c. - e-Archivo Principal

Vtfpenfalitialargitas & c . Tit.ij.
Petitionem. Id eft
li-
b c lu m .fe d fupplicatio
ranrum principi fit fa -
aduerfus eam offerri , fancimus
quoties fentetia gloriofiísim orum pj-^fe^orum cuiufcunque
f :ndw S qLC°di«n*
füpplicS-i p n e fe fto : v t
regionis proferatur,& vnus for
fan litigátium putauérit fe grauari,habere eum licétiam petitionem 2 offerre gloriofifsimis
Detit°ione°m praffedis qui fentétiam protu­
inter hanc petitionem
lerunt,aut eorum cófiliariis,aut
& illam fupplicationem
cauíás introducentibus, fa intra
nulla fit differentia: nec
£t neceflarius libellus.
decé dicrú inducias poft c pro­
Accurfius.
latam fententiam: vt hoc fu b fe
b Introducentibus, qui
cuto,non aliter exe*cutioni fen­
referendarij dicuntur:
tentia contradatur, nifi prius fiv t. j. vt litig. iur. §, fi.&
fupra d ereferen .fed an
deiufsiones dignas praebuerit
ipfi cognofcent de ap­
v id r ix pars, tantae quantitatis,
pel? R efpo n .abfit: cum
quantae fuit condemnatio: vt fi
fint minores: vt.s.d e app ofthac retradationem m odo
pel.§. fina, fed princeps
tantum,vel cui ip fe c ó legitim o procedente fententia
m ittet: vt.ff. de m ino.l.
refoluatur, res eicum augm enminoresun prine. & . §.
tis legitimis reftituatur. S iv ero
pe.Accur.
intra memoratas decem dierum
c Inducias pofl. manda­
tur ergo fententia exeinducias poft prolatam fenten­
cutioni interim .fed c ó ­
tia nó obtulerit libellum is qui
tra in appellatione f er­
putat fe Isfu m : iubemus caufe
uitur: v t.ffn il inno, apexecütionem fine fideiuffore
pel.penden. & in ru bri.
& in tex.nifi in c a fu : v t p rocedere, retradationis iure
j.d e fan. epifco.g. oeco­
fem ando d illi qui fe grauatum
nomus. e ft& alia diffe­
putauerit.
'MppdUri rentia quare poteft bis
c f d e preci, im pe.offe.
1. fi quis. & dc fe n .p n s.
peteft bis. appellari; fed fupplicari
femel tantum, vt. C . de
adueST'
qUU
d Seruando.intnbietinium -.vt.C.de fe n .p rx fe.p rx to.l.j. q u s eft c ó ­
tra . fed ib i biennium
poft fentétiam datur , &
poft publicationem, hic
autem dantur decé dies
ante
fupplicationem.
Accurfius.
c -d fe fufcepta. quod
Faciunt qu an doqu e: v t
C .fi m inor fe m aio. di.
per tofum :vt quia fit li­
tibus & fumptibus itnpedita:vt.ff.’ de m inor.I.
m inor vigintiquinque
annis.Accur.
F Creditores, idem ih le­
1 1onegr. c. gatariis: quia eos h^c res
tcí'Jio.fu- tangit, arg.s. de here.&
Í*r verbo, Falcid. §. hinc nobis. &
confinará, C.de aufto.prxftan.l.fiextra deu. na.aliás non vjalet refti­
JH.
tutio : vt. ff. de m ino.l.
etiam.^.fina.
g
A liq u i, non e rg o
^fatibus prsiudicatur per p r x a ferpra- fentes plures ab fentibus paucioribus. A rg u .
*d*nur.
contra.ff.de p aft. l.malorem. & . 1. referiptum;
VraciatuT & de cura. bo . d an.l.ij;
^bacma- Sed & hoc d ici poteft;
v t abfentibus p e r p r x Fentes prsiud icetu r,dú modo vocentur ab fenr ^- r i dc tes-Accur.
h T rwm .Q uare trium?
V * p o - R e fp o n d . fic vid eo &
fupra d e]iti.§.
Ia* * pra-
C ^ C P . V I . S i m i n o r .a n n i s r tfiitutionem aduerfus aditionem here-
diUtiS ? tí&e y *luerit'
Si minor reftitutionempetit,y t f i ah he­
reditate abftineat: creditores in prafentia
conftituti,vocandifunt.omnikus autem,vel
quibufdam in abfentia conftitutis,& legiti­
me expellatis , reftitutio nihilo minus indulgenda eft,curatore bonis iL to ,& bono­
rum muents.nofacto.Sar.
A D haec quoque fancimus,
v t fi contigerit minores velle fe
abftinere ab hereditate in fe
deuoluta, & a fe fufcepta: e fi
quidem omnes creditores p rsfentes fuerint in illis locis in
quibus in integrum reftitutio
poftulatur, vocentur a iudice
creditores:f & prsfentibus o mnibusjtab huiufmodi heredi­
tate fe minores abftineat.Si ve­
ro om nes, aut aliqui s credito­
rum abfentes fuerint: iubemus
minores volentes hoc agere,lo­
corum iudicem , in quibus ipfi
d e g i}t a d i r e . illum vero per cÓ.-
_ B
.
.
r
fuetas citationes vocare eredi­
tores:& fi intra fpacium trium h
menfium nufquam 5 appareant
creditores, licere minoribus fi­
ne periculo ab huiufmodi he­
reditate abfcedere-.tiudice prouidéte, apud quem agitur in in­
tegrum reftitutio, vb i debeant
hereditariae res mobiles k & im­
mobiles cuftodiri:1 quantitate
quippe harum , publica deferiAuthexitica-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
ptione fub geftis monumento
rum maniféftanda.
C ^ÍV. V I I . De prxfcriptionibus. alias. De mala fide pojfefioris
res alienantis.
4^g
oinnéra.& fupra v t cum
de ap p e l.co g .f. fed hoc
p r s fe n ti.
i JV»/^»«».aduerbium
lo c i.
k Mobiles.niti quaedam
p erierint per im becilli­
Habens titulum & bonam fidem,a malafidei pojftjfore prsfcnbit inter prafentes tatem statis-.vt.ff.de mino .l.ait p rx to r.§ . 5.
jpacio decem annorum, &■yiginti inter db1 Cuftodiri. fcilicet cu. fentes,f i yeros dominus hunc poftidere fciuit,etr ipfum non inquietauit.Sin autem i- ftodiendo curatorem:
gnorautt,tunt nonprsfcnbit mfifpaao.50. v t. ff. de Cürató. bonis
dan.l.j.
annorum.
m -Agnoftens. qú o cunR Y R S V S fancimus,tvt fi
que m odo fciat. ff. de
hoc.i.
quis mala fide rem pofsidés, aut pet.here.l.item veniunt. t_£ji
r„mpta eU
per venditionem,aut per dona­ § .petitam, in fin. E t fic
tionem,aut aliter hanc rem alie- no t. fcientiam fuam ei eQ puper. I.
g n et: qui vero putat éafdem res n o c e r e : vt argu. C . de J C depT&nup.l. fi vicinis, fed e t fifi.Hg.tep.
copetere fibi,hoc agriofcens,m qu o tempore ho c tem- & incipit,
intra decem annos inter p rs- pus.x. & :xx. an. com puji¿e¡
fentes, & vigintiinter abfentes tátur ? quidam d iftin- pcffeffore.tl
non coteftatus11fuerit fecundú g u u n t, fi pófleífor v e - f i :lt adhuc
lit v ti accefsione fu i §.glo.z.irs
leges emptorem,aut donationé
auftoris:tunc ex tempo- jned.in ca..
accipiétem , aut illum ad quem fe quo pofledit ante- y{£. extra
res alio quolibet modo tranfla- cefibr qui fu it m a ls fi- deprafirip.
t s íuntteüm qui tales res habet, d ei:& tnnc.xxx. an.non
firm é eas habere, poft decennij ex tempore fcien tix do ­
mini. argu. C . de p r x videlicet inter prsfentes,& vi- fe r ip .lo n g i te m p o .l.j.
cénij intur abfentes difeurfum. & .ff. de acquiren.pof.l.
Si autem ignorat verus aliena­ Pom ponius.§.cum quis.
tarum rerum dominus & quia A l i j dicu nt qu ó d etiam
fi quandocunque do­
res ei competunt,& quia aliena­ minus fciat hoc,d ecen ­
tio facta, e ft: non aliter excludi n io v e l vicen n io , fib i
^ hunc,nifi per trigennalem p rs- noceat. & h o c dicunt
feriptionem : non valente dice­ ex hac litera q ú s d ic it,
re eo qui res hoc modo pofsi- intra.x.ann.& c. Sed fe­
cundum hoc quid fi in
d e t, quia ipfe bona fide pofsi- vltim a die fciat, & iu­
det, 0 quando ipfe a mala fide dicis copiam non ha­
bet? hoe autem tempus
pofsidente hoc accepit.
continuum e ft: v t. ff.de
C ^ t f . V I I l.De abfentibus &
vfucap.l.nunquam . §. j.
prstfentibus in decenij prsefcriptione. q. d . iniquitas occur­
Si quisfueritprsfens certis annis,& cer- rit . D ic ergo primum
verius efle,vt ex tempo­
tis abfenstfupra decennium ad prsfcriptionem complenda adiici debent tot anni quot re fc ien tis dom ini com
putetur.
fitit abfens.^ihg>
D E preferiptione vero de­ n Conteftatus. etiam ex
m ifsione exeeutoris: v t
cennii hoc ordinare profpexi- C .d e p rsfc rip . triginta
m us, v t fiquando quifpiam in an.l.cum notifsim i.& .l.
prasdióta decénij téporali proe- ficu t. Si de his hic fit
feriptione in quibufdam qui- -mentio.
ó PofiidetS.qnod p r s £ dem annis prsfens fit,in qui­
fcripferit.Sc qu o d fubii­
bufdam vero abfens: alios tan­ cit, quando, id eft quia.
tos ei annos fuper decennium .vel tem poraliter. Et fic
'adiici,quantos ex ipfo decen­ not.hodie quód mala fi- Mala fides
nio abfens fu it. P H s c autem des venditoris em ptori venditoris
no cet hoc cafu . olim emptori ntómnia qus' de temporali p rs-con tra :-vt.ff.de publica, eet.
feriptione decreuimús, non in 1.e u m .§.p rx :or.& .C .d e
praeteritis , fed in futuris tan­ p rsfc rip . lo n g i tempo.
tum poft prsfentem.legem ne­ l.j.& de pericu .& com­
gotiis atque caufis valere p rs- ino. rei vendi.l. dolum.
Accurfius.
cipimus.
p Mbfens fi*:t. v t du­
C J lP . IX . De tefiatore non ca­ plicetur tempus ab fe n lendo propria manu nomina heredis t is : vt fi abfens fiiit q u iqu en n io , t i dentur ite­
feribere.
rum quinque añni poft
Teftamentumfuas vires obtinet,fiue tereuerfioné:& ho c quan­
ftator p~r f ijiu e per alium nomen beredis d o ex volu ntate abeft.
fer ibat, vacante lege qua coiuranum ajft- fi autem ex neccfsitate:
rtbat bartolus.
tunc ipfo iure nó n CürA
■
459
Authenticorum Collatio nona.
4 <5q
;.& de aliis,quas non habemus.
r it, v el reftituitur:& d ic de qua abfentia hic loquatur,fcilicet de A
ea quae eft de vna in aliam prouinciam : v t.C . de pratfcrip. Ion.
k ^j/i^»t5.fubaudi,& aliis contradibus,qui funt reliqu
tem p.l.fi.& fa.ad hunc. §.ff.dem ino.l. interdum .&.ff.qui.ex cau.
niftrationis earum rerum. & h o c in rubrica, nam alienatio3
m a io.l.necn on.j.fi quis
tinet ad^adminHita^
faep:
Q V I A vero ante hanc le­
tas:ediftis quidem in hac regia
a Hanc legem. vt. C .d e
ciuitate propofitis, praeceptis
g e1 protulimus, vt teftator aut
teftamen.l-iubemus.
autem ad omnium prouincia­
manu propria,aut per teftes no­
h Woluntatem.quod e frum iudices deftinatis, ad om­
mina heredum fcribat in teftafet necefie , fi teftaretur
per nuncupationem,
nium notitiam venire procuret.
meto:agnouimus autem ex hu­
c Prifcam. v t in. 1. illa
D a t .X I I I .K a le n .F e b . C P .
iuimodi iubtilitate plurima tequae eft. C . de tefta. hac
D o m i. Iufti. P P. Augu.anno*
ftamenta deftrufta,teftatoribus
con fultifsim a. nam per
B afili.Conf.
non valentibus huiufmodi cuillam nó cogebatur ipfe
v e l teftes fcribere nom é
ftodire lubtilitatem, aut forian
T l T p - L V S III.
heredis.
nolentibus fcire aliquos fuá vo­
Keuella 1 2 0 .
d Infcripferit. dummo­
luntatem: b iubemus licentiam
D E A L I E N A T I O N E jE t
do ip f; expreflerit:quod
em
phyteufi,&
location e,& h yp o ­
*
_
___
quidem
efle
volétibus
hoc
fereft fcrib end u m , fecun thecis,& aliis diuerfis contraftibus
dum quofdam. fi ig it u r , Uare in propriis teftamentis. fi
in
vniuerlis
locis
rerum facrarum.
nutu exprim at, non vae n i m h 0C non obferuat,fed fe ­
le t fecundum eos. A r .
Nulla ecclefia ciuitatis Conftantinopolicundum priicamc conliietudicontra.ff.de leg.iij.l.nu tana, exceptis quibufdam quibus concedi­
nem teftentur,etiam fic firmum
tu . fatis enim exprimit
tur,potefl res immobiles , yel qua inter im­
teftamentum elfe fancimuszfiue
cum annuit,
mobilia computantur,donare,aut alienare-,
e Legem yero, fic eft. s.
per fe aliquis, fiue per alterius
nififiat alienatio imperiali domui.Hnge.
in colla, v . in conftitu.
perionam nomen heredis inImperator luftinianus Auguftus
v j.v t decsetero commuP etro gloriofifsim o O rientaliü prae­
icripferit:dfi omnino reliquam
tationes.contra.Sol.h^c
toriorum praefefto.
legitimam
obferuatione
in
tecorrig it.
f 'Peruenerimt.ne p er c ó
ftamento teftator obferuauerit.
Vitis & diuerfis le­
fequentiam res ecclefia
gibus 1 fuper alie­
C iAV. X.De rebus immobilibus
alienentur.
nationibus, & emqua Ucis -venerabilibus pertinent.
g ^Ihenari.h oc praece­
phyteufibus,& lo ­
ptum eftferuandum : vt
^es ab ecclefia ia friacipem tranfiata,
C .d e reb.alie.l.fi.
cationibus,& reliquis kadminipotefl a principe in alium transferri , non
h ^¿lienationem.aliena- obftantelege in contrarium loquente-Bart.
ftrationibus ecclefiafticarú reret autem legatarius in
L E G E M vero e per
rum [& de plantantibus]1 tp r s heredem herede F alci­
quam ianximus non transferri q uidimus omnes m prsfenti codiam retínente, fed cer­
ad alios res quse ad noftram doprehendere lege.
te immo vid etu r qu ó d
non:quia Falcidia ipfo
mu. ex venerabili ecclefia perC j t V . I . De alienatione & emiure remanet in bonis
uenerút,f vacare lancimus tam
p h jte u fi rerum ecclefia.
h ered is, & in reliqua
in iis q u s iam ad noftram do­
S A N C I M V S igitur nul­
parte legati dominium
mum legitime peruenerunt,
lam habere licentiam n ordina­
in legatarium tranfit: vt
quam quse poftea peruenire fu­
C .a d legem F alcid. l.fitores rerum huius re g is ciuita­
na.R efpon.hoc facit hic
tura iunt.
tis , ianftifsim s maioris eccle­
voluntas expreíTa teftáC lX P. X I. De lege Falcidia in
fiae,aut orphanotropllij, aut not is , ne fiat alienatio . E t
rebus
alienariprohibitis
ce¡fante.
focom ij, aut x en od och ij, aut
„ fie n ót.vnum cafum v b i
Falcidia ¡
ceflat F alcid ia. Sunt &
Falcidia cejjat iure d teftatore alienari
ptochotrophij, aut alterius ve­
multis /ef*
habet
vt ^
rc ^ ^ um ac^ prohibita.bis obtinentibus in cafibuspr&tc^
nerabilis domus in hac regia cir-~* —
** de eccl. ritis nondumfinitis.2?ari
pias caufas:
v t.j.
nitate fiue in eius finibus contit4 ¡ fi autem heres. Ite
S I quando autem aliquis teftitu ts , exceptis venerabilibus
quando teftator exprefftamentum faciat & aliquam
fim v e tu it : v t. s. de h emonafteriis, 0 aut vendere,aut
rem immobilem fiase familiae
red .& Falc.§.fi vero exdonare,aut commutare,aut fub
prefsim .coll.j.Item quá­ aut alteri cuicunque perfon s
D alterno P dono dare , aut alio
do quibufdam in fo linomine legati reliquerit,& fpe­
quolibet
m odo alienare ré itiidum foluit heres: v t fu­
ciaiiter d ix erit, nullo tempore
mobilem , aut ciuilem anno­
pra de hered. & Falc. §.
hanc
rem
alienari,
s
fed
aut
anon autem.aliás genera­
nam, aut rufticum mancipium:
liter habet locu m :vt.C .
pud heredes,aut apud fucceflonifi ad imperialem s domii cóad leg.F a lc.l.ij.
res illius cui relicta eft,perm amufiatio íbla faéia e ft. Sed ne­
D i5
L 1 E N d i­
nere-.in
hoc
legato
iubemus
Fal
que
[de colonis r iufté] t darir
tione,Cr empUyíeufi,®*
cidia legem locum penitus aon
locatione,Cr hypo­
quidem cocedim us.1 Em phythecis Ore.
habere: quonia alienationem h
teufes v ero a p rsd ifta fanftifi \ £ Ditis. Legibus, fcieius teftator ipfe jphib uit.H sc
fima maiore ecclefia re g is ciui­
i V l licet prolatis : &
autem
obtinere
prscipimus
in
tatis,& commemoratorum “ lo­
fic funt ablatiui ab fo l u t i. & d icit de illa quse illis cafibus qui nondum iudicorum fieri iubemus*in peribeft. s . de non alie, colla.
ciali decreto, aut per amicabinam eius qui accepit , & aliis
j.I te m & de illa, de ec­
lem conuentum , aut quolibet
düobus deinceps heredibus, &
cle. re.imm o.alie. colla.
m odo legitimo decifi fu n t. E non amplius dc fexta parte inv-Item de illa.s. con flit,
minétia
igitur
tua,qua»
per
prsftantis t canonis dim ittim us1
quae ex ad fcrip .§. fina.
íén télegem in perpetuum vali­
Item de illa .C .d e fa ei qui emphyteufis iure acce­
c r o fa n . e c c le . 1. fancituram noftra lanxit tranquilli-
perit. D e competentibus vero
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
rm
em
f.2aojA
u,i:evrt..A
Treí)eJ-L
,cra.ffde0ffÍf-c°ohntifetrraat,i&
rl.
habes,n
o
n
i
s
g
f
taedm
ih
neift,afbtreast-°n&
^npqla-auui~
s■
num
m
jS
hccfi'LT0n^
n Llc™>*m.h0cten
cdoenbf«tuetneadriunm
em
;^du
confenfuD
arri“at3°
ncu«m
mauftorit'»Í°?,n
3¡le r < ‘
bam , fi capel].
habeat
U °-tCth-
P i’ M p o a f e
■
Clum fitln eiusvtiL
tem conuerfum.d0nar¡
quoque Poteft
gfennifeunvam
elauftoeriiutastceofno-.^,
di^^t-feu-3
O
eaflJiem
oa_-MI
n
a
i
t
e
n
a
p
o
/
F
u
n
t
n
n,fec.u§n
dumhoc:vt.J..*»
ieboid,m
a.lis. quidem
na.ttiito.ne:ytinnouqedl.oeo
fnuim
pruas.deconio.nij.a&
lie.fu§.pfvrrat- jI!
vrtincip.colcao,m
u.fiinc
pn
vlem
.g&
o
t
.
q
u
ó
d
p
r
i
u
i
s |I
áar.pcroiunitlreag.ifatdoeraebi.aem
o
,circi. I
princpiupp.iloruidm
eftad- |
bZZ.
tesyieu
fine
cxiraetii,
Monafieriis.ii
fipruum, fi
Sc hoc
d:fim.
P
ri
s*haherno.ideft pa­
imperialem,
d eééte .
ccipify
IM
r De cohnis.
feriptitiis.
f Dari, id eft v en d i,.
v el d onari, vel a l io ^ ^ f i
modo.
,
t Concedimus, quia inter mobilia computant u r : vt fupra de non alie.§.j. ;
.
u Commemerstoru-^ i«!f^\
memora toril, & f “ bat‘'« if;
di,prolatos.
x
■
lubem us.idefip^
timus.
y
inflantis.fciheet p .
fentis penfionjs ue
minuimus.
¡m.
461
De alienatione & emphyteuíi&c.
