a d od r""Ia.
J o ' ru ' y ! c o r l g (
d-ll¡bo.u¡e rIde.igorJr:.o\eoi.n.d(rJ'o"J..nr,¡delm¿*iu
booksmedicos.org
booksmedicos.org
oú¡,ul¡pi¡.nu uersr-{p
Er^?u¡¡1u¡.¡EF\aú
¡¡r¡r* rp s!ú?r¡o. olr¡luo¡.-"il;lijll
.puop !!F"r¡o8ú¡rd ¿np¡pu¡q ?l ap s¡ ¡¡ ¡ e¡or I ro¡.dns ]xtürl! I¡p ropopr¡F ltqop
:s tou¡rsod ar¡rd ¿l ug ro¡rádnslllIr?r¡
r¿toú ¡zr¡d
rt arqos¡r"f ánbolnq¡rsM
I¡p
"p¡n.?¡s
pp ofttl oJ? ¡e1úqop
¿D"qo n. ns .n8n f ¡opeu¡Jrnq
oFrsnlu
Ilp s?p?át¡ sru s¿¡qgs¿l
srqos?r¡üanru¡ os €s¿¡3Ellrp¿qorupq ¡p odr¡nr I. ¡uofu9¡.¡
?rs¡ ug (t./ Br:I 3s"? ) lllr?ru
rt .p rou'rsodúgDrod?l !p or¡son.dp arqosrsu"rs¡p ?¡?dp'p.u 4¡d ¿t ¿¡trrqa5urp¡s
'o8rn-I o¡.rás"ú
I¡p rouarur ap:oq1:p ror::dnsugrüodrt ep oS¡"tot " .puarlr¡ ¡s f o¡prl
o:edor:npuor1eprurcua :od uruanru: asvsrrSr¡rp¡¡Ioup qD,pTi1.u¡d
odreñ Ig
)"
rrp'o8rrrof p-oduJ,,¡uo,.u¡¡x¡.p { pfl.tuu' I Jp oIcrp ¡ogr:dn. :¡4d
"¡
¡s ptrnquo¡su¡rx¡¿¡I or¡¡uar uc op"rrqnlrs¡ od¡enrIt ¿puryordp¡odruelf l?rrg¡dns
lr
'"¡proFrrerd'tErnq:sruorrr8uo¡ord
o.rrmrf lxdou¡rdodrrnr un áp ?rsuor¡rrnq esr::811
lDrnq Dso¡g
'ugnsodo
ur¡rq or¡?roqq cp s¡¡osordep
so1s:cuo¡uaanbroduot¡rons.p ftr?dos
¡s
¡o¡¡¡dns
o¡qrt
pp
s¡rop?etesotopur¡tr¡opu.rs.pu¡p¡nd s.F.11ct
s¡rns¡iuors"1 osnlqosEr¡IE¡qrtosBU
otn:tur
un f' u-o¡rurcqugr:nodreq ep ug¡¡nurúsrpi¡o¡rcdns
orqq ¡apuqnrr¡cr,t orucrurtz-eqapr
:s¿pn¡f¡¡uo*r"ru¡ue rs onbsofirnbrr srrt¡urs
uos
¡nb
sorqu¡¡r¡rnpordF¡qrtosruuqr8'¡
.3r.rl
u¡ sopuqqsoprb¡ouaficrpp tp¡p¡?d
x.I
(Z.l
rsx?
) Fsm ?lund!t I set?srusxuxrn.
"t
's!.,xp
$s?qsrl.purdx¡ fqr otr¡nsIlp ugr.rzrF¡nJo.¡d
¿trsnr) oru¡[uxzrtdscpo¡strzrr¡urt
rp srtr s¿tcp oido¡.{
¡op?}!IIP
oFrsflrr
u9r¡rsodo
¡r
ugrw
rod
sr¡,
sr1
cp
or
¡rúr,Ll¡ursue
lrp
uor r?Jxcs"q .p
q
u9,r¡rxt'p
.rnpord
psuú
otoToú
o¡urru¡rjzrtdsip
I¡p
lr.r.¡xt
Ig.rplrrorp
ugnrsodrun
u;r
asn¡.rasur
r r¡^to .p sotnrs¡r¡sot.p ¡rln¡ru r:rruspucr
q I sor$lruo8rrsoi
-msnlrlsot.p u9r3JE
EIrod soprlbrso¡cp ¡r; r¡o¡dns ütn.i¡rár opu?snm,(Il 8rc) os.nq
Irp ,oFlrtru sotop ?t¡o&u q op sruol]lrsrrrr s.ur3¡o so1dadsopI s*¡l.sntll sruátlro
,ol rp o3lürtror 'c¡¡?r¡uoruorocnsoucdqns
uorcr:rspnsI ¡,t¡x"u¡rrllrttr¡s¡,r
uorsrln¡-1
'Ir¡¡rrt
trsxu^N'qrl u9r¡.r rt ¡p
uqr.rj|S$Uor.,tr'9r¡rsodq r rtqürrpFuo.opolu.p ucfnq¡r¡uororuc¡ú¡rs¡^¡¡¡p sx'3sr:t
sns,{
soJmsr_'Lu
solsasoPoJro¡rdns¡rt¡xl-Lu
?rs?rtsrrnslttlol)
s¡táp
lrp nr¡u' ?sojl1tu, ás¡lr¡osu¡
-srp pxprpunlo¡d
q uc ucpuiD:€¡s s?Arsr¡ur
sllpu?qsr,-I.z¡flu?t ¡p otcnsI.p f,ror.¡á¡u?
Irsr]u
ttndsál"s¡u Inrd$ o5t?lnJvr
oprt l¡ rrsrq srrlsrnro.srl rpsepuepüc¡rx!is
I3prolrejU'o.r3¡u?
s"ntrnqo,?PU?g
LUnrrII{d
pp oftqap_rod
opursud'u¡}o
rt r r¡lsruJotrrun ápsrpurpu¡r¡x¡.s
saP¡uozuoq
slrjqgsrT sorurr.Jrpsrolr:)s¡r¡ap.¡srsuorso¡qqsotrp rrtnrrclrootnrsturfg
orntrs,jú
osrpuop,s"rns,*.",,,,
;::::"i,':l'id;lTllJ;
r.psuqusrruo¡¡zn¡¡á¡luá
" ,",0"_
o ruopDrDq D.rto^.s,o!..m óqq á ^ u.t.!.sua ¡s s¡r¡D s¡r¡q !D ucÉ.¡n
o r d a p r . d z r D ! o e p q l r d ó a d ú i é r é r ó z D . r . s s r o t o u r ¡ ¡ q r ! . ^ . D p r . q oé p $ r . F Z . l d n 6 ! l
0tI
rouadns.'olxou
tápsalopoqv:l olqldol
4
Sección4:Abordoiesi.onsorolesdel mocizoIociol
labial
Vestíbulo
maxtlar
Músculo
buccinador
d
figuro 7.3
,
.
. oi!!l
o p c r r eo n e r ó h o ¡ r o¡ p r o ¡ ¡ o c l o m e ner ep r m o rm o o r T r m h ó n p o r e r o r o ' s e i d e r r ú ! 1 r ¡ b J " n o r o r
a ¡É !r.so b!.o lri 1rñ.!.n1o! o'| lnr Perosro
en e 14 . súFlrio, ..mch.d
MAXITAR
VESTIBUIAR
ABORDAJE
L¿ superficicfaci¿ldel tcrcio nedio dc l¡ c¿r¡ sc Pxedeexponcrutiliz¡ndo cl ¿bord¡jevcstiLa longitud dc 1¿incisióny ta ertensióndc l¿ disecciónsubpe¡ióstic¿depende
bular ma"ri1ar.
del árcade interésqunúrgico yla dtensión dc 1¿irterve¡cióti quirúrgica Si el áreadc interés
ab¡rc¡ sólo un¿ mitid del tercio mcdio de 1ac¡ra, por ejenPlo,Por un¡ fractur¿cigomaticosepucdc hacerh hcisió¡ sólo cn u¡ l¿do,deja¡do int¡cto cl otro l¡do
mdil¡r unil¿tera.L,
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o ^ l l ! 6 . r n uu q , u¡ o r o r a d 6u ú 9 ó t ' ! 9 s . u ó a p u g r r D r qo¡ ú o ro t r ó r d o r9o. ll u n 6 ! l
soqu.'En ro¡rJlu! pslu ¿úrdso'eru.ro.¡urd
z.rnr.reqr
11ep ¡oueJú uguu¡iri q áp ugl]rd¡rd 11
'p?p¡pir ?un ue p?p1qnod tlsa :¡rer,ruoJonb ot,oü¡o.orcua srftq
sauro3rrd
s?¡nr¡eqtuemD
s?uosrad
srunS¡y
rsorntr¡q .p sgrrr.roJrád
¡or
álu¡oJnd
?¡n
eqr.
rt lEuorsotspcndos3nb
¡sru
?,1op?Fsrs
ot rp ?qü.¡¿
s9u¡.ls.¡.r?q
.g.p
ou
ugrsr.,ur
!T.s?r¡rns
spt
urrq ru.Dsos.rst I op¡iár
p:qduc cpcndrs u.ron
.rurmp
enbuw,ugrsl]ur
r¡
op
sgndsrp
rrauor .rsI srillspt¡sprqu
¡¡
sEq¡nurcu'lr oFh¡ ,rs[ ¡JJ¡p ns p4lrrg 3solog F lo uo Ep?''Ed.s
?sornu !t ¡rf3p IV 1S.l 3r*I
.srt ) p^€u€ornlu uorunr.tap Elrnrurrod u¡ur S? 0 sounr er?qosurru¡orot rod ugrsrrure1
.¿ otp.l .
ugttltul
'(t
ugp¡ruq
r¡
crur:.rnp
r:rgr::ou¡sq
:'p p?p¡¡ui:,
¿ 3r":I.sE9^)u9I]:,asIP,t
?l r.rFllulrp E¡au?tu
ap rrnuruis¡p
rprnd roF¡¡¡suororr,Á
un rp Esolnluqns
!t uo u9'¡rá,{u¡r-I
'rsnJo.rd
v.¡auftu:p soprzrqnrs!^ugDáSáFD?J
sotnrs$u,ot l,Erornuqns ,F.¡orso iu ¡-I
.l ogDcl (
¡otrt.¡l!¡uorora^
lep uglrro,¡(ul
wrNlJr
ósoJñuqBD ué ror. rrsuorolD ! ¡ úó. o.o o rqsa! a óp ú9 .r¿¡! o opuo rsou orjor6op:l t.¿ o¡r6rt
9 tI
buádñsrol,xou,Fp saloproqvrl o nljdDf
|l6
tronorolesdelmocizotociol
4: Abordoies
Sección
figuE
oclo v
7.ó srrdciónA ! forogrofloB de lo inc s ór o rr'vésde ¡ nu'Ós! submucosomú'lloilro
L¿sxpor dcb de c'rx' esrnrcrur'a'En il muilr 'u¡cri"r edcnr¡do'
¿.csurr qu.la inc non se
Úo
narize+ér m*
¿o,"¿"l, '".n" ¿¡ ¡*.o ¡rcolar or'gina qt e h.re'r alwuJ'r ¡ cl sueJ"dc L
excelente
elección'
cercanos,laincisióna 1olargodc dichacrestaesuna
c¿si
L r I n c i s i o n- c c x r i c n o ch r c i J J l r l s t J n r oc o n o ' c r P o ' i b l c D r r J l o b r J -L c x D o ' i c i d n
-¡'iesJ
(
raclares'
y
n
Lscuros
bmucÓs1
lJ mucos¡
,iemDrch$rl h ¡rimLr' ric zr m"l¡r y r r
losqidos
e*Poniendo
1.rincisión,
durantc
serenae
f f".i""i" 1'e"'Jng. z.e).La mucos¡
) pqro 3. Dfue.ción3ubPér¡ósli.ddel moxilcr superior onler¡or y el
.¡gomq
rvcl*
L^s (l(vdorc' periósti(o( <c cmPlcanPJruelcvJr lo" rciido'€n cl plrno subperio'rico
erevrnoo
esPecrnco
en
n
o-den
a
c¡bo
llcvJhc
liE. 7.7). La diseccionde los tei do" deberí¡
pr'imcrolo. tci'do..upcriorcs.lucgolos tei'do' r lo largodc I rbcmr" pirlfo-mav scguircon
elevJr u< tcl
i,- reijdospo,te-iores,por deffis dcl rcftrrro cigor¿ric^ma'ilrr' lvlicntrl]\ sc
v
'
r
'
J
b
f
c
a
ó
s
r
i
c
o
c
n
c
u
c
n
ü
¡
n
5
c
el nl¿ro
f c q u c ñ o s s u sP c r l u - t n t c s
¿ * á t . ,p . " "
" ' p *con
i"i.n
por su trm¡ño
infxaorbit¿rio
vtlsculo-nervioso
facitd;d dcl p¡quctc
crucse distinsuen
d
e
c
'
r
n
r
1i l f r r o r b i $ r i o '
l
a
t
c
r
l
m
e
d
i
r
l
v
ó i . ¡ . p : q u ó . e i d e n r l 6 c ¡d ' s e c a n á o i n' c ' r ' d o
'
e
p
o r ( o n P r e t oc l
'
e
d
i
'
c
c
J
l
o
c
a
l
i
z
r
e
l
Pquctc
c n d ú c i c i o nh a c ' ae Lp a q r e r e D c . p J $ q J e
rnrrm'Dir¡rr^
l
b
o
r
d
c
d
c
l
c
n
c
i
m
a
r c r i o q i o ¡ i r c d e d o rd e l f " r n c n L ¡ d n e c c i o ¡r v r n / r P o r
l
'
"
i
1
'
c- ione' df Ir
d
r
p
e
g
J
L ¡ d ¡ r c . i o l s u b p c r : o - , i c¿a l o l r g o d c J . r b ( " r r 1 P r - i f u r n c
l
u
'
n
'
úrulo'
d
c
y
l
r
r
'
i
J
J
J
i
b
r
m u , c r l a r r r ar , - o l , r b i J .p e r n i r i c n d al - l r r r c c i o r rl ¡ r c r x l
.
r
'
L
r Pcrror¿cro'
p
r
c
i
g
o
m
a
l
r
t r d : . e c . i d r. J b p c r : o q i üd v r n / l p o rd e r r ¡ sd c l r h c n d i d J r r
dc
d < l ¡ e ' i o - r i o e r e l r e t c r z r . i s o r a r i c o . d i h r o P o r d e r ; d e e * c p r o d u c cl a b c m : r ( i ó r
U
-a
t
r
h
c
i
(
q
t
t
d
u
r
;
r
u
l
d
r
o
e
"
r
i
r
I ¿ i n o l , r r l ' l l ,e r . ¡ e r c l . a n p o q u i r u r g i . " . l " c r a l e '
f¡guE
7.t L6fo. ón A y fótosrofloB de o d¡e..ión ¡ bPeriór'a de moxLorsuPeror
booksmedicos.org
_ uto __¡P_
booksmedicos.org
o!9
;..:
I
.
ó8
T
V
a ' ZD ¡ n D l l
r¡nxl¡s l¡p ¡sor¡ú tt t ¡sopllr¡ql ¡¡or¡r.lnscr¡KI rt !. rtqop.s urnrd.s I¡ ¡rrruor.froq p
inb ¡rru,u¡ Ixr ¡p otrrrror,i znm r1 rp o¡rns ¡rp f uudos p¡ uonn q :p o:irf olr .,...,,,t.l)
.rol,?^.1.un ¡,rolor s¡ ¡f¡f.k)qr?¡si ¡uunf ¡l(lis rs(,.n flrrrnrrs¡ l| d ¡tdu¡s uqourú¡
rujl Lrgr.f.roF¡(lxl.,ur^¡ xtrrduor¡nr.rd !o¡ ¡srr^iti iq¡pJoui.{ns Jlllmx¡ I¡f l¡rdos r:rs..rr
]rl rP !so¡'lú ft ¡P zlr¡rr ¡¡9¡r¡rsr¡r¡.I Piru unuo)s p ^ z!'x¡ ¡it .f opns pt Lrorn rrLu. rof
.ro'.¡¡rr¡l .lüxt t¡,rlirq is rop¡l^.tr t¡ opulrD r|]u.s il¡¡({ l)sJ i(u(itD(l
rl
mqr:r1 r: ror.Lrrvrl uruL5¡ r,un I rrsi ¡:sr.!r(,lirs l.l) n)r.r.rs(\lilrrrq Ln ro!¡lu, il¡o.(,¡ l¡l)
l¡^r!1li lNsl¡rllrso¡¡r!' 1'liI Ir.ri¡rl l)i.nu 'rf ^ os(' t¡ (,ln¡ .n,¡¡qI lrrj(' ororxtr il) o.ruolu¡r^oul
tlnUo.¡|zu']^']J.']liis'()P1'^il¡lf'Ixl¡Nl|¡n'd11OP():i'filo]'1Plt¡n¡n]ordt
rl)m(l¡t)rhil¡
t. inb t'liurxü Iq if olr ll¡L.Jr si¡uo¡¡¡ ¡pin(l ¡s ui)¡lrtrrur uor rt¡rs¡hl
'.u.(,1,.r(l
¡ r s l ur s o ) r R ,r 1
t i ¡ r , , r ¡ t u r p l N t r ur t i p r i r ) u ¿ r i l u ¡ ¡ ¡ rr. : l r t ! , r ( , 1 ¡ , r i s r ¡p, f u t ¡ s ¡ n l )
¡,rsr!t
u. i,zurhr is,,N
rL ¡t,
pi.nxlrt Í |:s,u r:so.¡u¡ rl .¡u¡
¡rfLpunloi(l
¡,sru
l)1,t,r{1,¡
|,r¡¡il
o.rrsor¡id .lopll^it¡ u,r pU),^¡i,)suol] ol,ur¡¡¡suIrz,|,¿rrszrru,1r¡
¡:rarrl poltl r1 rp ug,::os
|])r'](8¿,L.'L¡s1i^)'(,u¡lsor1cl'nrIr1uslrzurlrlc¡lsl1ur:'oL'rl.iurr1'nrIr¡ucs
ru.¡.su¡ u,:ri¡q.p ¡s¡iu¡roturJ rpul ¡rp ¡:sru r*,:nru ¡f¡,.¡r.l,trp s.n.ls.p rDrnr ot r{)¿ T,s¡,Ü
oÍ.ns f. irqos I'jri!¡i:J ot rod r.qu.r¡u. is iluro¡.rd ip]oq t.f .r,D¡.rur,.r or il}(,(l t.,l 1,,.,¡¡it
PinlLf¡,sdli|ia'nllotll|1,]]ltl.li|wa¡uo]rlzlll]
.tr¡olrrd JProqI.P ¡D¡¡'LJunl
r¡tr ¡t ¡por rp rsorru¡ ¡t rpur:so zrd so:r¡sor.rrdsuop! ¡t. sot r¡¡sn .q rru.riqfl s. ¡rslrr
rsotrnu¡rlfbpn:J"rrun,l I oplrrlip si.lurol¡rrd ]xnuiqr l{ ip.poq lr róDa}ur Fs1,L¡
irurds¡
p uómisur lrf f rürlsi rl if
rnd rl ips¡p osou,Sflq.rr¡o¡¡los
¡roLJ.rw psi,r¡i,üLdsirt át I1lu¡d rt ¡trqósp¡uo"uoLl uo,s,.u, ru¡ xnl opilprsr
l. ofuuáqq
m *n áq .¡orj)r¡r l¡is?r¡¡iurds.rl ál lrl!¡rru. .ü1 t]lslrurso¡¡u 1rl,{ um¡.I¡s l¡.L¡¡]re¡ ¡:r(ur¡d
rou)dns r¡¡rso¡r.dqnsüor.r.srD 1rlf'ro¡r.ru1r trsx! xrrds¡ rf ¡rqos o)¡ olúu! ¡p op¡r¡Brq
.¡or¡uráj !¡n rrolo¡ áS so¡os.D.d o r¡.¡,r ¡p s¡r.pr^¡t¡ so1uorl\,rP!'¡ uor ¡J¡q asrlqon¡¡u
r ¡ s o ' z r r r ut ¡ e p L r r n ¡ { a¡sa ¡ o o l a r s ' ¡ r a u ¡ p a r r t l r ¡ a p ¡ r s r ur s o : n u r q : ú r d s c p o ¡ ¡ ¡ s . r J rs¡ . ¡ S
lotou
PoPr^Dr Dl eP osorn|'Uqns
uglrreslo
.t osDd .(
r¡tru"punq¡¡¡ ¡r5¡rs lrs¡u rxornú
ásrS ¡rsro¡rsorru,rt¡p
"t,¡rojrád
uos.trtrrzrulu,u¡n¡,cloflTrn.uor.s.nzLtl,á.r.r¡qáproú.¡ulrFs¡u¡,u,ds¡rt¡]sn¡aur:oJr:rd
¡¡D¡eq¡ tl¡p o q¡p ugrr¡¡srp¡.t s¡rúu."rsuqu s¡rsa¡¡r¡qn?¡¡doruu¡or!9¡¡rs¡p q"rcs.tr
J! sg o¡¡ros"uotnrslu lep scuor:nsursq rp srunS¡rcp ugr:utdrs q onnb:: o:rrrruo8rr
otrr¡IJ ¡¡z¡lrp
oird,pr¡n:grp un:ouoúr: rprndás!ú¡o:ir I.f Io¡r.r ?!1?rrtljPoj,
"ndü.rnpor.lz. rrr.nb !o¡)]sod rtñrú rl ¡p oftq
¡r:juroú.rt
ol ? s¡.¡oL¡¡d¡so¡¡rsod
sr¡"toJaFsos!¡soti ru¡Dü¡rod opFrqno¡nr¡qrouJürosounuop:sh a]:nbrd¡¡ uossor¡ú91
¡r¡" so:sJ¡rsorúr,rso.I r"¡.nuor¡rruo:j¡. ozr.'g¡r I.p rof.p.{¡: s?¡! ?Dxq$zu¡^lr l¡ osenq
árdu¡¡rs
.r.!¡¡¡urr!s¡ Ip¡rouara8ns
ropr..{.t¡I.p
Ir uor orruüor oLI..r¡. u: orDso¡rád
"rúnd"l
tIt
bu¡dñs rolrou Fp sálDproqv:lo nt,do)
I l8
delmocizolociol
tronsoroles
r': Abordoies
sección
F i g u r o 7 , 9o o o o
-l
óós. on d. nerr o roorbrorD
rj
I o'.!i
''_'o'r
do OL
vestibular
Toda1¿cu^ ¡ntcrior de la maxilasc cxponeconfaciliüd usandoe1abordaje
!-ig.7.9).
mruilar(rrcme
t Poso 5, C¡eúe
uniformesdur¡uteel cic
scrcálian en trcsP¿sos
nasolabi^les
de losmúsculos
La restitución
y re'txblefimicnto
imPlicr
idcrr'ficaciól
vesr;bulff
n¡xil¡r'
E
h
incision
rrc dc
P-imcrPr5v
ellonv cl ulrim4
dcl
bcrn
'cgrndo
rubirculu
li
evcrion
del
imnlici
el
¡la¡cs.
v
dc lnsb¿ses
l.
mucosr'
cierre
de
imDlicr
'Prr¿cl
awd¡ :.onrrol¡r el Jrclo de Ia bJ'c ¡j¿r,sccolo.r Lnr c.rrLr' ¿lrr de 'inchr rnrcs
En la Primera,sc colocaun Pequeño
de sutur¿rel labio.L¡ sutur¿sehaccde dosmaner¿s.
del
róÍ.e¡"drrrrdoo a¡¡Jh. .'mplcr rrrvi. dr la irc ':orrve'ribulJDJrrincu:r l r in erc:or'
que
Der"l:tc
mcdirl.
hJ.irlxPo'cion
rFrrumcrro
p.j.r'e
cl
c"
ni*ulo r,.¡ rrrn.*-o.^l
le¡t¡ a través
sever el cambioqueocuneen la baseala¡.Seenpleasuturasde rc¿bsorción
rcsistir
el tiró¡
para
¡decuado
de
tcjido
inclüir
la
cantidad
cuid¡do
dc
dc estetejido,teniindo
]a
cu¡ndo
subclLtánc¡
ur¿
depresión
que
ocuüa
cono
tanto
tejido,
dc la sutira,perono
Para
y
s.tens¡
oPuesto
p,Na
través
del
hdo
sutura
a
Lxego,l¡
partc
medi¡l.
Po¡
sutun sejalaen l¿
un tiemD; Dda ex¡rnind el electodel tirón ncdi¡.I de l¡s l¡¡ses¡lrres sobre1anariz (véaseng
cl pulgaro
m*odo eseverti¡et tejidoen el áre¡dela incisión'presion¡ndo
7.rO).¡l seeundo
¿ través
pasar
una
sutura
(véase
puede
Luego'
se
Frg
7.11)
ala¡-faci
el dedoenla hendidura
o
con
dlulgar
guía
se
de
la
coloc¡ción
profundldad
de la incisión,en cl tejido,la
Pnlpando
la
apanasal'
de1
músculo
la
sutur¿
t
b.¿vés
para
paslr
usrdo
de<lo.Seacual fuereci método
dela basealar
¡lcanzar1¿definiciónycurvanuadeseada
y sedebería
¡iencirdebesersimétric¿
que se hace
h¿sta
1¿
sutura
se
retras¡
de
provisional.
Lr
ligadur.r
despuésde 6iarla de modo
1¿base
lateral
sobre
nás
alto
o
más
'"
coloca
a
una *g"n,la iut"*. La seg""da s,rtu."
"" lo
"ivel
dos
sutuJas
suflcientes
gener¿1,
son
al¡.
Por
dc1
al¡r. de¡c¡diendo dc Ia rotacióndese¿da
ndilnr en el lug¡r donde
VY dc l¡ incisió¡vestibul¿r
Serecomiend¡uncierrede avance
de 1ostejidosa 1o
subperióstica
nariz
la
disección
schizo la i¡cisión a t¡avésde la basede 1a
v
mdilar,
seus¡ un gan
vestibular
pirlorme
cicr.a
l¿
incisiór
. Micntms se
lareo de la ¿bertura
hal¿
tuerade ]a
se
en
la
liner
media
pa¡¡
1¿bjal
chJ cut¿neo iniluir 1¿incisiónde la mucosa
v
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'c,nrñ.c rosodérD! .s !ó,rué,uDsouaso! D r o qD D.ro¡
l,D6nd olop.p .p oruñdol t l'l
F
D¡ñ6!t
,Doo'r,!
c.porñF,
o ópr s?¡dsop
^as€ruo
soloo*,-.p",?Jl:iili!,:"8::|.;i:il:i5i¡::.fr'+?
, o o ¡ s o g oé P o . - r oé é 9 o . o o o l r r r P ó \ . \ é ó o o ó ) é . ¡é ó ) r ¡ o ¡ ¡ o v u o r o s l o l ' ¿ 4 . o r l
ó
rouadns
rol,yDur
t¡p $loproqv :¿o¡ordot
120
delmocizofociol
rronsoroles
s*ción 4r Ahorddies
.o obo _ oloo
d
F¡eurc7,12'ooA,'oooooEo'''obob'
o
o "o edo - olo.o ',oq "
"
wd
_"'eoo_oo
ooa ddóooo odoóó
o d o o o o ,- o r o o o p o o
se e horó uño¡erceoribleeversónv seeevoró¿ospuésde colo.or o surúc
lentamente
maxlla(vé¿rclig.7.12). Seus'¡ntresde cuatrosutur¡slnterumpid¿sabsorbibles
labialse
submucosa
v musculatura
oar¿rcerca¡e1rciidol¡bial a 1¿lineamcdia La mucosa,
ladode la incisióny lucgosesutunn.En la '-"v"'1".q'.'9'
en cua.lquicr
inauytn conta ag,1ja
dc cstr man"r¡,crc.rndoun r¡ohin en l¡ lincamedi¡ dcll¿bio
**', I .- ¿" t+á" *
"ier¡a
enltrP¿rte
(véase
lig.7.13).Cuandocstepasoscrcalizade mancmdecu¡da'clhbio sobrcsale
los
7
¿
10
días,ést¡r
Entre
comPlcto.
mediaycl bermellórcstí expucsto
anteriorenla 1ínea
Por
frlás
norm.rl.
yregresa
una
aparicncin
gradu¿lmente
plenitud
se
asienta
'
Desoués
de hnci el cxtr"movcrtic¡ detcierreV-y, secolocnula solasuturaa traús de la
horjPosteriorcs
cn
la
line^mcdiap0rr ¡scgurnrcl cicrrc6iméficodc lasincisioncs
incisión
y
rrf'boj¿r
p¡rte
cn
l¿
debcrír
comenz'¡r
horizontnl,
se
l¿
incisión
Al
ccrrar
Postcrior
zontrles.
corricntc(concdiz¡)(3-0 c¿tgutc6mico)
haciah partcanteriorconun¿sl,torrabsorbiblc
y periostiolJl aspcctosuperiordc 1¡ incjsión
musculatLrn
a travésáe h mucos¡,submucosa,
pmando
la agtjapor dclantedel bordcinferior
liner
mcdit
hacia
la
gadualiüd
¡v¡nzacon
dcl cierr:V-Yta).üd¡I
Dsta
m¡niobr¿,¡nartc
supcrior,
con
cl
borde
comparada
de la incisión
(vé¡se
su
quc
se
reinscrtn
cn
mrncra
dc
tnt
reltjlrda
Posiciónddecurda
alargarla musculaiura
d n'só¡
ves
b!¡r
3fl:f"il:j;ir';:!1'Ji:i;iiJ,::il",:-"-H***"'boderpué'¿''efevYde
booksmedicos.org
booksmedicos.org
sot:¡tr¡
¡!¡.nb.d ¡un xj]tgur.s rsornú¡qns
.rr¿.1qi'rtqsod sou.ruot orú.¡úrrs.^
PrP¡ru¡tr
-¡.r¡p t.¡d .t núro+:f .f otur]rur rosoufictrrrr.o.lso
or.J¡nbsrI,p I.¡d ¡1.¡ru. oqrtrr ü.tl
.s uo,rx.aFu¡¡.I !u6r IáPsou"tdsototu¡¡rd.s uoo¡srP ¡t r ¡Ptui!,{ s¡susoú:q.rnford
.ol¡,!suo¡os1,\t.f fr)oÍ r¡or¡¡Jrt4rr¡1 osor¡rt.l¡rmo.rsoollr.r l¡P o¡rq:Pi s¡].uro l¡eru
'lot ¡x¡n o:)JD{ s¡) .¡oFlrsrLo.osu^
ol¡rs l¡p oirl oll i,¡olo. ¡s (t/0S0
0 l1 ru,rozu¡l!'xo
I¡
oor I¡s¡¡ oro¡¡umuodfrI3 ¡13¡¡rJrl ¡¡uü¡P ssr¡¡L!¡rl !l ¡, ulrPrlr s¡lrrulsuoros¡^ ¡P
srPtrotsJ¡oDr¡i¡¡ r srt¡sxux¡ursrs¡rdruotr
¡P uer¡xuqruortufl lxtoPl\odoPoI¡P ue¡rntos
uo. psru prp¡¡¡r NI¡¡duq .s I s¡¡Jfrro St oú otod¡:o un uo uun;r u sotnqrrsJ^
sotrp
olu.t s:trsru rs¡rq¡^ srT
r1 rrd znu 11ur:drrd ¡s !^rú.fv rrt¡Rru¡¡rtnq¡rs¡^
.tufn)qr t¡ rrlxl orquis¡f ¡s "rSu¡.
¡n r.aFut ¡S
uf:¡s.n¡rqLrs:^rsornu rl u. ¡or.¡rrs¡orosr^
'Finbt¡os1ru
u9,r1rl¡r.rur
opurst\
¡lxp¡oqt
JrsJ
r¡zrFc¡
rlqrodnrr s¡1 ¡ro n llrru.úqns'p¡nburofur u9r:tquur uor prcrc$ rrsorsrur:
r:rgr:d rg
' osDGl r
I
uglrprode¡d
^ ugrrtr¡tguotogp^
wtN)rr
'tI,{
tl solltlduJ$lnxl'Nuotr
¡P¡ird ¡,r¡il ti s.lLu.l
lr¡lr.t ¡Ir.oq.L.tl p$ru lrru¡rruI1l )l) oru.rnror!,r l¡ or-rlrs.r)u
",rs¡
s¡ ¡s¡,oit)V f¡fuor.r¡:rul: r(,) ors.s¡p lrrl is rllll¡o$, ¡rs¡ r.mrlrr¡ou¡orluu ¡l 1lu()¡ior 1,1
v)r9üourno
vworvNv
' \ r r l n r o u t : r s .s i r . a ¡ , ) L *r l . n b s ¡ . h , 1 ) . r ( t r I 1 r
t r t t n l r t r u L i ( l l r i i r r L¡ r. ¡t s ¡ t ¡ l $ : ü
i I , u i s i u o r s r ¡ our o r s r n r l , x r ( ,s i ¡ r 1 n ( l | r s is^i u ( , r s r ) ü1rr r ( 1 u , olru ¡ ( n r L [ ,. rl ] r l ) r ( t r ll1! r 1 \ , r i l n
oor¡h¡,wu onpnlxr ¡o¡ oorrrsotlxot¡ op sr,tr.r u rr¡nqrl$¡^ ilirlrrrqr l¡ .(!l oflruor¡trocl(,.(l
(rLro1:l.n¡uiú¡¡1: ¡Lna'tnÜ ozlr¡,a' liP otf¡(, i,rr.r tiP l1:ro"l:rüfiL'Pro.11,
fi ¡1,sn¡f¡,r1r oq
'lvt)vl
ozt)Vt^llto otolw
ot)u]t]10slüilnsrcNvw
sosrnH
so]ro]vüovurNt
ilvcuosv
lrsrndxr uo¡rur.nqrp
r¡¡ ¡¡o rf).nú tl .p uor)¡ú¡xordlr¡rr^.
frl)o ri) ¡ilufru¡úsrDr o
']'trxLs¡uo's|]U's11l¡Ps¡ll]¡{1sÓl¡|i¡]¡)1]sldLL|]n
.,:.1¡ ár,r. r,odDr.r.
tal
¡¡ff ¡ro.
¡¡ñbD¡.rú
! L i ] | iD ¡ r ¡ s ú i i r u
¡ ¡ p o L s i ,: t t t . l
dñ6!¡
rouaon!rolrxDUPPsa,oProgv
rl otqoof
r22
rronrcroles
delmocizotociol
sección
4: abordo¡es
cartilagos1¡ternlinferio¡ y superio¡ y en el septummcmb¡¿nosodonde se haccl¿ incisión de
t Poso 2. lncisiones introno3oles
Para realizaresteabord.rjese ncccsitatrtres incisionesin¡ranasalesque se conectencntre si:
ircjsjones de aberturapiriforme bilatcral,tra¡stujón conpleta c intercartihgjnosabilatcral
(vé¡se11g.7.15).
La i,tirión ¡nt¿ftaftirdginata (incisión del limcn vestibuli) divi.le la uniótr de los c¿rtilagos
el tcjido flbro¡rcol¿rsemej¡ntea ¿Poneu¡osis,
latcralcssuperiorei¡ferior. La nicisión¿tr¿viesa
que ma¡tictrc la iflserciónentreellos(áte¡de desplazrmiento).El ala seretr¿eus¡ndo un g¡n3l,r' El ganchocutáneoelera
cho cutáneodoble y sc identific¿el bo¡de idcrior del c¿rtíL¿go
sobrcs¿liendo
en el
dejrndo cl bordeinferior del cartilagol¡tcral sLLperior
los crtilagos .rLares
Se haceuna nickión a 1oL.rrgodel l¡ordc itiferior
vestíbulo,cubierto sólo porla r¡ucosan¿s¿1.
cmpczancLo
en elertremo latc¡¡t dc1lir¡en vestil¡uliysc cxticnde
dcl cartilagolatcr,rlsLrperior,
en h prrtc nedi,rl por unos 2 r¡m caud hastr el limcn y paralcloa él (véaselig 716) lls
esenci¡lhacd la incisió. 2 r:l nn c¿udald linen vestjblLliParacvitir un¿ cicntrizirncccs¡rin
e¡ el ire¡ dc 1¡vá1nrl¿nasal.Luego,sc doblala incisió. hrci¿cl scptummembra¡oso¡ntcrior
h¿st.rel árcadc la víln¡l.1,don.le se ercuc¡tra con l.Lincisi{indc tr¡nsli\ión (l'ig. 7 16 C) Lr
F ¡ o u r o 7 . 1 5n
c o o o o .
oie...tloeno:o¿ecn¡,2lC,ln.só¡
A ¡oo oo oB
'
.
p
ó .
o p . ; .
o
n r e r . o rcrg i r r ó l oirF n . s ó r d e r r o n l r ó n P / , i . s ¿ n d c . b e r t r a
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'(6I 8rj .s?-a s¡¡"tnq¡rs¡únu¡tr
u"ess"u¡¡ru¡sáps?u
/
)
"¡oqe
sáuorsDur
sq JnbrrnSás¡ r¡¿d u.lq¡ ¡s I uxlresúr3s sr.¡:firsr-I (8r ¿ sril rs"?' ¡"t¡nu
rtnq¡rs¡¡ u9¡sDurq oP"z¡F¡¡r¡.]¡q ¡P sgnds¡P
rs"u "sornú ¿I .P s? t! ¡ rs.tr¡rl oP¡nd
üorsnur¿I'¡rI¡¿u
cp
asou rs ¡urojtr]d rnu.qr ¿l ¡P.p¡oq I.P o¡i¿I oI¿ oscml
"rsc rr"d
"z¡F¡¡
rtr¡rErt
odm rrus¡qo ot¡d¡rrs¡un ?snaslFs?u prqúnlá,{s"P stl.P
t.4snq úorsrtru¡
unolo::g cu:o¡urdr:n¡¡aqr¡fu.¡zuxu rt op ¡sxq?l ¡p s?^"D
oSrrtot ! so¡ulrn.soqtru¿3
"
'iug¡raJsü1r¡¡
ugcr.ul pl.p ltrr.lxtugl.