T it.iij.
proaftiist* ipfiíanftifsiir.xm a- a mui aqua ipfa loca accepit: & an ille qui aecepit in
iori ecclefix, & nominarisb ve
hoc fieri cócedimus. vtatur er­ emphyteufim ré ruinonerabilibus domibus in regia
go huiufinodi emphyteuta & fe m ,- vult foluere ftatio ,a n poftea quam re­
hac ciuitate,aut in eius regione
illic inuenta de depolitis habi­ al di ficau erit: v tin pri­
tationibus materia.
aut manfioné conftitutis: iube­
mo cafu fiat deminutio
C-AV.Il.Si quis vfius nomine rem in fexta parte ab eo q i
mus,fi quidem hic reditus' ha­
poterat co llig i h a b ita ­
ecclefia bd iere -noluerit.
beant,integro canone ab iis ortione con fiante. q u o d
S I vero aliquis voluerit qua­ intelligunt R .& P y . v t
dinatorib5 qui regút ipfa vene­
libet rem immobilem nomine tertia pars p rs fte tu r,&
rabilia loca, emphyteufim hanc
vfus accipere a fanftifsima ma­ d u s rem ittantur. Io .e fecundum prxdiftum modum
iore ecclefix reg ix ciuitatis,aut contra , fcilicet v t d u s
accipienti, & aliis duabüs fucp rsften tu r, & tertia revnius memoratarum venerabi­
ceisionibus dari, & nullam om­
m ittatunfi autem a prin
lium
dom orum ,u nó aliter hoc cipio foluere non v u lt:
nino releuationem,fed augmen
accipiat,nifi
aliam
rem
m
ox
do­
tunc
p rsftet m edicta»
tum dfieri.Si vero non habeant
minij iure p rxb uerit, ex quo tem a d iu n fts penfionis:
ipfa proaftia aliquos omnino
v t fi tu nc reddebat, x .
eandem rem accepit, tantú ha
reditusdicentiam prxbemus or
cum erat ruinofa,& nfic
dinatoribus venerabilium lo - B bentem reditum,quantum ha- lx. additio eft in quin­
eorum iri alia quantitate e h oc
beat res qux ei datur: & non quaginta . & fic.xxv. da­
maioribus fifci prxftationibus b it anilis fingulis : v t
(ficuti prxdicm eft) in emphy­
prxgrauatam :vtpoft eius mor­ h ic d ic it.& ho c eodé ca
teufim dare. Si vero contigerit
fu dabit con flantem ,fd
tem,aut poft tempus in quo da­ licet, x. & fic. x x x v . daquamlibet rem ex aliquo p rxtio vius c on u en it, non tran- bit:vt.s.d e n on alien. §..
diftorum locorum venerabiliu
em phyteutico iure datam ,aut- fcendentem videlicet accipien­ fi v ero minui, q u s vi-,
tis vitam , vtraque res integra detur contra, nam cum
in imperialem domum, f aut in
in ho c eodem cafu lo ­
& in dominium & in vfum in
facrum noftrum xrarium,autin
quatur, v t hic dicit: vieandem venerabilem domum decur conflantem n u n c
ciuitatem aliquam, aut in curia,
perueniat.
penfionem folui . Sed
aut in aliquam venerabilem afolue v t diftum eft. Sed
C J l 9 . l I I . V t liceat vfque ad. 30
liam domum peruenire:«licen­
nonne fecundum pr^diannos res ecclefiafticas locare.
tiam prxbemus ordinatoribus
fta magis grauatur qui
L O C A T I O N E S 1 ve­ fo luit ftatim , cum tan­
venerabilium locorum á qui­
ro ab ipfis venerabilibus do­ tum ei tertia remittatur^
bus á principio emphyteufis fa­
mibus fieri concedimus in qut- hu ic autem medietas?
fta eft, m ox vtperueneritin.vnam prxdiftarum perfonarú h C tofeunque contrahentibus an­ R efp o n d .h o c fibi v id e tiir m eli9 & leu iu s,q u o d
nos placuerit, non tranfcendeipfa em phyteufis, manifeftare
e le g erit: v tin ftitu t. de
tibus videlicet trigintaannorú aft.§.h u ic,
fuam voluntatem intra bien­
temporibus.
t Procedat . hin c lu nium : & aut ab his derelinqui
CJL 9. I I I I . F t liceat res ecclefia mitur auth enti. fi quas
eandem rem , ad quos ‘ perue­
ruinas.
immobilespigneri obligare.
nit, & annuam penfionem q ux
u Domorum. n a m .l.iu -t Suptdefl
S I vero t contigerit aliquam bem us.C. de facrofanc. exhoc.§.
pafto cótinetúr, inferri,aut h oc
prxdiftarum venerabilium do­ eccle.in C onftantinop. autben.qua
recipere k emphyteufi fo lu ta ,1
morum nomine fifcalium tri­ ciuitate habet locum , efiftp.l.iueo quód hoc fibi prodefle exiftim ant.m S ivero t quxdam n
butorum,aut alterius cuiuflibet fed h s c in aliis ibidem bemJ nulli,
Ztó.qua
adiacentibus. fed hodie Cjefacrofunt
loca
aut
ipfi
fanftifsimx
fuperuenientis
neeefsitatis v e ­ idem eft vbique:vt infra fan.ccdef.
4 fu i.U u - $
fcilicet rem
ecclefix maiori,aut alicui vene­
nerabili domui, pecuniis egere: eodem .§.quscunque.& & incipit,
bem? nulli. jpfarD’
e
CMfacroJ Soluta i. difloluta. _ rabilium domorum 6 compe­
liceat eius ordinatoribus im­ facit ad hunc. §. C . de ite pradiu.
[ J e c . V ™ Ex.fiimant. alias exitentia, in quibus anti qux habi­
mobilem rem aut fupponere facrofanc.ecdef.l. iube- qua autbt.
miptt, fi ftiraaUlt*
.
de noli efi canonitationes
depofitx
P
fu
n
t,
&
ex
aut dare iri ípeciale)' pignus, & mus.§.fina.
‘ n i n Sivere quandam. iialie.§. fi quis autem v o xjtta.10.q.
quibus nullus prgbetur reditus:
creditor pofsideat eandé rem, luerit.
L .qua au cet m?teria P « fen!T ? '
z.f.nepraque ad. § .& ho c qu.de.
p rx d iftx v e ró venerabiles do­
& eius fruftus colligat, & re­ x Locationes . fc ilice t d iu m .
***0.00,. & de ecc,eiia tantUm mus quibus competunt h x c lo­
fimplices.
. .
putet
fibi
tam
in
his
creditis
*•*# quas C onftátin op olitan a: vt
ca,rexdificare non poflunt, li­
pecuniis, quam in vfuris , non y Speciale, multo ma­
tunai,
infra e o d .§ .& ho c q u i­
gis generale, nam & p e r:
dem . tamen ifte gene­
centiam damus ipfis ordinato­
autem maioribus quam quar­ fuperiorem legem de
ralis eft , v t ex hac lite­
ribus earum in emphyteufes ff
tam parteffi centefim x. Si v e­ non alie.fpecialiter pro­
ra co llig itu r : v t infra.c:
perpetuo r iure tradere ipfa lo ­
ro perfoluerint debitum p rx- hibentur: v t ibi dicitur
§.qn$cunque ideo.cuni
ca: ita tamen,vt emphyteufis in
pofiti eiufdem venerabilis do­ S.alienationis.& .§. fi enota.
nim.Accurfius.
tertia parte f penfionum qux
o Domorum. p r s d ift a mus, aut ex fruftibus adimplea­
2 Mdimpleatur . quod
rum.
ex habitationibus adhuc ftantur z creditu: redeat iterum res debet fieri: vt h ic ,& .C .
p Depofita. i: d eftru fts
tibus
colligebantur,
ex
princi­
ad
venerabilem
domum
cx
qua
de pig n o.aft.l.j. & .ffd e
ad terram.
pig-l.fi is-§.j. & de diftr.
piis teporis emphyteufeos pro­
data eft.
q ln empbjtcufes. per­
pig.l.j.
cedat: 1 aut fi emphyteuta ma­
petuas . alias -in emphy­
C~¿9. V.De emphyteufi& hypo­
teufim.
luerit,magis fub ifto pafto ac­
theca rerum ecclefia.
r Perpetuo, ho c expone
cipiat loca, v t primitus xdifiE M P H Y T E V S E I S vero & hypothecas &
v t diximus, s. de nonaeet, & ex adieftis illic per xftihe-S-alienationis.
vltra quinquénium volumus fieri i fanftifsima maiore
matidnem penfionibus medie­
f In tertia parte. d iecclefia regix ciuitatis,confcientia & confenfu beatifftinguunt hic quidam,
tatem partis dari venerabili dofimi huius ciuitatis epifeopi & patriarchx , iuranttA u tbentica.
P iiij
. r , a froafiib.de proxima:
t'W i* viH z agris , vt dicunt.
p. fed magis videtur de remotis dicere: ap ro q<f
*
remotionem fignificat:
vt dicimns in procon
jV.Sic enim licet a nomiV * * '.
n ¿ interpretatione ar¿
gumpnt-on
entan.* Yt
vt inftltut
*
§edona. §. eft & aliud.
Sed primum verius eit,
vt in n u it litera fequés.
t A'ominatis, repete, &
pominatis.
c St quidem htc redtttss.
jmroaftia. Albe.
¿ Augmentum. fcilicet
fieri poteft.
e ¿uantitate. non di­
cit de qua. vnde ad ar­
bitrium boni viri dico
faciendum . b o c enim
quod fequitur,ficut prediximus & c .v u lt quod
ín fextá partem fiat de­
minutio- nam illud lo ­
cum habet quando aliquos habet reditus: v t
fupra de non ali. §.fi ve­
ro. contra . fecundum
Albe.fed hoc ftarenon
poteft: quia ille.§. fi v e ro.exprefle dicit, quan­
do nullos habet reditus,
fieri tamen com putatio­
nem intra.xx.annos:nifi
diceres hic in ecclefia
Conftan.ibi in aliis.V el
dic quod hic dicit, ficut
prsdi& um eft, fubaudi
fcilicet in illo . ;§. fi ve­
ro. qui eft fupra de non
alie.
f Domum, fcilicet priuatam , v t differat a fe qUenti.
g Peruenire . a T it io
puta.
h Perfonarum . id eft
t . domorum.
tí1
quos, eis fubaudi,
.
adquosSrc.
&
.S.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
463
4<34
Authenticorum Collatio nona
fi
fumimr illa authen per
bus prsfentibus D e o amabili­ A tico iure volentibus dari. E t
a E-t chartulariis.\\\\ qui
quidé fandifsimas ecclefia: fint, petua & c.vfqu eiU u^ r '
bus ceconomis & chartulariis a
fcribebant ecclefiaftica
luto & c . <■
*!:—
50
eüquafn^
vel alia: venerabiles dom*,quaafta: & erant de ipfa ec­ eiufdem lanótifsime maioris ccclefia , & habebant orú gubernationem loci lan dif- tur lupra de non alieni
clefiae,quód nó ad prsfcrip tiovero Leonis.
m nia ad manus m elius
fimus epifeopus aut per f e , aut
nem iuris eius contractus effi­
quám alij. argu. ff. de e per venerabilem chorum cleri­
ciatur . In aliis vero venerabili­
dend.l.argenrarius. §.j.
p
Superius,
vt.s. e o .s e
corum faceret,cú voluntate eoKeditio rñ F-1 fie not. quód in o m bus domibus b fi quidem lint
vero quxdam.
r ú & confenfu f fieri huiufmodi
ciunatts jit nium pt^fentia fit etiam
chartularij, ipfos squali m odo
q /» te . id eft otnnib*
m ommum v éditio rei ciuitatis & c .
contradum , iurantibus prae- aliis per prouinciam
iurare prsfente eo qui p rse ft
prafentia. prsfentibu s euangeliis:
fentibus oeconomis, & admini- ftitutis
venerabili dom u i. Si vero non
v t.C .d e ven .re. ad ciui.
ftratoribus,& chartulariis s ip­ r Collationibus, ad qu t
p eni.l.fi.lib.x:
fint chartularij¿ ab iis qui p rsb Domibus, id e ftm o fius venerabilis domus, b quód tenentur ecclefi*:vt.C
funt venerabilibus domibus,jpde facrofanc. ecclef. L
nalleriis. nam de his ex­
ex hac emphyteufi nullú dam­ placet.fed hodie n ó p er
pofitis
fandis
euangeliis
conceperat: vt fupra eod. in
num eídé venerbili domui in­ l:F rid erich i,ad decore
tradum fieri in feriptis cum iuprin.
fertur . Si vero ptochia, aut xe- §.j.col.x.
reiurádo addito huiufmodi in c -uiccipere.non admit­
f obnoxia, alias obnotuntur v t quilibet: quod
ftrumentis,quod non ad Jsfio- j nones,aut nofocom ia, aut reli- xij. A ccu r.
d ic vt infra eod.§.oscoquse venerabiles domus fint jp- t Infitciali. olim tannem aut prslcriptionem vene­
nom is.
priam adminiftrationé habétesr tütñ generale permit­
rabilis domus contradus effici—
d Domibus, in prouinfi quidem venerabilia oratoria tebatur: vt fupra de nó
tur.Oeconom is vero & orphaciis conflitutiSjde qui­
bus m odo in cipit tr a effe cótigerit,cú voluntate ma­ alienan, aut permutan.
notrophis,& reliquis venerabi­
§. alienationis.
d are.
ioris partis ibidé ordinarium ‘
lium domorum ordinatoribus,
enim. q u s funt contra,
e Perpetue, h ic d ie v t
clericorú,necnon
&
oeconomi.
necno
omnibus
chartulariis,
&
fed
'noc corrigitur, &
dixi ftipra de non alien.
Si vero xenones,aut ptochiú, permittitur etiam fpe.
parentibus eorum,& filiis,& a§.alienationis,
ciale.
>
f E t confenfu.fic v en d i­ liis qui per gen9 eis, vel nuptia­
aut noibcomium,aut alia fit ve­
u Invfuris. boc eft in
tio rei ciuitatis: vt fupra
nerabilis domus, apud praepofirum iureconiundi fun t,in terom ni debitore & cre­
d ix i.& .C . de ven.re. ad
tum ipfius fieri contradú,iuran­ ditore: vt. C . depignó.
dicimus emphyteufim & loca­
ciui.perti.l.fina.in fin .&
tibus ordinatoribus earundé k a f t i o .l .j . & de diftrationes fiue hypothecas rerum
idem in venditione rei
q u s fuit cu rialis, q u s
venerabilium dom orú in prae- ftio . pigno. 1. j. & caue
ipfis venerabilibus domibus c o
fita cu ria:vt.C .d e p rx fentiaD eo amabilis epifeopi a tib í: quia licet hic per­
petentium , aut per femetipfos,
mittat in forte,póteft
diis curia.l.ij.
quo praeponuntur aut ordinan­ tamen prius in vfuris
aut per interpofitam perforiam
g Chartularits.ld eft ta­
tur, quód nihil ad laffioné 1 aut percipere creditor: vt
accipere:c fcientibus eis, quód
bellionibu s,vel feriptopraeferiptionem ipfarum vene- C . de folutio. & libe­
fi tale aliquid fiat, & h o c inuaribus.
h Domus . fiue o rato ­
lidum e r it: & om nem fubftan­ ^ rabilium dom orú de huiufmo­ ra. l.j. 8r fic non ferua- Orit ¡aitur ordo feripturs: vtfw-qar ia ,id eft ecclefia:vt d if ­
tiam tam eorum qui accipiunt,
di contradu efficitur. In vene­ inftitut. de lega. §. ante ¿opa m
ferat á fuperiori.
quam oeconomorum & chartu­
rabilibus vero monafteriis pri­ heredis, vel dic fpeciale ¡tima.
i Ordinantium.id eft o r
lariorum & ordinatorum , qui­
mates eorú cú ampliore & ma­ in ecclefiaívt bic.
dinatorum .aliásadorátium,id eftferuientium .
bus fecundum prsd idum m o­
iore parte ibidé deferuientium x Centefima . centefi ma dicitur q u s anno
A ccurfius.
dum coniundi iunt, in venera­
monachorú contradú efficiat. fo rti squiparatur, qua­
k Earundem . ic ilic e t
bilem domum de qua rem acci­
In praedidis vero omnibus iu­ fi rotunda: vt centena­
dom orum ven erab ili­
piunt,poft obitum eorum perbemus inferibi inftrumétum cú rius numerus eftrotunum.
ytiliutis 1 ^id UJionem. N o ta
uenire iubemus.
iureiurádo,quód nó adlaefioné dus.& hoc raro permit­
titur . quarta ergo di­
gratia qua- aliqua permitti fieri ad
aut praefcriptionem earundé m
C viiV.Vl. De rebus tiliarum ec­
citur, q u s quatuor an­
damiicent, vtilitatem ,qu s ad dam­
resn agitur, hac yero obferua- nis squiparatur.& fic fi
clefiarum extra ciuitatem Confiantinum non permittuntur,
tione huiufmodi praecedéte,re- -b e n e computes, facit
v t hic,
de tranfac.
nopalitanam.
l.eum hi.§.eam. & infti.
leuationem non amplius fieri á quinque denarios pro
E T h oc quidé fuper iis qui
qualibet libra,& quoli­
de aufto.tut.in prin c.&
fexta parte reditus quem habet
maioris ecclefia; funt, & praedibet menfe.
ff.de b o .a u fto . iu. poff.
res 0 quaein emphyteufim da
darum venerabilium dom orú
y Si y^rb noluerit. >d
l.p rs to r.§ .m e u m . A c ­
tur. Quaecunque vero de lapfis eft creditor non vult
quse funt in hac regia ciuitate
curfius.
m Earundem. fcilicet
vel eius circuitu adhaerentium p domibus competétibusveneravenerabili­
difpofuimus. In aliis v ero fanbilibus domibus quae in regia funt pofitae ciuitate, fu-
VL 5f “ "°-
n X^s agitur, t.co ntrafiu s.A lb e .
e K¿s. .fi habet m odo
tale m , vel maiorem re­
d itum ,quám tunc quan­
do ad venerabilem d o ­
mum deuenit : aliás fi
minorem pararo,tunc te
pus quod venit cum ca
deminutione de qua hic
dicit: vt fupra de non alie.§- quia vero Leon is,
fi v ero multum deminu­
ta fubftantia eft ob c ladem :tunc ferua quod di
citur infra proxi. §.q uxcunque & c.& .s.e o d . §-fi
v e ro .E t not.quód hinc
' ecclefiis, &
s-------n .érifsimís
monafte­
riis,& xenodochiis, & n o fo co miis, feu reliquis venerabilibus
dom ib9, d quae in omnibus prouinciis noftrae reipublicae pofi­
tae funt, verumetiam monafteriorum in hac regia ciuitate, &
eius circuitu adh^rentium,confequenter definire prfuidimus.
Licentiam igitur damus praediétis venerabilibus domibus
non folum ad tempus em phy­
teufim facere immobilium re­
rum fibi competentium, fed &
perpetue e haec eis emphyteu-
periusPdifpofuimus:haecii|his^ venerabilibus domi­
bus valere praecipimur H oc etiam fuper ipfis venera­
bilibus domibus definire praeuidimus,vtfi quaedam ex
eis fiüe pro publicis collationibusrfiue pro alia neeefi
faria caufa eiufdem domus debitis obn oxi$f fiat,& no
eft pofsibile de rebus mobilibus eadé perfolui debita:
primo quidem ordine in fpeciali'pignore dari re imm obilé creditori, vteius frudüs colligés, reputet fibi
tá in ipfis debitis mutuis pecuniis,quam in vfuris11 not»
amplius quarta parte cétefimae. x Si vero noluerit^ itt®
m odo debitú tranfigere, iubemus per eos quidé quia
fanftifsimo patriarcha ordinatur,fiue metropolite,uue
alij epifeopi fint,fiue archimandritae,fiue orphanotrophi,aut nofocomi,aut xenodochi, aut aliarum venera­
bilium domorum ordinatores , apud fancrifsi®05
r
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
patriar
Dealienatione & c. Tit.iij.
235!
e
4 66
■r nd¡ trin u s lie accipere. Accurfius.
A deiuf.§. quod autem.quae eft contra. Solu.ibi creditor p recio fius metallum,fcilicet aurum mutuaucrar: vnde in rebus pre cio - H arum efi
& Ce quilibet apud fuum ordinatorem: vt h ic ,&
fioribus folutionem d ebet recipere .V e l h o c fpeciale in eccle- precit/ms
infra ibi,p er eos vero & c.in cafu t 3inen fallit,fcilicet rum archifia,quod
e ll verius.
metabam.
epifeopus vendit.nam de fua fy n o d o duo debent interuenire en H ut epifeopo . nec fufficit quód is qui accipitj folitus erat in
pifcopi: vt fupra vt nulJus fabricet orato.do.§.fina.
vtilitatem ecclefia: v erb in
tú . N o ta duo,
7i* t»
& maiorem partem & patriarchas,1 á quibus ordinan­
uatur, & hoc euidenter inferi- te re :v t.ffd e in rem verfo.l.qu od fi.§. quod ta­
maior
batur, quód nihil adlaefionem men.
tur,aut pra?ponuntur,monumeaut praricriprionecn eiufdé v e­ O Crediderit, f. aliquis
■ ' jn nu m ero: le— ta fieri,& cum iureiurádo ordinerabilis domus efficirur.Si veri creditor in p retérito
natorunij& confenfu amplioris
eundo in di§ n ita te :V t
ro fecundum prediftum modú, vel in futuro cre d e t: v t
ff de p a ft- 1 . maiorem,
partis in eisbdeferuientiurn dedeferuienttum
autem
emptor huiufmodi rei non in- fubiicit.
bitú cmanifeftari, & quia nó eft
p A'eque eis. f. credito­
id e o , quia fi qui mona­
ueniatur:iubemus creditore ex ribus. Accurfius.
pofsibile d de rebus mobilibus
chi fint de eodem m o­
iure praediftaruffi venerabiliú q Profecerunt, n o t.cre­
iftud perfolui: per eos vero qui
nafterio , non tamen
domorum,quod pro foluto di­ dentem ecclefiae d ebe- Metuas ec1
á metropolitis ordinantur,fiué
ib i deferuiut, fed m fuis
citur, eandem accipere poflef- rep rob are in vtilitatem clefiaf eius
cellulis fta n t, non exi­
epifeopi fint,fiue archimandri­
ecclefia: conuerfum , v t -vt:utatem
g it u r confenfus eorum.