.p ugrsour?l ap ¡o¡¡:rsodou:¡n p ¿sou¡8¡t¡uxr¡alu¡
:odrl opurrrauor,aurolud
vn¡:qrq rporhlolr r*
":$;:::T:i.:;::il:x"J:i ;,,,"
solle¡rrm sol rrnq¡1r:td 1¿rdáso¡Buy táp rop.p.{! ugngsu¿n áp ¡9lsm¡r €t ¡¡pu,rn FrI,,!
s.¿o¡adprs: uo:ro:ror oplt un cpscp¡tr¿q¡s t¡.tduro3ugl\gux¡ !p ugrsrrur?unlrtsar¡u
¡a
rs ¡nb r op¡qac pl.luntor?t ! oplun osoüxrqú,ú ú¡rdcs p oputbp'p¡&s oSEIl¡rE¡
l¡p
ppnr: urBrnu1crluor t8¡¡t ¡s ugrs,rurrta¡b ¡tqua.p:dsg :u:ojr:rd ernucq"q rp rslq ¿l
xrslq ?lr.¡Jr rs úgFr.ur¡.I '(¿r'¿ '3u as¡?¡)rou¡rur:¡:sru mrds: t¡ urq wou¡Bq¡rmroru¡
üorsrtrur
rl.p Frp¡u oúrrrx¡ Ii rpsrpIt¡daso8t[r.¡!. l¡t ]ttn"r )pioq I.p o:j¡tt ot ! ugsnu¡
run arq:5 unrdcs¡cp sopt¡rd¡sulrsatt¡rünlo. !¡ f uns;op pp oruarnnrs:^.r.psop¡qq
ugFpr¡trt ? ur.üor cs
sopriosolpn: r¡ uo uerurt¡¿¡n sr ú-orrlsur¡ r.I vsouÉxfu¡?1r?rut
f prtles oF4rrer ¡:p ¡1rm ouurxr lc uc trcldutol rc1r36ary .p ugtiJü1 ru"
"::H:,*
nrnr¡.qrrl r¡srq 3n5.lt¡¡b v.rr:cl
aruer:gns.s:qcpp¡crrt ¡9¡r¡¡¡rpu¡ ¡¡Jtislru' ,p pn,'áuo¡
"1
u ox l s u D s, rp u 9s r ú ó 1 Dó p ó F ó u oo) s o ub o l o o , r . s n , o t l ) p ú i r o L o r ¡ D o o l )
D s o u6 0 r r o u a r uú 9 s t r ! ó ó e o z o € , o g o l t o O c L o t ¡ V U g D o r r o l o , F o t r o ) á ! ú r s . r 9 l . l D ¡ n 6 r t
tzl
rcuadnsrDlrxou'
Fp saroproqv:lolntjdof
124
Sección¿: abordoieskonsorolesdel moc,zofo.iol
A
Jigwr7-17
!
a
> Poso 3. Exposición del dorso y roiz nosoles
Lll rrborcl,rjc
dcl tlor*, y l,íz D.$nlsc logÍr ,r travós.lc h i,rcisnir intctcnrtjlxginosr.U¡¡ vcz
hcchn h i¡cisi(tn ¡ ¡ ¡v¿sdc h mucosr,submucos¡,tcjnlo tfoncuritico y Pricondrio, h disccciói sübpcrico¡d¡irl cort¡ntc co,r r¡1,csc,rhcloo un¡ disccciónro|¡r co¡ utr¡s djcas.lc
libcra los tcli.los bl¡ndos dc los cndllgos latcrtlcs s¡tcrnxcs (vó¡scIüS 7 20)
boftlcs.rlilrrdos,
L¡ disccci(indcl)cÍ¡ cstir clcrtro ilcl phno sLrl¡cricoldrial pur cvitrr lcsionrr i l¡ üuscuhntrn dc rcvcstimicntov vrs(x s¡nguircos (lc l¿ nxtir. Li discccni¡ hrstr cl t¡ftlc inicriü dc
los hrcsos ntsalcsy a trwós ilc l,r lincr mcdir h¡str cl lado o¡ucst,r,sc hacc a tnvós i1ccrclrr
Lr rcÍ¿cción de los tciidos blurlos libcrLrlospcrnritc li i¡cisióti
ilcisió¡ i¡rtercxrliLrgnros¡.
cort¡¡¡c co¡ un escrlr¡cloa tr¿vósdcl oc¡ic¡stioen el bordc i¡ilc¡io¡ dc los hucsi¡sn¿srlcs Los
clcvadorcspcrii,sticoi cortartcs t'lcs omo un Cdttle,Josefh o lrcca so¡ Lltilcsp¡r¿ l¡ discc
ción srbfcriósticr clclos hucsos¡rs¡lcs h¡st¡ el nivel que sc,lncccsrrrioP¡¡¿ cl Proccdinriento
¡iouro 7.18
A
o l
or d,- ¡5ot]o .
[i. morrond.o reozo.i¿noe o ' c : ¡"¡ de¡dee rnte¡
booksmedicos.org
"*
|]Ú¡ ¡¡r ¡r
' B o !
o
td
booksmedicos.org
o o o . e n b -- P P o p o q o P r - , o --qo ) € oo6oo voo
o."p
ooodoo'
o
O¿'l¡¡nDll
s¡roP!^cloÜo¡lrpsglr¡dq¡sug'r.¡odns
l]In1ruq.P ror¡lrulrüj?r xl rruodx. iftd sorrrsg¡r3d
üor vruls3P?llxttuEI.P olnqFs¡ Ir u3 ¡?Püt¡s¡u9Flru¡ árfq os
u]'srp ¡s f
PrPt¡or¡oru?
"l
otlltg!.¡edqnr
u9!s!tul 'ü oro<l I
u9lrlsodxo
¡( ollxou¡
ol eP ¡olnql|le
'!stoq?¡s¡!
PlPllIr¡:,
¡'u
uor r¡:¡rl)uor !rs9¡qlxl-ll¡!l áP¡llnql¡s¡rruonrásfPq ?3?qasopu?n¡¡nb ¡¡áotltulrjt rP
o.I3¡Iurnb
soPltclsol u?^.1.¡s !¡grlutt'f,1c 0Z / Br"C)
-ro.,ord?rnr¡.qt rlr seFr.rq soPutrlq
' o a d u o . D o so u , ó ! r d a P r o qo P ú 9s . ú
o.-to.oo
s¿t
.,.
ód opo
.o. p
o
|
.PD,
ó-'
u
o
.o E
...r o
eo
vó.'l
¡¡nDH
rcDádñs
rDlrxou,
láp€loProqv:l olnrjdDl
r26
sección
4: Abordoies
tonsorules
delmdcizofociol
D
ÍiEurc 7,2O l.or¡ihúóc¡ór
)
cony el cigoma.En l¡ porciónlnfcriordc la aberturapiriforme,su abord¡jesubperióstico
a
1o
lnrgo
de
las
circumvestíbular
dc
cada
nariz.
La
disección
subperióstica
ducca ir incisión
conIa partesupcrior
porcioncssuperiorde la aberturapiriforme,conectará
dich¿disección
La elei¿ciónde1labloy la
l¡teralessupcriores
dc la narizy huesosnasales.
de los cartilagos
septum
ganchos
cutáneos
peÍmite
que
la
punta
de
la
nariz
se"despegue'del
columelaconlos
(véase
de
Penrose
a
y
¡ig.
7.21)
Se
puedcn
inscnar
drenes
nasal canllagos
lateralcs
superiores
teiidos
l¡
utilizarlos
como
un
rctractor
de
tr¡véede lasventanilasdc la nflrizhaci¡ bocaDara
bl,rrdos.É.ros sc puedcncngrrplr, lr relJ -ouretr frentep,rrarcruarcomo,er¡-.o'is de
hastala sutu¡rnasofrontal
sin dificultad,
Los tejidosblandospuedenelevarse
autoretención.
de
tejido
l¡landoSe
periósticos
panliber¿rcualquier
conexiónresidual
empleando
elevadorcs
debetenercuidadode no scparar
1ostendo¡escantrlesmediales.
> pqro 5, Osleolomíds del tercio medio de lq .qrq
sepuedelograrunaexposición
delasnecesidades
delproccdinientoquirurgico,
Dependiendo
profundas
de
osteotomí¿s
del tercio medio de la cara.
¿
esructuras
más
a
tr¡vós
adicional
puede
renovcrsc
par¿
proporciomr
mejor¡bordajeal ducto
la
pirámide
nrsal
Por ejemplo,
r a+of-or
ral,pLcac-ibifo,me
o ¡ amb¡s.I a n ur'a arrer'orpurdcrer¡'ove^e
PÍi e\Pomrh'
pued€n
re¡lizllr
osteotomías
o
mbos.
Con
este
abordaje
también
se
senosmaxjlar,etmoid¡l
de
Le
Fort
o
amba6.
completa
o segmentarias
) PqEo ó. Ciorre
Si dur¿trteh cnugíasequitaronlos tendoncscantalesmedi¡les,ellosdebenvolve¡a insenaree
con oidado en tr apófisisfrontal del maxilarsuperiory huesol¡grilrlal.
Lasincisiones
de tejido
Luego,lostejidosblandosy 1¿punt¿de la narizse¡eposicionan.
btando intrarasal sepuedctrreaproximd con suturasabsorbibles4 0. La incisión vestibular
na{lar se cierracomo sedescibió antesdespuésde reorientrr co¡ precisiónla musculatur¡
nasolabialcon un¡ suturade cinchaalu y posiblementecieffe V-Y Secolocauna férula n¿sal
externaparaaludar a reposicionarlos tejidosblandosde la nariz sobreel esqueletonasal1oque
(reaseCrpítulo 13).Sepuedendejartanpones
aFda a prevenir1aformaciónde hematom¿
cutos en la nriz por 48 horasparadarle forma a lasventm¡s násalesy evitar sinequiasmás
booksmedicos.org
t¿l
booksmedicos.org
'
o.-p.
d
.o
d
o o o
! ¡ ¡ p j . ¿ o t o u¡ u ¡ ñ d é a r t . ! ¡ . ¡ D q r D á F ¡ r , ! ¡ D ¡ P , . r ] D r o I . ú : ú .
¡ r q ! u . )r ! , ! ' a . . p A . . . t V q u o , t s : ! o r o , r í o ¡ r ! r p . P . ú c ¡ . r
o t u o r ! . ü ¡ r . 1 6 o r ó l) D P!
.p úrrc.lrl t¿'t o¡ñ6!¡
rcradnsrDlryoll,lép !élDproqv:l olnrjdol
128
del mocizofociol
Sección¿:Abordoieshdnsoroles
MEDIO
DELTERCIO
WEBER-FERGUSSON
ABORDAJE
DEtMACIZOFACIAT
Ll tbodrjc tansortl de 1¿ml\ih l nxriz podri¿ scr ¡decu¡do Pxft u¡i v¡ricd¿d de lroccsos
t¡aumáticos,i¡flam¿torios o ncopllísicoslimit¡.los l lisróric¡mc¡tc, sc |¡ obtcn o ),r nayor
cxposició¡ r tr¡iós dc h i¡clsión tipo Weber lcr$sson o de alguna de s rnodifia.iones
L¡s i[cisio,resdc \4¡cl'cr- ] eguson puciler ern¡1cascPor t¿rtes,c\tc¡dcr segúnlancccsidid'
lir.ic¡do ircisio¡cs i' disccrrdo más c¡ l¡ medld^ quc sc rccluicr.LT-acic¡triz extcíu dc cste
¡bodrje es ¡rinimr poiquc sc tbici entrc l¡s nrbu¡id¡dcs cstóticü h.i¡lcs, cI trirto sc si8¡n
cicrtas$¡gercnci¡sque se i¡dicaún.
OUIRÚRGICA
ANATOMíA
l,r rn¿todr qL,iritrgic¡dct rirct lxter¡ldc h f)ejlllx sc h¡ dcsüito r¡tcs ctr cstc .¡fít!'loi ¿q!i
sc lliriJc 1¿¡n¡to,rír dc l¡s ircts orbir¡ri¡s l¡tcrlrlcsv dcl l¡bio l'll nriscxlo orbiculrr dc los
l¡br)s no cs un¡ b¡i xlrl .ircu¡icrcncirl cn cLr¡cdio dcl hbio ru|crior iorro sucLcrcl)rcscntr$c
rlcl or'bicul¡rrlc 1(,s1¡biossc inscrtr¡ cn cl ,itc,!{lcl thil¡ unr. l.xs fil,us higrLst 'of
l-¡s fib11rs
rrs sc c¡¡tcruzrn (vl¡sc l'ig. 7.22 A) y sc rlgrcgtr t h ntsr rlc l¡s colLr¡¡¡ls lillnlcs LiLInris
c u h c l c v r d o Lp n , ¡ r i od c l l i b i o s r L | c r i osr c o r i g i ¡ ^ o r h e t r p r d i r n t h d c h p r f l i ( i ¡ o r b i t r r i r
dcl ,¡risculoo$jculrr Llchs t1i,'fx(losy dcscic¡dc ih crn *¡rcr{icirltlcl nrúscuh¡¡ticul¡r dc
1 , , $l x l ) i o s . o n t r i l ) ! y c f ( l,orh n ¡ ¡ s rL l cl ¡ s e o l L m n o f i h r ¡ l c s( l c l o s ¡ r , s r c r r i o si i r f ¡ r i { ¡ c s( l i g s
7 . 2 2^ y l l ) . L i , e s c ( ( i ( t (r l c lo r i g c nt l c l , s n r i s c r L , sc l c v r t l o r c sc ,r ¡ r o c r rh n ¡ u i l c ( t { ¡ ¡ i r r l t r ,
i n f u i r ) r c s( l e
s i c n l , r cc r n r h L e i rri h c r í t h i ¡ s i l r t c r t lr l c l h b i o q u c ! o r r l r r r c c l f r h s c x (! s i o n c $
l ¡ ¡ r ü i h . 1 , 1r . s r s ¡ c n s i ( j ,r¡l c l t c r c i , ¡n ¡ c L l i ¡r ¡l c h c , ¡ r v ¡ l ¡ r ec 1h u c ¡ ¡ r c s i r I r r l. ( f n l i e n s i l i ( l c
N r n c r r p r r c i r l e s t ar l e l i e i c , , . itif x n i ¡ i c t
l , l li r $ ¡ , r b i t r t i r l ¡ t c r r l ¡ l ¡ x r . i i i f c i s¡ c n ' i o s i ss c ¡ s ; r i v r s yi n ( r ( ' i s l ) i r c ( t l D c f t c s ) h r el r
f i r . i i l v c i A r f n á t i . oi i ) ¡ r i l , l r $
¡ r o m i n c n c i rt l c l h u c $ n r r r ! r rc,m c r g c nl , s r c r v i o sc i g o ¡ r , í t i . o
i ¡ n r ¡ s r c r n r i n . r l c s ,l ¡c f u ¡ r ¡ h g r j n r r l ( l c l f $ v i ¡ , r r i g a n r i ¡ ol.i l ¡ c f v i o i ¡ t i i o r l ) i r ' i f i o( l i ! 7 2 2
ll) sc .lcscfibi(jrrntcsy sc 1¡Le¡chi..r o ¡o ir tf,r¡sc..ió¡ (l'tr¡nrc cLrborllLic (lc Wcbcr l"crgus*ú, dc¡cnrl;o,r1oilc l,rs¡cccsi.li.l.s Je cxlr,)sicj{ti,r.qucrir¡icrk)s (lc rcscccirnrl)xt(Jllgicx
IECNICA
, Poso
l. lñyecc¡ón
de vosoconslriclor
Li inyc!.ntr.le rncstcsj¡locrl cor c¡incfLlnt y usr dc rocsrcsi¡gcfcr¡l hlPotcirsivir..lucc Lx
hc¡r orr¡gi¡ ¡soci¿d¡cor 1¡ cirugít dcl rcrciot¡cdn) (1ch crr¡ Lr s{nucitu dc tDclesi¡ locrl se
dcberí.rinycctrr r lo hLgodc 1¿slí,ers dc i¡cisión ])ro¡tcstrs mrrod,rs sobrch picldc ¡r¡¡cn
adccuda. Sc pucile inycct soLuci,ir¡dicioti¡l e¡ lis íic¿s dc l¿ hendiduf¿ Pterigomdil¡r
fafx minirniar sL¡hcmorrigi¡.
> Poso 2. Incisión
C,rdaunadc ]¿sin.isio,iescleWeltr FcrgrLswrsc oplicu,tu por sc¡aLadol,r disccciónPuede ser slLbpcriósti.io supr¿perióstic¡,dcPc¡¿ie¡do dcl proccdimiento,comporl¡Jnic¡to del
cor xzul.lc metileno artcs de la in
¿¿ll¿: el bo¡dc l¡emelLón cu¿í¡co del¡crí¡ t¿tL¡¿rse
i¡clLrso
dc
1
nú, es visiblc ¿ l¡r dist¿¡cia.le on¡
)ccciúr dcl v¡soconstrictor.Uti enr
incisioncs
a
to
l.rrgode 1ascolurrn rs fi1tralcs'con
Aurque sehrn sugcr o
cofl,ers¿ción.
bemc]ló¡-cutrín
ea,h nrcisiórrnris egrrdable
o sh interrúpcioncsde 2,¡In c[1¿u¡iiÍ
(iérse
l'ig
7 23 A) 1.¡ incisión m,ls
lire!
¡rcdía
c¡ cl se¡tido cstóticoes a tr¿vósdc 1¿
hbio
sobreun bajrlcn¡Ia
x
tnvés
del
línpiase re,rliz¡con ¡n esc¡lpcloNo.l0 cort¡¡do
(Frg 7.23 B)
dándole
.r¡oyo
o retrectorphno sostcnidodebajodcl labio sLryerlor,
booksmedicos.org
booksmedicos.org
/Alo, o,D¡qFD,luoi^,auté D.uép^é
ésúxquo1/ool .orqqso éprotn.q,oqn.stu t€ó,qos¿sóPuerrúoru€
lslt,or.dm oqotapodo,d,op.^¡t3
o ntrsfué opuorrso0otr'oo.
o éso9^)
rouédmo ! o t6ps?^olo u9É,iu,ó ap ue,.orqn
rouou9trtrés
c q loLoq
o ótrpú DpD6rú¡d
!a!r ot oqo ép opo opo) o sa04 I s40énasotué uolasoassoqot so 6p rbn.qro
ouotropuo4souép
ola^suorlu9,.orFnv ror.dm oqo pp o uorouv¿¿.¿ D¡n6rt
6Zl
rcr€dnslDt'xoupp 3dopoqv :l onJdo)
r30
Sección4: Abordoiestronsoroles
del mocizotociol
JA
F i g u r c 7 . 2 3o
oo8
o
Oo
roro p o
'b
A
o
d
¿
do o o
o o
o
o
u n o D . e r o ¿ o e n q u o o o o s o s e , . ¡ c q b o d r o n o o n c s ó , 0 5 n c s i c n e sn o o o e s e s b o T , a deonsl ¡ d r
pu,teodosB re pucdm ,.cc o r.d.do d. os bordcscc,vcoos dc . .l.nrcón Ir erte¡lo en . !erib!.
dependendóde ó3 ñeces¿odói¿e prócedm eñto
sar',íra¿La cxtensión
subn¡salserc¡lizahacinla bascdc la columclay por dcbajodc ln
cstructLr¡¿
cilíndricadc l¡rsvcntmrillmnas¡lcs.
A vcccssc h;r sugcridoun rfDidomovimj(nrr vcrtiL.dLr loj 'rifirios!r.,,Jrlj..fcrñ c.r1 c. ;nnac.¡r¡. L¡ inci<inn.c hrcc
alrcdcdordc la basealar,pc¡()zo cn clln.M¡ntcnicndol^ incisión1 r 2 t¡l¡ i un l¡do
dc h b.lsc,scfncilitüáqocl¡ sutur¡dr¡r,rntc
l¡ síntcsis
todwí¡ sc¿cst¿tic¿.
Nttal late /: Lr'r'cisión nrs¿ll¡ter¿lsc hrce r lo lugo dcl bordctopográfico
cntrc h
no si¡¡uclm lincasdc tcnsióndc
mejill¿y l¿ n¡riz (¡-ig.7.23).Estclímitc topol¡rrífico
h piel cn reposo(reltjtdr) de l¿ mcjillay n¿riz.Si,1crnbargo,
dcbidoI qucloslimitcs
sccncucntrnn
luccr h incisióna trivósdc clli podrÍr
topográficos
cn unaconc¡vidnd,
intcrfcrirconhcicrtrizrción.
Puedeocurrirl¡ hemorr¡girdeunrrrm¿¡lúde h ¡fte|i.r
l¡bi.Llsupel.ior.
Lrs incisiones
n.rsales,
l.ueLdes
y alrres,puedcnemplcarse
solasparacl
rbordajede "dotomir"enlasá¡c¿sctcl¡ n¡¡iz r¡cdi¡l y ctmoidrl.Si scrcquicrcnayor
u¡r".r ior'..r I rl
.ilcm.\
'. .
:rc ' ui.
buk i .
Lo extensión del párpodo superior puede implicor dos vid5- unq
en el pórpqdo super¡or y otro en el infe¡ior
Eúen¡itn¡t¿|?&?ad,'
s"?¿ñ¿'':
Sisenecesit¿1¿
e{posición
deletmoides,
sepuede
extende¡
porüribala indsiónn¡s¡llrter.rl,¡¡cj¿
h cejrmedi¡l.Est¿incisión
esmedi ¿lcrnto
medi¿ly sepuededisecareltendónca¡t¿l medialdesdeN origcn óseosi fucsereccsario. Si sephnifica la exenter¿ciónorbitari¿junto con la mdilectomía,l¡ incisión ¡asál
l¡te¡al sc cxticndchaciael párpadosupc¡io¡a1plicgle de la blefaropl¡stia,que termina
aunos 6 nm po¡ cncimadel c¡nto lateral.Cuandosephnilicala exenteracióno$itaria,
seeleva1apiel delpárprdopor arribahrstr el borde de la órbita superior,cuyoperiostio
se secciona.Desde estepunto, se puede elevarel periostio con un elevidor perióstico
N.9 hnstaelápice orbit¡rio.
Er/e$ión d¿l?ór?ado in|irrr: Si se requiere abordar sólo la muila,la incisión nasal lateral
sc *ticndc hasta el párpado infcrio¡ (Iig. 7.23). El cirujano decide el nivel de la i¡
.isió¡ y sc pucdc hacc¡ cn un plicguc subcllir, subtarsal(parte nedia del párpado)o
dcl ¡cl¡o¡deinfraorbitario.Parala mayoríade 1ospacientes,el abordajesubtarsal(pa*e
nedia del párpado)esestéticoyla fornación de ec¡ropiónsedificult¿curndo se]e ¿pov¡ de rnanera¿decu¡daen el DostoDeratorio.
Est¿ extensiónse h¡ce con más f¿cilid¿d
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'oft8lor
F ¡rqos ?Dry¿¿wq úontrEr]r,u,tú¡Lu trld so¡u9rnrsoql
¡¡.qsou¡dr,¡dns
-u?3opuEsn'otadF.sa
ugl]rasp ¿un
I¡ uo¡ ousoladI.p of"qor un Dásrp:s
ar.Inb asrS osanqpp opllar.lsárB.dsáp€rd sor¡rs9rcdseropx^qa
u?sn.s r?.r¡sgu¡dqns
üg¡rres¡p¿t.tqsod sa¡S (S¿¿ .5U ás"?¡)uSolor?dq ep solu.rluüanba¡
o/f orÉ¡ú¡p¡ro¡d
¡!.rrsgr¡adqns
sot.p opuerpu¡dap
o
xrdns
ugl].¡od
ns
uá
?as
u¡rqro¡rodns
Fp soruárú¡r¡nbrr
qrnú¿l€ orú,¡Puods.r¡or
!l?r ?t 3poi?qorP ¡^.1. es'prdEluaugfsfsu¡
¿t?P¿z|tÉ.t
a $n
¡o!¡.dns ¡ollxoru lep olDopr |ep uolrreslo .C oeod .r
'(rZ BriI s¿? qnqllss
¿
)
I. 3.¡qoslEzürx.r.
?pu?qq opuxuruneP¡u¡p u9r3ú¡¡ár
q rrxrof¡ú f.squ]úEo.¡os"t¡rsus¡pr.u3rod9¡?urur{e
r?loa tEugrr¡ose.¡¿t ,r¿sú5dúor ¿¡gon!ú vlsf, rqo'ap 'tueft.Ipp
4 ,p akqap"o¿ ..r"EJ
"tsr.E
-rl ¿rrrqrPrútnqDso^
uo¡s¡rúr?l\¡FluaP s?zerd
aPserusrxrsobEdsr
soPüErB
f¿q opurnc
ou!,o¡np
oprrs¡
arqos
opu?rqop,re,
¡pa!,. r¡'.t
?rsa
;i:i|"il :l'j;T
",Jff
-?3to3)s¡p¡uapseprr rar sapoqsotápropápárFues¡rur
?rr¡r¡q lr¡¡qepes¡lrrrrllr?r
3p ror¡aluEeuEdEl ep o3.¡EloI ¿ rEt¡^"urouosIr u¡ ?rnr¡rq! ut¡3 ?un f?q o¡ed,oto? t¡
pp ugnr j.se¡d¿t¡r a¡d¡s opurn:rTDUro¡o¡o¡r¡mrnruorvunnrr,r: r.ud r¡8n.rrr11
p¡s¡It s"]úouDú¡¡.¡Epqvd
.p IEüSF (e¡uos¡rd
r¡p sop!¡qqsoprfsrsotx ofxqo. ortrp
rp sot¡ings.tt^¡8u¡8soplfarso1.,zmrnsuapend:s topeDa¡t u_?Na
ou sopu¿tqsop¡f
-¡l soto¡ad'oueoruerueqapnpr¡ed ¡apsaurdf rElo¡^lEossrojdI¡ opuEm'otdu¡f¡
;o¿ mqoaue ep ofrS¡orun:eo¡du: opondss'uosnsrq-r¡qo \.p iirproq?ri ?snes
spuopsor?!soqrnu u3'o&Eqücurs s¡$J3¿ftrdnsscp^r8r'úisopu?lqsoprfqsotuor
orunfollErgr¡r¡s?qrp ,s opü?nro.'"lo¡ tr ossiordt3 ¡¿'\¡ás.¡d?q¡p esopuxntr,srF¡
-uopsEmrdsnsuor 4uát]¡d ¡aus rrsn opondosf opltdlr elsoue ssru?orr¡s3pvr{as
¡rIXrü¡ ittnqriso^¡i?Proq!Ig r(g tZ l 3r*I),orusrp8otap soprt^¡ars3p¡ocl
sotep.rop
-ep3.:tú
o ¡ntnqFsa-{
rso.nu¡q ue :osEJ
,ol op opu¡rpu.dáp,sá¡r8nl
I3pso¡uoru¡u¡nb¡¡
sopep oun ua ¡ar¡q apend:a ;qoc,rp osoro:d¡cp o$:\ oI \t uc/tstxur1?,.1
:/o"to"¿tr1
uelr'rur
3¡¡rnb,r.s
opu?nr
p,erqo¡u?r
r'pop.lunEu, 5.r,"#HTr"i'l::"J;"fi:1,,i:T;
osüÉes,prpáu Í prarq uorlod ?l cp,¡p
lop ugnu¡¡xex.I z olnrdBJ Ie uo 9rg'.rrsep
^
ortuoo)ougcor muor o pro¡é) s6ootbd sopúóqsóp órsó ó.ó,1
'
o o !ó u óu ¡-óq ¿s
é.
¿o
óó.óo
Q ó/ooQ ¿(,
D ¡qó¡qóó óqóq- rT
,'
a o,,oo ,oo. o oLlóó'. ¡Púop
F "
¿P ¿P orr.¿ óP .ó ó óP
óp
-p -" é otoé o o.,é:
"
ó ép 06 o o o
or ópó óp .p o .o od
op o o. .o .-p .,ó.6ó0 t¿.1 E¡ñ6!t
tct
roFdnsrDtrxoutapsalDpoqv:l otnudo)
132
Secciónl: Abordoieshonsorolesdel mocizofociol
t¡gurc 7.25 roos olio ¡esp,éi de le mln. as r. s ón.s y..,
o ¿ soc.ón ¡ cia ¿c cogo o
Si seencuentr¡cl fnsciculo
ncürov.rsculrr
infr.rorbitario
durrntclaclcv¿ción
dclcolgajo,
sc
puedepreservro scccion¡rdcpcndicndo
dc losrcqucrimicntos
qui(rgicos.Si dcscaprcscróstcsclibcr¡ dcl pcriostiocircundrntecontijens dc bordcsifilados.Dc ser
v¡rscel fasciculo,
¡curovnscular
pucdcdisccarec
h¡ci¡ clcolg¿jopof 1¿2 d¡ p¡r¿f¿cilit¡r
ncccsario,
cl fasciculo
la movilización
dcl colgnjo(vómclig.7.26).
Si ricncquesrcri6carsc
cl ncrvioinf!¡o¡bituió,dcbclncidirsccn cl forarnur.Estoproporns.7.27).
cion¡ sr.rnmovilidnddcl colgajofachl sobrccl cucrpódcl cisoma(véItsc
Figuro 7.2ó sr..ó¡ A y forogrofio
B de o preservo.ónde nervlolnlroorbltoro
ore.romiode rese..ónse reoizó deboo de é5te E nerviose dúe.ó e. lo5 reiidos
propor.o¡ondomovrdoddel.oqo¡o
booksmedicos.org
o .p. obotr ¡p..!.r!
booksmedicos.org
D DpDr d. D,nt,agD
D ¡p,oso,6 ap oau.Fr o .6 or .p
" f.,u.,.r S¿Z ":l;!:
¡t u oprqip o.,r.t.¡l,si ólód?ip rprr,.¡id¡od uon¡o¡srpnl
¡od ou¡otrlsr r¡oru¡rIip !¡o¡trtr¡sr,¡
n¡rÁ¡ rrrd\olit sorundip uqr.uor¡s¡rrtuuu¡p srFr¡r,4s¡uor.r¡srpsipurr]Sif.:úsn f,:l
:,od.rJ:in¡,,1T
,ps?nds,p
¡¡,u,,,,:r
p,,,u,,n
nue,",,",ulllJl:1ilüll"ii\:i:lli:ill;:ll;i:,;
o3rr1o¡ r mnsgrradtrdns
u9¡r).s,pq 9,rlÉr .s ¡sprp¡t¡¡¡ tr¡rá.{sá
.p sáorsg (82¿ 3¡.¡Irl
.srr ) rrnrr.q" ¡t rp rosorBpp ¡:rd uo: .rtrnllr rpcndrs ,l]t¡f¡ú 'p olittor t.p tu.nrur :rd
"t
'it u¡ otr,9eds¡popuptqoprf¡¡I.p ¡proqI. \orr:in¡nb so¡ua(uu¡rb sot¡p opueipü3deo
.t os|'al .
e¡Jelt
'
€ct
u o l o
I o
olor q,oD,turo ^,ou . opDrI iDs r a! osDr.rs. út D Fq,FdDdm 4 ápucp loG¡ D
0 9 l l o o
o { u
9 o o o o
t o
P i P o q o - o
P
el 'i
€ ooo
v ó. .)
I
t|.t.lntu!
rou.dnsrot,xDulops.lopoqv:l otnrjdó)
r34
seccion¿. abo,doiesrronsoroles
delmocizofociol
F¡guro 7.29 Rerspemón ¿e cosc o de ne o. 05pu,ros¡e refeq,. r ¡reoi u5,!. ¡n A ! l.t.! o b B
c c r e s p o i ¡ i e n e ao r e a s p e m ó f¡ e o $ r ! o ¡ e c . ! o o ¡ e ú e
..
.l¡,¡e il,robtrorLódep
l.imé
'
d
,
l
l
o
]
D
,
la diseccióndel colg¡io dc m origcncsóscos.Sc dcbcríi rcalizar Nturi t¡a¡sn¡sal la cinclu
, ar se describióc¡ cl tNto prcccdcrtc sobrc cl abordajcvcstibulr) cuando toda l¡ rcgió¡
pniforme selibera.Los colgijos gr¡ndcs rrnbi¿n sc deberi¡ lijrr r esrrucrurasnás profuM¡s.
El colg¡jo nedirl se deberí¡ tj¿r con sLúurrsno ¿t¡sort¡il¡les
o de lent¿ rbsorción rl bord€
pniformc pcrforandoaguje¡os¿ tr¿résdel borde óscopur hrcer hs sunrras(vé¡sel-rg. 7.29).
El bordc rpcroncdial del colgrjo debuh rrfijado a los bo¡desnas¡Vorbitarior¡edial de m¡nc¡asimilar o a travósdcl tcndón cantaly/o pcriostiosi no hayhucsorcnanc¡tc. Lc agrFrcs
seperforana travésdelrcbordc infraorbiterio paresuspcndcrlostcjldoslatcralcsdc 1amcjilla.
La falla en la suspensiónadecuadadel colgajo a 1i anxtomi¡ esqueléticrestabledisponible
conducer ectropión,ens,rnchrmientode l¿ cic¡triz)/o c¿id¿del tercio medio de la c¿ra.
Luego sepasrunr suturaatrxvésde l¿ unión mucocutinexdel l¿bio Npedor pmr re¡liner
dc manc¡aadccu¡dacstosimportantcspuntos dc rcfcrcncia(Iig.7.29 D). Lucgo, si sc desc¿,
se re¡liza cl cierc intraoral.Si sc lu quitado cl proccsoalvcoh5es poslblccon ciena frccucn
cie, avanzary suturarla nucosa bucal a la palatrl y ccrrxr una comunicaciónoro¡ntrll (véese
ng.7.30).
La piely e1l¿biosuperiorsecierrare¡toncesen c¿pas(vé¿se
Fig.7.31).
booksmedicos.org
booksmedicos.org
oprsor I'irr L\!r ru , ¡puópi o,. ¿r.c .,.:l,t,ijli#;'#?':
rpD¡ r! ¡ Dp...¡.r. opD^Dros
9Ct
:l olnrdo)
lo|]3dñsrot,xoulops€loP,oqv
r3ó
Se.c¡ón4: Abordo¡$ Ironrorolesdel moci6 fociol
t¡gura 73r Cierede pie Foogolios[ro.1oAy orero]Bde ciere¿e pe y obo sup€rior
booksmedicos.org
booksmedicos.org
prp,p¡nlord{u¡ Tue,Js¡prtr"Jr¡r.ur r I lr¡lqrpurú¡qrsotn5u!u:rI¡ úg.u.s¡ro nsep¿Jrtro
{orrr¡-lErp
uo¡¡zn¡ ¿tosotSodq
oluJú
I
o:proqolusa
olntrslru
oinrstú¡
ror¡ersod
Jrn¡¡r
t:f
x.I
IA otl.m I.f o¡P¡¡9r¡ otriúlrr] l¡ u¡ ¡ur¡rxr lprror¡ iiu¡lr! q rp.:Jrns
]urf+
"uJr¡"
'rt'rqrpu¡ru
tr¡uo:¡rur
¿rnPrro)s¡q ap ¡o¡:J¡r?l ü¡ ¡3!¡l csorrsorádtT s¡^r¡r x ¡9¡¡.sn ril ¡nb so
u'ru rlrl¡qDs¿!Jl"p¡oqxI. ¡1u¡rnpúr¡lú)n)u¡ ¡s ou rFrruJijot rod rllo¡.t ruJ^ I rlr¡]¡1r1r-l
rel|'tto,
rosD^
."r.nt
!'rr¡t
oturjn¡¡ou¡Jurorq"tI¡p lrsoJnúq
"crto,!.s
Jp ol¡qcprr ü¡p¡¡d ¡s ¡rdu¡¡rs,s¡.i s¡r¡rg¡rdrs
u:.¡¡t ¡s¡iorroJ!¡o¡q,Il. ul,¡¡uJs¡u¡?rsrl
op¡¡n¡ .slpl]8l'psrú¡s¡ú¡rxsxu¡^r¡^¡rsqou¡Fnd ¡s Í,rtq¡lh s: ugrrfrrnJ
l¡'o:.,rqutJ lrs r^¡:Jrr:?l Í roucj¡¡ o¡qrl tep rso¡nu¡¿u¿¡qu.u.r,i t¡¡d xt r u.fu¡'¡s¡ sop
s1r¡¡o
s¡t l¡or¡.u¡ I.l led q lrs¡g .pr¡áL)s.p
run 1s¡trd¡rú¡dsrutrr sorrr¡¡ Doq rl ¡p ot$uy
l.t.,oscrdJpotntrs¡ur
r 's¡r ) nrloucritcrurrp
l. oftq Jpr ¡p ¡s ouüuoru¡úror r.u t.,1.(L.s.jl¡
opon3.sI¡,¡npl¡p rod o"9tro olirq¡f lrsr ¡ úrr Nrtrrrt,rq,pulu¡rt rp¡rto.^ll ri psr.t s.proq
soJ.JrU¡ou'L!t¡olP¡l¡¡¡roP¡]]|(ln.o!tú¡UJuu.u'l']oJliPiPsonxrc]L
,^¡:iu,'I
oe,¡¡¡¡¡¡
, ,",.","';il:liitlj:l::il¿:i,ilJ,^l:1
rrrrikrl.i,¡¡¡¡o¡qq
r.p.$trnu
o¡^r¡ú)
¡,'.r{!r
¡xto.
or^¡ru
¡Lrr¡
run
s¡ ou?r¡oru.u1 or r¡! Ilr.orlHrnjurb
¡r
lip
lrurú¡r.r
rrsrr
¡f
orúrd
.ps¡p
sirol.gn¡:Jtsu'
tros
ouuuo;i¡oru
oulu I rn!]üluor rnb ru¡¡ I n¡¡r
l¡
-r, r? 1)o¡,ruoru¡trrl,ln.sr orn¡u otr)$ t s¡ i¡rtnqrnnx! o¿,in./srsqujs uol8¡¡ rt !¡ sor
li
{¡¡[ún]¡.or.l *,1 ¡t u¡rnp os:ur¡rsuor cqoponb r¡uqjodLlrLnrtn¡sxorniu unt¡ús¡ rjrnn rrI
ouDtuoluatu
ot^¡eN
v)r9d0utno
vworvNv
r r n r D ¡ t ) l I ¡ r ! ) i ¡ ' r u n . 1 )(
s ' , q u 1rr) ( 1 1 rl iLf u o r J r t r l t n ü , { , t r n | o o r u ¡ oor r ¡ r ¡ ú l l rU o r s ¡ul i Í n l . u r ( | . ( t , s r ¡ ( x tu o ss ¡ t r o ¡ ) l ¡
_,tdtr¡or
slr
snun,.¡
s.rrli(r
sll
Í
ol¡:lur
ou¡)) situr
I
lrp
lr ui I|rql|uru¡ rl .p ro¡r.1!¡Li (rll
¡s¡¡o¡rii srju¡iilx u. s.uo¡iulru¡t sns ru¡rr ¡trbufr ,¡t(lurLsI op¡.hr si iralrtr tr
.s ¡s,ihT.,ó(l]l
os'rl rrt¡)o 1l.urn¡r z'Jlr:r:,r1sr srluor: vrl r orrrriuiq.hirx¡ I:f.rrÍjljrr rl)nnrnl ¡rtuil)
'.
' .'.
r
,
'
r
¡
,
I
r
'
t
f
r
'
l
i
l
,
,
.
'
'
l
"
l
l
rpsrp'.o¡rq¡rurur oro¡onbs.i¡t
rLtr..l¡s rt lr¡)r r (Dr))ios u.unr^¡r¡jfo]rlrp.roqr:p
|ri)r,l
¡rm¡r.iJ :tr¡u¡,(¡rprtror.l rp lr|¡r.nj^ ulclunr rnr ü¡ t,rr s¡ r,tr\rpuru¡ jlrlrqosar cllpfuqr:
¡¡¡
rslnqrP
u?-mfflnqrlse^
o-zproqy
r38
ironsoroles
delmocizolociol
Sección
Á Abordoies
Figurc 8.1 Dsecciónonoicmicade os rómosde neNiómenrónono
y luegoemerge
paraalcanzar
cl borde
en un traycctorcanalado,
dela glándulasubmandibutar,
e]
límite
anterio¡
dcl
cn
A medidaquela n criacruz¡1anandíbu1a
ilfe¡ior de 1¿mandibula.
en
este
lugar
sc
la picl y el núsculoplatismacubrcnsu partesLrperficial;
núsculonasetero,
pucdcnsentirsuspulsacioncs.
máspoF
Porlo general,
see¡cuentr¿n
y labialcs.
losvasosangulares
La venaf¡cia1drcna
hecho
de
quela
el simple
respecto
a la artcri¿homónima.Sin eml,argo,
teriory supcr6cial
dc
impor¿rted¿f¿cialyla ven¡estáncercade la nandíbulnen la regióndcllimiteinferio5es
quesepr¿losvasosdclhuesoesd peiiostio(vé¡se
hDcir qoirúigicaóst¿.L¿ únicaestructu¡a
Fig.8.2).