íioné, iufta & diftrifta aeftima- hic-fic & credentem mi- yerfumpro
ta ,fiue orphanotrophi,fiue ptoIte m neque abfentium:
chotrophi, aut aliorum venera­ B tione fafta: & addita in precio nori: v t.C .fi aduer.cre- bore debet.
ouortet tamen efle p i a ­
decimak parte vniuerfg a?ftima- di.l.j.fic & ageris d e-in
bilium locorum ordinatores, afantes duas panes om ­
nium ordinatorum : v t
rionis,in ipfa quantitate accipe­ rem ver. vr.ff. de in rem
pudeos fimiliter metropolitas
ver.l. iij. §. fed & fic fed
ft'. dedecret. ab ordine
re rem creditorem pro folutio­ agens exercitoria, -fufic
epifeopos huiufmodi monume
fa.l.ij. & .f f quod cuiufne,certo dominio poíTetíuruni: ficit fi probat nauem
ta cóferibi.ab illis vero epifeoque vniuerfi.l. nulli. &
ita tamen,vt ordinatores debi­ indigere eo tepore quo
pis qui aut a patriarchis, aut a
f. p la n e .& m aior pars
tricis venerabilis domus,& am­ m u tu at: v t . ff. de exermetropolitis epifeopis ordina­
jllaruni duarum partui
ci.l.fina.& intéllige verdebet confentire: v t.C .
plior pars deferuientium,huiuf- fum fiue á principio ver
tur,& habet fub propria iurifdide d ecu r.l. nominatio­
modivéditionibus confentiant. tit alendo familiam, vel
ftion e autm onafteria,autptonum . & de praedi, cu.l.
Q u o d autem probetur in h o c 1 foluendo cred ito ri: v t
chia, aut xenones, aut nofocoij.lib.x.
immobilis res¿ non per eleftio- ff.d e in rem ve r.l.j. &
m ia, aut alias venerabiles do­
c D ebitum, fcilicet per
eos:vt fupra pofuit.Sed
nem
m creditoris detur, fed fe­ ij.§ .j. fiue ex po ftfad o;
mos, fub fimilem modum fieri
vt.ff. ad M acedo. 1. fed
quid fi nefeiunt , quia
cundum asquitate:aliud quidem Iulianus. §. pro in d e. &
gefta:ita tamen,vt fiue apud pa­
nouiter fuit e le ftu s: &
fruftiferarum, aliud vero pof- §. & fi ab in itio . Sed
triarchas
,
fiue
apud
metropoli­
fic non in terfu it, quia
feisionum fterilium eiufdé v e- quid fi folitus erat h ic
tas, * fiue apud epifcopos alios
parum eft quód fuit eleftus? R e fp o n d . non
üerabilis domus,& in reditu ea­ p relat9 vertere in v tili­
huiufmodi gefta fiant, nullum
tatem ecclefise, & d ili­
com pellitur peierare.ar
r u m ^ in fifcali folutione & re­ geris efle? V id etur quód
pro hisdifpendium autexpeng u .ff.d e in lit. iur.l. v i­
liquae ordinationis.Si vero quis hic prefumitrir vertifle:
fam venerabiles domos fuftinedeamus . fed forte iura­
aut epifeopo, n aut oeconomo, argu.ff. de proba, l.cum
r e .f Propterea enim volumus s
bit oeconomus, v e l aaut ordinatori cuiuilibet vene­ de io d ebito.§.j. & . ff.de
lius qui ibi maior fit: y t
deesetero apud iudices proiiiny
arg.fupra eo. §. licentia.
rabilis domus,fiue in regia ciui­ re m ili.l.non Omnes.ij.a
ciarü, aut defenfores locorum
Barbaris.Sed d ico c on ­
in fi.§ .
tate,fiue in prouinciisconftitu- tra : vt h ic ,& a rg u .ff de
huiufmodi monumétaá memo
d pofibile. id eftcom tse
pecunias
credidit,
aut
poftratis
períhnis
fiue
domibus
agi¿
in rem ver.L iij.§.fed &
isode.-vt argu.ff. de v erhac crediderit: ° iubem9 neque fi.in fin.§. Item n o t.hic
b o .fign i.l. N e p os P ro ­
vt nullum difpendium fentiant.
faftum
perfona: in dam­
culo.
eisP h oc reputari pro venera­
poftquam vero ifta fubfecuta
num ecclefiae non redit- Perfonaf a
e Metropolitas.id eft arbili dom o, nifi primitus often - dare.hoc tamen fallit in tluindamfuerint apud memoratos fan ftif
chiepifeopos . A c c u r derint quód in vtilitatesprsdi- tribus cafibus. Primus nu ecclefia
fimos aut patriarchas, aut me­
fius.
f Sujlinere. fcilicet de­
tropolitas , aut alios epifcopos,
ftae venerabilis domus ifta pro­ eft de hereditate h^re- non redutu
b e a n t. fic nihil dabitur
tunc per prsedi&os ordinatores
fecerunt,neque ipfum credito­ tici: vt fupra v t cum de dati
tab ellio n i: v t .C . d e e ap. cogn.§. fi v ero lib e­
debitricis domus venerabilis in
rem, aut heredes eius cótra v e­
pifco.audien.l. tam de­
r i . Secundus eft in he­
feriptis
in
publico
ciuitatis
loco
nerabilem domum habere ali­ reditate raptoris: v t in­
mentis. Accurfius.^
proponantur perviginti dies:&
g Volumus . alias non
quam pro ipfis aftionem , nifi fra de fanftif. epifco;§.
volum us.Accur.
ifto m odo hortentur eos qui
monftrauerint quód in v tili- pe n u l.T ertiu s eft in ña­
h Venditionem jieri. fu­ emere voluerint immobile ré: D tatibus venerabilis domus com ue extruita contra foepra de non alie, aut per.
licem embolam ; v t. C .
v t qui plus praebet, aliis praepo­
petentibus pecunias profece­ d é facrofanc.ecclefiis.l.
S.nos igitur.contra.Sol.
natur. His vero omnibus prae­
ib i regulare, hic fpecia­
runt: 1 fed contra mutuas acci­ iubemus . & haec funt
iiter permittitur,
cedentibus, véditionem fieri b,
pientem pecunias, aut heredesr coritra . h u ic . fed c en e
i D a n d o . emptor enim
precio modis omnibus pro de­
eius, proprias móueant aftio - -non contrahendo, fed
foluet cred itori v t. f f
delinquendo illud euebito dado:: vt non aliter habeat
nes.
derebus.eo.qui fu b tunit. Item quid fi mtituaemptor munitionem, nifi pre­
C d Í V . V I I. D e permutatione re­
te.l.magis. §. netam efl.
uerit pecuniam to ti ca­
& fupra 'de eccle. re.irncium pro ipfo debito perfolrum ecckjiajlicarum.
pitulo? adhuc dico ha­
tnobi.alien. §. fancimus.
bere locum quod hic di
Accurfius.
cit vt melius d eb eatp ro b are : licet quidam dicant contra.fed Ak Decima.C.G res valeat decem ,detur pro.xj. A lij,fi valet.xj.de2o d icit probari pofle per praefumptionem,per.l.firi.ft de exerciturpro.x.fed tunc non decim a,fed nona adderetur.Azo. A Íij,v t
to .v el quia fit diligens, per.l.ff.de proba.l.cum de in debito. §*
fi res valeat decem,detur pro nouem: quia cum in v n og rau e tu r
j.v e l quia omnibus fimul fit d ata,per.l.C .defac.fan c.eccle.l.iuquód accipit eam inuitus,in alio releuetur.argu.s.detrien.§.ftubemus.fed illa in delifto loquitur,vt ibi-diii.praéterea harc lite­
dium .colla.iij.Sed prima v erio r eft:vt argu. infra de eccle.titu .
ra Yult fubtiliter probari,ficut in rem v er.v t dixi per. l.ff. de in
§.finautem annale.Accurfius.
rem v er.l.iij.§.fed fi fic.
1 /»b»f.id eft in folutione.
r Hut heredes.vt fupra de non alienan.^.ceconom um .coll.fij.&
m Per elechoaem.imo ad eleftiontm creditoris ••vt fupra de fiargu. ff.ficenum peta-l.ciuitas.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
4 67
a Facere. permutat er­
go cum ecclefia , v e l cú
alio venerabili lo c o :v t
h ic ,& fupra con fti.qu x
ex adfcript.§.fi.colla.v.
Item cum principem .S.
de non alieñan.§* fini­
mus. & .s. v t d e c x . non
fi.pi.§.j.
b Concedimus. H ic no¡
Ecclefia in quinque cafus in quiquinq; cafe- bus ecclefia nu llo m obuj aliena- do alienat.Primus,quás mfoteft. do. a principe res da­
ta e f t : v t hic.Secundusj
quando ipfum mona­
fterium v el ecclefia alien atu r: v t.ji§ . proxi.
T e r tiu s , quando ipfemét emeret j vel cogna­
to v en d e re t: vt.). eo.§.
éeconom us. Q uartus,
quando íiib hac con­
ditione ecclefix res da­
ta efí,n e alienetur :vt.).
e.§.fandifsim as. Q u in ­
tas e ft, quia hxretieo
non a lienat: v t.).d e eeclefíafti. tit.§. iubemus.
H is enim cafibus pro­
hibetur alienatio,etiam
íi tali m odo fieret, in
quo alias permittere­
t u r . permittitur autem
alienatio in fex cafi­
bus : quod dic v t fupra
de non alie.§. nos ig itu r.in fin.
c sindicare . quomo­
do vindicantur ecclefiaftica, ficut hic d icit,
& .C . de faerofan. eecl.
1 . fancim us. &»1. iu bejnus.§.fane. in fifl.§. &
maxim e ipfum mona­
fterium : vt hic d ic it, &
fupra de non alienan,
aut permu.§. quia vero
cognouim us. cum vin ­
dicatio dom ino detur:
& id eo cum in talibus
dominium quis non habeat,ceffare debeat v in ­
dicatio: vt.ff. de rei vind i.l.in rem .§ .lo c a . qu x
eft contra? R efpon.vin dicatur v t il i, non dire­
fta . vel d ic , non quafi
fu a v in d ic a t, fed quafi
ecclefix , & eius nom i­
ne : v t & tutor nomine
pupilli.
d Crauatum . fed hic
q u x ritu r , nonnc tri­
buta propter fterilitatem m inuuntur: vt. C .
de alluuioni.I.ij ? R e ip o n . propter prx terita tributa non foíuta
d icitu r in u tile , nam á
poííeílbre femper pe­
tuntur : v t i '. de pu b lica.Limperatores.
e Scripturu.iSapcr fan
fta euangelia,
f Prafente. fcilicet e p ifc o p o . A l b . vel alio
p rx la to vendente.
g ^ uod neque . nunc
computat facramétum.
Authenticorum Collatio nona.
Omnes ecclefia , excefta n ore Constan- A
■
Uetfubtmopohtanx, O" yenerabt,
ieftis¡ fermutare adtnuicempojfunt^ytriufque ecclefia indemnitate firuata : ea yero
qua ab imperiali demo procejjirunt, nuUo
modo alienaripojfunt, nec ctidm monajier U . f radium autem inutile frópter onus
tributorumfifcalium alienan permittiturj
excepta maiore ecclefia ,
exceptis acottomis & propinquis, quibus acquirere efi
prohibitum. Bartolus.
H O C vero iubemus,vt ex-*
éepta iandifsima maiore eccleiia regiae ciuitatis, & venerabi­
libus orphanotrophiis, xenoni­
bus j & ptochiis*qux funt in re­
gia ciuitate, iub eius conftitu­
tis ordinatione, licentiam efle
omnibus ianctifsimts ecclefiis*
& venerabilibus domibus, necnon & monafteriis, tam in hae
regia ciuitate * quam in diuerfis
prouinciis conftitutis *permu­
tationes adinuicé focere,* quado vtrique venerabili domui
feruatur indemnitas : confentientibus in feriptis aut per de­
politiones huiufmodi contraétui j non folum ordinatoribus
vtriufq-, venerabilis domus *fed
etiam ampliore parte in eis deferuientium . Ea vero q u s ab
imperiali dom o in quamlibet
venerabilem domum peruenerút,aut poftea peruenerint: nul­
lo m odo vedi,aut pignori fiipp o n i, aut permutari, aut omni­
no alienari concedim us,b ne­
que fi ad alteras venerabiles do­
mos tale aliquid egerint. E t
quoniam cognouimus ab ali­
quibus fieri alienationes m onafteriorum , vt haec a facra fi­
gura in priuatorum conuerfotionem transferantur: & h o co mnibus modis prohibem us. Si
vero tale aliquid focium de­
prehendatur : licentiam praebe­
mus fandifsimo loci epifeopo
h oc monafteriis vindicare, c &
in antiquam figuram reduce- D
Si vero quis de prxdiclis
venerabilibus domibus quae in
hac regia ciuitate, fiue in aliis
prouinciis funt, ( excepta fon ¿üfsima maiore ecclefia regix
ciuitatis) prxdium habeat plu­
rimis fifcalibus tributis grauatum ,d ex quo nullus inferatur
reditus venerabili domui: li­
centiam prxbemus eiufdem ve­
nerabilis domus ordinatoribus
tale prxdium alienare quoli­
bet m odo voluerint, ad perfectam fecuritatem eiufdem ve­
nerabilis dom us,geftis monu­
mentorum videlicet in huiuf-
468
modi alienatione conficiendis
ak
^ qUjg us ordinatores ta­
lium locorum praeponuntur fi­
ue ordinantur, & iurantibus in
fanetis fcripturis,e pfente f antiftite eiufde venerabilis dom9,
& ampliore parte in ea deferuientium,q> neque s per prodi­
tionem,neque per gratiam, aut
quamlibeth prxfcriptionem alienatio fíat,fed v t feruetur im­
munitas 5 eidem venerabili do­
m ui.Oeconomis vero & ordi­
natoribus clericorum , & char­
tulariis vbicunque venerabi­
lium d cimorum conftitutarum,
aut parentibus eorum * & filiis*
& quibus fecundutri genus aut
fecundum matrimonij iura cóiunguntur i locationes aut em phyteufeis, aut emptiones * aut
hypothecas rerum immobiliú
ipfis venerabilibus domibus copetentium fubire aut per fe,aut
per interpofifS perfonam,4 fecundtiffi quod & iis qui in re­
gia ciuitate iunt, prohibemus.1
C
P . V I I I . St emphyteuta ecclejíaper bienniuminfoluendo
canone ceffauerit.
Si conducis- yel emphytéuia rem acceptam
deterioremfecerit ,y el cmonem per bien
nium nonfoluerit, potefi reiici de re: ff/
damnum &• penfionem foluere cogendus
ejl^nulla aEtione pro melioratione compe.
tente, ecclefia autem repellere miente exi­
gerepoteft quod ei debetur. Bartolus.
■ Immun-.tas. id eft
demnitas.
k h
W
.
fertam. N o . n0n a d £ '
tuntur ifti vt
fcom .IT.de
em p.l.non lic e t.&
tor de tutela • Vr ff T
«¿asá
& creditor &
v t.C . de diftrac.pjgjjjjhq u i fub imagine. nec
fideiuflor: vt.C.de do.
h j . fed videtur ap d e_
rici poffunt acciperev t infra de fan.epifc0'.
§.fi autem .Solu.ibi
clericis fubditis,hiede
prxlatis.
1 Prohibemus . id eft
ficut prohibuimus de
rebus ecclefix regix ci­
uitatis : vt fupra eo.§.
emphy teufis. ita in aliis *
¿iuitatibús.Aéc.
m Cuius, id eft alicu­
ius.
n Per biennium. Not.
hic in emphyteufi ec­
clefix vel condufiore biennium, vt hic: in
emphyteufi priuati triéhiumivt.C.de iure emphyteu.l. i j . in colono
priuati biennium; vt.ff
lo c a ti.l. quxro. § . in­
ter. Sed quid fi eccle­
fia habeat ? Refpon.feruabo qúod hic dicit:
afgu .C . de frudibus & t Cxtt.ii
Iit.expen.l.ftna.
hec.U.-i
O Procedente, hoc ideo, cí finenquia contradus á prin- corjvp.
cipio fecundum legem extriiit
eft initus: alioqui etiam cajfrüt.
pro futuro tempore fol­
uit : v t fupra de noii
alie. r e .e c c le .§ .fi ve­
r o quifpiam . collar.ij.
A z o . qux eft contra.
& infra eodehi.§.fi ve­
ro emphyteufis. qux
eft contra. & fic eo ca­
fu locupletaretur ec­
clefia cum aliena iadu- .
ra . fed fibi imputaret
cum quis fua culpa da­
mnum fen tiret,& c.vt
ff.de regulis iur.Lquod
S I vero quist aut locator aut
emphyteuta cuius111 rei tó p e­
tenos aut fondifsim x maiori
ecclefix , aut alteri venerabili
domüi in quolibet loco no­
ftrx reipublicx con ftitutf, aut
deteriorem fociat rem,quá qui­
dem aut accepit, aut poft hoc
acceperit, aut per biennium n
non intulerit quod ab eo p romiflum eft em phyteuticu, aut
locationis canonem : damus licentiam venerabili domui ex
qua locatio aut emphyteufis
foda e f t , & qi*x debentur fo liim pro prxcedente ° tempo­
re, & antiquum ftatu locatx fi­
n D a r e , comptlhtur
ue emphy teuticx rei exigere,& reconducere, vel tene­
eiieere de em phyteufi, fiue de re condudionem •
locatione *non valenté de em­ ff.d e p u b .& ve d -I-co ponematis t adionem aliquam tem .§.fina. argu. concontra venerabiles domos mo- tra in e o . titu.de p
blica.l. locatio. §• j- *
u ere. Si vero noluerint prxdide iure fiic-I-Hj-f- cum f *
d i ordinatores expellere eum, quinquennium Acc. ¡¡jafa
exigi quidem eum proripimus
q ujprolocation e fiue em phy­
teufi debere cogn ofcitu r: vfque ad definitum ver®
tempus com pletum , fibi datam rem tenere enffb '
q ux placita funt dare.P Si vero refugiat,
prxbemu'
P
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
4 <59
j
D e alienatione & em phyteufi & c. Tit.ii;.
Z>e emponematis . ü
eft de mc-lioratio nibus:
I t f i c no- q u ó d fi d ciicitur propter non folutam ' penuonem , ni­
hil obücit de huiuf. ffl0di meliorationibus,
fecus in colono priua* * tV~' ti hoc eodem cafu: v t
loca.l. colonus-qua: eft
contra-Accur.
b ¿WferfK». id eft ec­
clefiarum quse futir íti
- fin o lis ciuitatibus. &
eft°ad hunc.S.C . de fac r o f a n f t is ecclefi.l. fan.
cim us-infine, v b i dicit
q u ó d anima: hominum
gcc.Accurfius.
c ^íhenent. quod pa¿
Sum eft feruandum : v t
}r. ÍP4_ C .d e re. alie, non ali.l.
¿ o 4 < f in .& d e p a a .im e r e m p T cJo s- p to .l.fin a.& iS:v tfp o n :
JE
¡epeooh 4) larg.§.bna.
a
d
J ¿ u jp q u a g ir íta .
fie &
¡inm a- alias pret) u m e x re d itu
Ücripta conftituitur: vt infra de
Iulianiepi- eccle.tit.§. fi autem anumel'gA ha]e.& .i.eo.§.quod au­
r a t e g / tem prsbetur.
tbomeos.fik £ Cencejferiitt . fcilicet
autcTamos inter viuos.
& Odejfus f Dereliquerint. in v lThracia op tim avolútate.& hoc depida ni I - claratverbum relinquefiru flmiS: re:vt.ff.de tabú. exhi.l.j.
deqtub.fiti, ¡n fine.
fii.4 .c .n . g Nomine, ñon futuCenám.
ri téporis n o m in e: quiá
l £ u a ap-,non poteft co g iam p lí9
páLiur ec- prseftare, quám percicltfia fan- p ia t: v t.C . de allu. l.ij.
Utrefirre— & fie nullum eflet p riíhonbs, m ui[egium : fed praeteriti
Nouel.40. cuius nomine poffeíTocoa cü hoc re5 tenentu r: vt. ff. de
cap . confe- publi.l. im peratores. &
renda esi. concordat ad hunc.§.
Ctntiut.
fupra de n o nali.f.ficut
autem .in fin.tit.coll.ij.
h Difpof.inuu. vt.s.e.§.
fi vero aliquis,
i Redemptione . fioc aütem idem erat iam con­
ftitutum : vt. C . de fac ro fari. e ccle .I. fanci­
m us. & fupra de nóri
alie.§.iifdem.
1c Conflare, id eft cori:
fr i n g e r c ,& fic vendere , quod fequitur ícíli—
cetjCuicunque.
1 E-idem. Sc fic hoC
cafu Sc fequentibus lu­
cratur cum aliena ia& ura.& fic eft contra.ft".
de condic.indebi J.nam
natura . S o lu . ecclefia
non iniuria, fed iure fit,
locupletior-.qa emphy­
teutae fuo poteft obiic i cu lp a: vt.ff. de regu­
lis iiir.l. quod quis ex
cu lp a.& dixi fupta eo.