Músculo mentoniono
El únicomnsculodela e\?resiónlacialinportaniedcsdcel pu¡to devistaquirúrgicodurrnre
Todoslosdemásnúsculosde la
csel núsculomentoniano.
vestibular
mandibular
el abordajc
y serePosicion¿n
por
subPerióstica
expresión
facialson*puestosen la mandíbula disección
qii
ri.cr
o
nc,'roni¡noe.':,9!üPol
cor fr.ilidadal.er"ne r' ,ejidobl¡.do. erb¿rgo,er
el hechode serelúnicoclcqdor dellabioinferio¡v delmentónSi estemúsculono sereposi
duranteel ciene,elnentón"caerf'yellabioinfcior adquirkáuna
clo¡ade maner¡adecuada
aparie¡ciacid¿, sin vitalidad,cxponiendomásh dent¿duradel m¿\il¡r inferior
pares,pequeños,
cónicosquenacende l¡ mansonmúsculos
Los músculos
mentonianos
díbula,conenzandoa nivel de la ¡aíz medi¡ de los incisivosi¡ferio¡es I continúanen la parte
uno delotroPor
estánseParados
inferiorhastaun puntodebr.jode losvéticcs.Los músculos
un septunfirmey tejidoadiposo(rtme Fig.8.3).
booksmedicos.org
¡., p D :,:sgo
booksmedicos.org
'ouDuo,uéúontrsrru.p sD,q ép uo.
I30
uorlatrFp sopúóqsóp.r.p D!.^!uDrtu...é. o ép o.ú9róuDugDr¡sc e¡8 dñ6!l
orsorodo séso o artuaoplé órutrE osonl
o u o . r a ó . D j s ó s b ^ 3óóp u 9 . o o r o o p u D ¡ s or u
o n r l p ú D u r o d óóñp. ! ! ú 9 r o u u
og . r o s c 2 . 8 . ¡ n 6 ! J
ó01
rolnq,Puour
rDlnq$s^eroproqv:8 olnljdDl
140
r': Abordoies
tronsoroles
delmocizotociol
sección
En 1aporción inlerior de su origen, el músculo mentonianose insefti lateral al trígono
nentoniano. Las 6brasde dicho múscu1opasandesdesu orige¡ poideb¿jo,h¡sti su inserción
en la piel del mcntón ¡ nivel de los tejidosblandosde la prominenciamentoni¿n¿L¡s tbras
más superioresson 1asmás cort¡s y pasancasihorizontalesa 1¡ piel del mentón supetior'Las
Ébrasinferioresson l¿snás grandesy pasar en dnccciónoblicuao vertical a la Picl de 1¡ P¡rte
iflferior del .úentón. El origen del músculo mentoliano detemina 1¿protundidad de1surco
l¡bi¡1 en t¿ porción anterio¡ de la boca. El ¡núsculo mctrto,iano está inervado Por la r¡ma
mandibular rnarginal del nenio facirl.
Almohodillo
de groso bucol
La almohadillade grasabucal consisteen un cucrpo princiP¡úy cutro extensiooes:bL¡c¡l,
pterigoide.!pterigomandibulary temporal.E1 cuerpoestásituadoen el centro.La dtcnsión
bucatcstásüper6ci¿ldentro dc la mejilla,mientrasque las *tensioncs tenPor¿I,pterlgomandibul¡r y ptcigoiden estánsituadasa mxyor profundi&d.
La dtensión buc¿les el segmento nás superficial de la almohadilla de grasay proporciona
el relleno a las mcjil1as.Entri en la nejill¡ deb¡io dcl conducto p¡1,otideoy sedticnde a lo l¿rgo
del bo¡de anterio¡ dc1 masetero r medida que dcscicnde en la ngión retromola¡ nandibul¿r'
Se encuentra por encima de 1¿porción p¡incip¡l dcl músculo buccinrdor curndo ¿stc cn¡z¿ h
neijlla. Aqui, la almohrdilh de grasaestápor delante del r¿mus.Sü cxtensión caudrl, cn la partc
intraor¡1, está en un plano tangcncial a ln superfrcie oclusa.ldel terccr molar mandibular (véasc
Iig.8.4). Su limite.nterior estámarcadopor los vrsosfaciales'queseclcucntr.rnen el mismo
Ob'-o"ooo
.'oLodod-ooob o
F ¡ g u r 8e . 4 D - o ó ó ó
e ^ P n ¡ P e n . ió. n F ó h . .
oenm.d -o
bu..in¡d.r aperlor hosr.e p ono o. úol, o.or oñ.rón enrodo en . o mohodlo de sros¡.
booksmedicos.org
'-o.-
o"
..6 otoooo
booksmedicos.org
--oq¡
..-p-o.oo
.oo
.o
o q l o o p , - ' . o d . -o ' q ó oopo, o.o,A óo
¡y 9.gornÉr¡
rsornu¡rp úu St r 0t ip isopuriip orq¡l toprx¡¡Jrod
(S.8.:J¡,I.s',. ) r Ílur8 ',t u¡ r1pr,¡rrsu¡
tniford ¡s itutl.p .rodt¡u4 l,lr¡r sr lg¡s¡rur¡-I arornú nl ip uolsr¡ürrlrNr(l ot¡orr?roqtr.t.
o olidtFs. u¡ rrldlu. rs I au¡,^áasro,¡qu¡ o¡qrlt.¡orro ourur.un ¡p ¡¡ou.¡uru9¡B.r¡t ¡Í
I!
uorsrrul .z osl)d .r
lg¡rrcs¡p lr¡ots¡rü¡ril ¡rurmp u3
r.r.prsuor
rN¡u¡ru¡p ¡nnpu cprnd:o¡:u¡suo:osrrun ¡p psoJnu
,Pro ¡sornu
-qnsü9¡tr¡alú!'I sopx"rrrln.sr^
lnu¡ u¡rsosaFD¡Jsot'rJs'lú,{
"sorn!üqns
"-I
.l osod .(
lep uglrrer(ul
Jo¡rtrtsuorosD^
't ,? zaouatota¿qrr$.D rt 'p at:)rtót r !.ua1ñ)ü1
r,14'*,or nrttF? au,tninp
"',i'i'1i;iJ'lt
-uawÍÁ
qurt8
tut¡
opnort'n¡uary
utut4
ntr
o1uatty'
uné
nn
x
u¡nqaoa
b¿taqb
!b4L.1t1l
tr
t:r8r¡mb ugr:urr:¡ur r:l.f uorsu¡¡xef sqeru¡áprái!
¡rpu¡d,p
ugroresrp
I.p
¡t rp r¡orsü.rxá
I uosnur rl ep pn¡r8uotrt ,os¡¿quJ¡¡S qnqrpürluq"trqsoüedqns
¡p ¡rrr¡:'o¡rg¡¡.lnsel
lpor ¡,uodxerN],drp¿.ldu¡ q seug¡trrnu]rüor
? uutrs.pm¡utr.r]rl¡so^Dr¡rsouap
s¡ug
"rd
v)rN)¡r
roPnurJ¡nqIJ uor ortr¿ruotr
r¡á¡rsá ¡nD?llp¡qouF ¿t ¡p epuryoid.ngrádns
q r¡ru¡ rso:qgrdm r¡sg :opru¡¡nq pp prárit ¡r¡4,¡d s q ¡p o3¡elot r ¡u.s.rd sso.r¡¡uodr
ttuor ¿uorsrg
rs srsomrúod¡
?pu¡:]ordugrsuerxá
?un ¿n¡9rrs¿usso¡reuodr¿I ¡ocl
rp"LI.¡p.p
r fq L^F ,¡,r | ¡ n "u opun9r¡r, r.:nd"
h¡r ¡t ¿rsltú¡ o:Jánl€l¿dloptrurr¡¡q tepstú¡pr ¿sruenr o8anlanbq r rsr:8 apq¡;peqoú¡t¿
q r pogr:dns uruanrueaso.pr¡o¡rdorrnpuor¡g 1lrnq
ep srl¡pntoúF sq rnb ouqd
"s"r8
rotnqPUDU
rqñqlsá 3loProqv:8 otn{oDl
ttl
142
delmocizofociol
4r Abordoies
lrqnso¡oles
Sección
menton
onoslllecho¡l
usoeñ o.oropofundo
queevrdéñclo
osdmosde osnervos
tlguro 8.ó Fologrolia
porquelasramasdelnerviomcntosóloa tlavósde la mucosa
Es importanrchacerlaincisión
(vé¡seFtg 8.ó)
sevendebajode1amucosa
nianoquesedirijenal labiosuperiorconfrccucncia
sonvisiblescon
rn¡lsculos
mentonianos
suby¿ccntcs
Una vezrealizad¡la incisiónmucosa,los
unaincisiónnetnen lasfil¡rasmur
oblicuoa la nandíbul¡,seh:Lce
claridad.Dn un abotdaje
(véasc
durantedjchaincisión.Por
culares
lig.8.7).Es importantcevitar€l newiomcntoninno
lig.8 8).
mássuperioren l¡ regióndelprcmolary cmino (rÉasc
1otanto,óstadeb€rí¡h^cerse
pucdcsccCualquierincisiónh€chaenla partcmásinferiorde l¡ regióndcl canino/premol¡r
deberia
oricntarse
Porlo t¡nto,el escalpelo
cionarrammdelnervionentoniano.
Peryendicular
ln sccción
dedicho
evitar
incisión
en
el
foramen
mcntoni¿no
cuando
se
¡eaüza
la
al hucso
P¡f¿
gran
de
músculo
mcntoni¡no
deberla
exlstir
cmtid¡d
se
encuentra
cl
hueso,
nerüo.Cuando
lig.8 9)
anclarlassuturmprofund¡sduran|eel cierre(véase
remancntc
cn suorigen,para
se
hme
3
a
5 mn por
de
la
mandíbula,
la
incisión
y
la
porción
posterior
En el cuerpo
libre
(véase
l¿
mucosa
Se
facllita
el
cierre
dcjando
mucoginsi\,¡l
Es.8.10).
deb¡jode 1¿unión
pucnte
oblicuo
externo,
hcisión
se
h.rce
sobre
el
posterior
de
h
sob¡eel ¡tvéolo.La extc¡sión
y periostio
¿poneurosis
bucofuínse¿
submucos¿,
músculobuccitr¿do¡,
atravesmdo
l¡ mucosa,
(ng. 8.5 A). L¡ incisiónpor 1ogeneralno estápor cncin¿ del planooclusalde los dient€s
mandibularesprm prevenirla herni¿cióndela almohadillagrasabucalen el canpo quir¡jgico,
queesmolestadurantela cirugía.La porciónbucalde dichaalnoh¿dill¡, por Io generalno está
Laincisióna esteniveltanbiónPuedeevitarel nerüoy
pordebajodetplanooclusal(Frg.8.a).
queun problenrclinicoSi seco¡ta
nás
unaincomodidad
aunquesulesiónes
la rrter;abuca1,
por
la
henotr¡gi¿
elecüocoagulación.
la teri¡ bucal,secontrol¡ con f¿cilidad
se
h¿ce
a
lo
lugo
de la crestaalveol , seccionando
incisión
En la nandíbulaedetrtada,l¿
-e
-e
L¿
n'n'm'/r
el
,ie.god nerqon erroniano
A-i lacü,¡el cie-e)
lr gngi\r in.ert¡da.
ncntoniano
en
inferiof
y
al
l¿ramen
at¡ofiaalveolar€xponeal fascículoneurov¡scula¡slveolar
y
frentc
al
for¡incisioncs
crestales
detrás
la superficiesuperiordel hueso.Etr estosc,rsos,las
subperióstica
po¡ palpación,
seunensiguie¡dola disección
queseencuentra
menmentoniano,
incisión
dej¡
l¡
crestaen la
Luego,la
paraidentificarel lugarexactodel nerviomentoniano.
ne¡vio
iingü¡],
el cual
región del segundonolar y seextiendea 1aparte liter¿l Par¡ evitar al
aluda
a
evitar
puedeestarsobreel áreadelte¡cermol¡¡.La lncisiónsob¡eel r¡musrscendente
booksmedicos.org
. o -.o
nd, o
booksmedicos.org
oFa úa póp trDluó. ua^ as óib touDruojuéú3o^rauso
rlDrooroj
o.lo
. o -p.ó o od o,-._o
ao. ó
-qo
"
d o-.
o _ . o o o o , . o o o o o "8,. o
9 D¡nall
"o
uo..os'pó .p ópuos
o
opuDrrsoú
s6ruF
o
ap
oré^sórt
ú9r€s
q v oséñq6
üor o7oooI oro orsóLt
odr'qo uorror p uéóuóüoueuo ñ.stu ép ú9s/Juopuorrrou
ólrór
6qol 49 ¡¡n6!¡
c
rqngrpuour
rotñq4,a^
aloproqv
:8otqldos
144
4rAbordoies
ionsoroles
delmocizofociol
sección
ri9Ufoa.9[ologrofiomoslond.eorgen5ec.i!'ro¡odeb¡músfuo5me¡lonon.5ho5oq
,o odo
ñd
F i g u r 8o . r O o o o o o o d m ' ó d ' o " o d b o O l' _ q '
o '
o qlnqivo nserodoporo to.llr.r e .iere.
booksmedicos.org
o"obod.''
boo,o"oo
booksmedicos.org
tnmr I,p úgrtruodn¿l r.u¡ru?rull¿d xaprolu&s?nu?l ?t ¡po¡ I ¡?t¡puorolom Ir opu.ru
odn'eqr.r.rrrod:rnuquo::3pandüglJr.sIP€-I soqú¿o I se¡olr¡!¡¡ .sor¡Ng¡r:dsa:optmp
oPu?snsx¡Ir?l¡s?Luo¡uá1o
s¡rqg sq ¡p P¿P¡¡r¡Juor n¡tru,r¡t¡P .s ElnqrPurú ¡t ¡p ror.¡eJur
. rorrelsods¡p.roqsot¡rt¡u rasapandrro:rp ugr:tz¡ensue¡ :nbuny os:nqI¡p otntrslluI.
p?pü?lrüor üru¡¡el¡prorra.¡uro:rdns
cutd e¡uc o:'rso¡rrdropt^:l: Iáp!¡rdu¡xugmzrtr^ou
rT (tI 8 3¡.C)snuu lop ¡r:cre¡:r:gndns ¿t JpsJporsl.srú oFrsnú J¡ ¡uodx. as,o¡r.r
oln8u-¡¡p ¡o¡r¡¡¡¡
úor prJl?l op¡ruesú. ú,8¡¡¡.s s.prnq soprf¡r
sol
anb
sr¡u¡rtr{
I¡
's¡prouoror
snsgd¿
¿l
¡¡¡lnsanb¡orJ¡¡r¡ orneun ouo: :rq:o¡ ap dú!l) ün
rrsn
epa¡d
.s
s¡prouoror
srsg_odr
u¡op
ror:cdnsor:nr
s¡ndscq
rir:p:oqr
snlll¡¡
p¡p¡ú
op¡t
¡e:oasrp:p
1or:rq¡uxsu.
I¡p
tcp soprlo
¡xsotrnúrl
sou¡.?F üorrtr¡srp
!p
?-I
oru¡ro,pa.ord
F.ru¿lnp ¡op?u¡3.nqIFrodúJl r¡opr¡¡r
?qur rod ¡e¡q.r r¡¡d srprouoroc
srsgedrq cp ior:rrr¡"rp¡oqI. .rqosRrototr?p!ndas(tI 8
'3¡rI¡sE9¡)olrrr otn8urúr otr¡nsuor iol]xrr.r ült.(tr.S .3¡t ¡s??^)otuqrrl.rq op¡¡res¡p
I tcp¡oúororsrcggdt u: alqrsodms oruol or¡r:uq os¡nq t¡ I s?rqgsrt a¡lur or¡rs9¡rrd
"t
ropr ¡i. Iep oftu5"qu¡d
orua¡rc la oput¡r.suiprqnryip un :auodr::uapcndcs ¡z:odurr
oF.srru¡lop sxrq9sx-t1f S 3¡¡I)Ir¡nq $?r3 .p xn¡p¿qou,tjq rp u9¡r!tr¡r.¡tcp ptprrrqnod
'¡
xÍ opuxz'u¡utu 'í¡qDi¡ttrE¡t rsrr¿r¡¡¡otnJsr-rú
p opuc¡rrurrcd
s¡l r8.ds.p'.¡u¡pu¡.s1rsnu?rI¡p ro¡¡rn¡¿cpioqIrp o3rq o1r tonsgr:rdqns
ror:rasrpr¡
'(z'8 3¡rI)orrsotrrdtipplogrcdnsrrm t¡ uc uyrsrrnb h't¡n¡:I sostÁsot.¡¡x¡¡rl
lx¡r. t¡rd ¡¡¡rs9¡r¡dtur¡qu,.u¡ xt.p o:ruop:oecuruFd r¡:oqrp ou,,fiu¡.tg:Rl¡q'purur
snúr¡/odic¡r IopI¡¡onI ,ng:rdns t¡ :p o5q o¡ r sr¡r:p ro.r .n:7ur.^r.
.pcnd ugrrrrsipr.I (J
,{ :I ZI 8 r:i¡.:t)rtnqJpüruq ap roorsodxrrolrur rtu ,t irli)r.}uor¡.rD¡r rt oprunrJl:tbl¡r¡r¡
-orüáu
o¡^¡¡u
sxm?r
sxt.,rzrl,^olu
er¡Lu,.d
uo,rsodx¡
üsf (C,{ J Zr's rBlI) rcprlg}
J.p
s.p¡oq.p srjáfqsrl uo¡ rrrsrp rs ¡¡!r.!rxlu.rxtrDs9o¡d
lg¡.rrs¡r ¡r b¡rnJ lurtuoru.u¡ u.u¡
-ir.rolI¡p rx¡¡{ orrsor.'..I
lr ruorsrlorqs!)¡¡¡dropr^¡tcrrn rp opn'rnund ouro.qFlil s.r?5¡l
s¡¡ o s(,püi ({.,tV ¿I 8 s3U ¡s,r^) $*o¡^r¡u $xqq si t r ,:l¡tr¡,d 'opdt,:.si un ootro|rrrDsi
onsonrd¡ouc pu,purlirot u9s,r!¡,:t¡trnqo!"fn¡rtrI. ro8rn-J.our'!¡oru¡r!'ol^.riuIi prpr^l¡l1s
uor |.¡rñ¡.r I'xirrt .r¡N rf u. si¡rn"{ $P"¡r sol ¡P u9r¡rr.D¡.r
r1.IlurRl()tu.ur r¡¡ün,roJl¡p
.k,pipirtr
\r¡imrlrr¡p prpr¡¡or ns ui xlrqlf is onso rd
rtnqlpüxú rit ¡p
¡,r)ui.¡iJu¡.¡r.
ffl
soLit$Purtq$f¡' iP u9r..ur¡i rt1,¡rrmuoü1,fr(ü!,iúnF$láonliu oln¡ls¡.J
]rp u'|x¡u.r xl
f r|l)torruo¡u9r.¡¡srpr"t os¡¡q ü. ¡sopll,¡r¡su,f'd¡,Lls suqq sd,au l¡! ¡nbroils,s¡+u¡s
l'
rl uo¡ utr¡r¡rdülor u¡ .lcÍrlrsrluár¡r^r1rl.rs. ¡r,lnq|In¡l1u
odrsnrloplr¡¡sg¡rodqns
ugD:cs
. 1 1 ! ' - L U, r t . , ¡ - ^ . ' ¡ J . ' . ' ¡ r ^ . 1 i - ¡ r J , o . , . ¡ r rr-, r, r r "
T
l
r
t
u9ñr¡¡¡¡ rrl (rr'8 8¡.jl¡sF o¡¡rsourdqns
ourl.l r¡nuJ cuo.lx¡rs ouxll¡on¡rúotnrsnún
)
.e osod I
olñq!PuDru t'l aP Drltsg!¡edqns ugltteslo
rr. tt.-,. I T
ó-dopo-- -po,-o,-p',
stt
rl.8o¡n6!l
rol¡q,PuDu
rotñq{saa,oProqv:8 otnrjoof
146
Seccióñ
4: Abordoies
rronsoroles
delmocizoIociol
A
B'.ó
od'.
.d_p-oo
o
o
Fisurc8.l2D" o.d-o - o "
' o
D o o .
L
o o d - - . o C o o 9 o o - o l p o o ' o o
poro
¡e,o
m.nroni.no.on
I
eros
fo.
ror
mov
zc.ón
E
6r..ión
tr¡üod¡seccón de r¡mos ndivldloesde
ne os romo¡de ner!o n,e,fotroio ¡ !e..d..esde su perloric membroncsoF t.tosr.fio .o,re5poñ¡eñreo
60deuneelodo,perórriccporoelc¡dr.PÉrorlo¿eboodef.romenrenr.ni.foObief'eqieosr.n¡s
¡e neru. méirón.iÍr h.n s¡. ber.dosv sonbarcnre mó! es
booksmedicos.org
booksmedicos.org
¡, :. DU'o L: DrnrorDt olr.r orúuq, r. crlDr u.r roFDrr.¡ tl'a
.¡nDU
1)"'!1'rt¡Pfi,ulrr..rurt.t,oti¡,fuLru(,..sJLr.,rtrlrlnq,f!1{ü,,t¡Po:i.n,lotrrh,quo¡)¡ffl
l r u l , , i , , 1 ] ¡ 1 r D n r r¡,irr l )\ . l n ¡ r t s o l n r s ¡ , 1s¡( , 1J 1 )r l i r ) ¡ 1 r r ¡ ru l . r L ( ¡ r r ( lr n b l r L o f l N D ¡ l ) \ , usr¡
r t ( l L u ,os s o . r , a , . L i , ,! [ J t q s , n ls . , s1 ) L ] * ) u r {flr i , l ¡ x , o r r ¡ ¡ s i , l ¡ ¡ s n t r r n , 1r | ¡ t ) k q t . ¡ ¡ , v ) t r
¡(q,rs \,sornru .,ml¡¡r u.riq¡]r rihjl¡, rl ¡t) osrll tq s.t(ltrl¡os{|,$linrrs rk,r sa()1.,¡ritrisr¡r}
arja!)
'ü osDd
I
l 1 : . ¡ ¡ no, lo r ¡ s o ( l n ¡ ¡
ur,!i¡isr:,,,
i : . m lr t ¡ q , 1 ) , n x r, ,l ¡ 1 ) ( , r r r s . ( l . t r ( t r I l ¡ ¡ ! ¡ l ¡ s f s ¡ , o . 1 )r o r l ¡ , , r t s ¡ l )
t
i
.
,
r
,
,
.
r
o
r
o
,
i s . r l ) t , r n , , \ , r L q ! l s , f( D r os r l t , . L . , i Li n
\ J¡ s s 1 n r t . k ¡ . r o i , L ' L (I ( .!/ 8 ¡ a , nr s u l ^ ) ( , 1 , ¡ t , 1¡,1 ) r x ]
F t ) , , i i r F I )¡ ! { i , / Í r ¡ l ) r o r u J , ,si . , , , , ¡ r l L , ¡( ! L I N t | ¡ $ , ¡ ^ ) , r n r f l r t ) s r ( ¡ . | ¡ r , , r ! , r i u , t , r r s r
ttl
rotñg,PuDurD.qqsa^a,Dproqv:8 o n{oDl
t48
tronsoroles
delmocizofociol
sección
4:Abordqies
F ¡ o u r o8 . 1 5
i
tiduro8ló
; "
.
B.
;." .
.*
oD'
-
o o
q
booksmedicos.org
'r 'o
'l
d"
booksmedicos.org
G 81 9 3,j0 soP!úor.soda¡s¡ixo¡4 solntrsru
rl r¡u¡ru?u i s¿úo¡flu.qI?1¡^rt¡ld r?lnqPu!Ú Ptrnq¡¡Fqosea.l¿P¡oqf
sot¡P ¡ortr¿¡¡qn
'h¡sy¡a
vun
oúor
rpr:r
l¡] t¡ou¡rdsns¡P ¡hftr¡n Ig
I¡p stnds.ps¿Ipsou¡^rod p¡ sr
clqrq¡osqr
rnuIluor t¡'rrn
q ? ¡zr.,i uor aslt¡drpr¡I¡á.l.Po¡q¿ll¡'!srDrrtzi.l
rso:)nú¡t ol.n-I (g 81 8 3¡l)
"Fqtpu¡u ¡r¡o¡¡¡odo¡drnd
rn8crrdp ueuosr
?uI s€runsslt u¡pn!]x¡s suru¡¡u¡o,(od¿
¡vru:porqtl
í'(O f tr 81 8 \:jU) o!
.r¡ri{d!rmq¡p oS (G 81 8 8rJ)¡¡pru ¡¡unq u. umns ¡¡o s?ndsep
r q áPs?,!t¡ ! u9t¡osq?trü¡l rP r¡r¡s run u'i.
¡p¡r ¡p ü.5¡roI ugrr¡ásu
r,!¡oruáuotnrslrur
srsa¡u¡nsofrqcprotl arrq ¡s$ruoruglV 8t 8 5rl) oP¡r¡o.outlrolu.u¡ olnrsrlul¡l u¡irr.
r:ttrLI
Ir ¡rg¡ru3pr ¡s u.¡qú¡J 1V 8 L 8 H¡J.s"r,!)oFrsllurt¡PtP¿¡o¡¡Jrsu9¡¡r¡su¡rrlnroclü
¡cd úI I 3ri0 sofllrotrsrPrr\l
otlrstlu I¡f ¡rmns¡t ¡¡lllltrr.+
¡1r.,^, rs oqrl L¡¡ourruorú,ú¡
st¡rrnss¡i¡ ef ouriu(!
so¡jrurxo:dru trtd ourruoru:u otnrslu l¡ t¡. svPúrjo¡dsálqrqrosqt
un urroto. . S u9r¡cú I orqr¡pp snordq Ía rrar:PdurSuonsuarzru:g uor oP¡r¡¡su¡ ¡r! )
.s'on¡nd s. ull
ou¡¡iro¡u¡ruotntrsnúI¡ cnbo orjá.fu¡ str (/I 8 8L.l.s,.^) ¡rnNs ¡l 1rPno¡r
ótt
oloproqV:8 ot¡|dof
rotnq,puour
rolnqqse^
r50
sección
¿: Abordoies
rronsoroles
delmocizofociol
F i o u r o8 . 1 8 o o o o o o e q o ne c e ¡ ed e lo b o r dea . e r b o ¿ - o o ¿ b r o o ' - o A S e d e , . o
io o.Bseoo.o! o
oor-o
el;,osoeon
. - " e c ¡ o s so e r o e l e
{ | n-¿e enf.,éóbsó,.óna r¡.v¿s¿eló insercón.orrodo delmcculo meñrónono.
C tueoose Dasoa sururoo
ro - .odo .-.- o ,
ooo D )e oo o'
E Aporenctdespuésde atór os sturos. F Se.oóco veñdoeó$co de so9éna finalde o. Íugio
booksmedicos.org
booksmedicos.org
g !o rras ol ua ol|]6sardas rol¡q pLroul-oroduol!o rDlnlrljo o
eP se DProqDsol sDf uroloLrD
sornlrtutsasaluD|odLurDznrr!eg3p sopol,{ olnq puDLI
ol ep sarorelsod sélo 6er sDl réuodxé Dlod uDéldLUa
as sotsésopol DluropépltI ,(
rolfq PuoLirorter
lolnqlpuoulqnssaloprogo sol LrDtD4
as uocres olse !l .ofrdxé as
ou é oProqoalse lonqpuDLUsslLrJs
ol ap ofDjsuD4uolorsodxá
o ue socuroloLro
so6sér ,(oq ou so. anb D op qec .opoproqo rDlnqpuDuruo 6er o op opualp!édap
o ,o or -o olo o' / - to .r .o oo ro . .oo o o,o o, eo
,-,d ,_ ,_ opo 6,.,¡
e L o r I o o L o| o . o ¡ r ,
b é . o p , o o o, o o c , d . o c l . e - p _ , o o , q p r o - o
I
o
ElnqrPusur
3l aP
salBrJBJSusJ]
sefuproqy
I{OIJCgS
booksmedicos.org
'ol¡t'D uor¡}i¡
%t
's"9'9 s'l¿nP:l $,* sol
I s¡ul1l s.¡ uor.r ¡u %6 :(1 6 Brd sú¿¡ soP üor'ú¡r Eo¿91(¿6 9¡J
uu'r)d rl rf
\ ¡ | n t . p l r ú . : lr p u f r : 1 r r lP¡ ) r r Ú r I f r r f i r J r I ' n q P L '
o o , ¿ r . 1 , " " . 1 . 1 ¡ , l q "3 f r u 9 1 1 6 : o d o p r ' r ¡ r : : o P ' F J l r l ' ! ) Ú ' r r o d r r u n ¿ l P t l ¡ ¡ r o - r
'¿lnqlPu¡ur
¡l ¡P ¡o¡r¡Jur:Poq IáP orlq¡P-¡oo
b u?PmnuoD sour'ru¡l
u¡. 5 1 soucu o¡¡od 9rs: epun¡ordsvu u-oI¡::srpII f uoFDur ll
' . t r . . ' u . o 8 ¿ p l r e' .ol r ¡ ¡ p P r ' h u - I t u J ¡ l ¡ l ) r l ¡ l I P u f J P l¡ f r o u ¡ u ' ' p r o ql ' ^ n r r ¿
rr.1u"f p¡l Pr'qrPr¿r"lrz'r'{cqr¡P¿:l
-.';,"'.q'p',:;''u"
""nrr,ürrlrr"l
ctu'tt ¡'ooolr L ^'- rrjrr
P r r"d
-",,",r,'r''. ."
1 N " r r P I N ú t o u ¿ - 'I
"rutruu'
oru" ioua;u¡ 'proq IrP oreq¡prod oputstd pur:iru r¡icltei¡u rú¡]rr:l
*.* 'i1".-"1"
"p
¡ 'l r o r ' { u ' ) P - u q l ' D u r v q Ü r u o ' l P r ( ' l ' r
r u - ú - r u or ¡ r t l J ¡ l r r J r J \ ) P r r l L r o ¿ l r l ) P ¡ o L
- f - ¡ L - rr ' t n . t , p uu' r u r - r ¡ . : ¡ e r r ; ¡ u " r c o w r d ' r r r r ñ r x t r ñ ' Ü J r ¿ \ L u ' J n r !^ q ¡ ¡ r ¡ Z
oq3!PrP s'lolrtrrsrp
rliqrPUr!L¡tl rP ro¡r¡lur.Foq I. r¡qos on¡?u F uorY¡sou oPnls'
. " ' , . ';," ' ; . , . | - v r . r f r p / 1 r \ o r ^ - ¡ r r v ¡ p L " P U r ' r l d ¡ F ' J P r " r l ' Pl l¡rñ' oJ r ' y L' {{ \l I¡' :r n
l
¡ r . q J p r ' d u l r '' \ ' q f r ' r l r ' r ' ¿ - ¡ r ' r l i q r r L s J r ' : u I '
.r""1 .,,; ;"j"' ,P'""
t,p
s.o'r
xlus (L6 3IJ $'it^) slruos¡¡d
iii,"'i- oopp qq",c ,i"r:,usu'qa¡ *''svl' "e'r''"s1p
rsrdor'u:u¡c mb opjll'Yl
,1 .P rol¡¡JurcProq
I'P ofirqcp
fnu, ." o¡e,,:¡ng¡¡uttu
:::l
'u,pIJ'u'l .lnqrlirftltr'r'rpr'lnqPtr'Lq1\irprolflJr/¡l'¡-r'Jr-'rruJ¡Irr¡üJrlqÚ
r"¡-rufrulL!úlur'l¿ lrL) 'Tr!J uo r'us¡ :\'IoqJ
".'-"""""'¡'p't'"'rr¡',-drr
'l
''
' ' " ' ' l : n ! rr r ' l r l r ' f r
r . ) r , ¡ J r r r ¡ r u- l r r r l n q r f L r u " " "
"i,.,..qq"ln."ut-b
uILur¡
. ¡ ' ' u , , " n . " t ) p u r u . ) pu r r q ) P" d f ¡ r r ' l ' P r ' d ' P U I r s ' ¡ ! l ' r u r i r r ' r r a ' q r P U " :
r¡\Prltr'l'r\r'rú¡ul\')nD\!r!¡'l
r i r u ' r . : . . . ' -n : , r , t' . . ' ' r ' , ' f , r . r ' " " d u r r ' r u r : : ' n
ourDd
ol^¡eu
laP lDu!6¡Du¡ ¡DlnqlPuDlu
lorto,
vlworvNv
vf,rcü0urno
'tlnq'Pulu ¡11.P roü.lu¡ ¡Proq
'r i¡ u ' r ¡ q ¡ p ¡ ' . 1 . \ ' r , l r 'r . r ¡ r 1 urr. ' ^ P u r t ¡ u 'r'' \ ' \ ' r' u" nuo¡ r lr ' ¡ r ' ' u ' ' r ¡ n u P : 'f "t Pl rr ¡P' !"ql :'P, "! t'
'"
P'¡'1'rt'u:(
'",i :.
t . ^ t ; , " ; " ' 1¡ ' " ' " ' , " ' t
'
' l,lll
,'' '.,tr'"'o,":,". ¡l 'Lrrr''"{ nr",nlrn'ru !rrr' ro \r'u ¡n ¡Pfrrru l'" ''l i lt""'l
\D¡.4 ! ¡n pl Ltr \a
.';t,,r'p"i;
'"
,i
¿ap".¿t 1t1 ñr'rl/
""a
lü4il u: uñ ¡r-
oLU", J.'"rr", ¡' '
-¡," .i.,,"r' p,"'¡.'"¡ 'p " '" v -rlr'o'r'!urq'' ¡r"úr'qrlf
JglncID-UrLUqns
t
I
l.l
el?PJoqv
,L
154
oe lo nond'b 'lo
Seccio.5 aoo-ooi"s I'onsfocioles
tiouro 9.2
lo
I
F i d ú r o9 , 1 D
D
.'
booksmedicos.org
¿'
'
rL o
b o
o o
" ó ' '
"
l
booksmedicos.org
¡usDfld olntrsrú I¡P xPulqord q ¡r ouo:r Iu¡$¡.dns
s¡sr¡soú:q rl r ¡lnqu¡uo¡
"rxd
¡oü rS rl.Isodur rrl¡
¡¡rli(] ¡t ur oruu llrrot ¿ulsru¿ u¡s .t(¡rlrrsúorosl.\ l¡ ¡utr cPrnd as
r?lr ¡rq¡ud ¡t oP¡.,.1( I :olnPuor ou ¡s.1tü¡orJP¡nd trorJ o'ÚJU IaP r!¡I5ru¡ ¡"lnq¡Pu¡ü¡
¡ss¡rsou¡¡q
¡úrr¡ ¡l .nbrod¡rúrsq¡d olnrs+ú¡IrP lPonlord t¡xr xl o¡ ás¡rrolotru¡r¡eq4 oú
¡l ¡¡Pn1:¡rr¡rd oJulrrürqnsI. rü r soPrl¡¡.{t¡rltrol ¡rs¡}se!1ruotr sr¡orJursooost^ so'I
"
rrr¡¡trP¡ 1l¡rq s}r¡ Jntuolod.s ¡nb qq¡sod s¡ or:d'l¡¡uo8 olngd¡ I.P
"urru¡
¡od o/i s!.o.t ro.l ¡sr¡pu¡¡r¡ .nb,úrtr ou ugrslJu¡tl'Fmog oF:Jü-¡I.P crurl¡P rod s¡PtzlI¡J
rl ol¡q¡ rtrlxl .sr¡Pt¡¡rr
ot sr¡[lirit 1r1?dotnSu! oLl f r ¡rL¡r¡-Iqrsa.nb lrs?rl ¡n¡¡l¡!
"D"¡{
¡luuo3 o1ru3uv
p
f't¡ruo8 ot¡rgu! I.p ¡unu¡ rod d s¡¡rJP rod .nrzu¡úor ¡!¡q¡! üorsrtrrntl
¡n¡q rpui,rx¡ ¡s .nb ¡rnrr¿t rLn rrtd r¡tnqlPúlú¡ roorsodre v¡urd rnrnbcr ¡s ¡nb rou¡l
-r d¡n¡r !9t,sot1 ¡rt u. rprnropr r:n:rnr r5urr run op oB:q o¡r a:rq rs uotsout tr¡
rom¡r cproq 1ll¡ o¡zy'a,raarr3tl¡
lod-¡ortr¡lg ^ u9'r¡nP.r ¡l oP
¡: ohclcp iod uD ¿ v g 1 os¡e¡rl ¡I¡iqrP ugtsr¡u¡¡l'or¡xr ol
u¡Ln5,srrr¡s ¡¡L ot.pN¡r:uc rod stu rnbrqn csqnqrpunu q cp o¡l?m p nb r¡lrlr{ (,rl\lhl
ui soprtrofrtrou $ltrnbt o srro¡r¡r$d s.rl¡.lP !N s¡rl'¡I)rrl u¡ sr¡l¡Dro s¡rmtr¡¡JJ'.¡P s¡)
oruirtr,r,rlds¡P ¡s ¡od srllr1l I,P Ir¡D.¡c^lrnrlrr 1:lLrrrort .nb s¡qnq'Pulrur slrrnF¡{ s!'l
od rrpm:lF urperd:s sruonnrt
¡o8¡i ¡l r¡rtll's11''.'3P
1)Lr$.)i! r.r¡,! ¡s¡1r.frors¡lt¡
$,qúV!i,(U|u¡u rt ip ¡o,.Lqu,¡t¡oq Ir ¡tzu1,r¡,if ¡g IJ uor u9¡¡.sIP rl tnxlrl:)ul¡srP ?l lr¡s
.rrF ¡s slur sl!}ui!ú oruxl
rofnú'o¡utlrn. ¡n:irld I¡ rl.t¿nrd o ur rnq¡f rod ti9ls¡rul rlq
r¡ ro.1rou:rlut,juur r:¡rl ft I r¡¡{t ro¡rrd¡so¡ so.l ofrrlirs u¡ lrn)rqo r¡irlr¡¡ 'lP (ri ou¡sror¡r-l¡r
.lr¡xt nsr v)l¡¡Lml u¡r.(,r ou r¡nq¡u:ur q rp olir<p¡mrtryrn¡ s¡n:lrrldsolinb lrylis .¡b llTl
rrlrunr rnia¡<l ¡r r:¡r¡:.ntlo o:r:r.rt,qrs uo's,¡!, trl (,1\nrn.ul'\-¡r ¡l(¡sL^sol¡.u zr¡¡r¡1trlun
xrsi rP ¡nnrl.P
¡iP¡n(I ugLsrrtr¡
rln(lL¡nnauqmuqui,s ¡,t ur uoqnro rs mb sourtr I csrlrTrlursr^
¡o(l s¡o(,rsu.rF\)t.n(lu. r¡rs:s¡n¡¡¡.rl(ln)!¡l¡ u) srrsil(u r.s uil,o¡(l rr|trUPolu¡1:lif ¡,uiltrl
.f¡trI tl, s:t.tr.n s\)¡(l s.uo,s,.!¡ $rl '(t 6 iJrtrl¡s,l^) oLlin) I¡P .n¡-irrrl [] l:L¡¡:ml o uo sr'¡o
q r ¡ u , r l u o r s r r u r r rt lr i ¡ r l R n n : Lrirrrn ¡ r ¡ r O r r l n ( l f n r u I l i | o l
¡ , 1¡ p . ( ) , . , ¡o.,t¡ P t q
:¡,
¡
,
L
¡
q
J
l
)
'
n
r
u
,
¡r I rortrFls( ))oir^ l¡f uor¡¡.iu! l1 ¡P s¡ru¡irrur:turs ¡rtlrr ¡
rtp¡.rx1or: ¿r 5 1u:q rs u!)rs,),11
uor))r¡lsuotosD/\ .{ u9!s!tu! ol aP uglr|rz!lDgas '¿ osDd I
1 ' t n r t r t r I r ss. ¡ r so ( 1 1 ilt¡ 1 )
i,¡ui¡!ü¡¡o(r l¡.r¡^ i l1rLI10rrL.o Lil) {,rtr¡Á:rrl. ¡.ruitrrl'!u¡tr1 nr7'llrnsi^¡r (ru¡rlnir¡lr: !111!r^'l
r:L¡o¡.rr,t.r¡p r¡und so\I SI-D.I,iqltrl¡.k) r,l ¡1, olrqgl l¡ rtrriu¡ ln o rrl¡k) lrl ¡¡¡ sr'uu.rtr¡
'.!,,.,itl¡ oq¡lfr:)oq rt.p r:.nsrun.rr,1rrn1op rorlasriútrlYr orr¡¡q¡f or¡iinrrnb o(lun:) li u¡
'.m|qLrnNu $ran,/otlrlú1r urtr.n(|, i¡b sr:rii¡.¡1.
r,¡r.f lr¡rnurf¡)ord l. oPor .nm¡f iei¡
t¡
otlxr ullrqr¡ 'uo Lrrrs¡r ll .nrrnP s¡l,rl trlr) q .rqos soü.u¡r'¡¡1{utru¡¡¡l.r rp *lunLl tr ¡
galDPue^ /( uglto¡odo¡d't
osod {
rcrN)lr
lupru¡ ¡ln¡-¡fr¡u¡¡ ¡l ¡¡ rzr¡:oI+unl r¡rqllu¡ur
qnsr¡r¡ru¡3 rl op rr:gnrlnsrl ¡f sl ür ¡ ¿1.¡o)
I¡D¡l lu¡r ':l \t¡trtl ¡L¡¡r'n:¡l.P ¡Du¡r¡l1|
¡ftroqI'P tu¡"Üá
V (2 6 i ! 6 sSU)1D.¡n r¡ ep sr'rr:¡ rod r:rsaor:d'ro¡r¡Iurrlrlrq¡Pu¡ur
'rrln8utr
r,rd ¡,.,,¡ r,u"¡r" q a, ,,!r,dwr:r:as'¡r:mi o1ro¿ oio Í zuru r¡ rrur op8ug p ur
u,¡^ oubr ¡zu¡,üoJ a,r!r r¡ :¡ rsorer r¡Lr* ¡rlrrurJd¡l sJ (rou¡rdl lxrtrrr)F'.r'l 'xIr !'I
lDltol ¡'ua^
'lso¡¡¡ors¡ us?trl¡qtPutú¡q ¡P ro¡.I¡r ¡PJoqlJPnupü::odipr4 r:uut1:p a¡uq:¡:od
¡rn¡.nru¡ áslt¡rtl !ü¡¡rt ¡'I (Z 6 Í l 6 s:Jll) o¡¡¡ástu¡ol'Ls¡l!t¡I¡P ¡ouarur áPoq IJP¡oPál'rlE
qclrsns14¡lnq,Pu¡u¡rl.P rouaJur,slurP¡oqLrxrü
lLnglpr¡lu¡¡l¡f ¡,unrxe¡Lrq:¡({nsrlarqos
upu"n","¡.,i'p* uq* F ,|:s r:¡npu¡S11a¡ sryr r oP¡mrdo FLn! 'P rp¡ls¡ !!¡n ür t¡r$l)
md so¡r :rqosuur o:l:n¡f oaplo¡t¡o¡¡sÍ
q
f.ip"- ".g,"a"s r¡ ergos:rpuersa¡
'rq¡rrt rod oñadr¡ nS
"."
"i'
.lrü.n
,or¡Jrsod
'.j
..,',,9S,p
,o¡-1'",
I¡P upuryord¡¡t¡ r.l qtr¡n¡or
"p
'¡tr¡¡ct ¿tuo¡ oqr¡irs¡¡rurrs¡q
urtr¡l¡r¡rqurt rytq:39¡p
oF¡ruoiu¡'llngf
"ú"lrPfrp¡tu
¡s p.nr.¡ orrriur nsL,¡¡rnx-l?lr¡r¡rlii rturrrn Ípu9n::trraur r¡:psrp eur8uo:s:nbsgnJs:¡1
oyelw
loltot
99t
sroProqvió ol,r|oof
rolnq,Puouq¡s
t5ó
de lo mondíbulo
sección
5:Abordoies
rronslocioles
or de o
¡¡ouro 9.3 Dosóreosde os mc¡ onesrbmondbucres ncsión,4 core plra eo o bode rnfer
m o - n d i b ut oo n c i s l óI nc ó r ep o r oe o o e s r ó
e n o s i n e odse r e n s ó n d e o p l e , e o o d ot o n c s ó n B d e o
ú n oc c o l , zm e n ovs3 b e e n o m o y o rdi oe o sp o c e n r e s
) Pqso 3. In.¡sión cutáneo
L¿ incisión inicial se lleva a cabo a travésde la picl y tcjidos subcutáneoshastael músculo
platisrna(vóasclig.9.4A).L¡ piel sedisecaenérgicamente
con tijerascn todaslas dirccciones
para facilitar el cicrc. La porción supedof de la incisión se debilita aproximadamente1 cfl;
la p¡rte inferior se debilita por unos 2 cm o más.Los extremosde l¿ incisión se disecanpara
pefmitir retr¿cciónde l¿ piel en la p¡rtc antcrior o posteriora 6n de Nmentar l¡ exposición
mandibulü. De est¡ m¡ner¿,una incisión cutáncamás corta puedepmporcio¡ru una extensión de exposiciónnás gr¿nde.llntonces,se alca¡zala hemostasiscon la clectrocoigul¡ción
de los vasossubdérnicosquc sangran.
> Poso 4. Incisión del mú5.ulo
plofismo
cuyas6bras
La rctracción de los exhemoscutáncosrevel¿el núsculo platismasuby¿cente,
(¡ig. 9.a B). La diüsiónde las6bns sepuedereallzarde
correnen la paftesuperioinlerior
m¿ftra cortante,¡unque ün nétodo máscontroladoconsisteen disecara tr¡vés del músculo
platism¿en un extremode h i¡cisión cutáneacon las puntasde un hemóstatoo tijeras de
Metzenbaum.
Después
de socav¿r
el músculoplatismasobre1acapasuperficirlblancade la
¿ tr¿vésdel músculo
fasciacervicalprofunda,l¿s
punt¡sdel instrumentosehace¡retrocedcr
platismaal otro *tremo de l¿ incisión.Con el intrumentoen h ca¡aprotundadel músculo
pl¡tisma, seusaun escalpelopra hacerincisión del músculodesdeun ext¡eno de la incisión
cütáne¡al otro (vé¡sefig.9.5).Los ext¡enosortáneosantedory posteriorsepuedenret¡ae¡
en serieparapermitir unalongitüd de diüslón del núsculo platisna mayorque1¿longitud de
Una vez dMdido, el músculoplatisma se contne de rnodo pasivo,erponiendo la capa
superficialsubyacente
de la fasciacenical protunda(Fig.9.5 C). La glándu1asalivalsubman
a t¡avésde l¿ fascia,10
quenFda ¡ formarsucápsu!.
dibulartanbiénpuedeseivisu¿lizada
booksmedicos.org
t9l
booksmedicos.org
'l¡ll ous,l¡d o ntrsrru
€p Dpunló,d
órDrD u. ú9sL.uL
o .p roróFodopD a uéré^épénd
Dó.]
odPupo o oPuérqn)opúlorc o.t^ré.!.soJ o ap o )!1,€om
ostoDolou€^DtlJ:,cjst ,Dngrpúouqis
oPooo.o oq
o - p ' o o d . " o p o é . l 4 o l o p o l o L s . o a o t ' .-s e P o J o r b o)rooo . o - - \ " . o
6 b o L . o l d o . r q l p p ¡ o . . o é . . o . o . . o ) . c ' p c p o . - ó - p o .o . 6 o pE. r . o ó r y Í . ó . ¡ ñ l ! J
óP.oro-oóboo:E
a u ? ] n 4 m o p r l éar d
ÁD r o r o s LoPo F e n d rocu s r o F l q n . s f ú
d p ó . e , , é p . o qó o P . o . o d e . o ) o - . 9 ¡ . r
ol o
' r.óf¡dóP,óó.
i ó . r ) ¡ o to ' . . o o o ) . ¡ - c p - - | . ó r o o - . o r , q o p , r I- o d o é P ¿ o . . ó ó ( . v t . ó o ¡ n 6 t J
rotnqrPuourqnr
aDProqv:ó otnrjdof
158
Sección
5: Abordoies
rronsfocioles
de lo mondíbulo
t Poso 5. Disección hq¡iq el cobestrillo mus.ulor
pterigomoselériao
La disección a través de la capa superfrcial de la fisci¿ cervic.rl profunda es el paso que rcquiere
el navor cuidadodebido ¿ l¡s €structur¡smatómicrs con las cualesestáasociada.Casi siempre, se encuentranla vcnay arteriafacial cuandose abordael áreade l¡ ranurapremasetóric¡
de la nandibula, asícomo la r¡na mandibul m¡rginal del nervio üci¡l (véaseFig. 9.6).Lo
v¡sosfacialessepuedenaisla¡ engrapar,dividn y ligar si interfierenen eláreade interés(vé¿sc
r o r g i ñ od e
o r e o c ó n . ¡ o r ó m . o d e o v e i o ! a r r e r l o r o c o * r o m .m o n d l b ! om
F¡qur 9.ó A usrrocóñ
hostoe borde nferor de o mordib!a y múscro
niviorcco vnóduo ¡fdco sulnond br or lpremoserér.ol
ñ.rere,. B torosraiiode ós vososfo.ce5 /¡r'1r rcmosnon¿ bu.re5 m¡E noes de ief'o foco lvr/l
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o.olorerro'/N,
ro¡qpuoú
ICS/Jo¡qpuouqñsoñpuo0Á/t¡llr1^téporaouronqpuououorlvtl
'lo olo'¿l
q o L D l uo P . u . P u o) o ¿ o ¡ P o l o D oo o t \ t / o q p u o ú q ( ó o l ! o P o ! é
-p o 6D. o qpo
ó t - . Do - . . - p . o ¿ . - . o ó D 6 0 o ) . . o a . a 9 . 6 o r ¡ 6 t t
rotñqrPuougn,
doPoqv :ó otnrjoof
tó0
de lo mondíbulo
sección
5: Abodoiesrronsfocioles
oGlddos
de o orreri.yvenofuciaquesepuedensory d "d r
F¡guro9.7 fotóg,ofios
por 10generalno se
posterioren la ranuraprcmasetéricai
Frg.9.7).A1 abordarla mandíbula
se
retr¡cn
con
f¡cilid¿den l¿ Parte
si
se
encuentran,
estascstructuras
vasculares
encuentran
;
mandibular
marginala veccsse
cuidrdo
porque
la
rama
sedebetener
anterior.Sin embargo,
posterior
a
la
ranura
queestá
hsla inferiora la mandíbula
Pr€masetérica.
La dis€ccióna travésdela capasuperficialdela fasciacerücalprotundasere^lizacortándol¡
y socarandoconun homóstatoo tijerasde MetT-enbaumDl nivel d€la incisión
conel escalpelo
estarpor 1omenos1.5cm por debajodela mandíbulapara
y debilitarniento
dela fasciadeberia
ayrdara protegerla ramamandibularmarginaldel nerviofacial.De ta1manera,la disecciónse
inii4l,segn\d^de[,.disccción
rcln a tlaús dellf':scit at ipd dcla inciiióncütánea
Poraíiba
con
frccucncia
se
Durante€stadisccción,
h¿stael nlveldelperiostiodc la mandíbul¡.
Penetra
la cápsulade la glándulasalivalsubm¡ndibular,y serctraela glándul¡ en la Pa¡teinferior (véasc
denso(Nódulode
seencuentra
un nódülotinfáticosubmandibul^r
ng. 9.8).Por lo g€neral,
pane
superior
o inferior.
y sepuederetraeren la
Stahr)en eláreade la ranurapfemasetérica
justo
anterior al nódulo, c¡r¡
Su presencirdeberiaalertal al cirujano sobrela dteria faci¡l
profunda dc la capasuperlicialde 1¡ fasci¿cervicalprofund¿.L,r r¡ma rnandibularmarginal
del nerviofaciarpuedelocalizarsecercade,en o justo profundo I la capasuperñcia]de la fascia
cervicalprofunda,pasandosuperficiala ta ven¡ y arteriafacial.SePuedeusarun estimulador
de neflios eléctricoparaidenti6carel nervio,paraquesepuedarctraeren la partesuperior'
estaramade1nerviofacialseubicaPor encirmdel áreade
Sin enbrgo, en muchoscasos,
y no seencuentra.
disección
La diseccióncontinúahastaqueel único tejido que qued¡ en el bo¡de i¡ferior de la mano c¿besdiloPterigomas€térico
dlbulaseael periostio(anteriora la ranuraprenasetórica)
(posterior
a la ranür premasetéric¿).
, Poso ó. División del cobesfrillo pter¡gomoseléri.o
y disecc¡óñ
3ubñoseiérico
Con la retracciónde 1ostejidosdisecadosen la p¿rtesuPeriory colocrciónde un retr¡ctor de
cint¿ incha, iusto debajodel bo¡dei¡ferior de 1¡mandibulaPar¿retr¿eflos tejidossubmmdibularesen la partemedial,sert el bordeinferior de li m¡ndibula.El c¿best|i o pterigomasetérico secorta directoco¡ un escalpeloa lo largo dcl borde inferior, el cual esli Porciónmás
(véase
en la superÉcie
lateraldc 1am¿ndíbula
Fig.9.9).Lasincisiones
ar¿scular
delc¿bestrilto
en e1músculomaseteroproducencon frecuenciahemonagiamolesta.Es posiblemayorexposiciónde la mandibul¡ por retracciónen se|ie de los tejidos de revestimientoen su púte
anteriory posterior,pe¡mitendonayor exposiciónde1bordeinferior Pd¿ i¡ incisión.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o o - o é o ó ú ¿ d 1 o ' é r é oó
,ót é. é.ór'D.¿
.ot¡.ooo o?.o5 . ¡ ó ¿ o . ¡ q ¡ p . ot l L ó ¡ ó . ó .
^o-ooq¡¿oróo
_¡
sD ap u9r.orr., o 3p s9nds.por,+ésóuób!érdo !$éqór ép s?^orro !9 s.u o op u9.orrsi tv ó'ó dñDH
ltoDolo^réo
époubrou
rotñq,p,ou
oúor/r1loreresou
on.sru'WW
ro",r,.U,"",,"'#'::1,:lii':?,5¿
óúóoó
o o o o ^ ó o ' o o - o ¡ ó a ¡ó ó . 6 dt éó . < ot.s . o q o . ó o ,
.ó(9ó. ó óbé,
s ó o u o o o ) é ) o ) r o t o ¡ p o _ é o a ó o o ) oo ( o u¡ w d ¡
, u t ¡ p ( ó ó , o , é o ) r ut of c, )r $
p( o t ú o - - é s p ¡ p o o ¡ p o ú o r or )o ) o , q t 8 ' ó D ¡ n q l
1001s
Blnq!PUBU'l
r9r
rqnq,Puoüqns
a oProqvró otnrjdDl
162
s{.ió1 i: abo,doip.
1or.fo,ioh,d. h mo"d,bulo
B
Figurd 9.9 litrrri,,..r¡¡iB f. or oti..e ..b€:rr . prerlomos.rÉ .o etaer.
.'¡r., d. . ¡¡.¡'b!o i¡.. ¡Lnren.oi
f ir
',e!
¡e r.5 ó' ,1,- i,
lll cx¡rnr con¡¡tc rlc u¡ clcvr or'¡critlstico,snnLstn r l, lrrgo rle h hnginnl dc h in
cjsjónfcfnistic¡ frrd cscirdir cl r¡i¡sculor¡rctc¡o ilcl nrnus l.rtcrrl.Sc ilcbc rc¡cr cridrdo dc
m¡ntcncr cl clcv¿dorcI cs¡ccho co¡t¿cto co¡ cl hucñ),dc lo co¡trxrio sc lcsiom cLm.lsctcro,
crusrnrlo hc,norugir y hrcic¡do diflcil l¡ ¡c¡ ¡cci¡n¡dcl tcjido lcsiontdo.'t<,dtJr su¡crticic lrLtcr¡l dcl ru¡rs ¡¡r¡rlll¡ulrr (incluycndoh r¡rilisis erluoidc, 1'cl cucft¡), sc l,ucclcncx¡oncr'
r l n i v c ld c h c r l ¡ x u l rALl ' M ( v ¿ , ' s ¡ci s . 9 . 1 0 ) ,r l . r t l r n ( l (ol c c v i t x rp c r l i ) m rl ¡ . i v i ( l ¿ ( lo n l ¡ 1 o
l)rLC.i
l¿rqoclcl írc¡ rctro¡¡ol¡r, si cso no sc rcquicrc.Llnr vcz quc sc hr crpucstocl múscL,L{)
::-l
;:.'
a¡suro 9.lO
sr..ón A.cnespo]d;ento
e c e r p . s i . i ó no . r e i i : o . o ¡ e . b o r d o e : u b m o n ¿ b ! . r E
¡otroctordeccnose.o...ena,onur.5qmo¿eo,eslon¿oeroserero,pcróri¿oy!i¡o5n.efci¡er.lo
e¡.oi'.:ón m.ror ho.i¡.de¡nr.5. ..ro !.r . rer,...ói er esodné..i.i
booksmedicos.org
booksmedicos.org
ua^.,,é,
o.poubsú,n!D,
Du. q,a! é,op.óib,o.pr.e.,
rr ."p.,u. .,",", "p,;;'Ji:r'ii{T,l'"":!
'scrrtou¡rds¡rú.¡psotáp s¡.rdr soJ
rp 'D¡¡r¡ou!¡uoru¡lu¡ru'rro.+I¡p .trs FntrP ,(C0r'ó t,.:I)ornrM¡u¡ú¡¡rtnrs¡^o¡¡¡u oF.¡sr,:r
{rx
s!¡! oStV
Ir ¡ruorsrt.Nr r ?r?dop"pnrr¡rs.rár¡ ¡s t,rqrpu?uo&rni i¡p ¡rr¡¡l¡pl?¡,,¡r?q
'(rT
6 3¡J rs¡t^) (\rip¡ouilsrrnurr op ropt¡lu 1ru,r¡I.p ¡o].xr1.r)x:,!Lou'8$r¡n!¡¡¡lui
oPr¡nrrP'i
ror)\r¡r.ru¡ r,Pur.tl¡sur
¡¡IrIr¡Josor.r.s?ú¡otnrsnlut¡p Uof¡rr¡rrrt-I I¡¡o 15o.nu
rl si ugr.r.s'p.p 1:rryI¡p IlIo p¡pr r. ¡l?¡rdis inb oprlir or¡ut f¡ i¡rtou¡orlrrfrrl l¡p.¡opxu
o
q
e9l
o
g
, |
b '
.ó
I
I
Ot.ó D¡ñ6,J
rolnq,Puoüqn!
s DProqv:óolnrjdDf
tu
de lo mondibulo
5: Abordoies
tronsfocioles
sección
F ¡ c u r o9 , 1 2
e -o"
oe
. ór E Ú o d E r p o n _ o '
ob'rlope 90'o'€" o
dodode ". o l-
I Pcso 7. C¡e.re
Los músculosm¡seteroy pterigoideomedial sc sutur¡¡ juntos con suturasreabsorbiblesinesdilicll prsarla agujade suturaa travósdel
terumpidas(waseÉtg.9.12).Con frecuencia
músculopterigoideom€dialqueesdelgrdo en el bordeinferior de 1¿m¿ndíbulaParafacilit¡r
cl ci€re esposil,leescindirel extrcno del rnúsculoParaqueh agujapasenás con mayorfacilidad.
L¿ c¡pa super6ci¿lde 1¡ fasciaccrvicalprotundano requieresuturadcfinitir-¿.El músculo
sutrr¿ssub
[email protected] 12) Secolocatr
pl¿tismasepuedeccr¡arconsutur¡re¡bsorbible
cutáncasabsorbiblessezuid¡sde sutuJascutáneas.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'(St
6,ttI ó s:t¡J rs¿?)
3l ?rull ¡1.¡trtd¡s
?t.luunP zI¡¡¡P ntáPnrn¡rl¡ruortl¡tzrur¡u¡ú x¡ndugrsr¡ur
ug¡r¡rzu¡x¡¡r
ep o,dr¡uudp rsn oporgúrp¡J !¡,uroJ st¡rx^ú. iouJ-Iu¡oq¡l t¡ ¡pi^,p ¡tqisodstr
"Fq,¡P
¡xu¡I¡PopqUn.PÚ9¡trBodx¡¡t¡¡¡u.!!¡n?"nd.¡¿Inq¡Pueu¡qns¡¡¡'t.u¡s
t'f
uo¡r¡u¡quor u¡ s.r.^ r ¡P"sn¿¡qoú¡u ¡¡¡o s. ro¡r.Jt¡ro¡qq IJPtr¡B¡Iu¡ntruers¡^rP
(r) (rr'6 s¡d ¡$? ) le¡s,rür
mry I, r¡rrtl ugBrJu¡¡l aPut rrr,srrP
¿I.p ror¡aru¿ug¡rrod?l ¡qns .P.nd oun'i¡u¿ruoru.uqns
.p orqu¿tr I¡ ¡q¡du¡orx uáPándrnb salq¡¡s.pur s.'r¡In¡tr sq áP s¿r¡n8Pm¡¡úlla t¡¡d
¡osodr¡u.
'¡¡uáP¡. s9ú
-¿rrsoru¡¡tns¡¡zlf¡r:)n!l
lc¡d¡l oPu9¡su¡¡
ep sEáuIsq .p u9n.a¡p r l xLP u9tsDu¡¿trnb z¡¡ ¿un'o&tqruauls 1tI.6 :tu is"t¡) t¡¡¡u
u9¡$.¡¿I
u5 io¡¡Jlueou¿drl u. f ¡x¡prors?ru
otu¡luqnsugrtár €¡tr¡q¿p¡¡nbrrrlulol
"un
"t
ugrrrsodxa
ug,sFurP.IráPuárx..PJndos¡F¡¡r¿i¡scl¡
¿D¡rtroua¡sod.rrd ¡it ú. .¡¿InqrPu¡uqns
roftú uE¿ rrtqúodsrps¡uondos¿¡it^f"q qnqJpu¡ul,t 3p uor¡Fod$ iof"ú ¿rFJo¡rt ¡S
ünÍKNW' Vl lO
slfvoüo€v
dotü Ntlodos]v sooloNlrxlsluvlnsloNwl{ns
99r
érDProgv
:ó ot¡rJool
ro.q,PrDúqns
ró6
de lo rrond¡bulo
I'onsfoc,oles
s: Abo.doies
sección
F¡gurc 9. t 4 . r o o A co o m d ' e o o ' - or de o , o ' b o d b o
ó io o eqo 'b c'o'o oe
h o o o r e o o n m oo ' d e o , e o p ¡ ' o . e i o
'o'de o Ó' r"ro¡odo
o o f eo d..
loao'.-.
"o. z, or so l @ o :- o. d - . ó '
ó o s_ i o
io' oodoóbeoo'c
'poé'B
oó
od"e'o
i eéoó oé ' .r d-boodeo
o e o , i . ¿ o o . O o , eé . é . c e e ' e - . p o
despuésd€ o c ruglo.
re dos. D Cere de o incÉlón.E Ses semonos
booksmedicos.org
o.6ooi¡,o,,o
booksmedicos.org
o o o o o q ó , -0,... . " 0 ? li "; l ; , 1 i ' ; 3 " " " 1 " " " " 3
-oo o i,"
d -'¡ od.--qo oqó --P.peó o
ó
o q
o o q - b o - p ,"ór .o .o- o, o- o o , . " ' o o o o o
9
P
. o , . o o o p . a , ó o ¡ q oa ' p P ? p Ó L d o u g o ' o
'Óv
oPo'
oo'onp -olo.o'e. -r'oool¡e. o
o, t oP- o- o¡ - o¡
o
o i-p- o- aLó
"
o,"P0'0600-)o'qoo
o
'
Ó-o
oc g]'óo¡ñE!l
a
@ ,
\E/
19r
aloproqv:ó oftdof
rqnqrpuouqns
ró8
rronlfocioles
de lo nondíbula
sección
5: Abordoies
Fi.urc9.tóArroc'ónoeorr+oFrb-o'do-o.esoioeoo.¿oecrodoserloieo_edopooo
B " o o q o o , o " . b o c e s r o ¡ c i s o r p o o t oo . ó r ' r . c c ó .
e i o r c o r b o eo
grondeydospués
delciereC
mondibuor
P¡ra exposiciónbil¿teralcompleta,uno puedeusarun colg¡jo de "d€lanta.l'cono sin üvibilateralesseextiendenhaciael cuelloy luego se
sión labial.Las incision€ssubmandibulares
o manteners€baja€¡t
puede
hacia
la región subm€ntoni¿na
cunar algo
conectan,La incisión
(r¿ase
quirúrgicos
Frg.
9.16)
et cuello,dependiendode los requerimientos
BIBIIOGRAFíA
Dinsman RO, G.ább WC. Sugical ú¡toñy ofthe m¡ndibula¡ ¡mus ofthe fáci¡l nerre based
on the dissectionof 100 f¡ci¡l htlves-Ptar R¿xaata3rry.1962i291266.
2.- Zianh tlA, Atl<insonME.lhe surgicál¿n¿tomyof the cervicaldistributio¡ ofthe facial neft.
BlJ orut Ma,i afa¡ 5ur9.7987i191759.
3.- Zide M, Epkcr BN. An ,ltern¿te electirenecki(isió ^.J ol¿t Ma'iuofa. Sut9.1993]51:1071
1.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'1¿
Ol 6j)sDq6ñbé! 39ú soúor sóqrñu u9guDrÁo'l 3ouo!.d
sD óP olFrDú Dl ul rélod trurd souDrsol 09! uo$añu és lorDl
u9m! Dlap u9.o.ruod t'Ol Hñ6!J
o^,au ep toauororl¡e
-¡pn! orrnPuortocrqosot?qslú o¡undIr 3Ps'PoPauo¡d¡puxrslp?T11 0I 3¡d 3sP?) o's9
snrpiú I3P¡oIr.JU¡s!¡.¡¡euvd¿l cp ofuqap¡mnru otundun uc pnr¡orur::
ou¡.¡m o^¡¡rpn?
roprplr 'r ourufn:rIr:edlqrnpt.re,otttru
¡S uJf
f ¡rlr,o:duu 'eurr:u,,rP,^,P
I¡p
q u. I¡r3¡xl,{ ¡oIJ.Jurrrrrd xl
?l 'P lDUE¡sns
I¡p oruoDI'p pn¡rtuotÚI ¡pl¡9lxd eInPUglS
I o3ptotls¡soln sqü solú s¡u¡r¡f;ol¡osod
otr¡rrs98¡p
iot *"nq"oppu", *
"'"d'¡o¡¡¡Nod
unptpuaqY¡ap to¡¡aJulotuerrxo
flrntr¡rn?opJslru p ¡t¡ltt¡oop sgndssqtcprorszuroutdtuo
srsggd¡?t rp oDurr P ¡or.¡'¡uecluáu¿¡o8lf oPunlord'pPeur?¡ruinru' eS
Ic ur srprorsxur
'o¡pro¡s?u¡otrrsr
urlu?¡oJIe oouyr ¡cposeqqcp cftcua prct3oulou ¡cppdnur'rdo:uoa ¡n
loPo, o!^JaN
vlworvNv
v)rcu4ürno
'¡qnqPutuqns
atYProq"-Fp
¡: uo: uer:utduor ur mnpat
e¡seuil ouslu sntul¡P o
EI31!P¡oq¿
es$I.rú ap ¡a¡yi! ¿ru9rmuglslrül¡l ¡ps3plrltru¿]s¡p
?¡!d l¡rl-r¡s áP3nd
anr I,p o:ac o ua eu9 ¡auanbwqtánbsoru.¡úIPorotd
ht¡puo.
"z'q"r/o
'rtProqiIA
ePs¡Psnút¡I¡ oPoráuodx¡lElnqlPu¿rüor¡e¡
oru¡loIro¿ rou'rsodaproqI.p s9¡1¿
JBIrqIPuEuoJl€l
aruprory
170
becc;ór5 Abordoes hons¡oc¡oes de lo mcnd,buo
¡ i g u . o l O . 2 D s . . . ó n ó n . i ó m i .r. e v e oú np o r ó f¡ c o n f < r o l o r , pr l t , ñ . r ! . 1 o . 4 l r . É m n ó .
tivo extemoóseoh.rstrl¿ bifurclció¡ dcl ¡cflio f¿cialcs2.3 cm (Desvi¿ciónestá¡d¡r 0.28 cm)
(1) Postcriorr h glándul.rp ntid¿, cl troncó dcl ¡cnio cstá ¡ por lo mc¡os 2 cm de l¿ c¿r.r
de
proñrndr dc l¡r supcrficicdó¡mic¿.Sustlos divisiones¿v¡nz¿nhrci¡ delintc cn 1asust¿trcia
h gllinduh p¡rótid¿y sedividcn cn susram¡s tcrmin¡lcs (v¿¿sel-ig.10.2).
L¿ ramr m¿¡dibuhr m¿rgin¿lcursacn di¡ccció¡ oblicra y liacia abrjo por dehnte. Con fre
cucrlcian¡ce del tronco principal bien dct¡ás dcl bordc postcrior de h mmdibul¡ y cruz¡ el
bordc posteriorc¡ el tercio inferior delranus.Esta posició¡ dci¡ vacíocntre l¡s r¿m¡s bucales
y la rana o ramrs mrndibul¡(es) m.rrginal(e| ¡ t¡¡vés de las cu¡lcs 1am¡ndíbuh se puede
(vé¡seF-,9.10.3).
abordarcon scgruridad
Venq relromondib¡.rlor
Laven! rcirom¡ndibular ( ve¡a f¡ci¡l posterior)setorr,¡ e¡ la ¡orción superio¡dc 1aglándula
prrótid¿,en l¡ caraprolirnda dcl cucllo dc la na¡díbula, por confluenciade la vena temporal
supcrlicialv venr mr"rilar.Desce¡diendotor dctrásdcl ¡ar¡us dc l¿ mandibul¿¿ tr¡vés de l¿
glándule¡arótida, o dobladaen su aspectoprofundo,la vena se encuentralatc¡al a 1¿arteria
cüótid.r externa(Iig.10.3). El ncrvio facialcn¡zr ¡mbos vasos.Cerc¿del átice de la glándu1a
por del¡nte que une 1a
p¡rótid¿,la venaretronádibularcmitc un¡ comunic¿cióndescendente
rcn¿ f¡ci¡ljusto deb¡jo del ángu1ode 1anandibula. Lucgo la vcna rctromandibul¿rseinclini
haciaatrásy se une cor la !o, ¡uri.ular postcriorparaformar la venawgllar ertetna.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
ap ro¡r.Jui a¡lxd q u, ¿f-IuDuor.{¿fá¡orl ePolnqgl I3P of¿qápuI. s 0 "zÚárluotr¡?lng]Pu¿trl
o¡r3r af"poq¡ I. xr¡d ug¡sr¡ul?T Jorrr¡1suo¡os¿IeP ugntra{¡¡ ¿l .P saru"¡r¡¿u¡ aslr¡d ¿-I
'¿ osD.l (
.Á u9!3!tu! q aP 4ouow
u9lttl¡ltuototo^
'rB¡qEI
lroloú u9Fury?l ,P ug¡J?¿lsqo
osmr o¡r¡ds.r ou"fn¡rrF utr¡.uo ¿uueqár áPsolund'3or
or r¡¡
¡t u.rrursd f
F
I3P
FlJg
sg (n 0r '3U esEg) orúáti¡¡rP3roId
I. .ru?¡nP¡r.¡qnru¡J¡qlP ,s ou El.lo "l lPor 'L.¡ol¡ajÚr
orq?l 'í?.oq!i ¡p sxlns¡uotrsq oluor s.Fr ¿¡?. rl ¡P s¡¡uauIxd ?puaraF¡ áP soruno so'I
't otDd <
olel uot oluelu¡!¡qñt
¡ ugltD¡oda¡d
'I?Irq olNeu
IePs!!r¡"¡ s?un8FoPusf¡o¿raI ?P¡rg¡¿d?Fpu9I8sl
rproqP ' r'EquorrrrnPPl El¡¡o?l JPoFqol
ñp ,e<r^Ex P,rr¡P!¡ ?FqrPwu EI¡p rouJisoo
¿-I (z) spulH rcd
¡eporzqcp:odt¡ngpurur rt aPro¡r¡Nod eProqPP oft?l ol " ¡tr"q 3suenrru¡
orursepouro¡e :lzpoqz un áWrsaP¡s oFDIdE.lrs¡ ú! EInqlPwú ¿l ? xaupm u9rs'rul q eP
¿rJ3jrpplpúrxcid xt s3pm EIrElnqP?úo¡er efEp¡oqtpp tfzruar pdnuud q :Pr¡rd essaruor
-u¡'Err?¡trop ¡od'?Ppq¡?dqnpug¡8q uo optuaruor,?rs¡P'L 13'PI'"j ol reu Ft ugÚ¿rglur?¡
q rrr a :"b * oftproqr ets! ¡P ?rI¡94 ¡f"lu¡,'r ?T snwr F afEP¡oq"iiuPs ?¡rd ¡ru?liP ¡od f
¡PoJrJr<rolnrllu ,r rPrrP
:oo rpprqB r¡ rp ugr::er::rr¡ opuru ur:d orPro¡(?tuop
"qu:e
mcsrpasf sgnzopsapzploq¡ 3s?PD9¡?dq,pu.¿13E'I snu?¡ I3p slrráProd tür Z ,oun u9¡srJul
,l¿proqEIe ¡á ¿,¡¿
soüngM ?lnqPutrurq lpvq ¡¿lnqlPuErl¡oD.¡
run rscrq uzfesuocerouefn¡Ir
'eru.r q;s uglr3¡slp?l 3Puorrrsod?l ?rrlt uglqtu?r3nb'¿áÜFnruglsl.r¡¡¿l 'P ugl'lsod?'I
v]|N)lr
o q p . ó ' o ¡ p . o " . , o d" P o 9 é ¡ o oo o óé o é ¡ d
, o é . e - o ¡ p ó é . é o ) o d . -P ¡ ' ¡ 9 0
nu
q o ú o r ¡oaú)e o ó p u 9 , . é r o E L r u o Pá^ñobo . u 9 r o uuo9 . . a s CC ' 0 1 D ¡ ñ o l l
s e u ó sp¡ s o L ¡ ' L ^ ¿ l r óF
|'tt
olDproqv:OLolnljdDf
rolnq,puDuorrál
172
s: ahordoies
trqnsfocioles
de lo mond¡bul<,
Sección
FiguE lO.4 "oogrcf'o do oo e |e ,bÉ o
rorcooo
y
y 10.5).Sehacepor det¡ásdelbordepost€riorde la mandíbula
F1es.10.4
3 ¿ 3.5 ctr1(\.éase
puedeo no €xtendersed€bajodel nhel del ángulomandibulat,dependiendode la €xtensión
de la exposicióndeseada.
local,aünquedeepinefrina(1:200,000)
sin ¡n€stésico
Sepuedeiryecfa¡protundamente
Iocal con un vasoconstrictorsólo por ü¿ subcutáneáp¡ra
beria in],Ectarde rutina aneeteeia
arudar a la hemostasisal momentode la incisió¡. Aún cuandoel nervio facial seubica ¿ una
loca1en la cara
ma¡or proftndidad que2 cm en el lóbulo de la oreja,1¡ iÍyección de anestésico
profundadel mrlsculoplatismacore el riesgode tornar a lasramasdel nervio facialno como
ramasconducto¡as,haciendoirnposiblela prueba€léctrica.
t Pq5o 3. lncLión
cutáñeq
hastael nivel del esLa incisióninicial selleva a caboa travésde 1¿piel y tejidos subcutáneos
casomúsculoplatismapresente
enestaárea.Soc¡!€rlá pielcontijerasen todaslasdi¡ecciones
roe
F i s u E l O . 5 | r o o n A q ' - - , o - , o é l | , 9 o rd " o '
o .e'r.o porde'o,delonodb'oo
o - o \ o t o o o o l . . d d o d d -' i . . r l op o i . ,a B f o o q o b r o o d o - - o . o
deloo"l. -do.b
que o piel se ho cór
mú{u; plátrs;oy sisreñofr6cú oopón;uótco lpelic o $byoctrre 15MAS)¿esirués
booksmedicos.org
booksmedicos.org
' eP dd
ó
D p.ooo -P -o, o¡r'oro.'or - Po,oe,-Prd.¿'o.olorooroa ol.o.
-oo
- qo oo'o.d
v ¿'ol ¡rñ6!t
l
EI u¡ lpr,ro¡unfpeün u9l3?!Iqn ns áp oPü3Pued.p ¡olraJul o ¡ouadns suBd q u::ar.oa:
'sos¡r sotltnü¡ ug (6 0I
apand3sf ugrrFodt EIuo: e.rag:atürpur8cur *pqlPu?u¡ Plmj ?l
'áU
zrod aualro¡od¡FIo¿J
asr?