S-fi vero quis. & con ­
cordar huic & feq. §.
q uod eft fupra de non
alie-S- quia vero L e o aü.cum fequen. & quae
470
emere :v t non muemantur per ib i d ixitnuS jh ic p oflu i
hanc Occafione, & quas habent fe p e t i.
m T a l e , fc i lic e t il l i c i­
perderejaut debitis obnoxiare. tum .
Si vero quis voluerit rem im­
mobilem nomine vius accipere ab aliqua praediata­
rum venerabilium domorum ( fecundum quod iuperius de venerabilibus domibus quse in regia ciuitate
C ^ Í P . I X . y t liceat pro redeptiofimt politae, difpofuimus h ) non aliter hoc accipiat,
ne captiuerum res immobiles ecnifi aliam m ox rem dominij irire praftiterit venera­
clefijt alienare.
bili domui aqua eadem rem acceperit, tantum ha­
I m m o b iles res e c c le fia p offu n t a lien a ri p r o
bentem
reditum , quantum habet res quse ei datur,&
red em p tio n e ca p tiu o ru rn , ru fi ea ru m a lie ­
non maioribus tributis grauatam : quatenus poft eius
n a ti» e c cle fia f - . e r i t ex p rejfe irtterd icla .
I t e m H ier o fo ly m o r » ecclefia res im m o ­
tranfitum,aut tempris in quo datio vfus eft placita, non
b iles a lien a re l e n t i m e p o teft p r e t io f a t u ­
tranfcendens fcilicet eius qui acceperit v ita tem­
to . B a r to lu s.
pus : vtranque rem integro iu re, & fecundum domi­
S A N C T I S S I M A S ve­
nium , & fecundum vfum in ipfam venerabilem do­
ro ecclefias[omnes feu oecono- ¿ mum peruertire. E t hoc quidem de immobilibus ré-¿
mos ]tciuiratumb prgeipimus abus iubemus.
lienare res immobiles pro captiC ^ Í P . X . D efacris va fis cuiufque ecclefia. y e l bratorij.
uoríí redemptio nemifi fub hae
D E iacris t autem vafis competentibus iantiifsimse j siboe
conditione poifefsiones aliqui
maiori ecclefia regia ciuitatis *autaliis venerabilibus §. efifumeis dederint, vt nullo modo has
oratorij dom ibus , in qualicunque loco noftra reipu -pta authen.
alienent.¿ H oc autem cocedibliea politis generaliter conftituimus, vt nori aliter^,*
r
o
t
■
l.fancmuts
m us, v t Hierofolym orum fan­
h a c vendantur, aut lupponantur, nili pro capnuorum nemmt aCedifsima ecclefia t licentiam ha­
redem ptione. ‘ Si vero funt plura vaiain aliqua m e - re.c. defabeat domos competentes ei n a
moratarum venerabilium dom orum ,nullum riecef crofan.ecc.
pofitas in eadem finda ciuitate
iarium vfum facientia,& contigerit huiufmodi vene - & maf ' tp
vedere,nó minori pretio quáití
fabiíem locum debitis aggrauari s & non fint alia m a - ^ M
depéfionibuseius in quinquanifefta res, de quibus debeant debita reddi :íicentiarn
*ginta a annis colligiturrvt ex eaei damus geftis monumétorum (ficuti luperius diétum
rú pretio redit" meliores emat.
eft ) cónftitütis pradiéta fuperfluavafa aut aliis vene­
Sí vero quidá cuilibet venera­
rabilibus locis neceflaria non habentibus ven dere: arit
bili domui, fiue in hac regia ci^ conflare,k & fimiliter vendere, & eorum pretium iri
üitate,fiucin prouinciis pofita,
debitum praberervt non immobiles res alienentur.
fteriles poíTeísiones donauerit,C d Í P . X I . Q jtib u s pcenis fu b ik ia n tu r q u ip rxaut vendiderint, aut alio m odo
jentem conftitutionem yiolauennt.
cóceíferint,eaut dereliquerit: *
Contrahentes cum ecclefia centra -vel prater formam huius confiitutioiubemus pro talibus rebus nulnu, pana hic inferta puniuntur , & etiam tabellio qui talia contraftuii
lam lafionem fuftinere venera­
inftrumenta confcripferit. Bartolus.
bilem domum iri quam h uiuf­
S I vero prater h ac qua inferta funt praferiti le­
modi poifefsiones peruenerút:
gi , contracius fiat fuper competentibus rebus iriobiaut fifcalium nomine, s aut alte­
libus & immobilibus vni memoratarum venerabi­
rius cUtuflibet caufe gratia pralium domorum: reddi quidem eideiri f fanftifsima ecgrauari: fed omne huiufmodi
clefia fiue venerabili domui rem fiiperquam talé ni
onus in dantes & eorum here­
aliquid fubfecutum e ft,cu m medij temporis fructi­
des recurrefemeeefsitatem ha­
bentibus recipere datas huiuf­ bus : maneat autem apud eam & pretium aut antidom odi poifefsiones, & rellituef unijaut quod pro permutatione, aut alia qualibet oc­
cafione datum eft ei.Si vero emphytheufis agatur prfre de propria facultate venerabili domui omne damnú quod D ter h a c qua difpofita funt a n obis, reddi iandtifsima
ex huiufmodi occafione ei conecclefia, íiué venerabilibus domibus vel locis eandem
rem iubemus,& emphyteuticum fecundum quod pla­
tigerit.Si vero etiam talis dolu?
in re fubfecutus eft,vtaliqug pe
citum e ft , dare
paftum finiri fecundum virtutem
émphyteuticalium inftrumentortim. Si vero donetur
cunia pro h o c venerabili do­
mui darentur,& eas iubemus iri
res ecclefiaftica, aut alterius venerabilis dom u s,&
hanc reddi ianctifsima maiori ecclefia, aüt aliis veproprium lucrum venerabilem
dom ú habere, fteriles vero res
rierabiiibüs domibus cum medij temporis frudibus,
ei qui dedit & heredibus eius
& tantum aliud quantum valebat ipfa res. Si vero h y ­
p otheca contra h ac dentur,creditor quod e"! debe­
om nino'reftitui. A d hoc iube­
tu r, perdat, & res venerabili loco reddam r: tabellio­
mus, vt nulla necefsitas fin d ifnibus prafumentibus prater hanc noftram legem ta­
fim isecelefiis, vel aliis venera­
libus íniniftrare inftrrimentis, perpetuo exilio con­
bilibus locis tam in regia ciuita­
demnandis. S iv ero aliquid ante hanc noftram legem
te,-quam in ómnibus reipublica
fecuridufh antiquas conftitutiones factrim eft -. hoc
noftra prouinciis pofitia infe­
ratur poifefsiones fteriles aut
iubemus omnibus modis propriam virtutem habe­
frugiferas vbilibet conftitutas
re . Omnia vero qua contra antiquas leges fid a iunt,
prabemus prapofitis eorúdem
venerabilium locorum irtdénitatem venerabilibus domibus
de eiufdem rebus fieri,non valente neqüehic de emponema­
tis 1 1 aliquid praetendere.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
i
a Loquebatur . fcilicet
fi contra legem iftam lo
quantur.
VT IVDICE.S
n o n e x p eclen t & c.
b
V on ia m . T r a n \ _ ) q u i ü i t a t e m . v t fe
e x o n e r e n t,n i-
íí pro defeftu iurifdiétio n ís : v t. ff. de offie.
p ro c o n .& leg.I. folent.
& .L ÍÍ q u id .& .C . de fal.
í.v b i. vel nifi pro dubi­
tation e iuris: v t.s. de
«faíudi.l. j.§. fin. &
fti:v t ib i dixi per.Lff.de
iudi.Leum qui.
c E-xammatiom. quia
oportet quód princeps
per fe vel per alium á ca
pite videret. *
d Sententiam . N o t . q>
quilibet debet iudica•
r e : & plurium fentenM a ta r tP?" .
. „ tía tenet ti iunt ím par e s :v t .ff .d e re iudi.l.
1 m dúo ex tribus. & de ariwrem.
, ., .
...
r
bi.l.item íiv n u s . u v e ­
ro pares,in caufa lib erali pro libertate ,in aliis autem pro reo va­
let: vt.ff. de re iudi.l.inter pares. & .l. P om po­
nius. & hoc in ordina­
riis : in delegatis pari‘bus expe&atur decla­
ratio delegantis: vt.ff.
de re iu d i.l.d u o.A cc.
VT LITIGUNtes itírent C?c.
H ic debet effe, Indices non
expeclentf acras iufiiones.
é lu ren t . H ec prima
pars expeditur infra eo.
yjque a d .§ .& hoc.
£ D efp ortu lis. H oc fe­
cunda expeditur infra eo.
§ .& hoc quoque.
g E t vt qu$ . Hac ex­
peditur infra eo.§ .quia ye­
ro .y f que ad finem.
h T V Reftntem lege. Suf­
f i fragium, id eft pe­
cunia pro fuffragio da­
ta. Accurfius.
i Lites, principales,
k appellationes, fic erJmatur de g Q juratur ¿ e calumnia
eJun ta in ¿n caufa appellationis,
caufa appél & fic eft ¿n af;a caufa?
lationu.
47t
Authenticorum Collatio nona.
471
R e fp o n . eft alia caufá:
fe d q u o d d ic it, i uratur,
in tellig e.fi prim ó n o n
fuit iuratum : alias non:
vt fuprá de iis q u i'in g r e . ad áppel.S. finali.
& iuratur ideo tune,
quandp n o n fuit pri­
mó iuratum , quia &
probatio calú n io fép o ffe t dari-,cum partibus
de nouo probationes
inducere permittatur:
vt-C - de appel.l. eos.§.
fi quis. & de temp. áppel.L p e r hanc.S ed qu o
ad h uc articulum quód
ñihil dabit iu d ic i: d¡éó quó d iu re t, licet iu?.
fauerit p riu s , eum alius
contra virtutem earum data eft*
venerabilibus domibus red­
datur, & decaetero fecundum
praefentem legem 'omnia fieri
difponim us: vacantibus pofthac aliis omnibus conftituiionibus quae fuper talibus cafibus dudum loquebantur. a E minétia igitur tua,qus per prae­
fentem lege in perpetuum va­
lituram noftra fanxit tranquil­
litas ,.inconuulfa obferuare feftm et: edicto in folennibüs &
legitimis locis per decem dies
prop ofito: & nullo pro tali oc­
cafione in prouincias deftinando. Nos enim próuidem3 qua­
li m odo fine collatorum laefione omnibus praefens noftra ge­
neralis cóftitutio manifefta fiat*
D a t.V 1 1 . Id.M aij Conftahtinop. D n . Iuftmia. P P .A .* Bafilio .V . C .confule.
In editw nib.Scrm g. & H alo an.
(cquebantur N e u d i.v -i. V t particu­
lares y f u r arum folutio. N o u e ll.n z .
de form ula artificum. N 0 u ell.u 3 .D e
ecclefiajlicis diuerfis capitulis. quas
omnes poftea reperies aliis locis f y e l
C o lla .io . Contius.
putaueritex prolata nouifsima pcl.l.cos.
fententia fe lxfum ,appellatio- 1 Fort' '
ne vtatur legitima:& hoc fecú­ redes: vel,forré
«totes. al:kfdiicet.
dum ordinem legibus definitu rem fuam . alias d“
examinetur,& perfectum fufei- lú n k n c n i u r a m ^
piat terminú.Si autem duo vel plene d icu .C .d e ;u ®
calum .l.ij.§.finau. cm
amplius fuerint cognitores litis,
Verfom
& ali qua inter eos emergat dif- r;buSfponul*.'■e ie CJtOfonatia: etiá fic iubemus vnum 4 * $ ? . alias qus.
quemque eorum fecundü quod o CcnjutUtiones. id cj|
videtur ei,dare luam fentetiam. lites, nccurfius.
p
-ad iudices renht
Quae igitur per praefentem lege
propter infirmitatem
in perpetuum valituram noftra licet fit in ciuitate-. n
tranquillitas definiuit ,tam tua differat
§ • Cnautem
abefle.
, celfitudo, quam orhnes alij iu­
qSufcipe:
. .
ficramendices maiores & minores cu- ta.
forlitan, fi hoc iudei
ftodire feftinent: vt tiullus pe­
nitus ignoret,quae pro vtilitate noftrorum collatorum
á nobis difpofita funt s ita tam en, vt vniuerfis interdi­
catis proprio praecepto, quatenus fine vllo iniufto
diipendio noftris collatoribus infinuatio legis prsfentis fia t.D .Id .O d o b . C on ftan tin op. Dn. lufti.P P.
A .B a filio .V .C .con fb .
t it v l v s
v .
ilouella 12.4. De litigatoribus & c .
V T L I T I G A N T E S I V R E N T e I N EXORd io litis,quia neque prqmiferunt dare iudicibus,neque dabunt:& defpórtulis: f & v i q u s S iubentur,referendar ij com pleant,& non mifceant femetipfos
c a u fs ,& p er fe exequanttir.
Principalis ni.Uusfiortulas poteft exigere yItra modum a legeftatutumr
T IT V L V S
ÍIIÍ,
q contrafaciens ablatumparti refiituet, & triplum erario nomine pania
Nouella C X X V .
foluet: dnf i iudex in.pradi¿tis ytndicandis fuerit negligcns,comes ream
V T I V D I C E S N O N EXpriuatartem ipfumcoget ad diflampcenam folucnd-m. Bartolas.
peftent facras iufsiones,fed q u s
Im perator luftinianus AiiguftUs Petro gloriofifsimo
videntur eis,decarnant.
facrofum prstorioru m p r s ie d p .
Iu d ices y t ex o n eret f e ,& ra tio n e o d if e u ita n d i,r ela tio n em a d p r in cip e m f a c e r e n o n
Rsefentem legem proferimus, vt & iud e le n t , f e d ip fi p e r f e d eben t fecu n d u m iu J litia m p r o n u n tia r e : & f i f u e r in t duo y e l
-ryt i r r d e t i
puritas appareat, & non valeat lip lu r e s iu d ic e s , & d ifc o r d a n t , o m n esfu a m
tigatium íqffragiumh circüuenireleges.
d eb e n t f e r r e fen ten tia m . H a riolu s. ;
C u i P. I.
Im perator luftinianus _Auguftus
I V B E M V S igitur, quoties apüd quofcunque iirG abrieli gloriofifsim o pratoiioru m
dicates aut adminiftratores,lites * aut appellationes£
prtefefto.
.
examinantur: prse omnibus principales litigantium
Voniainqurda iuperfonas, aut illos aci quos in medium negotium for­
jdicantiupbft mult
e 1 migrauerit, inprseientia iudicum tangentes fancta
ta litis certamine,
euangelia, iurare quod nihil penitus iudicibus,aut pa: & plurima á litiga­
trocinij caufa ipfis, vel alij cuicjuaque perfonse pro
tibus fa&a difpendia ...
in n egotiis apud eos m otis, fuggeftio- £> hac caufa quolibet m odo dederunt,t aut pxomifenibus vtuntur ad noftram trarunt,aut poftea dabunt velp er fe,vel per aliam quancunque mediam perfonam : exceptis iis qus pro-^.^-..*
quillitatem:b prsferiti genera­
priis aduoeatis pro patrocinio prsftant,aliifque pet,- racaA*
li lege hoc peripeximus emen­
fonis m quibus E noftrae leges dari difpofuerunt.Hax
dare , ne dilationes negotiis ex
autem feruari prscipimus & in facro noftro confrhoc fiant , & aliud rurfus prin'ftorio,quando confultationes v introníittuntüf>vt fub
cipiú examiñationisc,aceÍDÍánt.
pradentia
facri feriatus memorata facramentá prsIubemus igiturnulli iüdicaritiú
ftentur. Si autem ^vt contingit) aliquilitigantium ne­
quolibet modo vel tepore pro
queunt ad iudices venire^ i tunc iubemus praefentes
caufis apud fe propofitis nun­
quideln iurare p rsd iftn m iufiurandum: ad abfentes
tiare ad noftram tranquillita­
autem dirigi ex officiis miiHftraRtibus aJiqubs cuip
te,ied examinare perfedté cau­
aduerfa parte,vt eis praefeatibus memorata iacramenr
fam: & quod eis iuftum legitita fimiliter prsbearitur TaSi vero mulier fuer.it,
miimquc videtur,decem ere: &:
propter horieftatem v i t i extraneis viris
fi quidem partes ceflauerint in
re non confueuit: tunc &. abfente áduerfanO,ex
iis q u s decreta, fun t,exeeutiocio miffos memorata, fufeipere facramenta. t Si auni tradi fententiam d fecundum
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
■
473 V t litigantes iurentin exordio &c.
T it.v.
f ,x e r it , Vt iuret a b - tem abeíTe partes in aliis locis * A fona q ux memoratum refutauerit iufiurandum, tam in cri aduerfario : v t.C . cótingat,aut vnam earum : prxvr
\
•
¿e iureiur. propter ca. Gjpjmus abfentém in prOüinminalibus quam m pecuniariis
dan.l-íj - Al. &j§ •
cja ¡n qua d eg it, iufiurandum
caufis memoratis íubiaceat posn is. Si quis autem litigantium
^•t'úifra v ^ nu lli iudi. m odo á nobis difto fub geftis
iurauerit non dediffe, aut non
^necefl'ariuro. & .C . de monumentorum apud iudicem
prom ififfe, intra decem vero
ofl'i.díuer- iudi
prouincix, aüt apud locorú def
>
n
.
^
a Locú. fcilicet rem o- fcnforern pr2Eb e re . Ulo videlimenfes poft prolatam fer.tentiam numerandos oftendatur1
. iudicis fc ili- cet t gen eraliter obferuando,vt
dedifTe:memoratx poena: & cót C « * f'ci ceX & quam longifsi- fi quis litigantium abfens vel
tra dantes & contra accipiení
expellantur: vt. C .
pr3efens huiufmodi iufiurldum
, ,
,
T
tes habeant locum. In caufis auw
caá- de iuramcn • c a k m .l.y . pra,bcre noluerit, & hoc manitem qux per tutores aut cura§r iu¿ i v t. 0hicad iu n - fcftetur iudici: per fententiam
t o r e s aguntur, facramenta quií ^ e , . / n f r a e o . in caueius b a d o r quidé cafum actiodem tutores aut curatores p rx**íe*’
i habebis authen. nis,reus autem condemnatiov
quod hic fu m itu rin .C . n e m foftineat.0
g ftent. » Si qua vero m emorade iu r.calum .wj-1 p n n
C A P . I I . S i peenitentia du.cltu
tarum poenarum locum habuerit per talia facramenta:hanc tu¿ ? 'm eum tu, lit is , parlitigator perfonam cui a liqu td
tores aut curatores fuftineant,11
citur fponte confitenJ editprofirat.
i
• ;- .
ti . fic.C . de iis qui fe L i tig a to r p ern iten tia d u ctu s f i p e r fo n a denullo ex hoc prxiudicio genedefe.l.j. & • f f - de iure c la r a v e r it ,y e n ia m m er etu r .fe d ¡¡le q u i d a rando iis qui fub tutela aut cufifc.l. e d ifto . & .C . ne tionemreí promifiionemfufcepit,pcena■
hic
ra effe nofcuntur.
t u . vel cura.l.j. &-ft-de infertapunitur- Litigator autemfi probare
C A P . m . D e illic itu fportulis
re m ilita.l.non omnes. nequiuerit,etiampunietur, iureiurando ab
p r o h ib e n d is .
§.fina.
eopraftando, q-.¡ dteebatur fufcepijfe:fed
Í n d ices p r d e r e d eb en t n e fe o r t u U a l i t i '
e ^tcceph. Sí h o c c o n - periuriopoftea detecto penurus deperiurio
... - n
*
ftat,quia cófiteturtunc. poftea eftpuniendus: tutoribus & curatori- - gatonhus illicite exigantur,poena cis immof
'Priuatarum . comes biU iurtfiarandi necefitate panaperin e n t e f i ta le d e lit lu m y i n d ic a r e n e g .e x e palatij erat ifte.
culo immimnte. Bartolus.
rint. Item ipfis litigatoribus a quibus ¡pormytroque.Scaima.ctula itcite exiguntur , ¡icet contra exigentes
J-j.
g
h'
SdIixer•i<
.faeudteem
cexalliitciguaitoaurit^^ b
u
s
t
d
i
í
f
ruoem
ífeh,o&
laíefifí qrpaU
reiritfn,i&
cepnpetu
rrofloibtniasaudm
evridetne:iicp
j
d
i
n
e
u
a
m
m
e
r
e
a
tu
r
:
q
u
i
v
e
r
o
a
c
c
e
p
i
t
,
fi éaiuptrporb
on
nufrs:ifoinqeum
lup
fceecpuint,iaaruiat
e
t
i
d
é
u,lyae,qruoicpqruG
idm
ditatu
. afitccoam
ituurm
rtrfdipuelxpuils-fl
i
t
e
r
e
r
u
p
r
i
u
a
ta
r
j. gjuam
turq,u&
oitdtadiht.gansbiiteaatt,ueim
nevfcetrurim
ocqiinnugaeluissl.j.