) odu¡ec¡apt:ary p3p¡a opgsesus ¡¡¡o¡ ánbef epueuodurr
nouocua epondesu9¡qu8¡ (8 0T 8Ii ¡sB?) osol rsü ¡oP?nu¡9s¡
o¡n pp ¡""¡nr"' u*r:
"¡ r¡ esI prcrl or,r.reu pu¡Sreurc¡rqpueur eurervl'¡¡dwoJs ou
"" epjrp" l""tnq opend
un uoc
¡ap
o¡¡d'ppu.nr¡rj uor E¡u¡nru5 ¡s 'u9Tr¡¡qp?rs¡¡u?mc ll 0T 3tj ¡sEr^lPrrg o¡¡¡áuIrP
szure.rsq ap ryudppue uglrrollp ¿l Eolol¡rBdor?¡solr¡¡rllo o¡q¿!S EFqPuBu¡?l rP ¡oFrsod
¡Poq p EI]¿qllrP¡ulorá¡u?u9or¡¡P Eunu¡ sFp-uyltEI u¡ rzusruror?sÚqou9l¡resPEJ
'(9
uot ¡lq$r 9rrr5r¿InPU¡l¡3f'?nrurcl¡s ánbz¡^ Eufl FrIr¡¡^ ouElo
01 3u os?¡) P?PtrBp
'?tr¡sFPIdoF¡slu¡
IePugls¡J€l aP3? t:r Bu9lsl3ul€l ¡3¡3tl
¡: ue zpggnd elnsdgoq I SVWS
?u¡á¡slsp uqnr:r anb
rnd o¡:dpceeun re¡due og ilgy'W5¡ p¡:grodns ocngrnauodsolmsnlr¡
rulsgqd op""9- os""." ¡s a¡qis,,rorzr¡eslard t¡ :p sou¡esx¡ sol ep ugprrro¡ q ep sgndseq
ot!¡?lororuo6!¡eld
't otpd I
l. olsoq u9!tt.5!O
olñttou¡
FP oll!¡ls.qDt
'uertws enbsorturrgpqnsso$ aPü9I!EI
-n8?o¡o¡¡3oleuo, sts¿¡sou¡eq
q ??u?rPaso3an"I (g g 0I 8Id) or¡.p Ie f u9l3t?.¡rer?l ?rIpEJ
oPL
oré oPuórrsou€p
optpu
.soronPúolts
otlp-qbo .e .o()L o éps?'oQporto6oo:A ol P-e6o ap ó.ro¡r'so .é oPgrodorrsg
op,a.óo
rsvl¡/qoj,.édr.o)ro,l¡,od@,)!1roL¡.(corr.odéPQo.ro-9,)ró¡o.oros.v9'Ol.¡ñD!¡
etl
alop¡oqv:Ot oladof
rotnq,puouo{ar
174
sección
s: abo.doiesrron'focioles
de lo mondibulo
tiguro 10.8 torogrolÍo
quemuer¡oel60 de Lrñesrmuodor
de neNioporodenrificor
osrcmosdeneNo
F¡gur€ lO.9 Eienposde o voriocó¡en o onoroñio
delneryiofocoA Semuesron
rresÉmasde nérvio
mondbuo¡ morgno posondo
pór¿eonte/mlntenros
qle o romoceNicos huelroposondo
pordeboo lcl
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o
o o
. o . P o o o o . 0 6 o 0 o . - . f
. I o b . o . o 9 I
p o o o
- - b o p
o
9tt
o
o d o
o o
o
-
Ó
o o g
" b "
Ó
o 6 0
ó 0 r ü ñ o l l
rDnq,puouo4sr
sloProqv:oL o nridDl
176
o
esde lo mondíbu
sección
5: abodoiesrronsfocio
_
ó o.
do-r ' q o . o o o d ' b .o p o , o o ' o ' o
'o
o'
ob'
o
do
., [ .roo:.o
od .odo
" lt r: ¿. b u t r " * , t"o'. ,o r o i l e r o r ¿ e V s e p u e d er e r r o emr Ó sh . c l . o
p
o
r
o
p
.
r
m
r
i
o
b
o
r
d
¡
e
de
n
f
e
i
o
r
m
P.r'e
/Rfl
fiourd lO.lO
rctr¡cción de laram¡ m¿ndibul¡r marginal,implici disec¡rlaliberá¡dolade los tejidoschcun
dantesen l.lparte proxinatpor 1cm y en la partc distalpof 15 ¡2 cm. Esta m¡niobr¿ simple
aFdará ¿ deterliinar si cs mejor reí¡er el nervio cn 1¿parte superioro inferior L¡ disección
lucgo continú¿hast¡ que el único tejido que queda sobrcel botde posteriorde la mandíbul¿
seaelpcriostio del c¿bestrillopterigom¡setérico(véascFig.10.10).Uno tarnbi¿ndcbeprestar
¿tencióna 1avena retromandibuld, que recorrevertical en cl mismo pl¿no de disecciótry se
etpone con frecuencir a lo largo dc todo su curso retromandibuld. Est¡ vem rara vez rcquiere
ligrdura a mcnos cluesele hayahccho u¡a tr¡nseccióninadvcrtid¿.
t Pqio 5. Div¡sióñ del cobestrillo plerigomdsetérico
submqsetérico
y disecc¡ón
Despuésde 1áretracciónde los tejidosdhecadosen l¿ püte ¡nterior (con la r¡ma mandibular
müginal del nervio facial quizá b¡jo el retr¡ctot, sc coloc¿un retractorancho tal como un
relactor de cinta detrásdel borde posterior de 1anandíbula, Pararett¿er los tejidos ¡etro
n¿ndibulaJesen la pafte medial. Se ve e1borde posteriorde 1¿nandibul¿ con el cabestrillo
pterigomasetéricorccubriéndolo(véaseFig. 10.11A) Se h¡ce una incisión en el cabestrillo
pterigomasetérico
con losbordesrflados deun escalpelo(Frg 10.11B).Lr incisiótrcomienza
lo nás lejosque sepueda alc¿nzafy se extiendelo más inferior posiblealrededordel ángr1o
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o oqéplsalü 6,oú F.),Di9 PuouF)ouorFlo I ouL.uéorngsDUo,sDairuéo.rséugr sodleo r',D!élul
¡rrñ o u. €¡,ré,ó5 t^ ép ror€lu u9ts¡PD o.ua3
alDd o o.D! 6o,131
4 ó.u6ñtrérl
uotrorad)oLr.dns
olo.i t.€ o" L
o.o'..odod ¡ó opop-¡
- p o t - p - ¡ d - p . o , . 9 po
ttl
¡ oéoo
, o l é po
éd<oterqo. -ó
o-.
o
oP.oodolrpuolool¡p5¿orouol
o o é o ¿ ¡ 9 oo o 6 o o r v ] t ' O ] o ¡ n 6 ! r
".od-p'oqt-p.o'
€roProqv:01 otn{oDf
rDlnq,PUDUo4er
178
honsfocioles
de lo mondíbulo
sección
5: Abordoies
r i g u r c l o . l 2D
o ' . o o _ o Io .
gcni¿l.Un¿ ircisión hcch¡ cn 1¿porción Postcriordcl cabcstrillosrngra mcnos quc un¿ üicisión hcchamás hrci¿ l¡ prrtc ltrcr¡l ¿ tf¿vósdcl vicntrc dcl músculomrsctcro.
dc lt inEl cxtrcmo cort,rntcdcl clcvtutorpcriósticosc arrastn t lo lrrgo dc la lolgin
*ponc
de ln
cisión par¿cscindirlos tcjidos dol extremopostcrior dcl rrLr¡us.lll m¡sctc¡r sc
limli,t
supcr6ciclatoralde la mlndíbuh usrndo elcmdorcspcriósticos.Se f¡cilitr h disccciór
disec¡ndocl músculodesdc1¿p tc supcriorhrst¿ cl fondo (vcascEg. 10 12) M.r¡tc¡ioticltr
cl elevadoren contactocstrechocon cl hucso,rcducc Lalesióny hcmoffrgir dcl m¡sctcro.Sc
pucd¿cxponertoda la sufc¡ficic l¡ter¿l del r¡nus nandibuld, listr el ¡ivcl dc h crl¡xuh dc
la unión tómporo-mrndibul¡r asicomo l¿ ¿pólisiscoronoidcs.Lt retr'tccióndcl r¡úsculo m'tseterose f¡cilita inscrtandoun retracto¡¿dccudo en l¡ rrnura signoidet (es decir,rct¡actor
canalado,retractorde nnura sigmoide¿)(véascngs.10.13,1011y 10.15)
figurc lo.l3
Rero.rordÉ ronurosisnrodeu.E rcbc de cqueodo en e .ireno 5e lnserto-'n o roiuro
5iqmodeo,refoyeñ¡oó mú5.!o mo5,-re'o
booksmedicos.org
booksmedicos.org
rodr¡ *.**'
,Dnqrpuoú
ouor'+ ¡lopoúuo.ororrDrra
uDuo,ror
oúa¡¡¿ I ^ .p úu,ij,ou
ap u!,..o)r., uolotraso¡ snuD,tap u9'r sodrc o D.rua,PLodsalorDr u9rouDu9..o! C 9l'Ol
. ao . l a r n s s . P é s ó ^ o p L r 9 r Do o' e t ¡ . . o o p o é . ¡ p ó . 6
snuó é p ¡ o ) o o - o f ó J . ó o o j
6s orñuDr
o ép rortrort.I rot,qsod
6tl
ó
y
"t,lilül'ü
D¡noll
.o
éóóto. o¡po
ó)ó.
tt Ol 4ñ6!r
aloProqvroI olñ¡ldDl
rolnqrPuouoad
t80
de lo mord,bulo
sec.ions:Abordoierhon"fo.ioles
Al us¡r el abordajc para tr¡tamiento abicrto de fr¿ctur¡s del proceso condil¿r, con fre
cuencia se necesita lccedcr al rarnus nandibular por debajo. Un¿ técnic¡ simPle de h¿cerlo
cs ¿plicarprimero un tornilo óseobicor¡icala ir¡vés de l¡ región del ángulogonial,tedendo
cuid¿dode evitarel c¡nal alveolarinferior (Véaselig.10.16 A). Sepasauna agLrjacalibrel4 a
travésde 1¿piel deb¡jo del ángulo de lamandibulay en elcampo quirúrgico(ng 10.1óB). El
cxtremo ce¡r¿do del asadc ¿lamb¡e de calib¡e 24 sc hace pasar ¿ través de la aguja (Iig. 10.16
sr
C) y luego se recuperadcl campo quirúrgico.La agujase retin dej¿ndosólo los alan1bres
asegurmdo
eL
óscovlos
alanbres
se
doblan,
El
se
coloca
sobre
el
to¡nillo
licndo de hpiel.
asa
jald
(Iig.10.1ó
para
los
al¡mbres
us¿¡
!tr
¿licrte
D).
Luego
se
alambrcal torfli o óseo
tuedc
vla mandíbu1ah¡cir l¿ p¿rtei¡ferio¡
F¡duro lo.ló tob.roflosoúeisrdnemérododecoo.ar!ro.mbrederro..ónquesep!édeempeor
o o
o o o o
a "
' . " " " ^ . j o . "
"B ; "e n e ,o o o ; " , ; . * " . " -- -- - o
o c '
o " c " o o q o " o o d
- . b- oo.aoo
oó'ó
o'
d"
o o....".
o . " " . , D - o o" o"o
booksmedicos.org
booksmedicos.org
orr?résouo6!4d olrrs€qor F oú lodoa DPm Órnlns
ou ó .P LolPéuopo ¡ argÓso Péu o€Po0Úar.lolnrsfu aP s?^orlD Ósod's Dr¡lns'P o ¡bD
ot ) D ngtPu
:'.: "";{':,'.'":"- : "J#-": 1?'"'"*".;',
i.o,"3,;.,i¡
: i : : " ";; ;: """
lsrd q err:¡casstaugrnqns
sdtc run uo eusrrqdopsgü¡ Ief SVI'{S
3Tder?? ?rD?ru¡áq
sE.¡ñrns
sEI¡p s?ndsec
0t
)
18I
'"p¡rg¡xdqnsd9tr¡l ualq.¡xr.¡árr'.IEdatqrqrosq¡Pruozuoq ugll¡lor áP¡rn¡ns
?snaS P^lPs
"¡n
qnsd9r EIr¿i¡e¡ TV
eprg r:unrnrpa eruvuodur setrusuqd ep e&r r¡,{
SV'tr¡{S¡rPr.rF¿d
'E¡rqlpüxu¡EIáProuejuf .llÚlt I3Pon¡"Iol ¿ olll¡r,ágtr I3Ps?'{ED
"
¡lrotor mqap .s s"¡nrnssq'osetreNeug oPIPnul E{tq ase¡nqlputu e¡ ap olrgu,e^Fpof?q¡P
-**
q¡,i.,q"" i,
¿r 01 8Id)ro!áNod4lurl PP o&qol Éo¡¡?r3,!úo3uerdo¡l
" 1J
""1
-i.q". p,i*o-a*'
.",.rn. ,op qe. *"","".u úos'lPr.uá8ol ro¿ x¡o:nbolor as:nb
rr"d
n elrru::-:p,rl:.r:run'pr,uud?Fti8ll 0| Br3tr¡rqnreue¡:p:tu:¡JuJJrurPurr
-"r o,,d
o-r¡o 1: ur "in8r11rFPd+ l¿rP¡uorp o8u¡rdo.ru'nu PD
"':oq"pu,gu,rl¡rrr5e.
uls Ernn??lrPo<eo1¡
Jproq s^pll r 41]n( PI¡p o.¿dt" r¿rr )FJrp Puuoj4 ¡o'obreqú'¡
lrp
,on"ru¡¡* .orod soun¡pú'rs¡ aPándes¡z1p:uroaplo5¡a1do¡rslur l3p ouárr
'"r¡'i"¡
"'"a
oln 'n '' l¡Pcrúr PÍ'rd ¿lJq¡P¡s o1ru:r: PjnrNPJ
-\rll ,VII0|
3J ¡sr¡",o,J,¡'?Lu
' ¡ l l ¡ . r o - , . , r¿
r Jp < tÉ f n q r P u , u " l r P r ñ ' r r i ' u d , { r o r ' { u . Q P r o q ' o l u r u P t ¡ l ¡ P \ n u ( ¡ r n o
lJ
.¡...¡* 1eps9m:r r r:runs sp tln8e q rsed ¡rg¡p .rssepan¿srpldunu
¡"'p.tu'-p1":"4a
oaPro€Fordso¡rtrslú so'I
l*t
so¡unlu?¡nmsás o$lesxru I
,""*".
*tC'.q'*q"
PPáu¡
"o¡
a¡¡el) '9 oiDCl r
t8r
aloproqv:OLolntdo)
rotnqrpuouoaar
t82
Sección
5:Abordoies
rronsfocio
esde lo mond¡bL:lo
Figuro lO.l7
..i,j¡,,.rr¿,
booksmedicos.org
booksmedicos.org
ltFq¡pu?u snu¡¿rp úrnbnqz anbso¡anbzuzd p4 s! u?rqu¡xrorad
tpn_o¡"de¡pu,q8 q mnqz
u9¡sDur!rs!
uo. u¡ialdrc sou?fnmso'I1ó1.0r €¡trI
"nd
"Ir¡¡n.¡$
es€r )
¡rtg ápug¡sDur
lun opursnrrr¡.uo. u.p.nd ¡s satuPlowsopsorsa.uglcporln
¡ol"ú "p"r!:rpoú
L¡Il!.r.mbár ás¡S.jlinqpu?lrrorodrrcl srsolmbu¡?¡¡d sonánb¿
oúo. s¡Fr ,soruarupoo:d
so¡eo erd Ugorsodr...rolzlll u¡tr¡{o .r¿tnqrpuEuro$.¡
F f ¡rF.un€¡¡d alep¡oqBouo m¡ermfrp
roqerD .rrotr¿u,quo) Fnq'pu?urclluprpp FuorrrpE
oo,¡,odr¡ ptdrJnbr J. p| ,urlJJ{ uoJ
ufln€rcNwlsnwvüE vüvdso rrvNürr]v
srfvouosv
orrr?uraq
-.¡D.
. ooo..,Lé
. o . o ¡ ¿ ) s u o ú o ¡ p o p o u o o p o u ol . ú r
o.-"p -o oo.do
D v o¡ I. i.,
/lsvri\6) o¡|adnso.ror¡éuodooirs¡ú !uo1s6/DprgrDdonsdptro €p 6,an .pro|Drootol at'ot dn6!l
08r
t84
seccion
s:Abordoies
honsfo(ioles
de lo mondib!lo
'(,ffi
Figurq lO,l9
n. siónde B a r mo¡ ftcodo tos obordoés preóúcuor v rerromond
bua, eeón.óñé.rodos
' o - - p t e g r eo b ó d - o o e o . o p ó ( . . o . . . . e . o p o . é
d b o . r - o b o , d o e o - d - o d o o o . e o o - r o d - p -o| e t e . ó , o o A b r r . o
o . . ep o , o ' eoo
ódo-o.bidéo ó ó .ó po." o,q -- obódoe- ór.db
o,deí io ononrer'ó ad
F
o.roo
oB Co-,o,
o'b o ó'ooF,-
¡rsr.rooRA¡íl
1-- Al-Kayat A, Br.mleX P A modilied pre-auriolar approxchro ihe teúporom¿ndibularjoint dd
n a l ú ¿ r h . B t I A ú l M d . : l / a t ¿ . . t ¿I?o.- o ; 1 , : o l .
2.- H:nc^tC.Co pcrioa o'progr"nir bv.uo.ordl
oreorcñ). IA.at \4at:tt.JiaS.-B 1q\81
161209.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o'* PP
q 'P s¡¡l'f rod.lorD9uo8o
as¡. ) ot.{l IJPoru.run.¡uIáP¡o a}u¿ugrsu:rxá
""jll:?'I
¡od u¡r ¿ ¡ S I .P r?¡.¡ruor ugsiruL?¡I roFlDs¡oros?^un r'a{ur áPs'rur rr'tu¡ rs l¡ro
osocl I
,,( u9!e!tu! ol aP ugltozllogeg'¿
uglrtlrlsuototD
¿Du:ruJuo¡ el JP¡¡sú .P o¡undIr ¡Ps¡Pord¡¡F
¡F¡od!t¡'} oládl¡ I s¿[urd sq
'" ' ..,"' --¿'- ¡"r^uu -r 'r 'lo, r1 u'r¡nu"'-' d rr'rrd'rrrr''
r¡L'ñ,c.l
l- ¡,oJp
"",i,i,
r : r , n 1 r " r r ' - o J ' r : ' J e ¡ r r o r ' I ,o:t¡u " u t l r ' ' J d r " f r ' P U ' t rc
" . i . ¡ . " q " " .¡ " " . 1
r r r u n r u ¡ r l r ' , o1 r ' " ¡ { ' ¡ u ' " J t " t t r u q * ' e ' o r l l P ¡ \ r L
¡ij.u'pu"'i¡",,.1',
-o:'ofo ¡rp o¡8uy p uafnpurodarn p uasr¡qpir:rrs¡ ull r¡q¡P¡¡b smrrrürs' s¡lrxlnqrPu¡tu
.nrlx,"FS, I p uñ, P,,,¡JfPfrñqrlJ Tltrrr,
lV " {\¡rrr l ' I rrurf'r"-J l' "lu' ¡' I 'P
|"'JP ' r'rr-I
' , ' r , J ' ' r l ¡ f f u J l ¡ P r u '! ! r P
l
J
1
"
'
'
r
J
r
l
P
'
)
l
r
r
n
't oso.l 1
,/( uottD¡ode¡d
Dlsl uo) oluallurrqnt
wrN)Jr
¡P¡trrd¡rr'
' . r f ' f , p , . r u , ñ ot ,' . r P t , 3 ¡ ' " u ' ¡ l q ¡ . s r r ' r r l l ¡ r r r r ' f r r ' o ' f ¡ " r
'':
rrl\¡r1'rrorl
f
r
l
r
'
r
"
'
r
'
i
l
b
d
. ' t . l J r . rr, ' ^ r ' - r ' " P r l r r d r ' ¿ u r . ¡ r1 " f r r
lnr-''
¡,
, " , r l r ' , u' t u ,
"¡,'!!t .f¡'
i . " - , . 1 ,. :. r' " " i I . ' , . . r ' . , ' , " . 11 " , . " "
p orrn.¡ rrurrr .qnl]ni rn,.^ q if srl¡riPr:.qu¡¡rrL¡'s li(l \rlf (SV L'\q) ¡rr'trr¡dnso¡qln¡o
-otlvoFrs¡u, ,xu.rslsIi rotl o¡osr:r$rqnr 'v¡rc¡r¡rtrurrrl f'r]r(l ,St ¡P olinuri ulr 'L¡ oopD¡s\ru¡oP
rrr'ñ4 ltuFr"l u¡ru¡
l J t ! r - r r ' r ¡ 1 , \ n ' r l 1 / r . ) - rñ ) f n ^ t r r 1 { r , ' - ' u r 1 1 " r ' u l ' l ¡ - '
' ' . , . . . u , . 1 . p ' ¡ ' " ' , ' , J. .r '.-' , ^ r ' r 1 \: i t
l : .1 ¡ | | ' r u ' - ' l " r u " ; ¡ ' r ' r " J l |
'l
\u '¡
r " r J r l r . r ' ' z ' ¡ r : r " . r r ' I r ' \ r ' )| t ¡ r r '
,l:n,1*¡n...l.ui"u"''ltr1""1ilpunlrlrlgrLronmLuurtlip'nt¡:orsllllrq¡ll|srutli)n¡s.r|)¡|1/j
uD.rc
ol^lau
rDlntl¡ño
v)t9¡nülnovlworvNv
l,rr.r lrl]]d .r.rnbir ¡s ¡¡b I'rüor¡rProdúriü Ir s¡ rlixu'\sP ¡r-I¡rÚPhr $rr
rI
rur sr ¡rm'¡ zurr : r¡rnb s. snurr l.P tl!!¡oF.PüImp ilxP¡o$: liP ¡ltnn^ ¡alDUlJ(l
rt¡rqrpur:uuror rlr:p:or¡ ¡r r:rtl rar:r:sopr1 onL frustu¡ fl s¡'rf¡nl
¡opfuotrsr s!Ú
-o s1nrugnmsp r.Ltd oruarrurprord 1n ¡:pr4 oru'rlulrlü¡l m u¡ olt¡otr
¡grsnrr t¡ alb sr urur¡¡-]¡P lr'Iun vl l¡Inql$nÚo¡r¡r ¡niProqr
.n:lintun ur Jr¡q rs
"¡ul,¡n:
s¡ r\rlnqtPútú snunr IrP IrI)"1ollr¡IÚuur^'l I'P ¡lrPro$r o lrIÚorr¡PIIII ¡-I
t¡p.rmr¡r^lr¡n
qruIo-}lePFIreFr
afup;oqy
t8ó
de lo mondíbulo
sección
5: Abodo¡esrronsfocioles
Figuro
I l.l Dseccóioforómicomosrroñdooreocóndegonnorvooúcuol{l.oiemúsc
deó/SCMIy
o,eo
cedomosro
cn unr incj
ng.11.2).Lucgo,l¡incisiónsccurvaenh p¡rte postcriorc infcrior,fusionándosc
(h
quc
en
cl abordajc
¡l
pinnn
misma
cl
plicgue
n.rtura.L
antcrior
siónpre¡uricular
cn
Posición
del
lóbulo
dc l¡
Lr
incisión
continúa
dcb¡jo
hast¡
unión
témporo-mandibul¿r.
prc¡udculnr
1¿
vcz
en
cl
postcrior
de
la
au¡lcul¡,en
dc
cotltinurt
la
superficic
orejry a unos3 mm sobrc
PlicSlc
evitr un¡ cjc¡trizcvidcntcqueocurc dur.rntch
Estamodiñcaciótr
pjelde h orcia-mastoideo.
dcl colgajo,
hnlandolt cic¿trizh¡ciacl cucllo;cn luglrrdc clJo,la
cic,)triz¡ción
dc contracción
;ny la picldd mastoideo
En un Plnto donde11l
ptcEtrc
entre
la
ruricula
cicatrizte¡min¿enun
dcl
pelo
pa¡te
h¡cir
el
nrcinicnto
orcja,
rc
dt
welt.r
en
la
cisiónestábicnocult¿por h
Postcrior
y luegocorr r lo lrgo dcl nrcimientodclpclo,ojustodentro,¡or unosPocoscentímetros
t o b ¡ r o f l o sa l e s e ñ o o no u b c c c ó nd e . n . s i ó ne n u i . o . i e i e d e s e t o m o 5 . u i r óA t o
ñ c . i m i É n r o dpee l . o a r oJ n om e . , , e r o . . ó n B l o ñ s ó n s e
=epo* d
d reó' hr di .e" d
ó P.ó
oe
o cr enlroeoerrees d e r p o r e n o . i m i e r rdr e
e"xar-l.ei an"do
d .. ep, o! nr é
Fiouro I1.2
booksmedicos.org
booksmedicos.org
o a o o o o ov . o
;,i""1.d,,
un ¡¡l)¡r wd oli8tor Ii p¡rldur uor lr:^?.osü,r¡q.p .S .(t.II 8rd ,rrr ) u.¡nxqur4rl I o ?,úo1
¡ip¡¡r d sue¡ruor psnrqo
f ¡r¡¡orr¡9¡r¡3s¡p
opul?sn
ugrsFu
r r¡s¡ rp st ¿¡ ? !^.t. .s o¡uqn.
".n
oñ,.lto.un
r¡ ¡ otgsc]¿rtcsFD¡ürugrsr¡u¡
E.I
lt II 8r,jtisrt ) o¡Íylmqnsop,rerf t¡rdrl¡p s_o
uotrrastp ,/( Deuglñr uglglrul .c osDd (
'xrr.¡¡.q:)
rqsnrd
úl¡.¡rl!t
opuxr
¡FDrt ol^'ou
-urqrsodlllr
rs
suurur
srls
orb
.p
ossnu
opqrp ¡!r¡
I
F
-s]l?I('ollJsr]tr¡ ?püntordúrrr
nl
ur
¡srr¡!.¡(ur
?I¡rq¡p
ou
pl)ollrLs¡ls¡u"
?¡I
uqrsl]u¡r'l.p
I¡p
oru¡LUoLU
un uFrfur .S
¡r srsx¡sou¡qquo:rp r r.wdrou$nrqnsÜ^ rod ¡o¡r¡¡sr¡oros¡r^
o¡,p¡trqm¡dó. o ép u9n)ésp,( u./s.r rD or r oeorórosap atú.rod ou.
op¡Lrprbo,o:tqo.u9rirl¡r()pi¡pd.i.pr9^DrrLgr.uoopuo,rEor4prt)1.1ÍiVC.[1.¡n6!¡
t8t
oluoPaPqu
3ParDProqv:L
Lotnrjdo)
t88
tronsfocioles
de lo mondíbulo
sección
5;Abordoies
o
b o_o -'oo
F i g u r o | I . 5 | o o A . ó o oo o I o ' o o d _ ' ' o o - ' o d " o d .
p - d " b e o t o p o o p _ r ob o d o d o - o _ ' c q _ "
pJoo-po.'io oeo o,oo ópo-o'
púedo'erae debalodel ónouo de lo ñondibuo y haco o ronuropremoserórlco.
saco bcutáneoqueseextiendadebajodd ángulodc la mandibul¿y unoscentimetrosPordctartc
anatómicas
de¡.lguni
haciaelbordcposteriordel.rmandíbul¡.^üí, enestcplnm no hnycst¡.rcturas
proÁrndoala disccciónsubcutíne¡.
importanciascepto cl gr r ncrvioNricul'¡r,queseencuentra
qucsangan
delosvasossubdétmicos
Selogracntonccsla hemostdisconclcctrocoagulación
t Pdso 4. Abordd¡e
retromondibulor
Unrvez quo1¡piclha sidorctraídrenlaparte¡nteriorc infcriot 6onvisibleslosteiidosbl¡ndoscncimr dc h mitadpostcriordel ranus m¿ndibulrr(vérselrrg.11.5).Desdecstcpunto
El
h disecciónavanzacomoya sc dcscribióprr¡ cl ¿bord¡ierctrom¡ndibular'
cr ¿dct¿nte,
(vé¿se
l.ig.11.6).
abordajc
óscoesel mismocn mbos abord¡jcs
opo
o o A. ooqo' Bo"a o.'
Fidurcll.ó
- o i o o qc
olo
m.sereroDorólldov ronor suoe ores¿. nervo.raneo
booksmedicos.org
o'o-
ooooo"d" d'
booksmedicos.org
¡ia r F,{ o.uqñrqNúarpap uo.o¡or o o s.ruapuodsalorq{ soJrorrjorg,(
v u9rDrrs l.t t D¡r6rt
'(¿
sop¡p oeuE¡nre arr un eJ€qeS.oloú I.p ror.¡ársod
e¡l?d
TI 3¡j es¿?¡)sEd"tr
¡t u¡ ?p€rdrs¡¡rrr.qE
op sa xr? o ugrs¡rú¡EIaprouorsoduonrod?tI]¡ rl?s aFnd ua+
"un
Ig ¡ú¡or"úáq áPuorrwuroj Ír¡^e ¡¡¡d oaurrDqns or¿sI. u. IosoIS3p s¡p?cFd zrlt 9 8/I
¡¡ús¡r"ld
ip ¡op.parP
onpÁ
p
usrp
ún
¡rolor
as
¡p
qnsd}tr i¿.¡¡¡tr¡p
"duygyl¡¡g¡pn9nd
s?ndsáO.¡qnqpuru¡o¡¡¡r efEproq!Io €rd grqutrsáp.s
ourorpn8r ¡r opuryordamr:"t azrpa.reg
or¡o!) '9 ogoGl .
ó8t
D'uopaP'ru
€PsroPiogv:LL olfrldoS
booksmedicos.org
'POPé^érguor LrDlorueur as
seLrorD rD^ sol Lroflss olse Lrae DlaP!a grq rJsepe9 o¡a e !o nrrrnoarda DProqo
' o o u r ¿ U o. q U o U ¿ r r o ¿ ¡ r o A v
lrD ,olDproqosou¡6lDotso¡dorduD! aS sopuDlqsoptlat,( soc|? anbsa sétLréLrodLlol
o/^ WIV DlrDpejDuepandD sDdoeu 'ollorDseplap sourotsort'orlr¡Drt's l rtrD'WlV
'o' oro
o r e r . o eo . d e p p o o e o o o o d r o o d - '
o -l
e , e rb . . . - . . . o d u o , ' J o a g p . o . o o o r - o o ¡ r o o l
.- o
o
?:ffi
rBlnqrPuEur-orodugr
ugrrElnrl.uE3l eP
saluProqv
I{OISJES
booksmedicos.org
u3 ¡ph¡p ásoN¡ü 1. 'íu9fl.q?doqrp ep ¡r¡ltáp rod ¡1ú.ú?rr¿r'g 11 zT 8rj) F¡odu3¡ osanq
esI oIPü9JIaProu.rsod
ewd €I ¿¡r"q
I.p "tr¡r9uo8Dzpr ?t árqosoPuEsEd'rouedns
"tqoP
o[¡ntr Iáp prp.ú opq Iá áps3P¡loJ Frodru.r ?¡.¡9I3 u. iá¡d ¿t f ¡rúldú¡t ¿u¿rquFlutl
'oú.¡árh o
t}]pn¿orrnpuor ¡"FlJum u-oüaqrd sárrd ldoul F¡oduer olnrrm¿oú'rj.u la
Ie
I3p
oh,¡eN
lD¡odr¡¡alolnrun|'
Fpcl'd
ol^rcu xl.¡rl¡?!l ,P
ns
?Í¡a¡r?EIr rorrqsods! f
Frodue¡
IA
"-u"duor¡ lerodú.¡-oFrlln¿ Eua E'I
orrx I¡ arqos
s9¡r¡p.¡odrduárs ¡s?rftengredns?r¡uen.u3¡s l¿rtrg¡odns
Produ¡¡
,{ I¿¡t¡rEds¿tü¡rue ¡pl^Ip ¡s lxl]g¡¡dnsl"rodúo} ¿I¡árl¿¡rI
sor¡¡u¡llua.so.od?
Pluolj
¿t ¡ru¿np ?r8?.¡.¡our3rl
3p utE¡or ¡ru.ry ¿uns¡ os¿ 3¡sf o EIe erqosor.xxe¡r¡ú.
"lBu¡tr
o3.IE
asF¡odu.r €ú¿¡ ¡ún 'or¡r,¿úo3¡r
Ie ?nxq p¡ryrsdN únD oúoJ 1¿u$¡u¡JE¡rru xl
rod
Elipult9 ?l
?¡o ?t) lullxa ¡p¡¡9r83?üarlxvl ePu9D!tr¡nJlq
s. Funrrar ?¡¡3r.¡?
"Plrgnd
p¡odúál
B.I (r'ZI 3rÍ 3s??) It¡odu3r-oFtrInúorNouIEúEs?d
u3 3J?ulErr$¡edns
"¡rorr"
-úor¿l Eplrg¡?dxFpuyt8
so-I
opEI ü58¡eura
s3l?rr5¡¡dns
s3l?rodúálsosB^
?t ¡p.¡o¡rodns
Pp
seloltlr.¡ednr 9ol¡rJod¡uot sosD^
'b,1?1,!úaa'p4an¿úrúl q¡lmmojj uor ?Pxlrlqtr?Puryo¡d
ltnsdgr¿unáPo¡u¡p ?PEl¡.rueyrsaxulsllu
IErr.r¡lr?trsrJrt oPPfrg¡odns?dY3?t aPxP?^r¡aP
!pD9¡úd qnpugtt q I IIV qnsd,?r?t srqos?Duen.uaes!P¡19¡¿dú¡tPuVIS?l 3p lPngj3dn,
or!¡sl¡¿sn¡
otntrsrruIa ¡¡qos¡oü.¡.¡x.1
olodIg ¡tnqpuxlu q ep snu¡¿¡trp s9r¡.Pd o¡á¡¡sEu¡
!.u¡ lop aru.lj u3 I olxqep'oruyu¡o3norr! I.p ofEqep?r¡urnrus3s?Pug¡?dslnPult8?'I
DP!19¡od DlnPuglO
f IEr3xJ
sor r¡u sotf
F.¡odluá¡-olmt.'ntr
,aprJg:¡edns
,a¡r¡odúálsos! sol'?Pr¡9ndslnPuq5?t 3u3Fuoru9r3ár?¡sg1?cPr¡¡'r s'lut¡
-¡odu¡rs!rlrr]9r!u! st¡¡r¡rn4sástrq¡nurfBq 'íoganbtdarustu?^wtárs¡ ousrr¡ WJV ?l ánbunv
wrcu0ürno
uworvNv
'IEI]EJ
o¡^¡auI'P ug'nrg'Mr q seugllsodxeq ¡P
q trrun cnbe¡¡tJl¡rsá¡'I €Ptua¡qo
uglrlsodx¡!l !P ugFuárs ?l ?qrnü¡Eásou 3nb
ugrsue¡xa
-unn ¡¡3€¡t.¡rnb xj3ü?!u 3p ¡a!¡odxi .p Ir?J áluáu?^oqej s3anb!¡¡? I. ü. ¿|r]u 3sI^IIY ¿-I
194
or
Secciónó: Abordoiesde lo orticulocióntémPoro-mondibu
Fidurol2.l
r)ir.¡,,r1,,1
,r' rii:1,tr]l,.t
(, rlt¡ ri 4i
.lrrrnlr
I
'r
, l , i ü . ¡ . , , , , p r , , ,i ¡ ( l
r.,r! 1!.i lll Yll
¡lN, É!,rir
ms l"rms tcrmin,rlcsclh picldcllírcr tc¡1Porll l,¡ cx¡osicitnrprt.rurlcularclcláiu ^IM cdi
sic¡rtrc lcsion¿crc ncrvio Dl d¿no se ¡ri¡imiz¿ lrtcicndo incisiónl"liscccnin cn trPosicnin
cstrcchat lrr ¡orciríi ctrtil€inosr dcl condrrctoru.litivo exteno, tc¡ictrdo e¡ cucrltr que est¿
csÍu.tur¿coÍc cn 1¡ p^ftc tlgo ,rntcriorcurn<Lo
¡rsr dc lrtcr¡lr mcdial Lrcxterrsión rcmPor¿l
(lc h i¡cisiúr cutlírc¡ dcbcrir est.rrlocalizrclacn l.r ¡;rrtc postcriordc tal mancft quc l! r¡m¡
pLincipaldclncrnr sediscctr y sc lctr,rcheciadchnte dentro dcl colg¡jó.Por foúu¡r'ld f¿
cic¡tes rr vcz sequeirn dc tr¡sto¡nosclcsc¡sibilid¿dqtreresl¡lt¿ndc h Icsió¡ ¿ cstc nervio
Nervio fociol
qxc cl nervio fxcials¿ledel crinco ¡ tr¿vésdclforxmc¡ estilómastoi.lco'
Pocodesptrés
Pe¡etr¡
dos
troncos
l
sc
divide
en
nen'io
lo
gete
estc
punto,
el
la glrindulaprrór r tin
Prin'i
Por
prlcs (tenporofrcial y cervicof¿cial),l¿s r¿m¡s dcl cu¿l Prescnt¡na¡asto¡rosisuri¿ble l¡n
iormaL un ¡lexo parot e,¡.L¡ diüsió¡ del nen'io f¿ci¿lse rÑica cnt¡c 1.5 y 2 8 cm debajttde
I a b . F J - I . " ' d ,. o , u J i
l¿.",..,"'..d
"^"\'r."*
I-as ¡am¿ster¡¡inalcsclelnervio frcirt cmergendc h glin¿ul.r p¡ró¡id¡ y seirrrdiln luci¿
t¿ p¿rteanlerior (Frs.12.1)Eltos por lo conirn sc clasitc¡n cono temPor¡l' cigomático'bucxl'
na¡dibuhr 'r¡rginal I' cervical-El lugt de l.rsramrs tempornleses dc Panicul¡r impo¡txnci¡
durantch cnugí,rde AIN'I porqueestasson lasnmes que son ¡rís lroPcns¿s¿ serlesionadas.
Cu¡ndo las ¡¿m¿sdel ncn-io tenporal (con frecuenciason dos)cruzanla superncielateraldcl
¿rco cigomático,ellos pasrn por debrjo dc la pane stL¡erlicialde la fasciatémpolo-parictal
(véase¡ig. 6.5).L¡ r¡ma tcmporal cruzr el arcocigomáticocn diferenteslugarcseDdistintes
dcsde8 ,r35 nn (20 nm en froncdio) p.,r del¡¡tc del c¿n¿liu
person.rs,ypucdelocaliz-rrsc
booksmedicos.org
booksmedicos.org
Erd?px
.s otrsrplap¡o¡r.dns.¡rs¡odns (úú ¿) rou.lw.{ (úú t) iouJlsodseputqs¿tanb
"'r
'p
s¡
srru stqrrlprsuor
(úu r) 1rPr8lap
F¡u¡¡ t,p¡lur¡rul PUoz"'I Jor¡.rú€¡pu¡q
"r¡r¡"u
ot rod .pt-{rp¡s ors¡P (t ZI
f r¡poú¡an¡¡¡uoz 'ror¡¡lsod?pupgs.üo¡Srrsu ¡¡
Ig
Fr¡u¡8
-¡u rs¿_o¡^¡ru9Jiqf.úroj EUnuo¡ átqmE o¡¡d rúrg ú¡rurnr¡s¡¡unsel?l¡rD¡?otrslP
I1
)
'F¡.¡?t otodns !p sgrrp f of"qcp ot¡Pul,J os.¡op auqravr utd s!¡t
F
I¡P
tr:eq i ollqr rotq :8:aruoc { oru¡u:o5n o:c pp z¡er ¡P ¡ur¡¡r¡ lr¡g.¡adns ¡a aruaur¡dut
"t
:utd tl rntq s9u"t¡¡lor ánbrPun1ord
srú'"r{tr.¡lsrs"¡qg
u:rsur asoruaurS¡¡¡g ¡rruoz::or¡
oprl¡r .P sr.tqg¡p o.úcq¿ áPturo; ur
:p rpurq eunf onrlqo oppuesm sry"luá¡roo
¡trrúoJ
'(p]a}?t) r¡tnq,pueú¡ orodu¡?¡on¡alux8li rod
Ie
¡rr:rq:rrd
I¡¡rgr¡dns €d¿r¿un¡p ors¡nduo¡
unrns q ep o8q o1t .rror FIf.ú
r,ls.qnrur qnsdlJ r.I l?soruii¡sáou:3sr
!t ua rp?zroJár
f r¡¡uyduuo¡¡¡ds¡¡nplpu¡qstt .p ro¡rJrü¡o¡qq1cpo8:q o1r
ugn:asur11 rrrurduDoru¿¡s¡
¡i eP¡proq L?¡r3lqp?¡s toPq solt
p¡peruop¡ru¡suc cpúcllx?¡s \!¡¡ap rod ,t ixsojf
"Dúru¡ú¡
¡s'¡ru¡pp ¡od osenqt! r?,alrl.rg
sqnr¡¡¡r ¡r.u¡urluo¡d ¡t ¡p usur q r arua:3qnsdyr ?t
"r¡.s¡¡
ro: srprraqpru-rsarqnsdyrq .p sruop¡¡su¡ s¡.I 1r'ZI 3U .st? ) vsoj ¿t ¡P I ¡I¡u:uruol(l t1
st¡ orqduo: rod rcpo: :4rourr qrsdp t1 'leroducroscnqP ¡¡qos
4 srr4tu:t sorcaredns
o,lsor"rad
.¡rtnqrpum o¡¡,rr
Iop
¡auo: ruosry csf o¡puer pp ,tprun a¡:g.rrdnsrt trPor Ísorqu
,tpr:¡:p qnsder11
trq¿y lep so.rlr¡9rnnf s¡púo¡]uq s¡¡ru¡llsol¡ug¡p I IJV q rp r¡nsd,rr11
¡DlnqlPuoru-o,rodu¡?¡u9!un
'our.rx. o Drpnxo¡.r1puo¡ ¡otr.rr¡!.p¡oq 3¡¡¡.¡JLutr8 0 .f s!ú ou ort¡yúo9p o¡rr
It
lep
pp ouso¡l:df p:odu:rr t¡rstJ tt op trngr.dns¡dn. tl rP s9 r'D r uo,sr¡uroPt¡:ntr¡ro8oo:d
ucpr tl os ¡,nr.' oluou ¡rp s.Frodlu¡r spr!¡ii.rsII 'orurir ol ¡o¿ (Z ¿ L ;rrL 3st?^)our.rx. o,\rIP
.
o
Ioó..P.o
9ót
Po
o8u' o
oPóPo.oo
ooo.o r
o
Po
oo
^
o a'¿tó¡ñbl¡
rotñrrinod aiDproqv:Z L olnljdD)
l9ó
Secciónó: Abordoiesde lo oficulociónlér¡poro-mondibulor
O
'1..__-y'
ligomenlo
loterol
F i g u r o1 2 . 3 l i . m q r r , , , , , n / í i f r . ( , J , ,
, r,r,',,
,,r¡r+ruil.