G
a
f
u
a
m
t
“taccuubfafttiaon,ctioxnpfaitciaattiuorn,&
epm
roit­:C
& cp
taertpiuxtrifoin
e
x
i
l
i
u
m
,
q
u
i
p
r
o
p
t
e
r
acfen
e
r
a
a
l
i
e
n
ú
c
r
i
m
e
n
i
n
k . ttúraanufp
onifefiftilunm
auit.iSgiato
aurtépdroa-bqauraeetndpearqtouum
im
uearuitt:piulrito
rem
tip
eurm
fondaif
f
¿tunerqfo
quipaenrieoqnuae.pauert
•
utef,capeueptrifp¿fdreo
iam
m
a
c
c
e
p
i
buit:&hocprxbitoisfiaocnream
m
ehna-rautnem
tuit*ocfatué-dto
pateiqcouuninenim
aornilsipto
fiesrxef,tiim
iqsuaidcéom
ite
& ffitiunlP
Peeuentumiknparliobpursiuam
fucaufeisnteco.ninfifccraim
tionemfuaruútreem
P
ntelesgiuüdm
icteesrm
fecundur.m
ornuit
dienateelim
fcdté
tigatorem
aniifneéfttu
etuSripaeur--
e f f Accurfius.
,
Prabitofieramente.{i-
mile facramentum eft.
de e den d .prxtor.§.fed
& fi. & ae arbi.l. fi de
meis.aliás in cipit, idem
Pomponius fcrib it de
m eis.§.arbiter.& .C . de
fide inftru.l.fii
CdSnUtur i Non p o r ó t.N o t qui
quino pr*- non p ro ba t, calumniar iv id e t u n f ic .C .d e a d u o. d iu e r . iud.l. Sed
arg.contra.ft.ad T u rp .
S o l . ibi loquitur m
cafibus v b i calumnia
n on pu nitu r, vt in marito v t. . de a d u lti.
quamuis. aliis cafibus
nota. m fum.ad T u rp d ;
L
1
f1
r
CE ueZ n licet ¡n ccrtus fit, v el effe p o ffit:vt.ff. de pecu.l. quod
debenir feruo.
ciale eft hic" v t t ¿ r i u l
rium arguatur y quia a
iudice delatum fu it facramentum.fic.ff. de iu reiu ra n . 1. adm onendi.
alias con tra:vt.C .de rebuscredi.l.j.
m Praftent. v t . C . de
lureiuran. propter ca.l.
t0 ’
colla.il. & infra vt dirfe .iu d i.s .fin a .D ic
g o quód has leges de
quibus hic fit m entio,
non habemus. V e l d¡c
earum fenfus eft talis
vt dickur.-s . de iudi.,.
nu llo.in clericis autem
hodie certx fp o rtu l*
conftitutx fu n t: v t in -
fra de fanc . epifeo.^.
rportaiarum. & de his
dices vt dixi inftitu.de
aftio.§.tripii.Accur.
4
M o d u m .Jk fciu d et
renetunvt.ft;dedamno
infec.Liilj.§.in eura.
r f f i f t end i . N o t . da- Priuato d i
r i p riu a to lic e n tia m r e - ttir refiftedi
fif t e n d i : v t . C . d e iu re facultas.
F ° h ib itu m
e ft.
/
e aP P e * A* q u o ~
m am .
f
^
^
;fe k _
^
.J
j._
g r o .C
- fu¿ ante d _
^
M.
^
^
E T h oc quoque prxcipi- t Sed etia m . fe c u n musab omnibus iudicibus tam d um d iftu m p r x d it t a militaribus quam ciuilibus in rum le g u m , q u * d u o
•
\
• . C omni loco noftrx reipublicx «licebant,
cuftodiri, vt neque magifterian is, neque praefectianis,0 neque álij cuicunque exe­
eutori concedant aliquid amplius a quacunque per­
,
fona {portularum nomine percipere,quám noftris le­
.
r,
, 1 .
gibus P declaratum eft,n ec fifacram noftrx tranquil­
litatis proferant iufsionem. Sed fi quidem inuenerint
aliqUidampliusexigeritemdicentiam habeant & com ­
prehendere h un c, & includere, & quadruplum exi­
_ .
__
gere quod plus acceperit: vt fimplum quidem damnú
pafto reddatur, triplum vero inferatur x ra rio . Si au­
tem ciuilis aut militaris iudex fiue interpelletur, feii
quolibet m odo neglexerit Ixfum ( ficut diximus) v in dicare:exfua fubftantia quadruplum fecundum p rxdictum exigetur modum, Ipfam Vero pcenam exi­
gi iubemus per comitem noftrarú rerum priuatarum.
E t competentes iudices fi cognouerint aliquos ex fuis
officiis exeeutores fportularum nomine contra no­
,
ftras leges aliquid exigere, & hoc neglexerint vindi­
care, damus licentiam exaftis nihil amplius exigenti­
bus quam ex noftra conftitutione definitum e f t , da­
ri_
r i* *
r e : & fi quid amplius exigere eos voluerint, licentiam
^
<iU ld c m ll b e r G td ltlg a habeant eis refiftendi.r
C A P . 1 1 1 1 . K e iu dex aliquos a d tranjtgen-
r ^
r \ t
fupra
de trien.
f e m if .f l u dium .in fin .& . C . v n de^ v i . 1 . meminerint,
rerum priuatarum exigatur: lite
ct
*
0 Brafecciamsd eenera
funt executorú, v t in litera fequens.
rum fuftineat,&
caufe
apud
co.
ft
1
p r o p r ia a u clo n ta te r e f i fi e r e . BartOiUS. _
474
quibus noftris, cú nulá!Cat- :~a °™nes di'
e u n t, vt lita , facientes
de aliis ment’onem . vt
f upra de m a n . prin e.§.
deinde, c o lla .fij . & fuPra vt
• fine Sa°^ ^ a- f- volumus,
Mojí™ ie¿ibu¡.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
dum compellat.
Iu d ex y e l refer en d a r iu s nu llu m co g e r e p o t e fi a d p a c la y e l tra n fa flio n e s
fa c ie n d a s cu m a d u erftriis. É t f i qu is co a clx s h o c f e c e r i t , n u llu m p r a i u d icix m f ib i g e n e r a tu r , ^ in g e l.
Q V I A vero lex ta pix m em orix patris noftri,quam
etiam noftrx f tranquillitatis difpofuit nullo m odo iu­
dices fuis fentétiis inferibere táquá ex imperiali verbo
ex non fcriptoprocedente iuifam fit aliquos adhiberi,
aut prxfentari,fed etiam1 fpedabiles referédarios no­
ftras iufsiones fecundum quod competit, facere mani-
475
Authenticorum Collatio nona.
4 /6
feftas,eafdem leges firmares,iu- A C j i P . l . D e quatuorfaticiis conci­ entes.Anto.Cont.
a E -x p en er c. vt.ff. de
f Prlualis . Tr:i „
liis,'& ordinefededipatriarcharum .
le g .j.l. huiufmodi.in fi.
bemus lpedabiles referedarios
legendu ex
c o n tra , fed ib i nón eft
S A N C I M V S igitur v i­
in caufis quas docent, feu refetionibus.fed Iulia >
paiftum v e l tranfaftio:
cem
legum
obtinere
fandas
ecrút ad noftram tranquillitatem,
pitóm e habet
quia nec ad inuicem ba
cleiiafticas regulas , q u a a fin­ nos. propriam au t|£
nullam habere licentia e o s , aut
bebant rixam : licet vd is quatuor conciliis expolita de re conft!tUtior
ttus vna a ftio n e , alius
adiutores eorum ,vel per fe,vel
alia rem peteret a q u o pera}latn quancunque perfofunt, aut firm ata,hoc eft in N i- fc n p fe ra tid e lufti0i m
qua poftea adfcripfi-:
dam tertio.pnfeterea ibi
cena trecentorú decem & o d o ,
nam tenere aliquem, aut fub fi• erat iu d et competens:
decim a collatione Có
& in Conftantinopolitana fan­ tius.
^
deiulforibus ficere,aut aliquid
h ic n o n .
d oru m centum quinquaginta g Evm S. arehiepireo,
£ É . E . C C L E -exigere, aut cogere tranfid iopüm.
r
ftafticis titulis & c .
patrum,& inE phdina prima,in
nes aut pada q u a d i cú fuis adT itu lu s -va Titulus, id eft digmas.Iqua Neftorius eft damnatus, & h Suftinere. hoc idem '
uerfariis expon ere, 3 aut quo­
erat iure Codicis : vt
rta fignifi- tem titulus.i.frriptura quain Chalcedonia in qua E u ty libet modo in quacunque cau­
c a ta habet, dam: yt. C.de iis qui p o t.
C . defacrofanc.ecch 1
chescum N eftorio anathema­ placet. & .l.neminem;¿
fa fe permifeere . Ñihil enim
n o . l .l . I t e m titu lu s, id eft
tizat9 eft.Prsdich rü enim qua­ de epifeop. & cleri.i.u
fu p erfcrip tio , qua f i c v u l­
aliud facere eos concedimus,
g o a p p ella tu r. I tem titu lu s ,
tuor fynodorum dogmata fi- Item ad pontes & a¿
nifi folas noftras iufsiones in
limilia conferebam . vt
id eft p r iu il e g i u m : f t j f i c
cut findas fcripturas accipim9,
quocúque negotio, aut ex feri­
hic fu biicit, & .C .d efa
h i c a ccip itu r : ( f q u o d fu b & regulas ficut t leges obferua- crofan.eccle.l.adinfiru. t r
pto aut nó feripto prolatas, cóiicit,& p riu ilegi> i'.& p r » id
1
mus.b Ideoque fancimus fecú­ crionem.
eft p r iu ileg iis & c.
petentibus aut deputatis' infi v u ¡,Ll
h r \ £ r e g u l i s ec clefia ftidum earum definitiones fan- 1 KSparationis
nuare iudicibus. Si quid autem
tium.
} Jcis . o b fer u a m u s .
defi
difsimum fenioris R o m a pa­
prafenti legi contrarium ali­
, * ls io ta canones p r o le O ia
..,,
pam, primum eife omnium ia- fuccefsionem.
quis eorum prafumpferit agelecn b u s o b - g ib u s obferuandos
.
dent, u
cerdotumdbeatifsimum autem 1 Sancimus. N ot.
resis quidem qui damnum ali­
Jrruande- h ic, & .s . quomodo^
Pri' ruiixif
po r. e p ifco .j
fed
uilegium
dari
heredi­
archiepifcopum
d
Conftanti
quod aut circunuentionem in
.ierit.
etiam, fic & de m ona.§.
nopoleos n oua R o m a , fecun­ bus, quod defunftonó
fuis rebus pertulerit, nullu p rafinali. & .§.fi vero relin com petebat: fic econ­
dum habere locum poft fin d á tra heredibus non da­
iudiciura penitus circa ius proquens.& .s.vt cleri.apud
apoftolicam fenioris R o m a fe- tur, quod defimfto da­
jjro.epifco.§.fin.& p ro prium fuftinebit. Q ui vero ta­
hirilbs
pter h o c cum canones
dem:aliis autem omnibus fedi- batur : vt. C . de priui.
le aliquid egerit,ex fua fubftan­
dicát prohiberi v furas,
bus prsponatur. per tepus au­ do.l. j. fed regulariter
tia damnum la fa perfona de­
intelliguntur oer.l.proheres etiam primlegij
tem beatifsimum prim a Iufti- defunfti vti debet : .. cipnit,
latum,per competentem iudicé
h i b i t s . In hac opinio­
n ia n se noftra patria archiepi­
reftituere compelí etur,& fuper
ne fuit dominus meus
ft. de iure fi.l.fifcus.qua
A z o . nec obftat qu o d
h oc cinguli &dignitatis fuftmefcopum habere femper fub fua eft ar.contra.& facit.C.
d icu nt quidam alij hic
. .
°
bit amifisionem . H a c autem C iurifdidione epifeopos prouin de facrofanc.eccle-l.pe.
confirmari tantum il­
in fine.& .C .de impo.iu.
ciarum D a cia mediterranea,& defcrip.l.j.lib.x.
los canones qui funt de om nia iubemus non folum in
Dacije Ripenfis Priualis, f &
futuris caufis, fed etiam in his
quatuor con ciliis,
in illis etiam con ciliis
D ardanis, &M yiia2 fuperioris, atque Pannonis, &
q u a iam inchoata, nondum táprohibitae funt vfura»,Yt
ab eo hos ordinari: ipfum vero a proprio ordinari
mé funt'terminata,feruari.T ua
in N ic^ no:vt.xlvij.dift.
concilio, & in fubie&is fibi prouinciis Iocu obtine­
c.quoniam .praeterea fi igitur eminentia prafentem le­
gem in perpetuum valituram,
re eum s fedis apoftofics Roma», fecundum ea qui
nullus canon hoc d ice ­
r e t , nec lex, videtur
edidis folennibus in regia ci­
definita funt a íánctifsimo papa Vigilio. Simili quo­
no n p o flu n t, quia funt
uitate propofitis, ad omniú no­
que m odo ius pontificis quod epifeopo luftinians
I n fe r io r fu con tra legem d ei,& in titiam venire procuret: v t om­
Carthaginis A fricans ciuitatis dedimus ex quo deus
perions /e- fe n o r non poteft legem
nes
agnofeant
q
ua
pro
com
­
hanc nobis reftituit,feruari iubemus. Sed & alis ciui­
tem tollere fuperioris t o lle re : vt.ff.
muni eorum beneficio I nobis
nmril de arbi.l.nam m agiftratates, &earu epifeopi,quibus in diuerfis locis metropoP J tus. & ad T r c b e ll-L il­
liticum ius prsftitum eft,huiufmodi priuilegia in per­
difpofita fu n t . D at. * Bafilio
le á quo. §. tépeftiuum .
petuó potiatur. O mnia aüté priuilegia vel folatia qus
C on fule.
Item Paulus, Durum eft
Deeft
hic
N
e
.
n
6
.
E
xem
p
lu
m
ftex imperiali munificentia,aut etiam alio quolibet mo­
tibi.contra ftimulum cal
irxform a de appellatio.
do fanctifsirms ecclefiis aut aliis venerabilibus dómib9
citrare . Praeterea cum
T I T V L V S VI.
haec lex fit de vltim is
j) & locis collata funt, firmé cis per omnia conferuentur.
Iuftiniani,quafi iam c o uerfus hoc voluifle vi­
detur. Sed contra infra
de n a u t. v fu . fed illud
fpeciale eft in nautico
foenore. Item c o n tra .j.
co.§.fi autem diftulerit.
S o lu .ib i fpeciale fauore
vltimae voluntatis, & ad
pias caufas.
C Sacerdotum . v t fupra
v t R o .eccl.cen .an . gau.
priuile.
d -Xrchiepifcopum.Scpztriarcham .
e Prima lufttniana.Yla.loander & poft eu mul­
ti hic turpiter errarunt
Salonam D a lm atis pro
iaftin iana prima ae d p i-
[email protected] ecclefiafticis canonib.
DE E C C L E S I A S T I C I S
titulis, & priuilegiis,aliifque capitulis.
Princepsfacras regulas in fanfiis qua­
tuor conciliis expofetas confirmat, & prre­
cipit pro hgibus o:feruari". & fedes ordinat
Cr difftonit,emniáquepriuilegia ecclefiis &
venerabilibus locis indulta confirmat.Bart.
Im perator luftinianus Au gu ft.P etro g loriofif. prsefe.facr.prastoriorii.
E regillis ecclefia­
fticis &priuilegiis,
aliifq, capitulis ad
k
] r ficrofindas ecclefias & reliquas venerabiles do­
mos pertinentibus prafentem
proferimus legem.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
C J l P .I I . F t omnes ecckftx a fo r d id is tnunerib,
habeant immunitatem.
Écclefia balent immunitatem dfsrdidis & extraordinariis manerdef.
exceptis as qua pertinent ad refeiiionem & readificationem itinerum,via­
rum & fnr.iliumtelr liberafunt dlucratiucrum defriptione.BartoiUs.
A D h s c fancimus omnium famftarii ccclefiarú &
omnium venerabilium domorú poifefsiones,neq; fof'
didas funétiones,neque extraordinarias defcript!Ones
fuftinere:b taitieitineris fternédi,aut pontiumsdificij
vel reparationis,‘ fi opus fuerit,ad inflar aliorú pouef"
forum,huiufmodi opus & fandtas ecclefias & venera­
biles domos complere,dum fub illa pofsident ciuitate,
fub qua tale fit opus. Si q u s vero res ex curiai<ura
fubftantiisad quamlibet facrofandam acclefiam, 3Ut
aliam venerabilem domum fecundum leges vene^
runt,k aut poftea venerint, liberas eas effe fanciffiU5
deferipó00*
1
i
J
f
477
a
Lucratiusrum . mos
er a t & l « , q u ° d fi a} l
rialis donabat aliquid
ecclefiz, quarta eras da­
batur c u ris: quod b i c
Icr to llir,& d .l.C -de fac ro fa n .e cc le -l.p e .
{, Quadraginta • nili
Jn c a fib u s : v t fupra v t
cum d e a p .c o g - f.fi v e ­
ro lib eris.co lla.vnj.co tr a . & infra de fanc.epifcopb- <> <3nis raPue'
ric.in principio. A ccu rc -armorum . qu id ii
ecclefia contra p riu a tum velit fe tueri? Reípond.eo modo fe tue­
bitur , quo & alius pri­
uatus : nec obftat quod
eft in. ff- quod quifque
iur.l. j. quia ex lib eralitate, non per impetra­
tionem fuit ecclefia: cóceffum: v t in eo. titu. L
i i j . Item quid fi ecc le­
fia cótra ecclefiam? R e­
fpon. quadraginta ann.
fecundum l o a n . argu.
contra, ff.quio. ex cau:
tna.l. viti. & . ff'. de mi.l.
verum.f.penul. nec o b­
ftat quod eft i n .C . de
in offic. tefta. 1. iri areTurfitudo nám . ib i enim turpitutthonon do eft im pedim ento.
tollit.
Item nonne hsec fu \Concor.cu perflua eft per illam fuc-pra hsec c o n ftit.in n o .
ai audien- co nfti ? R efpond. noti:
tia.1.0.1. quia in ea nihil dicicxtra de ec- tUr de prsefcriptibn e delitxdifica. cem vel vigin ti ari. fed
xxx. tan tum ,qu i ad.xl.
reducitur. Item quid de
redhibitoria , & quan­
to minoris* & c ite r is
fimilibüs ? dic quód re­
manent in fuo ftatu:
v t fupra hsec conftitut.
in fin. Sed nunquid réftituitur ecclefia * cum
vfucapio &caeterse mi­
nores pfcriptióes cur­
rant con tra eam? R e fp on d .tic, v t minor,fe­
cundum omnes. Sed vf­
que ad quod tempus?
Refpon.quidam dicunt
vfqu e in infinitum: alij
vfque ad quadriennium
ex quo laefa eft.
d -Aut monafterium. idem in qualibet eccle­
fia: vt fupra de mona.§.
j.Sc fupra v t nullus fa­
bri . orato, d o. § .j. colía.v.
Saera minie Subiacentibus . N ot.:
fienatnec- non licere facra mini'Afis feri ftcria fieri nifi in ecclefiis , licet orare alias
T F -citg . quis p0fs;t . alias do** ca-l-J»f mus perditur: v th ic , &
yerbt.jn,. fupra vt in priua.do.§.j.
- Sc- ij- & . C . de haereri.
ta medium L quicunque, f . vniucr& . § - fequen . fic &
“ *m.cxtr4 publicatur locus in quo
Deecclefiafticistitulis & c. T it.vj.
A exerceri permiferint,dominum
defcriptione Iucratiuorum. *
quidem loci nullum praeiudiciú
C v iP .I H - F t omnes prxfcriaut difpendium fuftinere: eos
ptiones contra ecclefias,fint. 4 0 .an­
autem
qui hoc feccrint,aut fie­
norum.
ri permiferint,ex prouincia v b i
Omnes praferiptiones triginta annorum
hoc commiifum eft,expelli, readuerfus priuatos currentes , in ecclefiis
ad qu J.-aginta amos extenduntur. boc obbusf eorum loci illius fimftifsittnente & m legatorum & hereditatum ex­
mae ecclefia vindicandis.
actione , f t j a i pias caufas re.filorum.
Sartolus.
C v i P . F I . F t legatum D eore-
P R O temporalibus aiitent
UBum , i lli ecclefix deputetur,y b ite fia tor domicilium habet.
praeicriptionibus decem & v i­
Legatum yel hereditas rehclum /impli­
ginti & triginta artñórú, íácrociterJub nomine magni dei,debetur ecclefia
fanélis ecclefiis & aliis vriiuerillius ciuitatisvbi teftator habet domicilium'.
fis venerabilibus locis fola qua­
vLnge.
draginta b annorum c prsefcriS I quis in nomine magni
ptionem opponi praecipimus:
B dei s Sc faluatoris noftri Iefu
hoc ipfo feruado & in exaftioC hrifti hereditatem aut lega­
ne legatorum & hereditatum
tum reliquerit, iubemus eccle­
quae ad pias caufas reliefa fiint.
fiam loci illius in quo teftator
C-AP.IIII.Deaedificatione ecdomicilium habuerit, accipere
elefiarum.
quoddimiifum eft . Si quis au­
Monafterium & oratorium per epifeo­
tem vnum fandiorum heredem
pum orationibus, & cruce ibifixa inchoari
fcripferit, aut legatú ei relique­
debent:&- ipfifabricatores & eorum here­
rit , & non fpeciaiiter nominades compellendi funt adimplere.Bartolus.
lierit locum in quo eft venera­
S I quis autem voluerit fa­
bilis domus,11 inueniantur au­
bricare venerabile oratorium,
tem
in eodem lo co aut ciuitate
aut monafterium,d praecipimus
plura
oratoria eiufdem fandi:
non aliter inchoandi fabricam,
illi magis domui q u a pauperi­
nifi locorum fan&ifsimus ep ior 1 eft,t quod relidú eft, prae­
icopus t arationem ibi fecerit*
beatur. Si autem non eft in ci­
& venerabilem fixerit crucem.
uitate bafilica nominati fandi,
S iv ero femel cceperit aut n ou l
aedificare bafilicam, autveteré C inueniatur autem in territoria
eiiis,illi detur. Si autem neque
renouare:modis omnibus com
in territorio eius reperitur hu­
pellatur a beatifsimo locorum
iufmodi dom us:tunc ecclefia
epifeopo, & oeconomis eius, &
duitatisiri qua teftator dom i­
ciuili iudice, eam explere. & fi
cilium k habuerit, quod dimifis diftulerit, hoc moriente h e­
fum eft,prabeattir.
redes eius opus inchoatum ad­
impleant.
C viP.F . Ne in priuatis locisfit­
era minifieriafiant.
R u i,in domo ytl fuburbanopradioecelejiajticum mirUfierium celebrareprafimpfent, aut ali; celebranti confenferit fine
clericis, dominium amittit,?}/ ecclefia ap­
plicatio'.fed fe domino rei ignorate aliquis
permiferit 'ipfe debet puniri, & non dominus.Bartolas.
C J IP . F I I .
S i qu is aratorium
xdificari tuficrii.
Si quis oratorium, iujferit adificafi , de­
bet mtra quiiique annos 'compleri , fed Xe­
nodochium intra annum'-&’ heredes adim­
plere cogendi funt,&‘ etiam defig.ata per­
fona per tejlátorem : epifeopus autem loco
inutilium perfondmm-alium exigere debet.
Bartolos.
478
ab lu is fit eunacbiK • v t ytlite no,
C .d e eanuch . 1. j. & in contefta.
quo prqftibulatur : vt
fupra de ieno.'§. finali.
& vb i faifa moneta cu­
ditur: v t.C -d e fa!. m ó . L
j'.§ .p enul.&.§. fina,
f E x p eU i,r-b u s. N o t.
tutorem pro facto-quod
pro pupillo ' faciebat,
priniriffic Semiferi pu­
nien tu r, qui éoriim pUpiHbrum pecumas foederarif.ad q u o d n o n te­
nentur : vt hi qui o b . fe
ba-ferhi.§.quoniam au ­
tem . n ec enim bonam
fidem agnofeere pro­
hibentur : v t. ff. d eadminiftrat. tuto .1. quo­
ties. § ,ficut: in fin. §. &
facit. C . de faL' m one:
l .j. in fine . St,ff. de public. 1. ccitem. §. d om i­
niis.
g Magni dei. i. ipGu s
C brifti.A ccurfius.
h V en era bilis d om u s-CÓfecrata in honore fa n S i
eui reliquit.
i Pauperior . N o t.p r o - Paupertas
deft paupertas: v t h ic, aliquando
Sc. ff. m anda. L fi p ro -p r o d e ft.
curatorem . § . fi ig n o ­
rantes. & .ff. de tranfac:
l.cum hi.§.in perfona.&
§.fi in an nos. & . C . dc
o p e r .lib .l.j.& . ff. qui Sc t Ide diciá q uib. L fi quis heres.tnrinca.3.
& de epifco p;& c le r i.iS E ia g l.it
h fi quis ad declinan- extra de tedam.§. finautem. Econ- / la .d r yltii
tra n o c e t: vt'fu p ra de yolunta.
tefta. §. fancimus. & . S.
de excufa. tu to. Sc cu­
rat. L fpadoriem. in fin.
fe Domicilium . N o t i
domicilium teftatoris
in dubio fe q u i: v t.ffd e
canditionib.Sc demonftr a t. 1. quái con ditio .
§0- .
1 Comparare aut locaret
Id eft co n d ú c ete ; náiri
prdmifcue vtiniur : y t
ff-de aéfio. em pt.l.véteres,Accurfius. y
m -Adimplere.Gc 8c eius
feruaturvdluritasiii difpofirrone tütórís ¿ q ü í
ádm iriiftret: v t . ff. de
admini.tuto. L i i j . fic Sc
in finiere á quo débeat
fu nerari, vt, ff.de relig . ‘
f . f i quis fepulchrum.$.
Sc hoc ediftum .
P
S I quis adificatkmem v eS I quis in fua dom o, aut in
fierabilis oratori), ant xenodofuburbano ecclefiafticum m iehij, aut ptochij,3utorphanonifterium miniftrare praefumtrop h ij, aut nofocOmij, aut al­
pferit, aut aliis celebrare cóceCterius reuerenda domus, in no•
.
ferit fine clericis fanctifsimo lo
uifsima voluntate fieri difpocoru epifeopo fubiacentibus: c
fuerit: oratorium quidem intra
iubemus hanc domü,aut fuburquinque annos ccrmpleri iubebanum,aut praedium,vbi tale ainus prouidetia locorum epifeopi,& ciuilisiudicisixeIiquid delinquitur , loci illius
nodoehiuití autem aut ptochium, aut aliam venerabile \similehafantftifsimae ecclefiae vindicari - domum intra vnum fieri annum.t fi autem intra annfi his id. c. 3.
per deo amabilem epifcooum,
non fecerint heredes xenodochium,aut quamlibet v e - //"
& oeconomum eius,& chulé iu­
nerabilem domum k teftatore difpofitam fieri: iub t - ft^rpraée
dicem locorum . Si vero nem useos domum aut comparare aut locare,r vbi pof-^i^t «»fcientetlocorum domino, eius
fint q ua iuifa funt adimplere m donec huiufm odiiir“‘ m0n*~
curatoresaut conductores,aut
domus venerabilis expleatur. E t fi quidem ipfe
emphyteutae con trarii aliquid
ftator decreuerit qui debeant xenodochi fieri, aut
‘
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
4 79
Authenticorum C ollatio nona.
481
le Sex mnfes . p to ch o tro p h i, aut alteri tales A res cunftis ( ficuti diftum eft)
a Voluntatem. qui diintra annu videtur ,
gubernatores, fiue fuis heredipiis caufis diftributas, cum fru. i i t , tantum talibus pau­
fupra de here.& p f l
peribus, tantum talibus
bus huiufmodi eieftionem c ó ftibus 8c augmentis medij temillud, contra. Soln 1
poris
&
memorato
lucro
vin­
religiofis.
eft fpeciale.
" 10
m iie rit: iubemus modis omni­
b Compleri . ifti fant
dicare : & quae teftator difpo- 1 Vfura. hoc eft COn
bus
heredes
eius,qua:
ab
eo
de­
B on oiu enquos
tra.s.e.m
prin.fol.vtltL
fuit, adimplere .1fcientes quia fi
finita fimt,adimplere: locorum
fes commiflarios appelm
P r a b en . p uta f
neglexerint,pro his omnib9ra­ dum ,vel vmeatn.
lant.Sed an habeant h i
beatifsimis epifeopis infpicientionem deo perfoluent. Si au­ h ¿uamitatis. 'fic f
aliquam a trionem c ó ­
tibus fi gubernatio refté pro­
tra heredem fi heres
t e m ianftifsimus locorum epi­
pra de ahen. & emphy
cedit : & fi inuenerint non vti­
recufet ? R e fp o n .. fiet,
feopus reliquerit s aliquid h o­ §.G vero fecundú p r i’
les exiftentes rectores, Iicétiam
v e l condic- ex lege : v el
d.ftum •& facit . | d
rum
qu£
a
nobis
difta
fun
t:
li­
offic. inALex hac.l. cum
habentibus fine dáno alios pro
tranfac.l. cum h i.s .ean>
ceat fanftifsimo eius m etropo­ tranfaftionem.
enim ipfi teneatur : v t
eis oportunos efficere.
intra eo.titu .S. fi autem
litas h z c omnia exigere, & co - O Competere . 0Iim .
C v í P . F 1 I I . F t legata prt re­
qui h o c facere, debent
plere:& omni ali) licétia fit hu­ omnibus poterat tefta
demptione captiuorü relíela,p r x habere ius contra he­
iufmodi monere, quasftionem, r ,-.vt.C.de epifc. & d e _
redem ; v t.C . de epif.&
jlen tu r a b epifeopis & c .
ri.Lfacrofanfta qvehie
& ftudere vt modis omnibus
cle.l.nulli.
Legat» vel hereditate pro redemptione ca' .
corrigitur.Accurfms.
c
Erogare . forfitan,
caufas piae compleantur.
pttuorum , aut alimentispauperibus derelicum n o n fint xenones
C J L f . I X . F t in p iis legatis cejj'ct Falcidia .
tlú , perfona a tefiatore defignata fecundum
v e l pto cho trop hia in
tefta to ris voluntatem debet omnia adim­
Falcidia cejfat m relíela a i pias caufas : & heres foluere recufans intra
ea ciuitate , v el eius ter­
plere : perfona autem non defignata,epifeo­
féx menfes ab infiituatione tcTlamtnti numerandos , ad vfuras ff/ f *
rito rio : v t.C . de fan. epus vei oeconomus adimplere debet quod
ibus tenebitur : 'pftj annale legatum alienan non poteft , nf i my r0»1^ 4
pifc.l. fi quis ad declir
remotafue cit rehclum. Bartolus*
teftator aut donator prohibuerit. f i veri
n a n d á .& .s .e .§ .fi quis.
perfona defignata femel & . fecundo moni­
S I autem heres quas ad pias h caufas relifta funt
& h c c fecundum AI. li­
ti, adimplere diflulerit, omni luero pnuanon im pleuerit, dicens reliftam fibi fubftantiam non
cet alij dicant. 1. C o d i­
tu r : & epifeopus vel fupersor fecundis te­
cis innouatam efle.
fufficere ad ifta : praecipimus omni Falcidia* vacante,! t
ftatoris voiuntatem diftribuere debet. Bar.
d Licet, h in c fumitur
quicquid inuenittir iti tali fubftantia, proficere pro-íwt» ’
S I quis auté pro redemptio­
qu od e fi.C . de epifeo
uifione fiftftifsiini locorum epifeopi ad caufas qui-!B-c «*f
ne captiuorü aut alimentis pau­
& d eri.l.n u lli autem li­
bus reliftum e ft. Si autém legatum ab aliquo ad pias^-^ ^ '
c et. Accurfius.
perum hereditatem aut legatu
e Secundo. dic vt.s. de
relinquitur caufas: iubemus intra fex menfes k abinreliquerit in rebus mobilibus,
h e re.& Fal.§.fiq uis au­
finuatione teftamenti numerandos, hoc modis omni-;n«.¿„
aut immobilibus,fiue fem el, fitem.diximus,
bus praberi quibus reliftum eft. Si autem diftuleue annale,& hoc modis ornnif
dimittere. not. amit­
rint qui in hoc onerati funt, huiufmodi praebere le-1* ' 75-8*ti lucrii, fi d efu nfti v o ­
bus fecundum teftatoris volun­
luntati nó paret: v t h ic,
g a tu m ,& fruftus & vfurse1 & omne legitimum exitatem * ab iis quibus iuffiim eft
& .ff.d e e x c u .tu .l.N e gátur augmentum a tempore mortis eius qrii hoc re­
hocfacere,cópleri.b S iautéípe
fennius. in prine. & .C .
liqu it. Si autem annale legatum cuilibet venerabi­
cialiter dixerit quom odo pau­
de leg a.l. pe.in fi.&.ff.
li domui relinquatur: fi quidem qui hoc dare iufsi
peribus hoc reliquit: praecipi­
v b i pu.edu.dc.l.j. in fi.
funt, aut locus ex quo iuflum eft hoc praeberi,® in
& .ff . d e relig.l. fi quis
mus íanftifsim um epifcopü ci­
fepu lchru m .§. & ho c
ipfa, aut Vicina prouincia fuerit: iubemus nullo mo­
uitatis in qüa teftator habuit do
ediftum .
do legatum alienari. Si vero loca aut perfonae ex quimicilium,percipere eafdem res,
g Eehquerit.id eft non
bu% hoc dari praeceptum e ft, longius fuerint: tunc li­
& eius ciuitatis pauperibus ero­
cóp leu it prae d ifta , qua:
ceat illis quibus hoc reliftum eft,fi etiam pars obligata
fu n ta b eo com plenda,
gare. c Si auté pro redemptio­
v e l proprie lege,
confentit, commutare legatum , & pro eo percipere
ne captiuorü aliquid relinqua­
h vid fias. f. ecclefis,
reditus idoneos, & cum augmento non minus quartae
tur, & non nominarim teftator
orphanotrophio , n o partis
reliftae quantitatis,11 & neque plurimis tributis
dixerit
per
qüem
oporteat
fieri
fo c o m io , xen o do chio ,
fifcalibus praegrauatos: aut ven dere,fi voluerint hu­
v e l pauperibus: v t . C .
redemptioné captiuorum: etia
de fa c r o fa n . ecele.Liliufmodi legatum,& non minus pro pretio percipere,
fic iubemus res ad h oc relictas,
lud.&.s.eou§. fi quis au­
locorum epifeópú & eius cecoquam ex tali legato intra vigintiquinque annos collitem . A I.
nomos accipere, & huiufmodi
g itu r: ita tam en, v t huiufmodi pretium ad vtilitatem
i Falcidia. quia for­
praediftae
venerabilis domus vbi reliftü eft,proficiat.
te locu m habet cum he­
pium opus implere, in omnib9
res quae ad pias caufas
enim talibus piis voluntatibus D
C j í f . X . F td eiisq uxptjlepifco patu m a d epu ifere tid a fu n t, ab initio
fo rte im plere noluit, fi
enim fponte teftatoris
t Concor.ii v oluntati paruifiet,Fai­
tea nelw.c» cidiam habere poffet:
glo.l. extra vt.ff. ad J e g . F a lc .l.j.f.
de tefia.vbi ad municipium . & . C .
verba hui* ad leg. Falc.l. ij. fecunttx.recitan-dum A I . & fecundum
tur in glo. R .V e l diftingue vtrum
fuper verb. ecclefis fim pliciter, id
pia volun-cil deo : quo cafu le ­
ntas.
ctim habet Falcidia.atit
ecclefia:, & ad caufam
piam,aut pro redéption e c a p tiu o n ttq u o ca­
fu locum 'nem habet,vt
h ic & ib i. v e l melius fáúore ecclefiae d ic c o r ­
r e d um. •
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
íánftifsimos locoru epifeopos
volumus prouidere, vt fecun­
dum defonfti volutatem ,! v n iuería procedát:licet¿ praecipua
a-teftatoribus aut donatoribus
interdiftu fit eis habere ad boc
aliquod participium . Si autem
qui hoc facere iufsi fim t, femel
¿ fecundo e a beatifsimo lo co ­
rum epifeopo aut eius oecono­
mis per publicas perfonas; ad­
moniti diftulerint quae difpofita funt adimplere: iubemus eos
omne lucrum reliftum eisab eo
qui hoc p rsceperit, amittere:f
& locorum epifeopos omnes
rint epifcopifieftari non p o f in t.
De botus poft adeptam dignitatem quafitis, epifeopi teftari prohibentur:
nifi prafumantur quaftta intuitu perfona ,non ecclefia : inp; as tamen caufaspoffunt expendere. Baldas.
..
' I N T E R D I C I M V S f autem .fanftifsimis e - £ £ «
pifcopts, res mobiles aut immobiles, féftqúé hiquente s , quaecunque poft epifeopatum ad eos quoquo
m odo peruenerint, in proprios cognatos áut in
ouáfcunque transferre perfonas . In caprinorum \ 6~ ^ ^ 0
ro redem ptionem , & egentium pabula, & alias p!as ptunfi “
caufas, aut pro vtilitaté propriae ecclefiae, ex his
penderttheentiam habeant : & quicquid ex huiufmo¿
di rebus poft obitum eorum in ipforum facultaterem anferit,iubem us-hoc ad proprietatem ecdefiarno®
quarum facerdotinm h abuerun tcom p etere.0 In " f
lis enim folum m odo rebus licentiam eis alienan»1
aut
4 g(
a
V t fratrum fili; fuccedant& c.
p robantur ■ & e r § °
p r z fu m p n o p ro e c c le iU - C - d c / o n ^ n t e r
Y irum & vxore-l. etiam .
& if.de donadnter v i­
rum
* rg u . contra. C . arbi.
51 fi d e fo n f t u s .I t e m
n o t.q u o d ecclefi* r e feruare tenentur : v t &
fuprade reftit. §.j. co l^ ‘^euoluta fin t. etitm
per donationes inter
vinos f o d a s , fecundum
lo a n .
c .^Íg«í)f»m.<fe quar­
to mradu ideo dixit,quia
vfque ad eum gradum
verifimile eft quod a
talibus cognatis habent,
lio n occafione rerum
ecclefi*. fed in rem o­
tioribus cótra eft. A z o .
„ f i ergo vltra gradum
| focer.c*
daret fibi quis , &
rf- n5 occafione rerum e ctfifif*- ‘fi- c le fi* : idem , v t fittan cigl.fi. « -tu m iuris pr*fum ptio,
trsdetefia. fecundum AI.
ty.cMt.m j xenodochii. nifi fo r fi-[»$vev te renuntiauerint fecu*
h,honora- [0. nam tunc non po finfi. extrx ft n l facere de aliquo
iejuccef. teftameritum: v t fupra
tbintefia.
ra0na¿§.illud, co lla.
j. & . not. h anc.l.d e pro­
latis* de fub ditis autem
d ices.j. de fa n ñ ifsi.e pif.§.presbyteros.
e Fcrtcfia-ScRc e ccle­
fia v t vxo r prxfertur
fifc o : v t.C . vnde v ir &
v x o r.L j.
f Harettcorum."Nfo . h x reticos ab añibus hu­
iufm odi jphiberi. quod
facit ad id quod e ft.C .
de iure emphy.1. fin.§.
finautem . & facit ad
h u n c.§ .C .loca.
con d u.l. curialis. & .l. m ilites.& .l.fi.
g
E-t fanSla ecclefia.
fcilicet fi ita eft. & fa c it . C . de h^re.l.fi quis
o r th o d o x i, in princip.
Accurfius.
h Vindicari. fcilicet p cipimus.
i Indemnem feruari. fic
ff.loca.l. fi qs ignorans,
k Sine fadifdatione. iudicatum folui.
1 -Alienare. fcilicet p cipim us. & concordat
C . de e p ifco .& cferi.l.
órphanotrophos.
m Subiacerc.immo h o die contra: vtfj.de fan.
epif.§. oeconomus. v e l
illa in oeconomis, & aliis gubernatoribus.
T it. vi;,
4g
*' --------- A quibus
i l i m i r i nvolu
n i c e. S i An nalienationis.
k a r i f e f f l h t p -Si quis
auia -per»
mul\,re<
aut relinquendi
autem
h s v .q u ta y e r o m u lle r e s . T e r ­
tia ab in d e y f q u e ad-ót-f i .
rin t, damus quas ante epiicoreticorum ( quibus etiam con
Q u a r t a in.% . f i n . "Prima
numeramus Ñeftorianos, & A patum probatur a habuiffe.-poft
ejiciet fr a t r u m & c • f e c u n ­
cephalos,& Eutychianiftas) p - d a , & y t m u liere s & -c.ter­
epifeopatum v e r o , quse ex ge­
fiimpferit ípeluncam iu s in­ ti &■,&r u rfu s £ rc . q u a r ta ,
nere fibi con iu n do ad eos d ecredulitatis sdificare,aut Iud^i & y tfim ile $ & c .
uo luts fim t, b quibus ab inte­
nouam fynagogam conftitue- n \ T O flras. N o n pigetftato vfque ad quartum c gra­
IN I m e liu s e ft fe ip - Corrigert
re: locorum fanda ecclefia sd i- fu m c o r r ig e r e ,q u a m ab fe e jl bortedum fiiccedere poterunt. H s c
ficia fu s proprietati defendat. a lio c o r r ig i e x p e ñ a r e : Jlias,quam
autem omnia q u s diximus de
Si vero quis per emphyteufim, v t fu p r a d e n u p .f .i j.c o l - a b o l í o correbus q u s poft epifeopatum
r ig i.
aüt condudionem ,aut etiá per l a .ii ij.
deuoluts funt adiandifsimos
0 L e g e m . s. d e h e r e d .
quamcuque aliam gubernatio­
ep ifco p o s,& in reuerendifsinem dederit poifefsionem huiufmodi p e rfo n s : fi qui­
mis orphanotrophis,& ptochodem fciebat dominus poifefsionis eius quia h sreti­
trophis,& nofocomis, & xeno­
co hanc commifit: omnes reditus illius temporis quod
dochis , d & geron tocom is, &
in.
contradu tranfiit, ecclefis ciuitatis fub qua pofomnibus aliis redoribus vene­
rabilium domorum valere fan­ B fefsio conftituta eft, vindicari.h fi vero ignorabat d o itiinus ipoflefsidnis quia hsreticus erat cui h s c com cimus in rebus q u s in tempo­
miffa eft,ipfum quidem dominft propter ignorantiam
re p rop ris adminiftrationis fe­
indemnem feruari:1 hsreticú véro in vtroque cafu ex­
cundum prsdichim m odum ad
pelli depoífeísionibusj&eiusfubftátiá applicari fifco.
eos peruenerüt. Si quis autem t
epifeopus, aut cleriéus, aut cu­
iuflibet ecclefiaftici gradus min ifter,au t ecclefis diaconiifs
moriantur fine teftamentis 8c
legitimis fuccefToribus, horum
{uccefsid e c d e f is e competat,
iri qriaconftituti fuerint.
C .c L f . X H . V t orphamtropbi f in t tutoribusfim i-
lesy& a d infiar eorum inuentarium conficiaut.
Orphanotrophifunt femiles tutoribus & curatoribus: & debent conficere
inuentariumfub geftis perfonarum publicamm-Bar.