1 A T I lEl r ! 1 r n uo l t i u
r.ne or. i i, ip.r.ni+
¡ 16 coftdros clcln li,s¡ y h cnrlien.i¿ dcl hucso fcm¡onl, y Lt sLr¡crnclcinlirio¡ dci disco
s c ¡ d r f t n r l . o n t o r n o( l c l . r í t l i l , m ¡ ¡ L l i b u l ¡ r
0n h prLrtc¡ostcrir4 cl dis.o y los tcii(l{)s(lc inscrti(tnl)osttfid dglr¡iztl)s librcrncntc(cs
dccir,zonr biLrúi¡rr y ¡ltrr)hl jllt tcttulliscr ) *'r contiguos.lil rink) rctí(ljsc¡l cs utr tcij'l('
conccrivoi'colrr, bL^¡(locon g n(lcscsFcios vlrscuhrcsl ¡)s tcji(L,sclc i¡scrci(ir l)ostcriorsc
<lclhucsotdn¡orrl cn 1:!|trtc lÚstci,{rl)cri(n y ¡ c(rc1lo(ld (n1i(lhicrcn 1h thcr tiúrl),'rnica
(lili) c¡ h f¡rtc Iostcrioinf¡rioi li,r Ix fi|tc intcri,)r,c1Jisco,h ci¡*rla y h liLscii(1. li crtbc,lr
s¡l)cri,r .lcl mLisculo l)lcrigoi(lcolrrtúrl ur conr!$ k)s L,r ci¡czi slrPcri('(lcl nrúsdLlolto igoi
tlco l.rtcnl prcrlc tcncr rlgun¡s fibrN coo i¡sci1i{nrdircc¡¿cn cl discoc¡ l¿ |nrtc ¡¡ltk!¡c(linl
lil discornicul¡r dcl rLL'NlcsrInr csfllr.tr¡ri i¡tri ifti.u l¡r hil)ol'xsc!L¿rquc scfxft Ltc¿bczil
condilrrdc h lirsrglcnrnlcx. List,íinscrrx.locon firnrczr rlctlnrlilo cn *r pokr lrt0r.rll¡o cstlii¡-
,
rénpor¡m. i¿ibJ or l^TI4l E dis'o or c!' lDl e5
Fiou.o 12.4 5...ón scqle u i.'és de o o .!..ór
¡.¿ tozonob.i'or/8Zle5r.F.l..dooarumnlfoobundóñ'"1'rnse
b;.. d.b ¡.. -.r*.,;'
re¡. osun.r lLros ñerlo.lc5en 1rPÓr.ón cnrerorde 'lis'o
E m¡:.!. p(,,i!odeo .rera ilPt4¡lFUed--
booksmedicos.org
booksmedicos.org
D¡ rr:dm o1r,rn¿u.doo
nrsnuDú¿Er,s!ws r DrDlo ¡r¿u áp l.roduarDuDr
. o o . r- D o
op od,o ..r D.ro
o.roo-.-p p--b
-oo
' . , o 9 D . o o . ro
o
o-po.o
o - S . Z td n 6 ! t
sv¡l¡s
ilA
rdl.
ll
'rrtulNs¡ ¡,f n)unl,ir.L:)|YProq'] ü¡
Ii
oorsr^¡prp o!¡td ouoJ o19srol.lu¡r asorda¡¡rs,sx.oDd'..'ourbc¡rs,s üDrs'p I¡,rs'.1ülF ou
-o¡ ¡,ris¡p .p.n.l .s I ¡pr ojJxsip r¡¡rq ¡ls¡ lxrr¡.¡xdoldútxtü9rtú NILñ/ur/r|$ Dú!D[!7
'
ft¡ef¡io oroour?¡lrr.sr.lr1.P xPunjoro ef.ur¡ous lrfue u¡!o.
¡IHIJ our.u
¡so¡Dou¡so¡^ráusot¡¡
LL:ro¡octTau}lnrq¡s
laPFrodu¡r ru¡¡¡ rJ ouor s.l¡,r
xsus xt ¡p xrrD t¡¡rgrrdns uoD¡od ns rp oti|I ot ¡ u¡r¡otr ¡srtHtrgr.dnss.t¡rodúrr sos!^ sol
olUor n:r rofnur,l"r o.¡ántrI,P so,umBüxssosr^ so-I r¡rgr.dns q .P olrqrP us¡ .nb.¡odI.¡.t
rit .f uosriur .r?LI rs ofurinr rdrr nt oráldúor rod r.Pt ¿ ¡lxi sil ü|!tuotÍb,¿r!
srws o
tbú{t'¿$ tbu¿tu'|'út'/ 1tr¡u.n¡¡U uor !!!r[ 'q lsvl^rc) ¡]rtrS¡.dnsor¡rorn.uochot,Dsnu¡
aPrlualsn leP rdrrxt uo¡ r,)ur¡uor ¡s Imr:l]]l.f
t]sÍ (s'zl ;r,r
Pr.rrJ uo,su.rx' rit sr 1,Dsr.:]
áni? ) 1¡ulj¡rrqns ¡s1j.€1t ¡p oftq.P Fr.lr¡dns sljú,Pt s\.J1!d1.\,ts t,¡üu{ óaótlaarnnl\r 1
u9!6a¡ ol op sodo)
loro!.¡od-o.¡odru?¡
:orrailnsoruarurrrrduorp ou11¡¡ áll ¡r¡¡t¡l ?lnsd!¡¡l¡p s-¡^1ro
n uorrJásprrlroru¡r.rl
¡od ro¡rq¡r u9¡r¿tDur ¿tcp or:rdsap auodradns
asror:adns
ugnqncrur:p onrdsc1c'¡uuo:-¡
ouru¡dp uil ¡..rr¡r1o:pro9u:¡d o¡ns¡u 1:p rourdnsezrqn rl rp:o :dns on:ds" l:f o:i.¡?iot €
ot,Pugrl?¡oueru¡o3¡rotgsePü31¡x¡
¡síolpu9. F onSLruo¡
!rs..rou{uLugDqnrrrr ¡p o,rfdse
lg ro¡rgur r¡onqntrrr¡¿¡p onrtls¡ Io ¡nb ¡ou¡rw ar¡¿dq rorq sgur:puonn rs rrdu¡¡n ¡o¡¡¡dns
uonqn:uc t1 :p or:rds:1n :qmur n:urumc r¡.{ mprour¡8tsoj r¡ r or$uuor¿rs.rorr.dns
¡o¡un áp o¡.".rsáI. 'Fr¡5"s ouqd 1aun :one3ur: ror:dns soprec{:ssor:eds:uá úoún ?.t.p
or.¡ds. l¡ ú3pr rp s¡uor¡rlsursns.{o:srp p ar¡:ad ns.p ropáp¡{i, iitnsdlr q uo. u?uo(nl es
rorr¡$od ror ásurap sopri.1sns.{,at¡rrrlll o.srplÍ llrodlu¡} os¡nq l¿?].¡.¡ip¡¡¡uru ¡p opp¡¡¡s
t6l
rotn)un@rdalopoqv :¿ L otqjdo)
r98
témporo-mondibulor
ó: Abordoies
de lo or¡iculoción
Secc;ón
L^fdria ten?orat es]1nla,scladel núsculo temporal. La fascia gruesamce desde1alinea tentporal superior y sc funde con el pericráneo. El múscülo temporal süge de li superficie protunda
de 1¡ fasciatempora.ly de toda la fosa temporal Por debajo,al nivel del borde orbitario suPerior'
la fascia tempo¡at s€ divide en capa superficial insetándose en el borde lateral, y ia inserción
de ta capa profunda al borde medial det mo cigonático Una pequen¿ cantidad de grasa enre
lm dos capasse llama a re.es alnahadila de{dsa ten?oral r ?ef kl Ur gr n\ten corre con
frccuencia justo en la cara protunda de la capa upcdcial de 1afascia tenporal
TECNICA
Se han propuestovaios abordajesal AIM que sc usan en clinic¡. El más básicoy estánd¡¡
es el abordajepreauricularOtros abordajesdilieren dcl lugar de l¿ incisión cutánei,asi como
abordaiea li articuláción.Sin enbargo,la disecciónhaciaabajodel AIM es similar en todos
En estecapitulo,el abordajeprcauricularestándarscdescribeprimero.Dcspués,
los abordajes.
se explican1¿svadacionesde manerabrcrt.
I Poso l. Preporoción del lugor quirúrgico
L¡ preparacióny cubrimientocon tela deberÍaexponertoda la orejr y el cantolateraldel ojo.
Sepuedeutilizarunalelaplásticaestérilp¿ramanteEs opcionrlafcitarel pelop¡eauricular.
ner el pelofuemdcI campoquirúrgico.Sc puedecolocaren e1conductoauditivo€xternoun
en acciteminer¿lo ungücntoantibiótico
algodónempapado
) Pcso 2. Señolizo<ión de lo incisión
La incisió¡seesbozaen la uniónde 1apiel facialconel hélixdc la oteja Parala incisiónse
pucdeemplearun plieguenatura.lde la piel a lo largo de toda I¿ longitud d€ la oreja Si no
cxisre,la pr€sióndigital posterior ¡plic¡dr sobreln picl pre¿uricul'¡rSüclcclcar un pliegu€
Frg,12.óA). La lncisiónscexti€ndeen la partesuPerior
cutáneoquesepuedemarcar(véase
anterior(palodejockey)(Fig 12 6 B).
haciala crestadelhélixy puedelncluirunaextensión
t Poso 3. lnfiltroaión
de vqsoconsl¡iclor
esbastantcrascular.
Sepuedeinycctnrun vNoconstrictor
Dl áreaprcauricular
Porvin subsi se
incision¡l.Sin embargo,
cutáneaen el áre¡de la incisiónparadisminuirh hemorr¿gia
no scdeberiainyectarde modoprotundoporquepuedeser
inyectatamblénla anestesialocal,
nervio,sobrclasranm del nervlofacialexpuesto
p¡rn utilizarun estimuladorde
necesaria
ticuro t2.ó o.qoro
i- o"o ooriop-ooq",
booksmedicos.org
r.p'o
p-
óA
ól
"q"
ogooP
a opo .
odo' o
o B
lDto|úú)
o'p..o
Po
FP.bo o
p ó P Po . r o" o
ó -d o¡' ' r
o-.ó
-ooo
booksmedicos.org
o.o?¡oo'c
-
oob oooP.
our€rr3
ousu o orsoq
PDP,Púdlórc
rPonp
ó
V a'¿ldnDll
rc?¡raráPánd.s ou¡o3Iv¡ (o'F9rr¡o€lr or¡? Ic r¡qo!-errúd?ll.nb? ) ugFloq q eP¡ot.I¡dnsu9I3
-¡od q !^!ros (V 8 Zt sI"jIas!?,r)soquruo s?¡cfl¡\orprgl¡ád s.rop tl! uo! E¡!e{p ü9r¡roslo
¡olnq!Pu|'ru-oJodr¡.¡?l
otod (
ol olsoL{ uglttotlO'9
ugltDlnt||¡o
eP r,lñtd9t
'Wuqojd stu¡ ugrrrosrp?l uo¡ raPsrord.P 33ru¡soP?zI¡5¡nFuosu¡r8ú?sánbso.u9¡IDsos?
¿fP¡s?t{
EI.PP?PPunJo¡d
(PFI,Ed-o¡
,or sopo¿1¿zr'8rd ¡a ) (rúgjodnsEd?r)IEroduát?psDJ
EI
-odlu$ lrrsg opu.fnput soeü9ln¡qns
so{preuorsoPtfs¡f lald ?l 3p s? ?¡r B¡¡?tl esuglsr3uT
oeu9mt ugltltul 't osocl r
oi6o d e uoo,tJé,]o . u u9F!u o oPr? ,Ólrs l'z t D¡n8!l
roñ.lnoad óóup]ñ.
óót
rqnrunoardslDPogv:zl olr¡¡ldof
200
lémporo'mondibulor
de lo orliculoción
Sección
ór Abordoies
..o'B oogorod'od
F i g u r c1 2 . 8 r ó
C ooqorod-p- dpr'o o, odG o¡ o oPo o'
booksmedicos.org
d'
od"
ó
o o d
ol_l
oé " o o'
"o
epo
4.
ooó o-Péo,o.
o
booksmedicos.org
o o cPoo
.-"oodco
90.Ó
ooboo.a"o
o
1vó'¿tNnDll
sn¡efD
rnb z¡ ?ün o.I¡9uoBI¡or¡Eto ?¡slrqrolrrJule¡ffd q ut ü9b¡aslP¡or?r{?t?dsEsnrgo
JnznDnuápend3, u?rqu¡?¿(0I zI 3'J) I/{JV ?InsdF !l oPlt''patrl s¡ftd ri ue ugl3r.slPrervq
?rriq syDErP orualu¡l^ouun uor rol¡aJu¡á¡rl,dq uo Rs¡¡qo
opuolr¡qráluBIaPE
ou oPPPInr
'o8an-I
u9loi"'1p runuuuo. urudo.I¡s9yád roP?.1313
lvrowl rlrg¡ádns
Iá rreldltra oPánd5,
"¡
slrlep u9run?l
opwj3glt'orBlu¡o8¡¡o¡r? rouadnsf ¡YIartlssrrgradns
ns ap oDsouad
I3P
¡o
¡orl¡}tu
uc onsouad¡ap ugrcjesurel ¡p!,{p orDrgtrád.¡oPP"raF
IePárux¡ror oúár¡)€ la rPuop
-o5rr o::r p rnuq toua¡ut ar¡vdet uo ¡zut^? o¡ueru¡lrllgaPIg (0I ZI 3¡i re^):¡urr¿lqns
p¡eds9¡¡?f aluEIaP¿
á enltl33IlÍ¡odtuárPIrsE
:r:¡oawI osodrproprfcr1apoprte¡¡rso¡¿¡esrP
pp epr:ryord e¡ur'¡r.sg uer)rrur u¡ eu*ur * o"r¡'eu¡d¡oP
¡"'9-"a* o'"i'.'i'-,,
"dr:
"l
--"1" ,n ,p .'*uo, oturjrrr ¡3 ornrruoBrro:rr ¡:p ou'ou:d ¡: ouor produ[r rrrsejr¡ :p
es'rtuo8p pp z¡r: u¡ug podtuar
¡r,ogr"dnsxder q "p s9,\r¡ ! oru¿¡uslsl]ur ¡l ¡e31l{?pend
.P
soFqolSso¡mredxc as
xsx$
c+us
soPn.ruor
srdm
sq
p'rgndns
q
"pury.,a,t
"..";
roFádnso¡ru! 'rrBd €l ue
sar¡orua"p(ó
Zt 3¡JI! ) oplEDrro¡rqo. toProlrednssProgP ¡l]!q
'prodw4
'o8zn
?l
3P
("uaxa)
¡eiruu¡ orsnfor99uro5r: orre lap z¡u e¡ua oPuvziduá
"I¡sE,oftSlor uoC
pngndns rrler v¡ ap s4r.rr! uglsput¿un¡rtLI ás'rol¡ru" er¡?d?l ue oPl¿rrár
F
'ocqzuoBrcoore erqosuqlsltrqet áPüqlrod q aiqosomnu eP?.oJuáásüglruatz
¡a
"'I
'(J
8'Zt 5U) oJrytuosootr¡"PP ¡¡gosq ¿ l?llursr.sr¡eqep olundersauausp:asp
q,t¡F]P¡tuor¡l@ ¡¡"d ?l1r¡ ár¡ol
¡t ¡p p?prpürjo¡d¿'I o8"ürrer ¡r r:¡:pnd aru¡ asu,ot33eslP
EIePoep¡ouel5olngglIá f I9 a¡u'
o","r',a o{qp"" osqtur¡ Ig 1g 8 ZT BD ¿PD-ond
"InPutlS
s"¡ali¡üo3ugDrásIP¿'I ou
;r¡n:sem oue¡dun ua ourarnaorp¡pneoft1¡m lap o5q oI ¿¿zu?"{E
..!q ás'o¡a9tuo;tr ou¿ I3p oLtq'C
rarn or.rorpnt o8epro p ¡¡u31¿P€'?snlqoug¡rtrásrP
o,oÚ¡5"1!¡?' ourárs
r¿¡¡lnrlsá s¡rsá¡fuousl .P o8s3lr
Iá
"]uáÚn?
'oft8lo]
o^¡r¡pn¿o¡.np¡or Fp x.Ietr ohslo. l¡ ráuelqoua ![¡J ¡'I
Iá ue roueru¿ou¿dxl 1¡á
saproduarsosa so1r"F'se odrq
oI ¡auIá f s¡l¿r.gr:dns
nzrro: apandas¡erodura-oprl¡n¿
:-rdur- r+r .r zdr ru-j ¡eroduu ensr "¡ ;p ' e,:nrr:, ¡e.r¡:dns ed"r PlrP I¡ \ru " rcr-¡¡u?
esrd e1u: rrasrp:s otts¡oraNT 1g 8 ¿I 5U) úr ¿ ? 5 I áP¡olr¡lu" ar¡¿d¿l ue oL"¡lorun
iotñ)unoardalopoqv:zLol.rjdo)
lO¿
202
témooro-mondibulor
Sección
ór Abordoies
de lo orticuloción
figurc 12,9 lcant¡n)oción)
-r-odoo"o
o "odod-boo
. o,a fooqooBq,--.d-1 o-l ,od"
F ¡ o u r ct 2 , l o
o qolo
.e-o opo p- oo-oo
ol-ipoo p.t
o ópóo ooé opo o .'.4'o
co Dise.. ón obrusoen o porr€lnférór.oñt núodeboiode arco cigomótco,wio uperf. o o o c¿psuo¿e
o onicúoclónrémporóñoñdlbúorC Seccóncorono mosrrondóa.ópo de d se..ión
booksmedicos.org
booksmedicos.org
3lDP.'oqv:z
Jolñ)lno€rd
L olnrdDl
204
Sección
ó: Abordoies
de lo orticuloción
lémooromondihulor
F i g u r o l 2 . l ll o o A
¡óoooBo-of
o -,o -lo. oéde.,eoo.
o o'.1 oo'd óe,"rc'a o apo"ddodd" "-odo p-o o
booksmedicos.org
é
óoio
booksmedicos.org
o eLu¡l
(¿t ¡ | 5rJ ¡nr¡a) s¡¡rlnlrr¿ sorrd$ soquLrroPnirrúdh !'frqr roJ
tlr!¡d I o8ol ¡ rou
.o.l ixr¡ . .prrxl rs ¡xtlrorx or\Lr IÍ r{irr4¡r rLon¡l¡r¡}¡r rP oL'r'lsr ti
l'I (9l ZI ¡rjl )sDl'!)
¡rsorl uo¡¡¡¡s,, ¡p sop,f¡r sol r¡ stlrp rod n¡u:*r af'nd ¡s uorsrtruL
|
I
\ r ' r r ' ' J r I
, . , t .
P l , ' l
r'r '¡ l¡
|f
,:t '
.
,t,t
|
r ¡ r r "" L ' l |
, ¡ ¡ : r " r " l
, , . r ¡ , ¡ f tu . f , . ' . I
r ' r " ñ r r i ' r l n
i ' ' l.
'
, ü , t
" l I l
is
' 1 ' l ' ¡ " - ' ' ¡ r ' ¡ q ¡ r ¡ ro r . 1 . 1 r ro ¡ r r r rr o ¡ ¡ . u ¡ r * ¡ l i ¡ ¡ r ¡ r ¡ r , r ¡ l ¡ l ! i ' l ' ¡ ¡ ¡ ' \ r
'j i
trLor'tr¡Lnr
"i"'i""'
¡ , n l L ¡ t ¡ , ¡ r t( j r L Z l i . l i { r ^ ) | F u . n r L ( ( r ¡ r l ) | f u r ' r r r v r l r r 0 L J r r r F L r r t : 1 r | o N q o 1
,,,,'.r,lL,,.'"i,,"'i,,',i;'.,,r,,.i.',,,,r
¡',,",,i'.po¡
Lrrr.sr:prrrltr
rurrl
ol¡rlr'¡s¡
L.¡o¡r'Lrrt
*,.,.1uu,,,'",r,u,.,.,ru,.¡',,t,,¡u.,,1u,'n-¡,,,¡,pu.'¡"oo.)(sl¡itr-l¡irú)!rr'nl¡soottLntr¡
) P ¡ r r ( ¡l s \ r l i f r r ¡ r l L u
r¡r,rIJs:¡rLr'r¡rulrrr¡(¡r]^¡'iLr¡o¡or¡¡h!t)rr¡frsrrrfr'nrrL{rr
i 1 ' . ' ,,1, ' , , , ,1, , , , , , , , , , ¡ , ' ¡ , r , , ' . ¡ r l r . r ! r l r r . ) 1 r ¡ r r r ¡ f i ¡ f ( L ¡ s 1 i I r r r ¡ ¡ f ) ' ) ¡ r i 1 l ( ' ¡ l ' l ) ' r ' r ¡ I ' r r L ¡ r l u ¡ ' : )
osod I
co!)odsa sol ap uo¡r¡sodx3'9
s
Dlnsllloraru!
, ' ¡ l L L : 'i r r ¡ L : r ' r¡ r r' l r l r r r L:r1L' r r l : s r 1 r1t ¡ r ¡ u r r t t
r l i L i ' \ r r f L (f l({l ) l Z 1 i ' r . l )( i l i " r i r r(ri h r i i l ' i )
f L ' ¡ , l r . i L i l i , ¡ , r . r ! L { ¡ l l l , Li ¡r .( rl f f l r r r L l r L i r r ¡ l ti u
s n r r r r! rr r l ! i ) ) r L r r r r liL' irr r
(' ^ ¡Lr
¡
r
:
r
r
L
L
r
r
r
r
L
l
¡
"
t . ¡ , i , , n , r r ! , \r , l. , 1 ) , ) , r , , i.r¡rrr ) r l r¡ r! l r . i : l
' r " 1 1 . . r ' .
l
, , r . r t . .
. " . ,
] '
' , '
' l "
'
'
'
"
" ' '
t \ l \ r . , . . , t
, lL L f¡i r r { f ' r r I r' J r ! L IL ' L | ¿ L r r(^l \rJr l \ r l ¡ l Jf l r r ! 1 ' rI' LJ I l ' r r L l r r i s
. . , . , , t , , , t " " '1, , , , . , , ' , , . 1 * r, 1
' " , , . ' ' ' , ' , , ' , , t ¡ 1 " ¡ ' , 1 u ' ' l 1r :i r( !l ) f i r ' r L ' r L ¡ r ' r r ' r rr '(rl¡I )Li r i i l , i l r r f r ) r ' ¡ r lrr' tr )Li l r r I
r')rLr(
( t l ¡ l n - r . l r ' xL )r r Lr L
r Lr r r i r s r i r¡ L) 'r rr rr LL r r l ( L l J l ) ' ) n L r r l ' ) l r r
h L , . ; r r ' 1 . , r , L r l , 1 L , . r, irrri'r. |r.1nrL1L L r r L r I l i r ¡ r r l' )l ). .r lr rr r l f " ' i l L ' r ) L r r ' r L ! ) L ¡ ' r r ) i ) r ' r l ' r r l
¿t ¿r
90¿
n6!l
o ¡ n rr n o a r da o p o q y ¿ i o n t t d oI
206
i;mDoro'mondibülor
S*ción ó: Abordoies
de lq orliculoción
que srE a nyeccónde onéré¡co oco conepneftnoen e espocode o
tiguro 12.13 Fórógroffo
.o- o" o a op,,ó¿-too
t i o u E t 2 . t 4 D e r o- o - o - , o .
- o p " o E p o o p e " oo . o p o
po
Joo.o' "-v " o -o Ao
o p o o l ' o o ol o o d ' o o o d - r o o o o
o 9 o _ oo l o
o o
'o o,dbo
v R * u d d r o" :
dod- o---pood"oo
a
booksmedicos.org
-oo
p'o
booksmedicos.org
t;i?T"il'";i;
,,odq oamsdéror
,o épotrooso
E ro!.dn!uetrornr
"o ",,",', ",,"1''#:'¡f"$iJlf":",'
tpó.] t r' ¿ a.rnslJ
luót'Dnu
toz
alDproqvr¿Lolnldo)
rolnrunDerd
208
iemporo-mondibulor
de lo orticuloción
ó: Abordoies
Sección
o c : o 'e p o o - o d b
F ¡ c u r cl 2 , l ó " c ) ó o r o e d e o ' r c o ' o ' e r o o e o c o ¿ e o o
sode'o'o!'og-dosooo''e
a-po(od-oo i.ocól ;o, A to o'¿
o;
' ' - c ó o e o l d e , o , c o B r o o c o ' o d e - e , c oP e r ó¡ o d o p o o '
morEndo ó ¿ secciónoñ é espocodeadcuoclón nieror
f¡ourc 12.17
-;"
ooó'ro¡ v
;;
o e ol
rcsÓ de
q'o o'od"d:
od_oo
o"\oó' _o'zo.lóo ' údeo
r o¡ o ' o P € ó o o o ' - o o - L o o o ' b o 0 0 o 6 @ '
o oo
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'ó r'.oo$P cpo .¡.otóo.oloL oloo Lo ¡s:dPb.r.ü Ló.o '.oor-Po do o / oso
op¡o .o ¡¡ . .o )ór '. ¡ o eP o . od - rP -.ro ¡ p,5pQ"o .s ¡
8l'¿l o¡ñ8!!
'F.¡odúár ¿r3sgEl
? orr¡gtuo&r or Iá á¡qos¡apmdrnsá.¡áPándesEnsd?rq'osanq F s?PrunuvP3nboü sáuol¡
-r3sú sefa rS (6I ZI 3H ás¿9) tr{JV ap Frodu¡5¡ 3¡uauodruo¡P e¡qosss¡u¡¡sarsur¡nsdtr
sáuon¡ásu¡s?tuotrop"r.¡otraPloqte oPu"@ns¿.¡rá¡rásrolradnsüglr"IntrFr !l áp on¿osaIg
18I Z|BU ás¿+) FJ3¡?t¡q]puo, úgtr.¡.sul ¡s E o rnú ep orsrp I3 opu?rnrnsáruáu¿uredo
ap ¿¡¡Dnsuor ¿¡re1rásrou.lul uqpeFrtrB ¿t áPotrldsa Ig 3¡3Ir IeP sárü¡
uor.¡osq"á¡
"ruet
e¡onuo::. zf"rou:q r:rnb¡er.:( op;o3 e.opr8u,r ugtsauo,r¿FrtrrE?l ¡P sotrd', so'l
'¿ o3o<¡ .
a¡¡a!)
602
rolorunÉd elopogv:Z L ol¡rdDf
2r0
tempo¡o'mondibulor
de lo o¡riculoción
ór Abordoies
Sección
oc o 'o'do
Íiouro 12.19 ', 'oro.A oqqofolq.ee oecoece'eoecspocod"or-.o(o
o - p s - o o e t . o " c . o c ¡ oe r p o o - o d b o a r v ) o b e e ' o c o c 9 0 - ó i
.""
,.:"-.
oÓ1'o
o de d Ó o cro
" *A"',v* 'ooe o oó . R € c u o d r os :e c c i o c- o o , o " o ' o - d o o
.onrlnuo
subcut'ulor
or.on surúro
F¡guru 12.2O Clerede o ncsióñcutóneo
Preourlcu
booksmedicos.org
booksmedicos.org
u9Éirul l¿'U t do6!l
qo ro!.dnsoréluoúoEua!' !¡ i uor rDD rño¡rd
1,6Fo .P o o.l) oñrL
fu\: ruoi.n,liq!rüa!o(
urir ¡rll or q
illli,ílfll;1flí,.91;Í,:,i;lü,1il,
",,,,0{,
)dd¡r'nrl¡rr
vHvücollsl8
' 1 u T ^ rn M r ¡ r ] r ' J ¡ J l P r r l
rqrJ'¡f Jntri!|:r'' r'h-Ír¡ r'q':
;]¡
*i|,i**.iilit¡*il;:iilii;ir$iffi
$tilt;ü*n#frrft***.
ttX*tl'";*':¡::l',::;xilf;
j",Lü,il#;f¡:".}jüjfi,lifffi
i:jl
j:*:nY;::
¡¿üT$*tr:l**l;ü:ilü*in::r,$j*j"";";:,
S¡íVC¡OW
SOT\UVHU¡LV
,{'fr
*'*':*$F#::ji;ilil
$.*$ii*fu
rt ¿
rolnrunDard.lDProqV:¿ | olnlJdof
212
tÉmporo-mondibulor
ds lo orticuloción
s€cción
ó: Abordoies
F l c u r ! 1 2 . 2 2 _ c ! l ó -p é o . r i c u oc o ' . r o P o t o ' € r o - o 9 o o c r ' o - o or oc c o r l zo e t o d o o o e o
l!rcco de lo t!io1 B E potciónd€ lo cóps.lade ÁrM
d re o o - ( ' b ó - t n P o o r o n d b ' o / a ¡ M l A I c i \ ó n c - a i l ' n @
F i o u r c 1 2 . 2 3 a o o d o i ee r o o u r i c r o
i " i : ó é d é ' D i € ó - e r e r r cco, oj B l o p c c ó ' d e c o l d c ! o r d i ó e r e r o c f ' r o d ¡ ó d e o o r e oe v r e r ' o
o @psuode AIM
exponiendo
en o po¡eónrei¡ol
booksmedicos.org
booksmedicos.org
g I olnl]doJ la !é elncsP és oc 6.rfrnb
ol seloProqosoP solséD ésDq !e so nlldoc soP ué aPl^LPes Ll9rsas ols:
DrLUolouD
oulelxao ofeLqoe oProqo I soPlqrredo
óuretulugs,cu o oulgLuoc
ÁL,relxa.Á
- :p .o,oo - ,b lo'ou pop. o o ¿p o. -éP e-o r. | ,or cooo ré_o1e. o orooLr¿
/
ro_
o o o o . . ¿ o p . o q oé r r c ¿ - o o J . r ' p o L - i o ' : - ' P o l r ' l r o _ o d o d r '
o-r opo. .é .r .ro ro:'loq "o) 6 ]i. o ,Jloo'ooocoo rJo '¡eP¿ | bv o oJC
Io'ePLrou¿J
o . - r ' b - é . é . o dé o r o o ' 0 ' 6ü b . o p o q o " P o e - L r
IESsuolelenbseIeP
SOf,ISJNJINb
sefuproqy
I{OIJJSS
booksmedicos.org
r¿plour¡x
opxlu?Il o8?nu?r IaP sorueú8E¡J,outu uáfnllur ¡nb BPuryo¡d,( I¿Dgr¡dnss¡F¡rPuoJuad
eunsapnr l:'osuap oprlerun ¡od oPlungrsoPn¡ Ix .ryI¿oB¡lD¡?'
se,Iersz¡.p
"gnrSuo¡o:d
oure¡t.u Ig ror¡
lep ¡rarq suo q ap ofrqep rz¡sep as.ro¡:dns perz¡ o8q¡*c ¡ap .to1tc.iut
auro¡r.rdernr:sqrr¡ r :un :s rouadnsl¿icr¡l o8Pl]l]¡rIrP Pr¡¡PlaProqIg
odns:e¡xtu
1ep
'orurrú€Idorx !rs. úá
Fs?u oplenbsa1apo8tp:to lep or:puo:r:ad ua u:r::uuol .s solvs"¡
sos:nqsolsp oosouadlg sor¡aru¡¡usorodsounrod so¡rsrusosanqso¡ep:or¡¡]¡l ¡p¡oqlop
rpun¡ordang:odns11u: trrasurasror'redns
¡trorr¡ogEuut3I3prorj3dns¡p¡oqIg orP¡úr¡rur
t¡,?rsá
f ru¡rd3st¡p soprnd:suglsa'tou:Juro¡u¡¡ le ug sár
ou¡¡uo¡ op¡ter¡od sopr¡rasut
-ouadnsso¡r:a¡sopsnsua lqdes oSqI¡rJ I3p ror¡cl¡¡ ¡p¡oq IePscPr¡lq seuorsu"dÉstt uo'
uluo$ry ásseppelr¡sárlu{ sns (t tt B¡J)Ixrlr"l Ps¿upa¡?d!l ¡P orP3luoDl'r IoP¡¡l¡d
u?lg u?rurc.tánb srmFn¡rsá oP ¡vd un úos (serqn8u"s¡ so¡ol¡adnssoF¡e¡EIsogqpnc so1
ouralxa
lDi|'u
o6ol[Jot
laP ot¡Dw
'QofiSu rrryd zlop r,r"
'(¡rltu9u]rr¡t
¿prur?it?pu.moU uotr)uu ¿ ¿ t sars"u sos3nqsol¡P o[Yq3p3pu¡DX¡.s 'nb
sotoProusJu¡ou¡¡nx' Ig .'otr'l
sosenq
3ssrltrs?u
sotuor Er,IuFuor
so8?tl¡rEr
¡o¡rodns
IE¡arEl
-ur prrlu: r¡ u: rrl r-o.:f rorndn<prrrurr¡ urnr:r:o: f r.r¡ 'r ¡ r'gndn" 't:rd E1 rou,Ju'
q us sopr8pps9u¡o soldurlrslur osoPutp?qrolrsdnsugprod ns ue soqmrrsaI
ugqc.'od
o¡r?LlrI¡P p?¡rr¡?un? oFro¡ün cP
sosanq
rPJ¿dun uos 1lls?ü
sosanl8
uos:nb so.rar¡1¡rp?ntr
'pnll8uot
sos'nqso'I (T €I tI,jI 3s"t ).¡oucdnsn¡r'eut
-s.p opua,'(nwsuor
ü3
u?trx^
raps?ü
q ua I l¡¡uo¡ osonr{láp Fsru osrso¡dI' rod rol¡0r
srsggdtt¡ :od l?¡¡wl á¡.¡Ed
¡op ¡rruo.r.¡
-'od ru?d ?t ur sopru¡¡soss:¡z'uu'os;nq rp :rd u.1u¡ ¡]:rsuur /.rru Il rP orio orfttu I1
lD9ou oot9 ot¡Dw
ouralxe
'sqesfl s?soJ
s"l u.jqr asl?nrq uo rsxq?un''tzulruEl
lrl iurll z¡¡tü ¡'I
EUn¡P ru.r.¡oJ
tujn ns!¡or'¡rln3ull¡rcP¡rüy.¡Id
op z¡r.rr¡ v opuorpuoclsa::otr
vlworvNv
wrcunürno
'o8qt¡¡?r áp ouro¡ os.nq áp orux¡rorsándluo.or.l.nbse un r:trrdruronb o:q¡
¡s9 ua oru:sapoizproqror¡ultá sÍ xNr.nqsüo¡er?ltn¡pfnrn¡3?lJ ¡P oláuttutDs?ldordás
'Eus?Idouuoruor sát¿¡'so¡u!¡r¡¡rPárord
soqtrnuelur¡nP .uodi{: 3s l¡stu ore¡anbsc
¡3
(orr¡'ryf
oüreTxralz-Froqy
216
nosol
delesquerero
quirúrsicos
7: Abordoies
Sección
ff{
LLc\ry
-"9
\{.N
\
/" Lr)
-f i-o; u r o l 3 . l
;.-
q
-p
,e o.
booksmedicos.org
booksmedicos.org
ffi#p*ffi
ffi;*-t**+tffi
5*****$
ú apuóp
1ó' o¡)oLú6rúro'"t'"p
soúau'i
"T::ff
o ÉdDiarúa,oÉdiso,oor'so.orLrotr
y;";tJ'"^Bil
Vs7a,
N\ Á-
SA
v,/,
_\,b:
ttt
Lolqdol
1q,"'qo¡o,,,+o "!oP,"qv c
218
quirúrsicos
delesqueeicnosol
Sección
7: Abordoies
IDL
F i g u r c1 3 . 3 B o s e d e i n r E i l/D ] , i . n . ¡ r ¡ s n l e r ¡ o r ( e 5l a - ( r . . . . 1 . . . r r i . 9 ¡
. Í r s m e ¿¡ d e . o rl o l o . r e ú r i r . , 5 , : e p r u u
! r ' " r o¡ - _ : i r r / / a l
El seplum nosol
Il scptum dc h nrriz cstli hccho (lc scis cstrrctLrms;jt crcstt sc¡tal dcl InlL*illlrsult n)r, cl
pJ.rnopcrl,cniliculrr dcl hucsopalatino,h ¡lnc.Lpcr?crrdiculn'dol huc$, chnoidco,cl vúncr,
cl scptrrrtcrnlhginom (c.1,'tíllgocl|r(hrngul¡r)y cl scfttm üc,rlLrm¡os, (vóiscltit4.134). tt/
!¿l/nn nild{irao kdrtíhr!( ü¡uln1t!¡/¿r) cs \n¡ cxtctrsi(;rr¿ntcrnr dcl scl)hrm(jsco;tictc
li¡rna r¡irs o r¡c¡os cu¿rl,rngrl.rt IiL bordc rntcrrsu¡clior contribuycrL ¡ucrrtc nrstl. I'l¡ sLt
tcrcio sr¡rcrnx,cstc borrlc cstá ublc.rdodcbrjo dc h supcrlicic¡rofu r dc los lrucsos'r.Nnlcs
l.)l slLtcrcb ¡rc.lio, cstrien cstrcch¡ rclxció¡ con los c¿rtíl¿gosl;rtcralcsslrPc.io¡cs;cl bordc
con krs l¡or
scptrl '¡ntcrior sc cxticndcp¡rrr fin¡ff dos L\px¡sioDcsl¡tcr¿lcs,quc sc ^rticuL?Ln
dcs mcdirlcs dc los crrtil¡gos lrtcr¡lcs $LPcriorcs.rlr'rvósdc uM rrticulición libn¡s¡ do¡s¡. Ol
bordc ;uitcrior ilcl sc¡rtumcstí bic¡ $,pcrior y sc cstrcch.rr mcdidr quc wtnzt h,rci,r,rbrjo
El ¡ry" la vlt¿l ¿nl¿riórcs el ,rco¡larnicnro dc los scptt ilors,rl¡' candal Ln su tcrcio ¡r l¡riof,
latctrlcs supcrio¡csy cstá chramcntc dctrásde
cl c¿ríl.+io sept¿lsc scpin clc los c,u'tíl,rgos
qLtcsc cxticndcor di¡ccció oblicuacrhparte
bordc
artc¡ioin
Ériof,
los crrtíhgos al,rts.lli
un¡
nclt¡
co¡
l¿
espnr,rn,rs¡lmtc¡ñr t lt cu¡l estáu¡ido con
¡ostcrn4 fornia un rirgulo dc
ytcricondri¿l
que
sc cxtienden,1su ilrcdcdor ¡ cstc ¡ivel P¡r¡
lirncz¡ por tcjidos pcriósticó
pcro
¡1go
mó\il.
LIn borde l)ostcl¡supcrio¡cstÍ unido ¡ l,r
fir¡nar unx ¿rticulacióD)juoda
por
u¡¡
i¡scrció,i
rjustrd.r. Fl1bordc postcroinfcriorse e{
pl.rca¡erpcndiculaLdcl etmoides
parte
postcrior
r
la
mterior
l'lsteborde c¡s¡nch¿dose estrecl¡
dcsdela
tiende oblicrL¿mcDtc
p¡olongación
ciud¡l
quc
sc dtiende cntrc cl ctmoiclesy el
en h p¿rte postcrior y ticre u¡,r
pu¡
coloc¡rsc
sobrel¡ $estx incisiv¡ quc ¡
vómel Po¡ dehnte, cl bordc inferior se ex¡andc
vcccssc co¡vierte en r¡nura p¿¡asostereresteborde.
tei¡dos blondos nosqles
Los tejidos bl¡¡dos que cub¡en l.r n¡riz consis¡cndc piel, u¡¡ vrina nLLscLo¡Poreuúticn
conplcja y periostjohcrico¡drio. L¡s rteri,rs y vcnxs dc l¿ na¡iz estáne¡ los tejidos blandos. Po¡ 1o t¿nto, el pl¡rno dc disccción en cirugí$ n¿s¡1esdcbcria est¿r cerc¿del mxrco
osterocar¡ihgnioso,pxr¡ evit¡rrlesio¡cs a cstosmúsculosyv¿sos.Los tcjidos b]¿ndosn¿sales
son iútortantcs par¿ comprenderel el¿cto dc ciertos procedimientosquini¡gicos sobrela
estéticay tunció¡ nasal.Sin emb.rrgo,para los frtrcsde exposició. del esquclctonasal,estos
factoresson me¡os n¡port¡ntes porque 1¡ disccciónsc hacc en el plano subpcrióstico/sub-
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'¡vDÚ¿lsá¿¡au?ü¡
:ff:il::i::üüii:iülli:il#i:*jjt'*::,ilfd;;jf¿i'll';:,
".,i':f'.Tj":i
:f.1i':J.1JX:.:
i.'."*:rjf
lHif
f
;:*lltffi ti"*X;
;Hr:I!:i$ü:i1fi{iiit*iti|{:ik;:*ffi;r*i*"::r;
.s¡;1"r1111.1-".1
;6;i"ii'*^p'ó";"q*"::l1l'jtlil
;"f:kTff;i,l:::I'J:il"iii.,Tt{,1ll1i,il"i:i:;";;fl,*q*Jwn
il:I.ffi::
lí::"Jj:;::i:'ji":::H',j:i
s?'r
;'J;lllx'll"iii.lliilTK'.üft"1J'JiT:i1"",,i"í,.¡iqo*n*¡"p.'u,ps's¡']qr
ue!'D¡od6,d,. uo.!"!::
;_1 __:; :;_:":
jl$ix",::üi#:fij
il.itix¿il*:l:tiiiiü*.ru;::::aik
v)rN)Jr
,ffiiÉÉl;:"íH"S:ffi
j{t,",fl
,,fiüfrfl
rfr
ffin¡$üf#ilii:'n'"#,gtf
c]'l
cl¡¡
slll
c-11
c1
6lz
:c olqldol
lqrsrqo)ouqxa alopoqv I
220
nosol
qunúrsicos
delesqueleio
7: Abordoies
Sección
G
d"órolo
dÉ
ooo r "o pooo do é oL--o o.
Fi.urc 13.5 foooó
' . d' ópa '"rbooo o
'-oooced.-; A,{
. ,.ó ooo'ép 1o.o 8
o l o q o d e oI r - o o o ó . o o s o o ' o r f " o C ' Er , É o o o o g o d " o o o ó d ' o r ' o
- o-deo.oo,oo G'"co
lo,
o'
oeol_ o'oé
ogio F
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'o'¡l!r¡"i
I¡ ¡ru¡LI'ePIr¡^PeüI9¡!uo'
s o 'oP¡Plm
*#H'**Jg***ggffi
j.;","rüjüilililjh;
i* x,:l: ;:n,ll
il;r::":*;
'ri'tffiilrfrn;+fif
*,,,,#*$[t+l:$l';il*uii
-*n*$***l$*effit;*
roPrunlotsuDrt
,/( ¡our6rout
eauors,'ul
'¿ osod
<
úe,,ú,ili:tt,l;i'J,llli:lli:;':l[l']iilll:iJT":l:'[::lljlruilHii:xi¡i
D.u,,.,iD
\1L
\o$a\qD\ oura\xé
o\oProqv rt t o\ntldof
222
quiúrsicosdélésqueldio
nosol
7: Abordaies
Sección
o I oq o , o
F i o u r o 1 3 . 7 o i o o ' o l oo e - ¿ - o o o o o ' d e l o ,
o o o oO o d ó q F g . . o o o - o o o o ó . . 9 o o ' o f ' o ¡ l o
A- 'o
oq
¡/4¡d müesrroo o rúro¿e a crus oreroldelcorrílosolotero lnferor lo ln.¡ón morgin.l.onrlnúoeñ o porre
me¿o v orreror onbs de q ror hocio o o.rre nferiórB /fie.hot. to in.isón rraiscoumeor se puedeho.er
.omo u; óe doñó ¿e es.o e;o C o unoV inveddó D
booksmedicos.org
tzz
booksmedicos.org
'D3ún o, ¡ ¿psp¡aporsn !o!¡lú orérol
Ó ol
o o ó o d p o p ¡ . o p é . . . o t - Po . - o é P o g t o o o b D o o o' o o b o - o . . . o ) o d
oo9ooo¡oÓo6o'o'9oLoadoP-P''¡bo''"'.|o-d'-||odo'¡
o5Úo6-o¡o'g'oqo]oP-l-'odoo¡'opcP.c'do'-oJDdo
-90
o.tj'o. o
.'ó-P o o. tG
'o or ft v
ouo¡uuo( Ú a'tl D¡roll
(or.,qo)ouraF aloPioqv:el otr'¡Jdof
224
quiúrgicosdelesqueleb
nosol
Se€ción
7: Abordoies
umeor con €scope o no I L
F¡gurs | 3.9 ¡otogrofíósobrecómose hocelo incisón rronsco
> Poso 3. E¡queleton¡zo.ión
exfernq de lq nor¡z
Seusafórcepsfino o gncho cutíneo paralevantarcon suavidadel borde cortadode la piel
de ta columela,parapermitir disecciónsubpericondrialde lascru.rasnedia]escon tijeras.Los
oncina sondelg:dosy sedesgarrarán
con facilidadsi la
tejidosblandosque se€ncuentran
La disección
a tral¿sde la porciónanterior
disecclón
no sehaceen el planosubpericondrial.
lig. 13.10).Con frecuencia
seobserva
de lascrurasmediales
liberala piel columelar(r.éase
que
henoÍagia profisa en estaár€¡,debidoa la presencia
frecuenrede vlsossangulneos,
recoftenen sentidoverticala lo largode la columela(vé¡selig. 13,11).
Luegoseusaun ganchocutáneodobleparavoltearhaciaafrerael bordedeuntana nasalpara
lnsertartijeraspuntiagudasen la incisiónmarginal(!éaselig. 13.12A). Las punta¡de lastrjeras
debe¡lancontacta¡el bordecaudalde la cruslateraldel cartlagolateralinferior ¡ conun moüLaspuntasde lastijeras
mientode e{tensiónLiberartodo el extreno caudaldel tejido adhercnte.
s€insenanlu€gosupedciala la cruslateralen e1planosubpericondrial
¡ conun movimientode
ertensión,€stasuperncieseliberade los tejidosqueseencuentranencima(Frg.13.12B).
Dn el acoplarnientode las crurasmedialy lateral,la disecciónde los tejidosblandosdesde
dlficil, en partedebidoa qu€elos seadhierea los lig¿mentosinel esqueletoesespecialrnente
te¡domales(fie. 13.12C), Estaáreat¡mbién esel punto de penetraciónentreIascruris lat€ral
puedeserdificil.
y rnedial,de modo quetratarde pumanecerdentrodel plano subpedcondrial
Una rrezqueseha hechoh diseccióntanto en la partelateralcomomedial,la rtltim¿área¿ ser
dis€c¿da
esel á¡ead€penetraciórentrela cruslateraly medial.Lastijcrassepuedenpasardesde
unac¡vidada otra,faciütandoel abordajede estaareaqueesdifcil de abordar(Fig.13.12D)
F i q u r ol 3 . l o I r o o A d d o l a E o ó , é '
fue-rc
de lo crusmedo e¡ el p ono siubpqcondro
oo' téo
booksmedicos.org
io d" aó"
ol' Fo
L! rr:r! a )
booksmedicos.org
, . r ,o E D r r D
¡ Pr : ! r . r 1 i . ¡
o
,," iirl,.,{,
a
o
¿r'€r D¡ñbll
-
Llrr L! rr:!a
iiP li f,".rr,r. u¡ .P
v
!;..1,i
r,,,,,.r
lrf r:L.i
llrr!OrV
., r,¡
tt.Ct dñ6!J
v
i::;
:-
:iljl:.
,,
:,,,
é!ópróqv:e r otn|dDl
(orrarqD)ouo¡€
9ZZ
226
quirúrsicos
deiesqueleic
ñosol
Seccióñ
7: Abordoies
Par¡ elevar1osbordesotáneos seusaun ganchocutáneoy pü¿ disecarconexionesrema
ncnte entrela pielylos cartlagosalaresseusantüeras(véaseFig.13.13 A). Si la disecciónno
estácn ct plano subperiocondrial(ng.13.13 B), cu¡lquier tejido remanente¿dherentesobrela
parte supcdcial del caftílago lateral inferio¡ se puede escindir con pichps y t¡er¡s de disección. Las puntasde las tijer¿sseinsertanjunto a los cartil¡gosy con un movimiento de erlensión y co¡te,selibcran 1ostejidosadherentes(Iigs.13.13 C yD). L¿ disecciónsubpericondrirl
con tijer¿s¡v¡nza en la parte superiory lsteral h¡cia la abcrtur¡ pniforme para proporciotrd
tanta exposició¡como seancces¿tia(Frg.13.13E).
U¡a rcz übendos los tejidos subotáneo y piel de las crur¡s lateral y ncdi¿1,sehnceinsición en
el tejido btando suelto que seencuentrasobrcel ángulo sept¿lanterior y seidentj6ca un plmo al?scul¿r simila¡ sobreel dorso ¡rferior. La tracción haciaabajocon un gancho sobn la parte debajode
los cartlagos .rlaresfacilita est¿disección.L¿ disección subperico¡dri¡l de los cartlagos lat@les
*rpcriorcs serealiza con tijens, en rur movimiento de extensió¡ (vé¿seFrg. 13.14). Al dcrnz¡r el
bordc c¿udal de los huesosnasales,se hacc incisión en el periostio y se elem cn continuid¿d con
tejido blando y la piclque seencuentn encim¿.Los huesosnasalesseexponen con disccción subpefióstic¿ us¡rdo c1e\-¡doreshast¡ que sedponeD las tueasdeseadas(véaseEg. 13.15)
> Poso 4. Exposición del seplum
El septun se ¡bodá haciendodjseccióne¡t¡e las crun medinle intermedia(mcdia)con
la
exponiendo
a tr¡vésde1lignmentointerdomaly septumncmbranoso,
tijens puntiagudas,
(v¿mc
Flgs.13.16A y C). Sehaceunaincisióna 10largo
porciónc¡udaldel c¡rtílagoseptal
y seclemel mucopericondrio
fucradel septum
dcl cxtrcmocaudaldel setpumc¡rtilaginoso,
(Iigs. 13.16D y E). L¿ disección
comenzar
conun instrumento
enun ladodclscptumdebcrí.r
o un elevador
de Cottlc (Ftgs.
cortnnte,tal comola partetraser¡de un¡ hojitladc cscalpelo
h¡cerlo.
pcrocs imprescindible
un planosubpericondrid,
13.1óFy G). Ds dificil estrblecer
dentrode estcPlanoesfácil.
la disccción
Una rrczqucel clcvadoresteen c1subperlcondrial,
el c¿rtilryo(s)ldter¿l(edsuPcrio(et del
Prra proporcionar
mayorúordaje,sepucdcscparar
es usandocl bordecortantc
crrtíl¿goscptal.Un métodosimpleprra rcalizarla scparación
del elcwador
dc Cottle,quepuedccortrr con facilidada tr¡vésdel cartil¿go(Iig 13 1ó I{).
Lucgosepuedeemplearun clcvadorde Freerparacscindirtodocl scptl¡mnisalen un plano
(Iig.13.16I). Lr dilerenci^al taúoentrcloscomponentes
óseos
supericondrial/subperióstico
ycartilaginosos
del s€ptumn¡salscpucdcnnotu sindiñcultad.
¿
Pa¡,rcxponcrel septumn¡sd por amboslados'serealizrl¡ dis€ccióndcl mucoPericondrio
cadalado,paraüberarel cartl¡go l¿teralsuperiordcl cartilagoseptd La disecciónde la espina
cn la parteinferiory annd¡l aDteriort¡mbién esficil, a tr¡lrs de unadisecciónsubpericondrial
terior.Lucgosepuedei¡sert¿run esféculon¡sal,¡ishndo el septumpor complcto(Iig.13 1óI.
t Poso 5. Ciere y lérulos
L¿ incisión transcolumel¡rse rep¿r¡ meticulosamcnteutilizmdo sutuf¿ de poliproPilero o
nylon ó-0 (véase¡ig. 13.17).Las incisionesrnarginalesse cieran con sutur¡s 5-0 catgut crómico. Las sutur¿ssecolocatre,i 1¿p¡rte l¿teraly nedial, trabajando h¡ci¡ e]áreade la cúpula.
H¿y que tener cuidado de no incluir el cartilagoen la sutura porquc se puede producir una
distorsión del crrtíl¿go. Cualquier $rtut¿ que defome la punta nasal debería qüitarse y reem
Si sequitó la mucosaseptal,l¿colocaciónde fén¡l¡s o compresasintranasalcsmantendrán
¡proximación dc t¿ mucosay ryudarán a prevenir 1aformació! de hem¿toma dúante ei Proceso de cic¡trización(v¿aseEs. 13.18).Si no, son úti1cslas suturasde colchóntÍans septalpara
readaptar la mucosa.
Se puede ap[car vendajenasal*temo pár¿re¿daptarlos tejidos al esqueletosubyacente.
Despuésdc enjugárcon un poco de dntura de benzoin¿u otr¿ solucióndé¡micasobrel¡ Piel
de l¿ narizy áreacircund¿nte(vé¡seFig.13.19 A), seaplicacinta de papelen capassuperptrer
tas desdela raíz alárea que estáencina de la punta (Frgs.13.19 B y C). Se colocauna tira de
cint¡ p¿raformar un c¿bestrilloa Én de sostenerla punt¿. Se cofa materi¡l lermoplesticoen
forma de un rombo para cubrir el esqueletona$le¡terno (Iig. 13.19 D). Se ablandaen agua
tibia y se ¿p1ic¿a h naJiz, usando suavepresión digital para mantener la forrna deseadahasta
q u e s e6 j e ( I l g s . 1 3 . 1 9E y F ) .
booksmedicos.org
¿zz
booksmedicos.org
-oc ,ó -cro.o.,.
oooo,oopó
. o . q óó . o d D J . o . ' - . o 6 c . . o - .
:;' ""::::J"'j:::."
-.oo.¡ -"
,
od'
. o". o ". o - . , ' t o . r - 0 6 0 r o - - . á
"dot
!o. rodDdm u9 rr.s p DUnÁ étué.ód áP oLt.6répro o oootJrro...rqos DrPúor,.dqm u9rr.stP oúnoztrlés
- P d P o . o rr d o t é P o ¡
- rrd dgo t-do -p o ' ó o¡téo opo'obootS
¡o o !poopo o oor'tv
o.el.ctdn6!l
o o 0 6 0 L oo - P o J P o - P o o
lq€lqD)ouFlrc alDproqvrtL olñrjdo)
228
Seccion7: Abordoierquirurgicordelesqueleionosol
-r
d
F¡gudl3.l4A
.o',B
oogoo
o
9
'1.
'. ód.bdot¡boo--c op- d- o o. p
reroyéndoos en ¡ püle nlq or, nier,.s que cón os I e os.e l,oced 5e.. ó, de do sumen e pono rbperl
n.s.les
.ondr o C 5e 6on I erospor. ho.er d É..ión en e p ono subperiór.. $brÉ ós hL,es.s
booksmedicos.org
booksmedicos.org
ou!uoopuD4louDrl¡,rjoro:ltou,arraurouDlopr(:r!ódroód,llosséuorór!is¡vgr.erDiñ6!t
(qj3!gDlourqyaaloproqv:01 o nrjdDf
230
qukúrsjco'delesqueleb
nosol
7: Abordaies
Sección
'p
ao'
lb
.
ooo'o"
o'.
.. o
B
o
olo
C
o
J .'
D
oo
o
d
o- -r
'
- b
'
E ¡
. d o ' P
o o " p , ] o , ' o d
J
'
F
o .
b '
,
d
o
o
o
q o
o
.
ó
I
"
i
o.o9
odo 'o
.
Pooo
P
q
o d o
.
o . o o
P . o . o . ¿ '
nús. Ob;erle e qon.l,o cúr¿ncopropor.lonon¡oesbh zo.ión de sep m ¿r ¡nre o C !e..:¡n H ¡ewc.r
¡" r_"t".".
..',. r,tr.óndrc u¡dc ooro hoc¡v r. slóno rrovér¡e . .óne¡ón enfe os.o li.ocs sepr¡
oreroes ñfe .res, Perm
v crero supe,ol Obscrve o5 qon.hor c.ló¡..s uscdospo,o sepocr .r..rios.s
iiadoeobcrd¡eoseErúmltodódee.hcdeun5epru,irosomu!de5!lod.hor¿oerP!.r..or.ompero
q m pcno rbpsrodo
,/subpe,órr.o J Aporen.lo de seorunno5. oerodo ¡e!p!ós Ce a d5eccói
s rbñ!..s. b ¡ler¡ Obié v. có¡. us.ndoesn récñ.. s. pue.l. elD.ner r.!o e seFrúm
F i o u r ol 3 . l ó
:"
oe ooe.
ó
o
A
o
booksmedicos.org
It¿
booksmedicos.org
i,,!.r¡,,¡,.)r gt el D¡n6U
(qrotqD)ourqxaa!oProqv :€L olrqJdof
232
Sección7: Abordoiesquirúrsicosdel esqueleionosol
F i g ' r r c1 3 , 1 7 C e r e d e o r c s ó nf o N c o t u m e o r
- o , " o t l o d F ¡ g u r1 o3 . 1 8
A
b o ó " o
0 6 O o é ó
9 " o
q.e.e..o. ,p..o aoFoo..o
p" ¡5"1o .olo.odo..b
o.póó
e o
o.F.i"
o.',od- -dod" oe,o eo', - booo.ooo
d- .o. -ño
-9o
-oooo
od-,-o-do op¡-o,.-oo
"o
booksmedicos.org
booksmedicos.org
r . ! ; r - . ¡ r . ¡ - . r¡ r r r i ¡ r . L ¿ p . r L . r r d n I z r D L. r ¡ s i p ! 9 r ! r q i !
. | . r ¿ | ] L ] . I - r, L
qr ! o . F ¡ . o r , . r
D,rD4:Dlor:Sq
.ir:rl.u ¡r¡Lt.r¡:op.,,,1,,¡ijl
) ri. ¡,-l
r ! | !r lri.ir ¡'lrlxi,,,,. !,,.1'. !-! ¿.,r. :. .t, r !rn ¡t rr ¿5a a.z,¡! orll
':t.'r..tv.r¿t!¿2rruDD.Drrsr..rL!r!ft
rPr.iirir.t ól'cl HñDll
. ¡|urrlr,..n-..
:CI olnlJdDl
alDProqv
(ouetqD)ouFrÉ
Se Jt.r¡ descritov¡ri¡s incisioncsy abotd¿jcscndonrs,rlcsp¿rncxponerel esqueletonds¡l. L¿
tócricn prf.r modific¡r los crrtíligos ¿l¡rescs l¡ llnrciprl vrriablc cn 1osdifcLcntcsrbordrjes.
Dl abordrjc crdonasaldcscritoen estec¡tih,lo es el "rbordajedc libcLación'paLrcxponcrlos
c¡rtíl¡gos 1¡tcrnlcshfcriorcs.
TÉCNICA
t Poso l. Vosoconstri<ción y preporqaión
y sclimpirl.r
conu¡ cscrlpclo
N" 15o tiict.ts,
Scnfcit.lnhs vibrisns
dcmtro
dclvcstíbuft,
cwid.rd D,N con vrlLrclrnrdc yodo ¡ovido,n. Unr cor¡l¡i¡rnni dc comprcstrsintr.ln.ls,rlcs
c il],cccioncs v¿soco¡strictor,rs
,ryadana la hcmost.rsisduf¡rntcla ctügh. A lo ]¿tgo dc I.r
longitud dcl srclo ntsrl, se coloc¡n comfresrs nas.rlcscon u¡ vasoconstrictor(cocríu tl 4%,
oxiúct¡zohra aI0.05%, ctc),¡rntu r ios comctcsy b¿io cl tcclo ostcocartihginoso.I¡filtr¡ci(h loc¿l dc un visoconstrictorproporcionr hcmost¿sisy lL),udrr lt disccciónscparando1c
pl¿nos¿c los tcji.los. T,¿iniltrrción sc [c\,¡ ¿ cibo cntrc h picl y cl csqueletoostcocrrtil¡ginoso,trntando dc dcfon¡rr h tiel qLrese cncuc¡tr,r c¡cima 10 mcnos posiblc,y a nivel ile
sLrhnucosr.Dcspuósdc h i¡filtnción, li ¿plic¡ciónde su.rveprcsió¡ cxtcrDasobrcl¡ nariz po¡
1 ó 2 minutos ¡)Lrdna dtcndcr de mocloliomogéneoel vñrco¡strictot con 10cual sc rcducc
l¡ delomid¿d cxtern¡r.Entonccs,scprcparanlas estructur'¡sextern¿sde h mrncri cstándtu.
t Pqso 2, Té(nico de libero<ión del .oriilqgo
del cortílogo loterol inferior
por(' lo exposición
Dl abordajcdc h libenció¡ del c¡rtíligo alxr inflic¡ um incisió¡ na¡ginal y uDr incisión
intercirtilnginos¡ concct¡cla¡ u¡a tra¡sÁ{ión conflet¡ o prrci¡l (vé¡sefig.14.1).L¡ tot¡lidad
del esqueletonasalsepucdc oponcr a travésde cst¡s incisionesque se h¿ce¡ todasdcnt¡o dc
booksmedicos.org
booksmedicos.org
;ilXü{üii$ft
f'{["J"'*1lr:ir:1TT:]T#"":J
J5,:í:i
;:it;
ftF":;
*Tffi
iff.:i.?l"Hi"T;:$l::.:'iiijrl!ti*"{t:$r,"rf"'ri]
,:nru:uüJ:Éslr[";ü?:i#j:iiul¡,'llri:i,
:ii,{Hi
-uqg op'ugur le ua as:ar"¡{u¿FáqePoü sáúolsl
:;;:;'i";*"
:':"#iJ#r:::Jffi
:,*;';:;:t*:;;:;,;;-lT;lülli:;fi
il:?"-i;:,'":: ;lil:i{lií;-'
Tf"';:;:-:: "i : r' "-i; .1,"::'";
9tz
:t olqJdor
torD'iop|l3elopoqv I
236
¡osol
quirúrsicos
d€lesqueleb
Sección
7r Abordoies
F i g u r c 1 4 . 2 R e r . ú r ( i r ¡ o o o r e v r . rp o s c o " o n e , o d e o s i r i s o r . s m . r ! i o
' r ' o r r i o g i r r o svr d '
rla¡ scidcntificaa trivósdc ln piclvcstlbullLComoscdcscribiócn cl
mo crud.rldcl c.rní!ago
Crpitulo 13,cl bordeinfcriordc L¿c|üshtcral no sigucc) borderl,r¡ y sccieÍ¿ hnciad bddc
cl
cn ll ptnc mcdi , dondcpucdccst¿r5 n 6 m¡¡ Postcrirxal bordcll.rr'En h p¿rtcItLtcrlLL,
¡1¡r'
Lll
l¡ordc
rLl
rcbordc
¡
11mm
sLrpcrior
cstnr
dc
12
l¡ordcinfcriordc 1¿crusl¡tcrd tucdc
i¡fcr;or dc h cruslrtcr¡l sc cxticndch¿ci¡ln Pa¡tcsuPcriori r¡cdid¿quc sc dtic¡de cr l¿
o . ' r r <x t c - J . v x . cf ' a . l 4 . J . l . r l . J - r fp - r c r ' ^ rd r r . r ' g " d c ^ . ' l P c l ac P r k l e u r ' l ' / r r
o.'-u
. ' J r . r .¡ l l ¡ u J ru u d . r ll , l . . r r : l x a i", : s c h r . c t r r r r ¡ . i ' i ¡ n r t - ; r ' J e I ¡ i t l v r ' r i h r I v
hasttl,r profundidd rtelcaníllgo(vórsclig l'1-4)'
a"l cartiltgoTrlar
i r. ü.g" a"t -"t.."
Comicnzrcn 1.rpartcltteral másdlf del ¡unto dondeet bordcctud¿ldc l¡ cruslatcr¿lsc
e lugor.leio in.Éó¡ mar!no
Figuro 14.3 Fóiosroflo
ncsrron¿o
booksmedicos.org
booksmedicos.org
',"',"lJlá1,?'nitlfl'i!'i?i
óra,"
.opuorrsou!
s. ép,ob¡r
séuo6,.u
Dsou,oouo.,.ru
",1.,u","tn'o
u¡nlde,P u' E5nüEes ü9lsl3ul
5s spuoP¡?rnR^ BI 3p Ee¡9Iá ¿lsEtlrol¡á¡uEosou?fqu¡eul
q oá*1 p."u qnqgn q ap ?a¡9I5 ua ltr?ssreuq 4¡¡¿¡n ¿un ¡¿¡r're¿¡rd ¡Fr$tse uomll P
i';p*" ;;
t
u:u¡! J¡olol,¡Ed
ss (g I v e ti ssu es??'r)
oruzuodurl
z;ei;pri ti raceq
" soun
u:ruf l¡P Fr5rEIotu¡¡rx:lr
I lppnerururU
Ftprur :: redq u: :sopu¡rpue::o{ fnqus¡¡
rou¡dnsIE¡¡rPIo8¿F¡rPr
u¡ opupzu¡uroJ
I¡p rol¡¡Ju!'proq I¡P o3Íl ol P uelsour?un ¡rPq
jou¡ons
?sorru rod olo, o¡Ielqnr'oFqns¡^P u¡ oPuolEs¡¡qoa
¡S rV S rI 3H rs?¡ ) lEÉEu
p:ere¡oge¡p:rr¡:p ror:e¡urrProqI¡ oPuEl¡P'soÍl¿,o5!l'¡mr sol?ruB^¡loru}lnr oqru!¡ l3
i"¡" oiSe¡ri"" ¡np:op"¡ulnproq 1azcaluop¡ esI elqopoeugrnror¡cueBun opursné3¡¡'r es?P
¡nb orDg¡n odPPopl¡¡r¿orEI
5p?¡¡?) sollr!¡ru¡ uglr¡¡sulr l ¡uelruEu¡
iI (olu¡rurEz?td6¡p
uI ¡outdnsPr¡¡?lsonPl!¡r?l
-o!¡?orqgoprts¡I¡ ?s¡l¡?nPugrslruP-I (ZtI f T tl axr"I)roT¡¡J
^r
u91t1'u!P'I
so¡ :p oruernrr¡door apqP (üau4l Inq9se IeP ugtst ul)
'
'
1s
"'o11.1¿'Ir'to'r411!
'o8z¡¡rnc
o8q ol ? p¡ár?l
lop u9w;aq¡ rer¡¡cr3trzd p:a¡t1sn.rr ?l eP
e¡*d q r¡*q sgu f ¡apeufin.rJ q op o3¡?l ol ? ¡olr$ul á¡¡?d?l ?I3?Ils9tulePü4xe ePtno 0s
'¿ltulnlor? 5PrPoq FP
'ou?serruos?ruf olnqgt-qaunlororuaruPldotPFu!¡sopuuuor¡P
t
RordE'FtP¡ursn¡ ?l ¡p PPnlr ¡p¡oqI3Porq ol t ?nul¡uor^ rrlo?
sl¡rp ruru I ¡ ¡u¡ur?P¿ur
'?zrqe ¿l uczr¡ esre't1o'r
zrzd re¡t :p¡oq loP ¡l'ls¡p
1á,¡"uq ¡"p"* nu"d "¡ ua ap¡oq133n8rs
ó éof ¡ ooor
oLo épo.¡\opo-oo-.r-cr-r¡(o...¡":iJ
";::ffi::::
"".o,:o.:..6¡¿.¡sqOo'6.0-orr.oéPó)oroéroóé-¡'o.od'íéo)o.'oboÓ:t'tl¡¡n¡H
elopoqy :y ¡ o¡udol
¡osouopua
¿t¿
238
quinjrgicos
delesquelerc
nosol
Se.ción7r Abordoies
.-.o,oqfoo Ob" e
o o do -o, o
Figuro14.6 ro ó1A, oó9o'oB
q-lo
o,
, o d o- p o - d o .
o o.ro
ó'oqo'oo odoo
inrercoir
r;o izociónde o in;rsói de héñir¡oñfixióñ.D torosrcfiodespuésde hobe¡recl:odo losincisiones
ógiñúo yde kois ixlón
(F¡gs.14.1,14.2
y 14.6C). La longituddela incisión,
encuent|iconla incisiónde transf!,{ión
que siemprese¿eberlaextenderh¡st¡ h línea medi¿,varíacon el alc¡ncenecesaJio
de exposi
ción del dorsumy del cártíhgo alar a serliberadodurantela cirugíade 1¿punta.
?ra el abordajede liberaciófldel cfftllago haña 1oscartf¿goslateralesinferiores,sehace
rt\a in¿i!íóndeftansfriófl en el *tremo caudalde1cartílagoseptal,conectándoloa la incisión
(¡igs.14.1,14.2y 14.5).La tr¿nstrxión
esunatécnicaen la cu¿llos tejidos
intercartil¿ginosa
blandosque se encuentransobreel dorsumy columelase sepran del septum.Seh¿ceuna
incisiónde hemitranslxión en el mismolugar,perosóloen un lado,dejandoint¿ctoel septum
mernbmnosoen el lado opuesto.La incisión sepuedeertenderhaciala parte posteriorsólo
hast¡ el punto donde seaanterior á las insercionesde los extremosposterioresde las cruras
medialeshastael cartfago septa.ly su revestiniento (transtuiónparcial)o puedecontinuaren
booksmedicos.org
booksmedicos.org
DUoqas,
ó,p,or,¡.em.uo,,úé,éiq.r=*¡-6,cu:ii:1i:['ixJi;!Í:;Ji:,Í:],;";.;T::;'",1
:(V / tI 3¡l esx4 C¡grsuorxr
rp orr¡)¡ú¡roru)¡,i.rpuorouodqns
urJ¡¡.sDrod s¿'¡t¡ so8rt¡rrxr
sol .rqos oPü¡rlqoprlárIr uurqrl pu¡8ltu, uorsrJur
¡l ur $rpru.s¡¡ sq tu¡¡unds¡¡rl¡I
'Iuil¡s úonrásur¡s ¡od srp¡r¡u¡rr¡rrs¡
u¡q¡p ou s¡Iá .sqBprú s?¡u. srt f ¡Fdrr¡ xt Jlqur r¡)xt l¡'rrd rr BII) Iruj:j¡:u uonl¡ur
(9
run rod Uor:nodrcrl rpol arornbar
osopurn: s:¡rurdas
s.üor.¡¡sr¡¡
snsJp s¡¡r¡r so8r¡rr:trso¡
rxirqq
oln8ulr rop.prrp u!,rrTsur¡ep ugrsr:urq:cpur¡m :¡ur4:odrursg
I¡p
"r"d Iud¡s
rop"t soqu¡!r, Lu¡¡d¡slap ¡zpnr: rproqlap osourrr¡uauurnrdrs
Iá .f¡nfJ ¡s f oFdpJs¡un ¡or ouo F oprl ün lpsapotrrq.s,lr,ldruo¡ uorx!¡su?l.p uorsr)u¡
.r.mber.s rS'¡t¡untor
op¡rnosoln¡qu¡u únrd.s IJ opu!f.p,lx1d¡so8¡Ir¡¿trIJppp]l]rr
"t" üotr
.proq I¡ o¡u11f
¡¡rúir¡Jrd
etr?{as ug¡s¡Jur
¡.I Frdoso5r:¡1lt]]¡apastqf:orr.}ux trsi,u
rurdsar¡ uclossorurmrpa¡ordsot¡p uair¡nbrrrs s:pu.d¡p üg¡srr!¡rtrp pu¡:luotrl19 rt
i
rB¡t)
o) ror:a¡urpseu turdset¡ r:nrq rsourBep:r:ñrmuorslrü,¡.tap FlP
(rsr.^¡trr^
r
rr
ru ouarn F apsap!:rdas os¿I}lrEr
lrp pfr!¡.pLq pp o8q oI" úosnur xunaJ"qrS
;i urnrd:s
¡ep
uenrsodxr
:¡m::duo,xysur:"
;Trr*::ü"il,"i;t-::'ü;l'Llllí
rorow psru"'a¡rr,,ror
turdsaIprdrs o:l"l¡u?.l.p o¡q¡tI¡ ri €Púntor ?l ruror ¿rd ¡ornlsod4:r:d r¡
ótz
orDPoqv:tI olñlldol
lDrouoPus
240
qunúrsi€os
nosol
sección7: Abordoies
delesqueleb
Figurc I 4.8 lusrroc
ón A y fobgrolíosmorrondoI be¡acó¡ lB ún orerol;C b orerollde I o, carriogohl
L¿ elev¿ciónsellev¡ a caboen 1apartelateralhastapunto de insersiónde lascruraslateralesa1
qido blando enla región de los canfagos sesamoideos.La
disecciónsubpericondralsepuede
realizara travésde la cúpulx opuest¡ y €n la pafte superiorhastael techo de la narlz. Si se
requiere,se puedecontinuar1¡ disecciónsubp€riocondri¡lsobreh cúpula en la parte nedial
entrelos dos cartlagos alares,haciendoincisiónde las insercionesligamentosisintedomales.
Los extrenos puntiagudos de las tijcras sc llevan hacia atrás en la caüd¡d nasa.l¿ tr¿r'esde l'rs
incisionesde tr¿nsf,{ióne intercartilaginos¡(F19.14.7B):Unavcz quc scllevan¿ cabol¿stres
incisionesy h disecciónsubpericondriald€ los tejidos blandosque se encuentranencima,el
cartílago alar se libera, qcepto €n sus extremos medi¡l y l¿teral. Si no estálibre por completo,
se insertan las tijeras en la incisión marginal y h disección se completa hasta que la caüdrd
subperiocondrial se extienda desde la incisión mdginal a la incisión caftll¿ginosa/tanstxión.
L¿ incisión interc¿rtilagi¡osa deberia tener la longitud s!6cicnte pa¡¿ permitir ¡decu¿da novilización de la crus lateral para la exposición.Esta diseccióncrc¿ un colgajo bipedicuhdo
del cartíligo alar, cubierto con piel vestibubr apoyada en la parte nedial y lateral. Luego los
cartlagosalms se'überan'desdelasv¿nt¿n¡n¿sales,
como las asasde un balde,poi retracción
con ganchoscutáneos,*poniendo la pafte supeúci¡l del catlago (vémeFrg. 11.8).
t Pqso 3. Exposición de lo roíz y dorso nosol
El abordaje a la raiz y dorsun nasal se consigue a tr¿vés de la incisión intercartilaginosa. Uni
vez efectuad¿ 1¡ incisión a tr.¡vés de la mucosa, subnucosa, tejido aponeurótico y pericoMrio,
disección subpericondrial conante con un escalpelo o disección obtusa con tijer¿s llbera los
booksmedicos.org
booksmedicos.org
sárop€^aFsePs¿usos¡nqsot rP ¡orráJuráPloq Ia ue o4souadI¡P s? ¿.¡]¿ oloqersaun uo3
¡lu?l¡o¡ ugtspú¡?unÍ2ry3r e¡flrlj3d soP¿.¡áqtsoPu¿tqsoprfelep u9l.¡?rra¡ !'I ors.ndooP¿l
I. Els¿q?rp¡ru ".ull ¿t .P s+¿¡ ? I sq?sxusoslnrl sol ,P roueJu¡áPioq Ia ?rr?tl uglr¡¡slp "l
¿z¡I¿¡r3s
?soul3![rrr¡erú¡ ug¡s¡rü ?unalu!¡P:tr{ z¡rú eI ¡P so¡u]n8Lfssos¿^solI
Fr3¡?trun
ouEdIá ue¡¡se
xltd 'lurPuor¡r.dqns
¡uDúá E¡1mmu.as.nb ?¡u?tntrsnú¿I¡ r€uoBal¡ErL{a
¡lr¡q,p u9¡¡rás¡P
?.I (6tI 8rj 3s¡! ) s¡¡ou¡dnssq?¡a4l so5xl!¡?rsol áP soPu¡lqsoPrlat
sóosousoséñqso ap uo rtrasP o r€rDtlDrDo¡ruDrr.l
otri¡s9!¿¡ropo^aa unap om P .rqos ugDDrrmo 'l or 6rt! ¡ b oruéú Pétrorda DrDdsour.rxss¡losousoPuqq
oPo o oo
ópér'óopooe-.9 -poopo.oéoo cvt)oor ó - -dPo¡-.o
d P - o o o ó . ¡ P o o
ó ¡ . o t . oe o
1v o o.
oc' o 'o ó có.tl D¡n6|t
.o'éd oo' o,-eb---.qo
ó p . o .o . a o ó ó o o
o
lrz
oroPoqv:r Lolqloo)
lDsouoPu€
242
Sección7: Abordoiesqunúrgicosdel elqueletonosol
periósticoscort¿ntestal cornoCotde,Josepho Freersonúti1esp¡r¡ disecciónsubperiósticade
los huesosnasaleshastae1niwl quese¿necesdioparael procedimientoquirurgico (Frg.1a.9
D).
) Pqso 4. Expoiición del septum
La mucosa
septalsee'tirpa delcartfagoseptala travésdeincisióndetransfxión,empleando
1oselemdores
periósticos.
El mucopericondrio
seinsertaíntimamente
¡1cartilagoseptal,sobre todo en la pafte ¿nterior,y con frecuenci¡al inicio esdiftcil de s€parar(!€aseFlg. 14.10).
Puedesernecesa¡iocomenzarre¿liz¿ndouna dis€cció¡conanteconun escalpelo.
La aoariende
cidazul-bldnquecind
deLcanrlagoseptalindicaqre el operadore'ra en e p ano
"oeciado
disección.Una vezliber¡da la mucosadel septumanterior,seusaun eleradorde Freerconun
movirni€ntode baffido, para üsecar el mucopericondriode todo el cartilagoseptaldesdeel
vómerhastael dorsün y en 1áparteposteriorsobree1planoperpendicdardel etmoldes(véase
Iig,14,11).
La mucosaseptalsedisecaconfacilidadenla mayorl¿delasáreassalvoa 1olargodel borde
inferior del cartilagoseptal,de maneraparticularen ld parte anterior,dondehay una articulaciónacan¿lada
conelvómery crestapremaxilarEn estaárea,el pericondioy el periostio
soncontlnuosdesdeun lado a otro y cadauno sefusionaen la Lineamedi¡ de ta.lmaneraque
y formanunabafferade elevación.