O R P H A N O T R O P H I vero,tu toru m &
curatorum fungantur officio:t ita tamen, y t etiam fi-.
ne fatifdatióne K conueniantur de rebus orphanotro - ^ ' i ‘ytr[
phiis & ipfis propriis orphanis com petentibus. R es bojninorUe
C v t ? . X I . K e hxrecici a b tecle­
autem competentes alicui orphanorum, publicis p r s - p°ft prine.
á is y e l priuatis res immobiles
fentibus tabulariis, aut fub geftis monumentorum iri. extradan
quoque titule accipianr.& nefpehac quidem regia ciuitate apud magiftrum cenfus ha- m e& rej u
lun ca m fid eifu a adificcnt.
C bitis: in prouinciis autem apud iudices éaruiii,aüt deH a retici res ecciefiarum ab ecclefiis nullo
fenfbres locorum,orphanotrophiis accipere & cufto­
modo recipere p effitnt. Itemharetici i t i u dire: & .fi neceflarium putauerint,etiam alienare/ &
dai fynagogam & f i e l uncam confiituere
pretia earum orphanis conferuare, aut alias res pro il­
non debent. Item etiam ab aliis quam ecciefiis per emphyteufim yel conduclionem
lis em ere: non autem fubiacer.e m tutelaribus aut cu­
poffifiiones accipere prohibentur, ¿ a r t.
ratoriis rationibus, feruari autem iubemus venerabi­
I V B E M V S autem nul­
li orphanotrophio huius r e g is vrb is, & xenodochio
lum h sreticoru m , f neque per
quod vocatur fa n d s M aris t Sanfo, & fub eius guber- ,
con du dion em , neque per em­
narione conftitutis
rhnftifnfis oratoriisj
nraforÍK. aur
YfnnnihiK í n í venev m . - Mem0n^
eSe “
natione
aut xenonibus,aut
phyteufim , neque per emptio­
rabilibus domibus omnia priuilegia quscunque habet huius xenon em , aut alio quolibet m odo
maior faridifsima ecclefia Conftantinopolitana. C fu s dochtj meres immobiles accipere a qua­
igitur per prsfente legé in perpettiu valituram npftra
libet fancia ecclefia ,aut alio ve­
farixit tranquillitas, tria celfitudo edidis folenniter in col t,ls' "
nerabili loco, fi quid vero h s hac regia vrbejppofitis, ad omnium ftudeat peruenire
reticus pro tali caufa prsb ueridtitiam.Nos enim prouidebimus qiiatenus fine collarit, amittat: huiufmodi vero res
torum difpedio fiat etia in ^puinciis m anifefta.D. X Y .
veaerabili loco á quo etiam daK al.A pri.Cdnftan.D n.Iufti.P P .A .*B afil.V . C . conf.
t s funt,vindiceutur:redor au­ 1
T I T V l v ~s
VII.
tem domus qui ipfas res dedit
Nouella C X X V 1 1 .
V T P R A T R V M
F IL II S V C C E D A N T PAh s re tic o , omni gubernatione
r it e r ad im ita tio n e m fr a tru m e tiam a fe e n d e n tib u s e xtan tib u s.
rem oueatur, & in monafterio
E t v t m u lie r e s n o n in iin u a ta a n te n u p tia li d o n a tio n e n o n l * recludatur, & vn o anno á fan­
d a n tu r :n o n in iin u a n s a u tem v h y v e l fi co m p e ta t n u p tia le lu ­
d a cómunione fegregetur: curri
cr u m ,e o n o n fr u a tu r : E t ru rfu s v t m u liere s n o n fe c u n d o n u b e n te s ,d o m in a : fin t p a r tis fp o n fa lit:^ la r g ita tis ,q u a n tu m p a r s
hsreticis prodiderit Chriftiaf a c it v riiu s filij.E t v t fim ile sfin t p a n s e v tr iu fq u e fe xu s,d u m fi­
nos. Si autem orthodoxus p o f
n e c a u fa r a t io n a b ili rep u d iu m m ittitu r .
fefsionem habens, in qua eft &
F i l ij fratrum e x y t roque latere coniuntli fuccedunt yna cum fratribus
fanda ecclefia,* alienauerit,aut
def*K ¿li,0 - etiam cum afeendentibus yfublata lege qua contrarium d-fpon ebat-Angelus.
reliqu erit,au t per emphyteu­
Id e m A.B aflb p r x f e f t o p r * t o r io r u m .
fim, aut per condudionem,aut
F K ^ T \r>
fuccedant C rc:
fiijfu
quamlibet gubernationem hac
Oftras leges emendare nos nori piget, n
Q u a tu o r habet partes , iri
dedent Iu d so , aut Samaritano,
1vbique vtilitate fubiedis inuenire v o lé quibus quatuor corrigun­
aut
A
rria
n
o
,
aut
alij
hsretico:
tur J L l . infra eod. expedi­
teS‘ ^ em*n' mus igiturfcripfiffelegem ,0
tur yfqut a d .§ : illud. Se-'
fanda ecclefia eiufdem vici hu­
per qua iufsimus,sT: fi quis moriatur relin­
eundaab mdeyfqlc a d.$ ,
iufmodi vindicet proprietatem
ques fratres,& alterius fratris filios pmortui^d fimilitu-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
483
ab inteft.§. fligitur de­
fu ndus. i n fme.quá cor­
rigit hic.
a Sibi. fcilicet fimili­
ter reliquerit,
b -Ad hereditatem, q.d.
ídem eft ordo cafus &
ius,fiue hi nepotes cum
folis theiis vocantur, fi­
ue cú theiis & fuperiorihus.
t Hint fo-c Monumenta . id eft
Jlat in Ha-n empla primi inftruloandrina mentí, & exemplificata
tdttüe per- coram iudice. creditur
perúejjide-ergo exemplo : v t .C .
praudam ¿ere iudi.l.fi. & Ge eft
JVouel.nSi contra fupra vt fpon.
de qua hit jarg.§. ad h ic . Solu.hic
loquitar. f uit fjfia infinuatio coContiu*. ram ordinario iudice:
Vt patet ex fequentibus:
quia fic dicit * quod debet fieri.tunc enimexéplumvaletsvthic, &.<£
de admini.tu to.1.chi­
rographis. & . C . de te­
ñ a !. publicati. alias fi
non fic infinuetur, non
valet:vt in contrario,
d Pro en. puta patres.
Accurfius.
e Conjici, vt coram defenfore ciuitatis: v t in
auth. de defen. ciui.§.
n u lla.& .C .d e dona.1.
inhac.
f Exañmit. quia extitit cafus quo mulier
pafta eft de lucranda
donatione jfpter nup.
puta prjmortuo marito:
t Inclufa fecundum loan.
defunt m g Donationis . fcilicet
Croco Scrí- totius-Acc.
geri.fedle-h Et. pro id eft.
gunturm i Infmuatumfidjfe. hic
Croe. Ha- innouat: vt. s. vt fpon.
loandn. & Iar.in princ. & fumitur
tijtts -rulg. hic quod eft-C. de do.
manufertp. ante nup.l.fi.&-autb. eo
CtiUiUí. decurfum.in fi.
k Paró*, id eft datum
ei lucrum cafu exilíen­
te de quo paftus eft dc
lucranda dote: vtputa
prsmortua vxore,fecúdum loan.
1 Mñionem. fcilicet in
eo quod excedit eam
quantitatem q u i non
debet infinuari fecun­
dum Io .v t argu .C .d e
do.l.fi quis argentum.§.
fed in omnibus. & hoc
ideo dico,quód vir vel
mulier debet lucrari ex
pacto in alio in quo
non eft pa&um lucrat Ciana*» ri: cum non fit fimplex
in iure.fu - donatio, & non eft neper yerhfe- cefiaria infinuatio.
du.inme.tnm Putmnt . vt fupra
yerfu k em fi de nupt.§.hinc n o s.&
fententia C.de fecnn.nup.l.generedaclaeft. raliter.
extra deof- n Sancimus.perj.illam
fi.deleg. in- fupra neque viru quod
ducit hunc ex do.^.pnterea.
uxtmuod o ridtMT. corrigitur
Authenticorum Collatio nona.
nationis,s & h partis eius:non
o p p on i mulieri non infinuatam luifle* donationem . Siv<
ro dotalium pada & horú euentus parti viri concedunt a d io nem d o tis, aut etiam eius par­
tis^ nullam eum habere iube­
mus ad ion em ,1fi non donatio­
nem infinuauit in adis monu­
mentorum,ficut didum eft. vi­
ris enim habentibus poteftatem
infinuare donationes, pro non
infinuatis periculum mulieri­
C - A P . I . V t fratrum f i f i fu ccebus im m inere, ineptum nobis
d ant etiam afeendentibus prim i
efle videtur,
gradus extantib u s.
H O C itaque iufté corrigetes, k C - A P . I I I . V t mulier q u x a d f e ­
cundas non tranfit nu ptias, tan­
lancimus,vt fi quis moriens retum habeat quantis -vnus filio r u .
linquatafcendentiú aliquem, &
Q V I A vero mulieres ad fe­
fratres qui pofsint cú parétibus
cundas nuptias non venientes,
vocari,& alterius prfm ortui fra
tris filios-.cum afeendentibus &
portione aliqua dignas vitra
fratribus vocentur etiam prae­
eas quae fecundo nubunt, efle
putamus:™
fi qua amiflo viro,
mortui fratris filij:& tantam ac­
alterius abftineat nuptiis, habe­
cipiant portione,quanta eorum
re quide eam vfum antenuptia­
futurus erat pater accipere fi y ilis donationis, ficut prius fenxiifet.H oc vero lancimus de il­
cimus:11 habere vero e i & pro­
lis filiis fratris,quorum pater ex
prietatis tantum , quantum fi­
vtroque paréte iungebatur de­
lorum quantitas faciat :v t fe­
fu n d o . & abfolute dicimus: orcundum proprietatis rationem
diné,quando cum iblis vocatur
vnius & ipfe filij perfonam ob­
fratribus,eúdem eos habere iu­
tinere videatur.0 H o c vero vabemus & quando cum fratribus
vocantur aliqui afeen dentiú ad c Iere non in matribus folis iu­
bemus,fed etiam in patribus, &
hereditatem ,b [h o c iubétesex
aliis afeendentibus volumus ad
kalendis Ianuariispraefentis invenientibus.
didionis vn decima:.] t
484
dinem fratrum , & praemortui A
fratris fili) ad hereditatem v o Centur,paternum adingredien
tes gradü,& illius ferentes p or­
tionem . Si vero morienj relin­
quat afeendentium aliquos, &
fratres ex vtrifq; parentibus c6iundos fibi, * & filios ex prae­
mortuo fratre:fratres quidé iufifim u sfp er ipfem legé cum pa­
rentibus vocarúfratris vero fi­
lios exclufimus.
C - A V . l l . Q u a n d o donatio
C-AP.
1111 .
ergo qn od eft.| ne
virum.|.pra;ter¿a ^
V ^
non dift.nguebst
¿
P ^ r « .q u * e f t .;
Ii.ma.& a u ii.§ .quia
1* ^
ro legem dudum.
q r ^ , ¿ ft)líere ^ s q u o i
f Cognita. .
canf'»
c*,
funt in pditta c o n f i t ! £ » / •
tione vtlice.tna. & aujs *
§.quia vero plurima,
t H o c . fcilicet fepara_
re matrimonia fine'cau­
la legitime cognita.
u I n y i r o . COntra.s. vt
lic e .m a .&
;
vero legem dudum .Sd.
hic illam
corrigit:vt ibi
diximus. A lij dicunt hic
equiparare corporales
poenas, nó pecuniarias:
quod nihil eft.
W Ú m par®
z ífíí
re pomam: vt.C.de e- i l T x / T
pifco. & cie.LEqaeni quenquam.fallit.ff.depoe.1.
qu id am . & de ineen.
rui.nau.l.Pedius.
-D E- R E .S T I T V tionejideicom.eirc.
Huius fenfum accipe ex
rubrica : & ponit tantum
de ynoteftamento , in qu»
multa furit dijpqfita: g /
de quodam codicillo : o- li­
tera non lego, „ifi yt notem
ar.'j.eo.§jnanifeftum.
fecundas nuptias non
'Matrimonium fine caufa dt/fiol-
uendum nonejfe.
propter nuptias infinuatio-
Q V I A vero interdiximus dudum per noftram le­
n i fub iaceat.
gem & viris P & mulieribus repudia mittere, & tranfiI L L V D quoque dignú cor­
gere 1 matrimonia ( nifi tamen quaedam fit caufe no­
rectione aliqua
iudicanftra: legi cognita ) & poenas h oc facientibus & viris &
tes,parte hoc p r f lentis fecimus
mulieribus im pofuim us: mutationem quandani cir­
legis, ex ipfo ení rerú inuenienca poenas viriae m ulierisfecien tes,& ad melius hoc
tes experim ento,neceífariú
transformantes,
fenam us nullam efle differentiam *
m ulieribus, adis monumento­
quantum ad peenam inter virum & mulierem hoc
rum antenuptiales donationes
praeiumentes: fed iifdem poenis quae contra mulie­
infinuari, v t vel II principalia
res i nobis definita: iunt ii fine caufe noftra: legi coinftrumenta pereant, ( quod fecile eft)per monuméta ' matri- D gnita f matrimonia diftrahant, etiam viros fubdi h o c '
monij eius ^ b a tio maneat:fanpraefumentes,& fimiles poenas efTe in viro,& “ in mu­
liere . In d elid o enim aequali proximas x eis immine­
cimus necefsitaté habere viros
re poenas iuftum effe putamus. Praefentem igitur ge­
ipfos, aut etiam qui pro eis d an­
neralem legem noftram manifeftam tua gloria feciatf/cf*»s
tenuptiales donationes feribút,
per
edida folennia & iis qui hanc maximam ciuitafi quingentorú folidorú tranfeé
t
c m , & quiprouinciashabitant:vt nullus hominum,^ rJliL.Cr
dit quantitaté,iníinuare eam in
quae ad felutem communem fencita funt a nobis,igno-^ quA*
adis m onum entorum , in regia
ret.D .V .K al.Septem b. Conftan. D n . Iufti.P P. Aug. lege
quidé ciuitate apud magiftrum
anno.X X I l.p o ft c o n f. B a filij.V .C .a n n o .V I I.t
•£ £ £
cenfus:t in prouinciis auté apud
Ugu
vniuícuiufq-, ciuitatis defenfert In c,i
D efunt hic m u ltx N o u e llx, quxpofiea referientur.
A t i" ^
rem,autapud quos omnino ta­
T IT v l v s .
v i 11.
lia documenta c ó fid e poflunt.
HoueBa C L I X .
Si vero non infinuent eas: qui­
tum quidem ad partem mulie­
D E R E S T I T V T I O N E F I D E I C O M MI
ris etiam fic eas valere iubemus:
& nom incfam iliarquod vfqu e ad quartum f gradum locum ne e^ _
haber,& q uod fam iiix nomine nurus e tia a continetur.
qnurtn& fi tépus fiat exactionis,f do-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
clfe
efle
^iiieaatinü
48?
D e reftitutione fideicom. & c. Tit. viij.
V o lo igitur & iubeo proaftium méu quod appellatur
C u p aria ,q u o d in praediño teftamento Conftantino
v iro magnifico filio meo dereliqui, dari & pertinere
¿ígat»
perfecto poífeísionis & dominij mre H ierio viro clarifsimo & Eugeniftato meo nepoti filio Conftantini
' Hfftun , l ic « no£1 fitte"
viri magnifici integrum ipfum proaftiú cum omnibiis
fta.confirmatam :& pro
quaeineo funt praetoriis, & a íc en íb m ,& deícenfimn
Imp.Iuftinianus. A .P etro gloriofif.
hoc.S- de a i i. & c i. legomnibus etiá cóiunctis fiue illatis cú ccclaui domuum,
1 íiber.fed P la ..& M .c o facrorum praetoriorum praefe£to,iterum
excon
fali
&
patricio.
¿ a , nifi & a teftamento
& ergafteriis,& balneo,& hortis,tam intra q extra muc ó f ir m a ti:& p r o fe in T
ros:& hippodrom u,& qiiod in eo eft ortum , & cifterAnta nobis humá¿ucunr.ft. de tefta.1. he­
nam ,& omnia omnino quócúque m odo competentia
nitatis
cura
eft,V
t
redes palam.S.ftd sp iz
m ihi iura fuper ifto ipfo proaftio: dari quidem v o lo
pofler.Sed certe in in neque priuatas co­
eundé proaftium praedifto viro clarifsimo meo nepoti
flirutione illa ín tellignitiones, quae v i­
gim us, vt mutari non
H ierio fado ime poteftatis per emancipationem á fuo
dentur nobis quaeftioné exce­
capite 1
po fsit, nifi
patre
poft obitum meummulla data licentia ei viro h o dere iudidalem,legibus noftris
Hinia fiant.
definire dedignemunneque co- ^ nefto nepoti m eo,fed iicque his,fiue ex hoe meo tefta­
méto,filié ex teftaméto eiufdem viriclarifsimi mei ne­
gnitioneiii priuatam excedentem audire iudicia, per
potis íufeipiétibus iura eius védere aut permutare, aiit
circuitus longos litigantes tradere a fflid io n i. Alexan­
donare alicui, aut quócúque m odo alienare aut ipfum
der igitur gloriofus fuggefsit nobis multoties Hierium
proaftiú,aut parte aliquam ex eo,aut ius: propter quod
gloriofe memorie patrem fuum feribentem teftamenv o lo eúdé proaftiú,fiue domú adiacétem intra ianuas,
tum,nominibus iftis v fu m : V o lo autem & iubeoaneos
quae dücút circa venerabile orátoríüm fancte ecclefiae,
heredes Cóftantinum quidem virum clarifsimum de­
permanere per omnia & perpetuare in mea familia, &
putatam ei domum cum omni ( ficut fuperius fcriptum
nunquá egredi de meo nomine. V o lo autem & iubeo,
éft ) eoriiundo ei iure: & proaftium quod in Cupariis
fi cótigerit praedictu virum honeftum mefi nepotem
eft,cum omni(ficiit fuperius didum eft)competenti ei
H ieriü mori impubere,aut poft pubertatem, fine filiis
iure, & domum quae in Antiochia e ft, Catamianum.
tamen éx legitimo matrimonio ei progenitis,perueniAntimium vero dulcifsimum proaftium quod in Blaré & cópeterefiuereftituere póffefsionem & proprie­
cernas eft. Cataeugenium & Iulianú gloriofae memo­
tatem eiufdem proaftij fiue domus viro magnifico eius
ris viros proaftium quod in fummitate finus Subftenpatri Conftatino,fub eadem códitionenó alienari ali­
ticij eft,quondam Cataarchalirium glo riofe memorig:
quando de mea familia,aut de meo nomine-.in iftis quiCalliopium vero virum clarifsimum proaftium H abide ipfum procedere. Hierij vero gloriofifsimi domum
tarium fiue Cataphilotium.Alexadrum virum glorioC
quae in ThcOpolitis adiacet e i, & ex paterna in eum
fifsimum proaftium quod in Venetis eft,non alienari,
peruenit fuccefsione, aliis vendidit perfonis:eam vero
nón per venditione,non per donationé,non per com­
domum,quae in hac felicifsima ciuitate , iníüper & per
mutationem , non aliter quolibet modo neque eiici,
codicillos datu fibi proaftium,in quibus omnibus alie­
neque alienari ipfam domum,aut fupra feripta proaftia
natio interdicta eft, Conftantino gloriófiísimo eius
á meo nomine,& mea familia:fed fi quid orandum eft
tranfmittere
filio. I 11Ú vero m ox praegnanté relinquen­
mihi,fiant eis filij:& in filiis & in nepotibus legitimis,
tem vxoré vita fundum,fcripfit teftameñtú per quod
aut naturalibus,fi defundi funt, relinquere vnúquemdifpofuit, fi non nafcantur filij,aut natus impubes m oque eorum quod deputatum eft proaftium , & domus
riatur:tam marré fuam Mariá glori ofifsimá, quám eiüs
tam in adiacentibus huic regfe ciuitati, quám in A n vxorem nobilifsimá M ariam , in eius vocari fuccefsiotiocha,filiis & nepotibus fingulorum legitimis,ac nanem :& quoniam nata fuit filia, & ipia pupilla & tenera
turalibus.crcdo enim quód nó deponant neque fuper
adhuc aetate ex hominibus decefsit, in praedidas nonaturalibus filiis aut nepotibus meam diípofitioném &
voluntatem. Si vero omnino fine filiis omnes,aut qui­
bilifsimas perueniré mulieres:reliquae vero fubftantiae
dam , aut vnus ex eis m onatur(quod abfit) v o lo & iu­
quae in hac magim ciuitate funt,domus infuper& pro­
beo eos qui fine filiis aut fine filio futuri fimt mori­
aftium exprefsim in codicillis gloriofifsimo relida funt
Hieriodocum forfitan tam ex teftaméto, quám ex coturi,reftituere fuperftitibusjfiue fuperftiti eorum fratri
fupraferiptas dom os, tam hic quám in A n tioch ia, & D dicillorú íérmonibus adhíbere-.ipfe dom ú, & proaftiú
praemanifeftata quinque proaftia , cum omni eorum
defendere folus, de Hierij gloriofifsimi familia deraiure,& omnibus competentibus indefinenter, vacante
liéta:quae riúc & primum habens in H ierio meo nomi­
videlicet inter eos de fideicommiísis aut legatis íatifdane gradum. Sed ij qui pro M afia & Maria gloriofifsi­
tione. vólo enim & iubeo non exigere eos abinuicem
mis feemims verba fadebant,teftamenti quidem verbis
huiufmodi fatifdatioñes, prgfumentes fiue praefumenñullum dicebát locum habere,neque cum legitur A le tem praeter mea paternam & amabilem circa eos intéxan drum virum gloriofifsimú locum habere, & vtrútionem exigere fratres íúos aut fratrem íátifdationeití
que fuum perficere ipfum & citra Conftantinum glo­
in his prohibitis alienari rebustomninó eos fideicom rio fe memoria: quám ad hos tanquá ad locum, & alie­
miflb cadere.Éthaec quidem in teftaméto dixitifcripfit
nantem proaftium quod ei derelictum e ft: fuper quod
autem & codidllos huiufm odi, & in ipfis vfiis eft hu­
alienationem inaequaliter aliis quod ei pater interdices
iufmodi v erb is: Manifeftum igitur facio, quia dudum
cóp etit,& alios fratrú eius hoc facere, & noftras leges:
quidem in feriptis feci teftameñtú,& qug in eo íünt,fe­
quoniam omnes cótinue, in quibus tale aliquid diipocundum placitum mihi m odú diípófúi, v o lo & iubeo
fitum eft,trlfgredi defuncti voluntatem omnibus fimiliter fubftitutionem dicere, vt no permittas eis inuicé
ómnia quaecúque eodem teftaméto córinentur, omni­
m odo valere,praeter illa fola,quae in h oc meo codicilpulfentes multisjp vna cognitione mdiciis fubiiciátur.
lo perm uto, aut fubtraho 3 aliqua derelicta legara.