Estasituaciónse
losplanosde disección
sondiscontinuos
ydesviaciones
en estaárea.Losestuerzos
por
complicamáspor casosfrecuentes
deespolones
puedeconducir¡ desgaÍosen la mucosa.
eler"ar
de maneraforzosael revestimiento
El abordajebidirecciona.l,
usdndo"túneles'superiore inferior,permite arslamientode esta
áreay exposición
paraelev¡cióncortantede lasmembranas
fusionadas
en un lado del sepy p€riostiodel c¡rtlago septaly
tum. Secreael túnel superiorelerandoel mucopericondrio
€tmoideohastadonde el septumse topa con la crestanasa-ldel maxilar superiory/o vómer
(Iig, 14.11).Luegosecre¡el túnelinferiordisecando
en Ia partesubmucosal
por la incisión
de transfixiónhaci¿la espinan¡sa.lanteriory ¡ trar'ésd€ la aberturapiriforne. La extensiónd€
la incisión de trans6xiónsobr€€l suelon¿salfdcilita l¿ diseccióny dluda a eüt¡r el desgarro
liguro l4.to torógrofid
corespondenb
o lo diseccóide lo mlcososeprcnoscdesdee óngulosepto
ónrerór
6oñdóúnelelodorde Co le
booksmedicos.org
booksmedicos.org
'g o.oú bó
tror unlr.s r: lor Drd.sDF.,r/,¿u9^ uoún ó ap ¿^r ¿ osoLto..rnú Dróq ós,(
v Lórrr!ú.,r.p !.6D! o .P sa ., o Dr]nn .5,opo^¡: I unr.r:s ¡p Donugns uo rD^: t t l.üt b¡n6!t
wZ
oroProqv:¡L o n¡Jdof
tosouoPus
244
nosol
Se.ción7r Abordoiesquinirsicosdel esquelero
t ¡ g u r ol ¡ t . t 2 E e . o csi .oo . . o , o d o . e o d e o . o z . E l e e . o d o ' s e ' . e ! o - o . ce ,sod d
ee
o
- o : s to - , , e o e oo . c o s o o € s . e l óé, p
é 1 -r o t oe - . e d eo ! ¡ o - o - e c e s o s e p o d e s e p .
El mucoperiostio
seelevatueradel suelonasaly haciaarribade la crcstanasaldel
mucosal,
maxilarsuperiory el vómerhastael puntodondela mucosaseptalestáunidaal acoplaniento
Fig. 14,12).El resdtadosondostúnelessubmucosales,
sedel septumy estoshuesos(véase
paradospor adherenciasubmucosalhásta€1bordeinferior del cartllagoseptaly cresta.4ómer
desdeel interiorde estostLlneles
perm¿xilar(véaseFlg.14.13
A).Laretraccióndela mucosa
o un $calpelocon
mite quelasinserciones
submucosales
seancortadas
contijerascorfantes
desdeel septum
1ocualseterminala elevaciónde todo e] colgajomucopericondria.l-perióstico
(Ije. 14.13B):
A, sesudade
Figuro l4J3 Dsecciónwbmucosode sepiúmencmo y debolode osóreosde odherencio
B
ncsón a trovésde los ó,ús adherenres
booksmedicos.org
booksmedicos.org
ou¡á1r€ Fstú 3Épur^ un ?r¡rd" rs o8¡nT ?lÚnd
"l
u ¡ P r r ¿ .P L nP o r I ¿ L T JJ PP I T? f
r d J - \ o ' ¡ P o , J r q o - o ¡ o l t r . , - r q a u n r ? L L r on ' d
A
P
¡¡s?qzu ¿t áPs¡ps?F¡nú¡dns s?d?truo I¡d¿d ap tlun eun
.C erundrt ¡¡qos
"]Ídx.s
"aj9 I.
{álú'tr"fp? ¡!r? ,{ z¡rEu
.P ?rn]ÚIl ¡p ¡ug
?t aP I.Id ¿l ,rqos ¿rlrur?P ¡9¡rnlos ?qo n
"¡Iozu¡q
lE¡{d¿ ?p s?nds¡C er@"&ns o¡al3¡b$ F soPlfs¡sol ¡lrd€P?e¡¿¡?dour.rxo Ps¡u
rd"tr
"un
f €,undxr¡P*P"¿r,tsopú '.r .T:^:1.nff::;itD"
ún¡rrrd! ¡p.ndrs!¡s?uosrop
aftpuá
-a.rr:td sqrrtlas-sur:rugrtrtoráp s?.¡nlns
sels31t¡tuG t^¡r¿ur.lF r.¡!ü€u ¡C ugt"",'"r".o
?l
cp osarord1: crur.tnptuor"uoq ¡p uor¡"ú¡oJ rxrr^. ? u9rtPtul?,{ pso.nú ¡g¡tr¿u¡rxo¡d¿
r'onrr¡ ¡q
)P rorrrotolrt-PruPoJ'rnJlrrd:'
ur:pur-ururw.rdu",o.¡tr..Lru.1,'¿F"¡J
¡llqlq.¡osq¿
'¡ru3rr::ruorqr
s€lsBPoI
¡m¡nsuo. ue¡¡¡rJ¡s s.Ps?u"rruls¡uolsr¡u¡
9-5ouor Fr
sDlnrg, ,,( 3¡ra!) '9 osod .r
'I!s¡u tPs oq ¡il .P r¡ua3xfqns
!¡:gr¡dns¿l ePorP
uorr¡odo.nu¡/o|so¡¡¡do.nl!¡¡rdrs ¿¡qoIU"úlrsg ¡raw¡ awd t¡ ue;aaI¡ :p topr,rale1:p
Iá
rouadnsoue.rrxa
lop oteq:porsnf¡rsruruod:s 1cpo8q o¡! Itsorftüqns
¡e.ruo:fpsvu os.rop
arnc{rl uc raarg:optm¡cunlr.olo¡ s.'rot¡dns Prsrq o8t¡¡:rr,i unrdasp ullun ns.P sol
nlu rt ru,ql ¡r?d etdruFoportú un t¡s¡u os¡opFurtr¡4lr¡nb ugrD,sc¡¡p so¡uaruP'roro
sot ¡lñ¡np u9¡sit ns ft}¡^: urd ugrxgsur:rr,zsout8rll¡?¡r)1u¡¡prurqu¡o¡ úgrsr.ut ¡p st^¿¡r3
'...,'p r.,,),qrfl ru,rrdn'tt,.)rr,u8rl],,t.t,P üuJ¡rrqn "5:rdn l \'lo\ r'ulnlu r l
'3¡C
cs?t
) psru únrdoslo oporoP
lrl tr
'rr¡tduo¡
3Ps?^r¡ I t.s t,'!itsxulunr
t¡9¡xgsüxr¡Ilu¡q
-u¡¡r¡odxa
ugIsrrul
o
ugnTsut¡r.p
"un
cpcndasugtqutt'omsa:auuct¡ '5
-dcs¡cporsrndoopr¡¡cpor:puorrrcdornur
¡a.rmcsrp
J ó t s r o r u a q ¿ . ¡ ó s ó !6
u¡6!l
. ó o r o ú u 9 ( r u ' ! ó r o o d ú ó . o d o r á n d r c o p o 4 6 p o s o uu n l o s a o p u o r s o u o ¡ o 6 o o l t t ' t l
oloproqv:71olnrjdo)
tosouopué
l¿z
booksmedicos.org
tz¿ oPlrlq q'r¡¡9r4
¡u)ftNtrr uoEo¡¡ ¡rr r
Fp
I¿¿'?trINtrI
tz¿ úurr,.¡str
IU¿'F¡#rr I nurúqotrsu¿¡ !,)ritruL
9¿? t's'ru ovoP FP ¡ortrtrásrP
¡uz 1E¡PIuEur FuP¡o¡urdqns¡flonrrfP
9¿Z-|ZZofNqlEnr¡l oSqFr¿r¡f¡ortr¡srP
/¿z¿'9¿¡tu¡rxr z¡r¡ Jt loon.dF
,¿¿'9¿z!¡L¡ o'¿r¡r¿J¡p uortrtrJsrp
9¿¿-t¿¿ zlru¡L!P¡urlrh!9nNz¡uor.trf ñ
9¿¿!!tr')
ftz 61¿ rtrtrLr?r
i r
¿r¿¡sPN[oJU.
8IZ of)uultlFsrxrouL¡
8l¡ fsNu ulnrd¡
./912,5r¿,(rrl¡3ur,, rouád¡si¡lrq or¿lD¡tr
¡5t¿¡oáPLolu¡s.s
9L¿
lI¡ ¡rIr'(ol¡q FDrút)fr otrl,r,b
¿lz 5l¿ ¡sr! 'rÜ¡ xt 'FoÜInfFm rr¡|¡inr
/9l¿-9lz l¡ u rur?¡ñ tmo un|¡{x¡
rrz-5tz (o!¡r$) ou¡rs ¡lrtroqY
,rso|idl+l áfuprli .É^ roL.bd¡sr lstdorr:l¡l1N.LrláfNproqv
tf¿ utn ¡Úo1o{r^
¡mrd$
5t? ?r?
tiP u']rrsods
¡rtrtrúirlifl
tt¿
ztz ot¿ ?4uI¡¡ r trrN¡oPiP ür¡rnodñ
st¿¡ullds^ ill
6t¿ 8t¿lrt¿ u9'xri{ur nonfsl|
iL"!PUo¡Drdq
N uonrrsqr
onz-6tz
Itz-5tz I'x'ln¡,ur uoNnu'
8CZ-¿€Z(r$lrrsriuql r\)!snur) 'souFrLFnhr¡urutIrrrl
¡¡:tu.txpnh ,ürql ',Dd iliFxl'l
ofz-rt¿
sr¿'rc¿ l$rlóPriihT$qv
¿6! lNrlRonrirrds svwq
tuL.hdns
oprL.L¡rl
ifrpr$ .n L¡s¡qr.úLN
¡,r,1¡tdpp 'f¡ipnxtv
L's¡¡qN if'Tnl Df'T"ttr.u" lid T.¡Tutv
iLig.,l,, ¡ .t),r14{rti| prrr( if i¡:FXlv
LrM'r.LN
t8 yz8 Tr.DftLor.drur¡':!rstl
¿8 /UI I'xo.rhr ol Ds|,tr
t8 y¿8 \rL,!ódmlms:f
'1"¡
Lo"r
t8 ,¿8
luF9r"¡N "$,,1 uLllPrld",lu
'l¡.lrt!nsÜ¡s'i
fB
'/¿8
18
lnfq ssjJ qtD,riouF
r8-r8 y¿8 Jrrilrdorodu.r ur¡t ¡t¡,d':l
'5ó-¿6'ornlxuo5¡z
dr rf ¡rFrodxr
lió
utltrDln:]]r¡11,¡tnrodxr
¿o(n\.1) rL'rq¡Pu,xtrorodu¡¡
¿ol luodurr EsotrP ¡9¡rsodxr
.186 56 Nxrrl.uo|rLn!'rl'Drud,nru ztq tP ú9'1¡.qll
¡rrp.LU
f rorr.lns¡'mrqro pt¡.1
86
,Sa ,Fruosos¡uu!rdá,
.¿6
.llol'ool y66'86'l'r¡Piul¿¡unü9Pü,1
86.Irr¡:lu¡q¡e
,86
00f
l¿P¡our¡Nrlu¡
'¿rqsgmd'¿¡srJqorads¿rt áp ugLrrdú¡
ror 56
.rElnqrt¡ru snúü/otll,¡9r
ZOt
lep ugrtrAodxl
68 o¡Fqi) liP ol4r{¡
88 oP¡r¡brr r.¡itrJlrosr¡¡¡
¡I0ártrEdl,Potrd JPErurl
68-18
í58'68'o¡Eru¡dnr5¡ioruá'ú¿u9u.r'oPd
'6s
'rgDrnd¡rdf¡9's¡ru, ¡p ugLrtrototr
.¿s
18
06 t¿lntrrn¿ed u9NU¡rxá
06 63 ]¿rtrr!¡
¡trrrt¡¿rjsril
68
'06
rourdns
tluq
rt6
r¡rodu,r ¿rurl
06 68 ¡onnur
68 tNrlN¡ou'¡t surÚr¡
'¿s '¿pLGrlorglJsoJrtr
./n! l)0r
't|¡uNrtro.st oFl¡rrp u9i¡tr¡orá'
tol
t6 16 ttrqs9m¡!9"DU
t6 rfoflor¡sif lNinr¡xi d .li5t{,J
'orrjjto¡
/¿6 16
Ff ugnrslp
,oNtrtu'¡r5ls¡p
lo¡lo¡
16-06
!6{6 lr'!on,r oft¡lotráPuotrrr,ttr
'lv¡,.1u.¡oFtrs¡o,¡! ú!¡rsutdÍN
nor
'Frodúir rrr rt Núrtrurrrl urrÍá.]rN
r0r
r0I otu'rn otrLqT u9nnidnxir iP l¡¡¡1s
¡dttrsuotrurrs¡trur
sot
ui¡lo.,uol
901 rflmr.trruorL
¡olvrurL
t0L
'01 lui.r¡l¡,rrdo¡u!)
rou|ld¡liurp !p oü,
r0L
!01-t0! iilrF
901_18r¡tu¡rr
18 1'lrL.triLoktr(¡':.tr¡
'(V
L8
0riqritlis ltri¡'s
SS)oJqroruodroL,'is')(,
'L!o|rt!'s rrLrsrr
t8 L8
./28 L8 ortru¡¡qN oPrl?l
/zlJ LlJ Lit0
r8 ll'TV.a ourlutrn':
'('nk'!i{l) drrr'nrrnl
tB :/¿8
fth¡
./¿8'18 \itrq0tr,iuo¡ü)lnrñnu
¡r.Lrt
L8
l_8_18tlPx, L3!edtl
't¿LrdN ¡P n'rL.¡so.l
OF¡r
9U
rti¡xlNrto¡pio'oFrrl
98
58 ff lx¡rt
¡P¡rd iProuit¡r o¡:¡l
trs
98-!8
¿8 58 r'Prtr¡q¡qrt
r4l8'Ssrs'.ps.l¡,odu'a !üu¿r luIt oú¡t¡
'&23'z upaLr¡L
Á01 90t
S0Lf ülnr'.Lnrlorlu,)DrroLOtr
90I 501 1nq'jür,rFn9En0
18 tuLr¡lrn
90I J8 lrooror rh:u.qv
s¡¡¡ts fi Lpur'/¡oJ so!¡nlrs s¿¡r8td rp so¡¡rsr.rN
248
í"di..
tendó¡cant¡ll¡bsl , 1,1
¡cúrcciónpí¡p¡doinfenoi,42 43,431
tcndón.¡dt¡] ncdial , 14-17
gtíndulas{lc Nlcibonio, 14
núsmlo ocul¡r o¡biculúis, 10 14
i¡erv¡cióny s¡n8re,13
d!ósición dc septum,226,230
232
inún$lss o paquetcs,
226
ipliceión des intftrnoplísi.ó,22ó,233l
sutu¡Núans settal,226
219,2201
vrsoconsúicció.,
Abordajcnmdi¡ul¿¡ restibulI,137 150
lorcióD!d!ebü1,I1 12
porió¡jret¿F¿1,11,1Y
scptunorbitrrio,10113
conjuntiv¡p¡lpcbnl, 10, 14
aLnoh¿dill¡gras¿buc¡l 140 1.11
drtúiafr.i¡1,137-138,
139/
t¡FuV rhcr trG:I, 101;1314
result¡{loscosnéticospobres,9
abordajc
s,bcili¿rl7 32
d¡c.ción s¡bpe¡iósic¡de müila uteriory/u ó¡6itr,2ó :,
nús.úloinfcrio¡oblicuo,26-29,29l
fisurainferiororbitrrir,29,29l
bo'denr¡ xoúiti¡o, 26,2?'
*pos'ciónp¡o orbita.io), Fred, 2r, 2rl
138 140
ñúsalo nentoniano,
ne¡vionento¡i¿¡o,137,I 38/
sütur¡ñr1¡.úloñcntoni¡no,147-150
iegiónpo¡teior l¡ rntcriorl4T-149/
149
lug¿¡der€Nim ientosuslensión,
pfrvcr.ióndc lcijri¡ dc rlmo¡¿dilhgr$x, 142
ñrndibúr od¿ntul¿,
142
.ucryo/ por.iónpo$crio¡dc m¡ndóula, 142
ú¿ntrlis,141-142
orúsculo
ocrio ncitohidno, 142,145
región¡nteriord¿múcosrhbidl141
discrciónü¡bl)criósicrdeñrodibúld,145-147
¡dnctordeRN,, 147,148/
múscuLo
m$ctcrc,1.17
d¡cccióDnLlsdo nonto¡iino,1a5,145/
norvioinontotrirno,
145
otfrctoresd1gllddo$
rh ducú¡ mdhdos,145,147
lúgü dc incisió¡, 17,20/
pfrpüo iúirion 30,327
s!turnt¡n suspc¡sión
nÍi.ióh Friósti.n,26,2ó/
ift i.ióh ent¡ol pr.ioncs prurüs y prescpt¡I,24,25t
lso defloector ¿6dehl,18
17
dh..ciód .1ecol8riócután¿o,
djsccció!picl '¡úscnlofrt,17
discccnnporp¡v,s,l7
discd,tn $rbs't¡ns, 21,2U22l
di$ción $ubonid'lü,23,23l,24l'
rmoñnr&'n11on|,18,1v;1912V'
ibod¿jc üibtu$j,32 36
Abordricrrdihr vcstibul$,111 121
lJncñdc tcnsióny rcliircnnrti0132-33
xlúol,üilh gns buml,113
¡xposición
obtcnidtr,
] 13,118
ncrvióinf¡¡ofbi¡úió) 111
dh..cióDNborLricuhit
33,3V:3í
Ab.r.lijc prlrptrdo
srl[ri.r, ó8-78
cfodosdr l.rdNgi¡, 113
clcvMordcl ánguloord, 112
clcv or dell¡biosu¡crnr,112
cLcvtrdor
dell¿bios¡Frior y al¡ n¡s¡l, 112
incisnt,rblcfxroFlxfi\ 70, 71,¡
cieft,73,76J:7T;J'f
y ma4¡je,70
i¡ckión, l)osicionamien¡o
subpc¡ió$i.¡dcmdil¡r¡nte¡ioryzigom¡, 116117
.lisccción
Fquetei¡fraorbitdo ncuróv¡s.rl¡r, 116,117
orde¡dediec.ión,116
rperñü¡pirilórme,11a
dcbilirxdicnto dc colg¡jo mioruiii¡co, 73, 73/
disccción
subp¿ii¿ri.x(ñ¡rgcn orbih¡iol¿t¿nl/órbitr
v¡sócon*riccióni
71i7Y
xnatomi¡ del ú rp¡d. s¡perioir 68-70
¡rcozigódáricdi117
corjuntozigomáticoñdil¡r11ó117
identifc¡cióny E*rbledmieniod. bxsc¡lai, 118
inc¡ión horizont¡l, 120
VY ciere,nic¡ión l¡fi¡],118 121
in isión,lugrn 115-11ó
disccción
subnucos¡dec¡vidadnsal,117 118
compleioMullú núsdJo/trrs, 68 70
compleio
seFiuneLcvádo¡
dch ¡poncurósis,68
ALrordaje¡d deglovin8del tÍio mediodc mdd
ve¡ t¿mbiénabordajendilu vertibulx¡
f¡cixl , 121-127.
cxp.siciónobtenid¿,
12?
¡petu¡r pnifó¡ñc,117 118
Abord¡je liry¿do infe¡io¡, 10 40
dtensióndel¡ inchión,37 40
m¡iódíxpirpado i¡fe¡io¡ 10-14,42,43/
f¡rcia capsulopálpcbiaL,,l3
surcoi.ftaorbituio,17
incGiónintrmsál, 122 124
¡segunmiento(incisión&l[ñcn
cncunvestibulú,
vcribuld),122-123
in.isiór intú.xdlagin¡ (nrcisiónünen vesiLruli) 122 123
+erd,¡r Fnifo¡mc, 122i 123
booksmedicos.org
09 ¡j5 l¿i¡!¡fnorqns
./09'09 uo¡rrodnirrqso¡id
booksmedicos.org
u9¡rresLP
ugrItruI
09 Jtrll
L9-89trn¡r?¡
'95 (sr¡¡nrur r)nd)runlnuásánlár.l
/89y/s
t5 i"Imrll¡r rlNo
o¡'trsl'u
5t liu'¡i¡t otrNsiP ofu,,l
if q'Dsrru'
s|11)t¡r.H
09¡65¡15¡rS¡.!¡{rFuMq
85 9S otrDunqrl
85 55 hrgrtJnb r!trrlNUr
L9-99 (N¡PI¡ ErIqr9l irl¡rnnr tr{I¡!
tt rl!I]r¡$u.r.sr^
¡r 9r lüúú¡rtLo¡uurlos¡¡r
St rtro!¡d¡s o|rd{d ¡rJ uo¡r¡¡ áP¿luns
05 6n rsul qio ¡ rqstnrdqnsu9DtrásLP
¡nlso¡rd ursDrr
6t
5t I't)rxl NIUopu')
/st'¿t'tr'L¡'rurotrroN o¡d nqo
t!-os )!¡Itr
¡5' ¡s's!t.oruD
/9'
t5 tt¡¿rn'r?r
f lDdx$nl .lipoqr
/¿t It ¡¡dso¡'
./tt ¿t'ro¡idx otrdlal rrúDrn
15 1n(r.,,4tr1rLuroltr9'5,rurl
t
55 15 (hoyrk)¡r,o)(0'rlrlr 0.""."-"1 """."r"
, / 1 "
¡lu{trúrnLor{r.q¡¡llroq!
r9- Lr
luqmñresu4 ilr|]I,!r.ñ^ rLnrtruDs'ur ¡lrtroqv
9ra,!L¡r.ntro)¡f"Á
lr'(¡,.Itr¡L
ü1)|rI!!ll
r¡l(u, /l¡,nq o'qqr. uarn,ü,)r,iisr¡'.Lrd!trs
t9 59li(L¡tiúrfrul
¡'nrsÍ)'.'r(L
utrsno'
l9
¿9 n,]
.¿9
'S, ,l,rúsarlr¡ ¡ ¡trlrl.siu
).
'.¡t { ','
¡i1!.,1
¿9-59¡n)lnilül $L rt, o ,LrtLor,.(Lrs
r !l!a1\¡
rour¡rl o¡drtllrt r,1r(tr1,iol,i!\rr^ Ns.tr,).Lds
5!L \'9'rtr'.Ll$oro$^
.491 29Lr¡ur,rriiuqOs uoL¡isrr)
95Llr r!)'srtrur
trL 0tt oroisxroi!¡. ollD¡trqr5trPur'sr^!l)
091!,1n,trPrtu{tisLr^ll$r,ltrtr¡lltrP u!,nr¡r
l]9I rrrs rf Ó!j]nr'
091 trrtrrlo,{:u lrt¡qLPúrx¡Irxl¡irrú .?'rq
09I llSLrD$1¡P si^rD r orrn)srP
.¿!I /,r!t'85LLi"}r ¡i^ ¡ uruP
¡.soriDU.)D¡"t. ¡,PNl,]u¡si rP om
09t
091 85Lórt¡ts,úoru¡d ol'¡sfu ollxrsrqtrláPuortr¡s,f
j5I 'türlut ,i uoDúrtib
9SI
¡¿IlSqTId O]¡I¡ü
¡OISDUI
¡ósu¿rsáP
u. IJ¡r1rP ¡fro¡ .! sr:u¡
9Sr
(lr 1q¡qPrru üNrrI
¡ttI inlnqrPU¿u'
'or.lú',Pro.1
55r
r lr. P . ¡ F
c 5 r¡ t t r ¡ u ! ¡ s D U
t9L 3r.r
t9I 55I ¡trrur¡
rfl lr¡r\l or^rr! r'i.tnqrPü¿úlsür:iru oz¡fl
: - . h . \ t É
'rl ;!I t
"
''r9r
ugrliprou]Jul orqrl
S9L1¡p ¿tr¡tur1,¡nb
.^9r
'Sg¡¿r.r¡l,sJ,ugLrÁd.ltr
J!9t S9t
{ T .ruru$ur
*9r'8rr 1¿Er¡l'q rr¡Ldúoruo¡rsodxr
' . , \ | r ' l ) P o ru n w i
89r tsr \¿FqFU¡LuqIs.tuProqY
l8I 5ljl U9Dtrrrsuórosü
lgrltrd.p¡orsrru
¡oru'rú of¿tfor.Ptr9¡¡Js¡rf !.Dr:ÁtrF
81jr¿8r
LItLn.L¡pururo¡rr!:F.q'l
.,488r'89
I ugn|¡:drd
58r'5urd¿.P
l8t SSttqsD!L ¡l rttnl
J68I'6'lI':¡3¡l
68r t8r'nrutr?r
¡Trtrunr.rr¡¡
/981 !81 :o^1rúI
!sr¡s.turúJ¡$P{ {ñ¡!}
i u'olrf¡u r¡rf)ro(lY
¿¿I IIL \Lo'rruNlorosr\
rt u!¡¡r¡:r f tr9LJr.s¡p
J¿lI 8tr'.nrinr.Imsnú
03L.uo¡rür
áP)r.|u"tr J| !.,r"r{Llf J ofl¡¡or 'rruoi ol,rrugl.P ue€r
08r 8lI .rx?risrúqnsu9Lrtrtsr¡
t-, -ll.¡l. :.
¡¡!rorutLsoPNIL¡u'
¡.r¡¡iFr lrf onr
8¿1
8¿r 9tr rDnilssúotlL:¡l olL"¡,qrtrrP trtsrÁrl
9¿IYt¿I t¿I \qn¡lPd¿ú'olr Elr
,rp¡or¿¡
I.t¿r,rt s? ,D¡ oJs'trur
J
¡ S V t t S ¡ t u ' s t r f l r r o L r ¡ s l u l r P s i"LnfLll
Á¡4r,u9lsltrur
Tlranll
./i¿r'rlr'ttqrr&l rlrpr¿13uL¡ps¡^t¡ r, uonrxrp
't,uñlnr
r¡t'rqrturú
¡iúr!
¿l¡l ulrDrf¡4r
9tr ü r
tlL tLolruLiu'¡sr
)f strÁ'rr"tr¡'¡or iuFf mÜÚtPu,oDlJ$DtrrP'
9¿t t¿t r¡D)rtr$ar o¡xr¡l ollrusigf Lit)reF,s,P
Ill Urrl f J utÚ¡ül¡.¡
llll l llLiúrr
,8r r¿1\rtrrur?r
¡lL 0/L rqnlr¡r,r¡Dir rui^
L8Lllrurql|o(I r lfi )P !th_F!'
0¿l lr|lqllnuu |x'L1Jnuo?rq
/i¿t
1
)
l
r
.
,
r
l
'
u
r
n
rrrrur ' rt oP|.(
/ i ¿ l . 0 l L ' r , r l ' L ' r 'r].r' Á ' ) u
¡fl¡ÚlqÑ6$i¡'l)f¡l¡l
t81
t8L rr9| rrt\l$rxuoLll ili,t!oqV
lr,L t'!¡u'xknodru¡'1,r$D
Ií¡ t,sr,.(ntúxr rrtrs,,r
86r lrn'lIrL's ]',.(rtr¡ '!'"n 'rllfnaliur
l6r thLrtqn\ rrtrnJ
sór 16Llu¡uklro¡u']¡ u.Lltr')f nihr)
irl¡{"¡
'/961_561
t6r,96t r'llDr¡, .rs ,
¿61 !¡L rllN¡I i'ts(l!r
16L !r,! (NJx) rtnlnnmoor)¡trL trtDllf)¡¡l
.,,5¡11
t,6l.l,,Drloriftr.srl, (rLu,¡ ¡,urn
86l u!r¡rrqs'oro$ri
502 661r'tnqLln udodt¡¡r ':lNd"r ot n"Inrqr rP u9Ltrtr.s'P
9ól \¡todmr sr¡bor.l trPnr¡r¡¡r.l
ú6T¿ú-t)dor1.
8ór'jrrdDtr f ¡.n¡¡rltr¡l
ll0z 50z1rt,,rLtrr, trLdLJús¡\¡.¡s.dh
361r¡tnL\¡9nltrll
/oL¿'60¿' JIl¡ 116t,úrtr,rrl
/t6r'16I t.IQqndns strIr)duJr sof¡
t6l \|!r!Id qnNrlt
f6t ttr' '?rá{,úLorP¡orrdrnsij
r¡ Ftr
r,rutl nr ¡9sI)üI
"n¿o¡:r
usr.lo
ugnu¡¡
(fqtroq trp .pd) n!]dn$!Nr
lI?'(rlÜP!r)
¡unrPuáu9sD!¡
lIz $PPU¡5 sruos¡trol
¡lÜo.lu.roLnrnr dLrr,!
t6I t6r
¡,ll)¡N ¡rd r ¿ProrLv
a ¿ T T a T U nr u o r
¡DDs9lrdqns¡.Dn.dF
9¿L 5¿I
¡.P ¡9¡rFrdrrd ?rr¡
¿zL r¿l
¡rp u9D'soLIxá
¡2úllNin os.r
5Zr rzl
Frtrr:l.znru Irp orpso'o árt.P r¡uoroJN.
rtnqDs.rr¡¡nu u9^Lrur
\¡olrss¡r¡ rod ueÉDUr
Ita't¿If¿¿I
6tz
nrcisión ha¡sconjmtiar,
Cdilaco aliú, ¡bord¡jc,Vü abódrjecndó¡sxl.
Cdtl¡só (l¡tnl in&iio¡) :rq 21al 217
s9
Cdtnrgo hianglLJ, 215, 2l ¡/
CinchadesüturrdxrllS, i 19t126,134
Abo¡d¡je Webd-I¡igu$o¡, 128 13ó
Exposi.ión obtniJx, 133/
¡ftx ldtonl ó¡bihrir, 128
rcúio inf¡ro¡bituio, 128, 129/
naaio frcial-cigomático, 128
nerio frcnt¡l .igonáii.o, 123
matonir de los hbios, 123, 129/
etevrdo¡ del 1"6io sü¡erior 128
o$iolr
de los h6ios, 128
Estrdo acú¡l vexus ¡ienpos ncdicv¡1cs, ir
Técnic¡sdee\Tosició¡,
ncccsiJ¡d
prrainstuc.ióncn,ia
Cnusi¿ esqreletof¡ci¡], r¿.1¿r¿jín d¡ aj6 s!üí1;ü:
er?osició¡y ¡bodajc,xl
.¡r¿ct rl*ic¡s ¿nntÚdicrsj
4
.ondidchciorcs
cosnétic$j 3
nrúsculosI'
neFiosdeerpesiórI¡.i,
rcsspcnsión dc colg¡o dc neiilhi 134
Fiel I Labio supe¡nr¡, 134
inicro cutáneode esleso¡hendido,133
sut,u¡ tn¡snmal GnEhr ild), 131
disKión dc cols¡jo ndilü,131-133
p¡lrctc normv¡scúlúi¡frio¡bitnrn,, 132
3
longi¡'d denrc¡ión,4
linc¡sdc k¡siónnrlnnnn(líncxsdc t.nsmndc Ficl¡chjrdr)5 6
c$ructLri ¡.u¡ora.¡ti'l 4
dPe.txtivr del ¡rcie¡¡c¡ 4
diso.njnpcrniri.r, 131
esp|iosedé¡hnos,
131
co¡¡rntiv¿pilpcbnli 10114
Co¡N¡kucmot, clcv ord.lx $on¿unxi., 68
l¡trio,128-130
cxtcrsiú¡ú4r¿do inl¡rior 130-131,
130/
D
cxtc¡sió¡lárpido $'pcrio¡130
AlmohMiü¡s¡N brc¡l, 68/;70,97-9a,14A-141,
142
^lmohdilli g,N e l)Ór{lsutúrnirl, 68170,198
^nft.mrr qunúrgicidc lr niriz,215 217,221
p'ció¡ ¡mar NknM óea,215 216l
poEiónnis{l qtcrn^ c¡rtil¡ginosü215-217
cirtii¡sosrlús (lrtcr¡lus1,¡jo,
s6i ¡oidoos,215,216l
mrtiltrgos
s,¡l]trloi$liicmks (trii¡srltr{s), 2i 5,216/
E
Eldvtrdor
d. li¡ccf,59,125
Dloq¡do!dcl lnsulooril 112
lllovrdordol hLliosufúior, 112,128,129l
lllcvdordcllibiósuprió.y¡hnis,112
]iqucldó iNtrl, trbdd¡j0sVs ^boddu cxrorno(abio¡to)
F
Ir$n¡p¡rut uom$urúic!,I93
üscir¡$bH{lcil,ú7-69,197
lüsci¡ !ompor¡l$rl'orfici¡I,197
Flsch rmlronlis, 68170,89,198
F¿scl¿
!em]).ml)¿ri¡t¡1,
67,68Jó9,197
Apdtún pnifon¡c,117,122J123
Apdnoúó¡is lovÍlor, 68, 691 7?/'
cxposición
¡bord¡jeco!¡nal,93-95,9?
cxposni¡¡¡bord¡jemaih¡ vstibul¿r,Il7
G
Arerir en¡oidrl,98,100
Arcri lici¡], 137 138,139J1541155,158,1581159/
Ari.ulx.iór t¡npo¡óm¡dibuld (AI¡4)
c¡FsuLr
úiculxr, 195 197
Glán.lul¡sdeNieibomio,
14
*posició¡, .bord¡jecoro¡!1,102
Crúb,wC.,153
B
ts¿sc¡'rlarcs,
rcr¡blc.ini¡¡i., 118
H
Hi¡ds,D.C.,171
c
Huesos¡¡srles,215,
216/
Cídr delabioipsilrtenL,
128
C¿n¡oronia
l¡tnl, 15,54
C¡p¡ de scalp,!,¡,¿a, ¿bo¡d¿jeco¡on¡l
Cap¡nusculo¿poneurótic¡
81, 82/
C¡lx rgió¡ túpóióprietJ.*¡
abóidajecüon,l;
C¡r¡ cálsulopllpebEl,.13
I
Incisiónblef¡npüstiú, 17,70,7y
In.¡ión dc Bhn nodi6cada
Incisió¡ dcLfó¡nú i¡fe¡ior, .11
I¡.isión deLlinenr€s¡ibuli,
122-123
lncisiónenzigz¡g,106,106/
Incisión nrfrüiliü. rr i¡cisión subcilir
Incisión interxrtll€inosr, 122 123
booksmedicos.org
booksmedicos.org
KWWSERRNVPHGLFRVRUJ
4l'nsa?tz
€5I'V H q8!DZ
z
I¡
¡ll.!15¡lq¡A
¡il}'ÓN
PdJIv
f¡ r\ rqo{ lqF¡
9lI ysll-l¿I rqnqPutud¡ Úü.^
'85r'sfl frsl Íófl'8€l'l"FnJrúJA
"/691il85l't6l 'sqlpgsdru
!.I!¡oduasos
tt6l
¡'el ol¡rü9!¡¿
IZU
ó5 tüM{S rP5@ll¿
prurc u9Pü4¡* l!rw' P¡'¡sl u9Pü'J
¡Fptu lElüÚiu9p!.1
Fruetu9Pü.¡r¡^
95¡55 r'Frünnsuul .FP¡oq!
/ !-' I rlrl8rlulnb!,üo¡!u?
¡olPruplrq !üv6l3.P tod tltPoqs
lfi
'00rfó6'86 'Fudo' 'fúPJoq!
JioI
otP.u
¡9t 'iF I¡ünfuo@w¡.fÚP¡oq!
9S-tS
tI ¡lrltu¡¡nb !,Bo¡!u!
Fr.rq
l¡ub u9PutJ
8l? táFsBoloPullqsoPlf.J
9ZZ.druoq{oJ .p lllds4üs¡ lnrns
O¿to!ádn! oprdrtdáilPro<P
z€-¿l alllrqni áli,Foqt
rg$oss 3Psúrns
¡ow¡Iqroujulos¡s
¿I
L6\
'0lI '19 '6w,{S) pF$.od¡s6pe¡NodlolD$u wasls
:/r¿t
J9lu ¡sIz¡o'PloumS
tl-el yol os¡4/o!¡Elgrounroás
s9tFor¡áuódEq aProPuáPoialdd@/o]lslgrou¡rd5s
8Ie Fsw u¡rd'S
rl l'ü¡$E ot¿s
5
2lBP$q? PP !9D"dE
4lnqlPueÚ¿üru
¡
rt l¿úutE q!¡d
'es '(¿r¡rdspülnnúát r¿!¡tú3s án8¡nd
¡o¡lernálod'groDulld
t8J8
ó9t9 toÍá.1!!oP¡dr9d
tro!¡¡dnsÓP¿d+d
tI_€LbI
raDr¡luo' 'P !9!sbu!
¿t1¿i
F*r F¡ld
¡(oltsol¡ád)
ooutbücd
t8 fz8
g8J8¡ rqod! ÚdF.P¡P!?l?d
bu,oH .? ol¡.r¡u.s!¡ ¡IluFtq ss¿
/I r9I ! lllftuorpguoEP 4.¡bÚd
4.n¡Úd
Slreli ¡09I-89I'@]¡?lr$uo8,!td
0 'Fpq 5!6llF¡d
9zl 1ú!rg@Fru PPoPru oF¡orFP sdorotrlo
9ZI lroJ r.I .P r'dototlso
'fÚP¡oqE
¡tncuuúsüü¡ .l¿Foqr üt!qü¡!¡$ ¡00I-8ó¿8-s! p!P.d Ú{q¡9
€01¡pt@ osnqorr.lu!.Pu9PÚqqo
o
r¿€I'[email protected] ol¡r.N
5 tt€l
/6zI'8zI'o!El$o{ut o$rN
{orpluogtz-Fruo{oPsN
8uI
lotltvuoSlz-lsFÚJ
olN.N
8rI
lSó t' t 6r k L' I L'oL' P'adsa 8uút
'O¿I'09I'0!l '$FqlP@dt¿ul¡¡¿usdúr
9¿rg¿l
¡!9FDg!úu
¡0¿I-ó91
.P oFPoú
€lI ¡Z¿r,t¿I
Illc'J ol FN
.tqodu.r-oFq¡nEolsiñ
t6r-€óI
r48I'S8l !o&u ¡lnt¡n¡ ow.N
N
'l!¡odua oF.s¡I'{
tor '08,t8
¡e¿Ir99Itwll8ld oFs¡t{
,t¿r
\o{osoloPi'lnrlg¡ooFr,¡¡I
lE¿k¿' | ¿!ó9' 89'Ss'rr-ar
'8zr 'zll 5o!qE3oIéP¡lnrlqro olúr¡I^l
/6ZI
'stl 'OtI-8tI 'odruo¡ulúolú,¡t{
/9fl
o¿-89'l!sr ól,ldúov¡alnw .P on¡!¡W
'65'lS'95'55'r.úrolláPol¡.sl'W
09
áFPro9¿
q!0u
qnqllsa¡ áf¡Proryofs$ s?u ,*?.{ ¡PIqEomwr]qúsq^l
{¡N ln¡d ¡losu¿W
r+ ¡üqol¡urlsnt
¡t9I horp,ouisFsoPrl].usá¡orr¿4aE
8¿t rtgl
'5'r 'sopqlaú¡qÚP q lmq soPúlntu¿
$rol'uia¡
¿rI
'¿tl 'Dn¿s:ProlJsla¡
JSiI
¡91I¡¿l¡olclqro¿gu¡
Dln$umáu ¿ut¡
lll
¡srpsgl¡dqns
Ü9F]áEP
¿tI-str
¿0I'lt¡oro
rts ,5
19z
Ze¡9-S'¿p¿tuIJ
Pld3Pu9lsmráPsá¡,'I
'u9F@r!Ú'Ú¡u 'P '!3rr'I
9-5
I
6sf8t
's:l¿ld
Pl'I D8a!f
I
¡l?I-8Il ¡¡!¡n ¡^ ¡q¡qos'¡Úpsltrul
9Zl
.P 'FPioq¿úálq@ ¡ú ¿t rlFqns ü9Fbul
rorráI! op¿dr-rd
/i¡ tzlZzl'!9r{gsüu¡ rod!9ÉFüI
5Úhol5¡P
,e?,1 ,l l¡s¿ü¿!¡l u9srrl
rodF!"E otpáúor.¡a PPáFP¡oqs
eclPUl
booksmedicos.org
0
Puede agregar este documento a su colección de estudio (s)
Iniciar sesión Disponible sólo para usuarios autorizadosPuede agregar este documento a su lista guardada
Iniciar sesión Disponible sólo para usuarios autorizados(Para quejas, use otra forma )