Id eo pofitas nos rememorare le g es. Alexander ver»
X fubtrah* - N o t.e r
. co pro o p i.Io .q u ó d m
, Codicillo poteft adimi
. jeftamento legátum re-
UUenaücnit prohíbate perpetua vltra a
q u a r ta m g en er a tio n em n o n ex ten d itu r,n o ­
m in a l* a u tem altos n o n c o n t i n e t . & v l t i m u í d e f a m ilia fn p e r fte s res a d eu m v e m í t e s i n q a a m cu n q u ep erfo n a m a lien a r e p o ­
t e ft : a p p d la tion e q u o q u e fa m ilia liaras c o tin etu r• B a rto lu s.
A uthentica.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
487
Authenticorum Collatio nona.
4 §.g
gloriofus magis q uidem , & de A fecit, filia de fun(fla im pubere: attamen nil ex h
a V olui f le . N o t a p ro propriis
refte vilus
troducitur magnum:& ipfius fecundum hoc le ° C
..ilienatio- hibitionem alienationis
piXif/iRid alterutrum
OACV1 ww*.------Super codicillum
p ilis matri fubftantiam prxbente marito circa
^U'
m sp r o h ib í- vltra filium no n exten­
eft annellare.
appellare. Super
codicdlum
tum eam . Sancimus igitu r, neque Alexandrum*1^ '
ti» yltra fin;fi exprefle dicatur.
enim lapientem , & de refiduis
liu m ne e x - g, f ack .f f‘. de leg.j.I. figiorioiuni,auv eius filios,neque fucceflores rei'
reiinquCr
gloriofum,aut
Vlruni
rebus voluntatem luam defun• • 'I *
- - - - - r-_:- ; r ,.
llnqUcre
ten d itu r .
liusfam ilias.§.diui.
H ierij gloriofae memorias fenioris filios, neque alm '
ftum facientem , familia: referV T N V L L I IV quendam
ex
omnibus
in
eius
conftitutum
iámiha
J *
d ic u m lic e a t &C.
uari v olen s: fed in proaftio iucontra Mariam & Mariam gloriofas fem inas occafi^
b V a cu n q u e. S u b ieftioribus verbis vfus,nihil refte
cloru m - fubaudi,
ne rerum apud eas cónftitutarum:aut contra alios ae°~
ei alie nationem cóferreriUas ex
pertinent,
re,apud quos res conftitute funt.nunc autem in quibu'
c S err.p-r. fubaudi, cu­ imperiali hoc facere impellenti
faturo peruenerint tem p ore, in quibus Hierius gfo!
iuisione, venerabilibus pro his
pientes. Accurfius.
riofae m em orif prohibes fecit alienationem,aut omni_
d Ju d icib u s, rep ete,in verbis via eft pars alterutra j tá
no quo memoriam prohibitione, & famili^ nomen &
uenimus.
teftatoris interpretantis volun­
e L e g e m . v t.s. v t iudi.
aliquod ius fabricare ex hoc vt aliis Hierij glori0f$
tatem , quám noftris vtentis le­
fine .quoquo fuffr. fiant.
m em orif filiis ipfis alienantibus,& conuenientibus
gibus , q u s fibi expedire puta­
col.ij.A ccurfius.
ficut & reliquorum alienationibus, & primitus leUal
f C iu ita te. fed id é pro ­
b ant. N os igitur legis & tefta­
retur,& ipfis fuccefToribus quse poflunt aftiones com­
hibet: v t fupra de coli.
menti interpretatione p ropofi§. ad h o c prohibem us.
petere de h o c , & aliis quos apprehendentes relinqui
tam,non fola fententia, fed lege
Accurfius.
mus intelleftui ad huiufmodi nobis fufficientibus iucom plefti cognitionis decifiog Vecauerit. alias exe­
dicium & leg ifla tio n em :& hanc efle decifionem non
nemputauimus oportere :v t tá
g erit , id eft fuerit ne­
cesitas nutrim éti. A c .
prasfentis cognitionis folu m ,fed reliquarum in quipraefentem quaeftionem decer­
bus prohibitiones faftf huiufmodi fuccefsiones tannamus, quám reliquis auferamus de huiufmodi con­
tse procefferunt,& heredum vltimus per medium ali­
tentiones. vnde fubtilius teftamentum confederan­
quem pupillum fucccflerit. tunc enim tempus & ex­
tes, verbis ipfis inuenimus heredibus demonftratis fi­
ten sa familia primi prohibentis licentiam habebit ex
liis alienationem interdiftam , quando futuri eflentfi­
praefenti noftra lege tráfmittere res.communem enim
ne filiis füngi vitam : non vlterius vero iis qui folum
hanc fecimus legem tam praefentis cognitionis,quám
eis fucceflerint filiis: fed fiifticere defunftorum vfque
p oft hanc euenientium taliter prohibitionem,tam euead filium ftare interdiftionem . Si enim & ipfi filios re­
nienfem nunc dirimetcs contentionem,quám eas quas
linquentes morianturjquod eft reliftum,neque in lon­
futura: fu n t, refecantes.D.Kal. Ianua. Conflanti. Dn.
giore á filiorum vita alienationis prohibitionem v d Iufti. P P .A .* Iohannes & Curius fubditis optulimus.
luifle * facere:codicillum vero in proaftio folo faftum
T I T V L V S
IX.
I
t
I
p rohib ere: & iis qui ex teftamento H ierio gloriofae
N ou ell. 134. D e y ic artis.
memoriae iuniore dicimus res fufeipientibus proaftiú C
V T
N V L L I
I V D I C V M
L I C E A T
alienareiEtenim iftis qui remáferunt, velle defunftum
habere lo c i feru a torem t nifi certis ex caufis
f ts™. ;
diuina concefieritiufsio.
perpetue in familia manere fua:ea quidem quae in qii£NuUu*
iudex
potejlin
loco
cuius
fibi
gubernatio
com
rrufla
eft
,
committe-tra^
ftionem dedufta fiint,talia confiderantes oportere
re loa conferuatorcm yidejl -vicanum , nifi imperator tempore expeii-^'1'^ ' I
humilitatis cognitionem in aliis quidem rebus quae
tionisyel necefiitatis ti conceflerit.^ínge!.
Conftantinus gloriofae memoriae H ierio fen iori,d e
In nomine dominj Iefu C h rifti dei noftri. Imperator Czfar,
quibus ex teftamento factus eft dominus, nihil accipe­
Flauius, luftinianus, Álem anicus,Gotthicus,Francicus, Germa­
nicus, felix,pius,gloriofus,victor,trium phator,nunquam nó co­
re : ex his exiftimauimus bene fuggerere quaeftionem:
lendus Auguftus,M ufonio prsefefto vrbis.
vacare vero in iftis aftione non Alexandrum folum
V I^ ^ ÍE F i J T 1 0 .
virum glo rioiu m ,fed etiam reliquam omnem fami­
g Vaecunque ad vtilitatem noftrorum fubieliam : ex teftamenti verb is, vfque ad filios folum ftare
g ftoru m ,b intentionem habere femper: c inprohibitionem : & ipfum H ierium gloriofae memo­
p uenimus diuerfis laefiones noftris fubiectis
riae filium , per quos ei facientes homines fmaripofeos
inferri ab emifsis vicariis in prouincias ab aH ierij iura, qui poft eos familia» fubftituentes partem
liquibus ciuilibus & militaribus iudicibus:11 & de hoc
alienauerunt, quas apud cos tanquam in fubftitutio­
dudum legem® fcripfim us, particularem aliquam fane ex voluntate interdictorum
u vevcinterdiftorum vnius: m
in proam
proaftio
i c i l t e s 1 C 1 C lllC liU d L IU IlC ili»
r dominum
i
4 I^rInrn oftf.nd.inr
neque fi
codicilli
Hierium
oftendant
rr o
o ,5neque
n
uouumuu
wyvuwmi T
--------- D cientes rei emendationem.
C ^c/FP.
l i magiftratuum
liceat confiituere y ic arios.
2 memoriae:
•____
___ —nobis
Uio vfum ^ft
iV . l.I.
NN
e ye lyl ilm
a e m ra tm
gloriofae
multum
eft nlpnnm
plenum
N V N C vero perfefté iuuare noftros fubiedos
effe pietate, quatuor poftea generationes huiufmodi
ftudentes,fancimus nulla licentiam habere pro tempo­
in medium deduci quaeftionem. N unc igitur glo riore praefeftos tam Orientis quám Illyrici prastoriorum,
fis fem inis Maria & Maria adhuc fuperftitibus, quas
aut comitem largitionum,aut comitem priuatarumdo"
& ipfas in familia iacendo noftris legibus,& huiufmo­
coru feruatores deftinare in prouincias, aut ipfos pro­
di verbis pro meritis non refte neque competenter
uinciarum iudices facere,& proprij cinguli loci ferua­
Alexander gloriofus ad ie venientem inftituit litem:
tores emittere . Sed neque vicaneos iudices in credi®
tranfeundo v ero ,& iftorum quatuor iam generationes
eis prouinciis loci feruatores emittere in qualibet ci­
tranfifle videnturmon facere quidem antiquam taliter
uitate. f Solum vero iubemus efle loci feruatores pr£'V?;¿¿.
iudicis cognitionem ' tradi maxime conftituens filia
fecharas in Hofdruma, t & in Mefopotamia iS c fi ne'
adhuc pupillaris taliter astatis funfta v ita : v t fi etiam
cefsitasvocauerir,s in aliis locis tem pofe expeditionis
fine teftamento ille e fle t, in matrem eius peruenire
pro nutriméto eisdeftinato: & hoc q u i d é per noftram
proaftium : non ipfius nouellae vero le g i: vtpote fiftae
iufsioné. His infuper iubemus,vt neque magiftd m111"
norum caufa, & nullis H ierij gloriofae memoriae he­
tum,neque duces in prouinciis in quibus adminiftr3rC
redibus circa voluntate peccantibus eius.etenim tefta­
iufsi funtdoci feruatores,aut b iocolytas, aut latronum
mentum Conftantiausfcribensjfubftitutiones aliquas
eXDuIfor*.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
gg
V t nulli iudicum liceat & c.
rJmudl,
¿e ftin e n t-A c c .
h oc feri ternu s. Vt
f
fupra d c ir. a n d a .p r in c ip u m .S .illu d .cq U am }.
C E p id em ia C». g e n e lt
e x p e n fe - A c c u r f iu s .
d
M o li ■ N o t . m alam
c&fuetudinemnon feru andam :vthic,& -C -de
vfur.l- eos. m fi.& .ff-d e
le g i. & feñ atu fc!.q u o d
„ o n ratione. & .C . q u *
.f it I o n .c o n f u e t ! .i j.m
fi. & in decre. dift. v iij.
c a p . i i j . & d i f t .x j .c a p .j .
t* * * m
crsn eip er
¿E e f *
& in noua con fhtu tio p rjderi£hi de ftatu-
.
e B e b e n t e , alias'deben^ « . t e m . i . a d q u i r e n d ü de“Z i r l o . bentem aliq u a m rem .
f Mut gubernari, id eft
Z f i b n i- ad gubernanda quamupau.lXitrtntxx- libet rem.alias eft in li« deoffic. tera , de qualib et re d ef .,
bentem : alias,de quali\Citkot.c. bet re debente.
rU. extra g Super hoc autem iube¿icmfue.É mus. fingitur ergo cauc. cum ec- tuin eiib vbi nó eft cauchfia.defi- tum : vt.ft.de adop.l.his
rMx.cuha- verbis. & .C . de rei v beret.de e» x o .a ft. in prine. &.S1 fi
cuidu.in cui plufquam per leg .
7 » . quam Falc.l.j.m fi.j.refpon.
feiuit per h fierum d.fcriptionem.
oiidte.
puta inuentarium.
i TZyflitui. N o . in du­
plum teneri illum qui
im pediuit aliquid m i­
hi r elin q u i.' olim per­
cipiebat quod teftator
volcbat:c^tera fifco da­
ba n tu r: vt.ff*/ ad T r e b el.I.iij.§.fi. & dixi.s.vt
cum dc appel. c o g .§ ,fi
coniunftus.colla.viij.
k Iudices . fi eft reci­
pienda appellatio, iu­
dex eam recipere de­
b e t: alias punitur: v t
h ic, & .s. de iudi.§. n o AppeBfire ftros. & . C . de appel.l.
en g- qua- quoniam.etiam fiáprin¿oo- apud ciPe fe delegatus : &
quem licet, tunc ad principem ap­
p ella tu r: v t h i c , & . C .
quorum app.non re.per
totum . Item fí non eft
recipienda * non debet
recipere : vt quia p r a feftus licentiam dedit:
v t fupra vt fpon. larg.§.
aliud.hac colla.
1 ^ « k.interpofitio eft.
Accurfius.
m Dilatione. C . de ap.
1.iudicibus. contra.ibi
dicitur q> intra. Ixr>
dies debet edere, hic fi­
ne dilatione:vnde hanc
fecundum illam : & dic
fine dilatione , fcilicet
m aiore.
h
Exochonrm f e ñ
. n|
nihil eft innouandum
appeb p en .vt.C . de apPc-.l-rij. & .S . nil in noua.per totum;
T it .ix.
49 ó
contige- A uinciale officium obedire e i . Quemadmodum enim
expulfores. a Si vero contige­
prohibemus loci feruatores fieri: ita omne periculum
rit, necefsitate feriente,fiue maiubemus habere iudices prouinciarum , & eorum of­
giftros m ilitum , fiue duces deficium::^ folicitudinem feciant íám publicará ex ad ioftinari per noftram iufsionem
num,quam locorum quietem : 8c vt omnis iniuftftia 8c
in aliis locisstunc fieri loci fer­
lxfio fufpendatur. In quibus vero prouinciis aut iu­
uatores abfentes,& hoc fecúdú
dices,t aut exadorss funt fifealiUm, & opus habuerint i Le íd L
noftram praeceptionem. Nulli
aliquo adiutorio:iubemus iudices prouinciarum & o f dacef.dehfi
vero liceat ciuili aut militari iuficia eorum omne folatium & ftadium eis conferre,vt
af*d
dici circumire prouinciam fine
fine impediméto fifcaiium exaefio procedat. E t óinnés NKePh0T"
caufe neceflaria. Si vero aliqua
qux
motae
fuerint
fiue
ciuiles
fiue
criminales
caufx,
neceísitas vocauerit tale aliquid
A
•
• 1*
• / - » . • "
nljtQTMul* On
& competentes prouinciarum iudices ipfos iubemus
fieri:expenfis propriis t hoc fe­
inquirere,vt
illi
proprio
periculo
has
difeutiant,
&
lecere iubemus b tam iudices, c£
gitimú finem eis imponát.Super hoc autem iubemus s
competens & obediens eis ofprouinciarum iudices m ox qui futuri funt cingula
ficiú.Neque vero angariis, aut
fufeipere, fiue prxfentes, fiue abfentes fin t, cautelam
iis q ux vocatur epidemiticis, c
impendere tam p r x fe d u rx , quam noftris largitioni­
aut alio quolibet diipedio grabus,& comiti priuatarum pro inferendis pecuniis vniuare noftros iu b ie d o s: neque
cuique prfdidarum dignitatumicum etfi non caueant,
confuetudines nom inare, aut
tanquam ferientes cautelam ,ita iubemus eos & eo ­
quaerere,quas fbrfita aliqui praerum officia fubiacere praedidis dignitatibus. In illis
didorum in proprium lucrum
vero
ciuitatibus & prouinciis nolumus iudices peri­
iniufte adinuenerunt.Malé d eclitari pro fiicalibus,& e x ig i, in quibus neque ferinianim t adinuenta, malxque conr ij, neque iudices, neque alij quidam proprio pericu­
fuetudines,neque ex longo télo exadionem faciunt.
p ore,neque ex longa confuetuN u d u s occafione lucrorum iniquitates & iniuftitias faceré debet.
'
dine confirmantur: lcientibus
Item iudices erdmarq , ac etiam delegati , etiam f i fin t delegati d prin­
omnibus praedidis iiidicibus cicipe , appellationes fufeipere debent: quibus pendentibus m hil innouari
uilibus & militaribus, quód fi
debet. Bartolas.
aliquid praeter hoc fiat,& qui fe­
E T h oc pérueñit ad n o s,q u ó d quidam prouin­
cit,fi loci feruator eftyviginti li­
ciarum iudices ita inique agunt occafione lucrorum,
brarum auri inferet poenam, &
v t neque teftamenta concedant facere, neque fada incingulo fpoliabitur: & qui fieri
finuare,neque nuptias aliquas fecere, aut fuper nuptiaf e a c q u ie u it , cades propria fub- ^ libus donationibus monumenta com ponere, neque
flantia, exiíio iubiicietur; A d
defundorum corpora fepulturae tradi:neque rerum
maiorem autem noftrx diipofideferiptionem h concedunt fieri, aut aliud quid h uiuf­
tionis cautela, iubemus per lo­
modi agi aut ex geftis aut ex teftimoniis.Propterea
ca epifcopos,& prouinciam re­
interdicimus omnibus iudicibus tam ciuilibus quarti
d o r e s, & eos qui ciuitates ha­
militaribus, & eorum officiis, aut alij cuilibet tale ali­
bitant, nullum contra prxfenté
quid praefumere. Si vero quidam huiufmodi odibilem
noftram diípofitioné fufeipere
rem in quolibet loco noftras reipublicae praefumpfcbiocolytam ,aut latronum perrit agere, aut miniftrare ei qui hoc praefumpferit fe­
fecutores.omnirto enim nullum
cere : iubemus huiufmodi extra cingulum fe d o s , in
iudicum ciuiliumaut militaria
exilium deftinari i & de ftlbftantia eorum eueniens
conftitutu in prouincia, habere
diipendium, laefis iri duplum reftitui:' non fublato ab
loci feruatorem concedimus.
eis neque alio quidem ex legibus adiutorio. O m nem
Prgcipue quidem iubemus provero damus licentiam locorum fendifsimis epifeouinciar ú redores fie red é ecmp is, & primatibus ciuitatum, huiufmodi prxfumptiouerferi, aut res gubernare
nes prohibere
&. U4.V,
ftu udm
erevt
h x c omnia fine impedit/
'
-----^
i i u u v i : V: <
iu a U11C1U1UCUInon necefsitas fiat de qualibet
mento & fine difpendio fecundum legum virtutem
a u xri.
autt guber­
euberj
.
u
:
.
—
u
:
re debente e q
xri,au
procedant * & de his nobis nuntiare ¿ ?n
Illas Vero q _
ux
nari, f ad prouincias aliqué defecundum leges offeruntur appellationes,fufeipere vo­
ftinari.Sivero opus fuerit tranilumus omnino iudices, k & eos qui fecundum noftram
mitti aliquos in prouincias oc­
iufsionem fpeciaiiter (q u ia 1 & a diuinislicet appella­
cafione publicarum ex ld io n u ,
re iudicibus ) audiunt, fiue maiores fiue minores fint:
aut quarumlibet emergentium
& edere gefta fine aliqua dilatione m litigantibus, vt
querclarum:neque ordine, ne­
quxftio legitima de his procedat. Super hoc iubemus
que nomen habere loci ieruaappellatione porreda fecundum leges,neque exadio­
to ris. Dcfiinatus vero in pro­
nem fieri, n neque poffefsiones rerum transferri vfque
uinciam,nullum fübiedis infe­
ad definitum fuper ea iudicium.
rat diipendium: creditum vero
Iudices debentfecundum leges delinquentespunire, non alios pro aliis
fibi opus adipipleat, iudice jp comprehendere , nec damna inferremec pignorationes, nec reprxfalias f a ­
uinci^ eum & eius officium adcere,nec delicia yendere,pcena contra facientibus imminente.Bari
j. ’jj} e § ej Í
iuuante. Si vero contra ipfum
q V O N I A M Vero t confingit adulteria, áui d e g a n ü f v
iudicem forte accufetum tranfraptus mulierum,aut homicidia,aut alia qualibet crimimittatur: tunc iubemus & prona in jpuinriis cómittiúubemus prouinciarum iudices
Q l. “ j
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Authenticorum Collatio nona.
omnia í’e cúdum leges vin dica- A cium eius tradere, aut imperara
r e , & peccantes ten ere, & non
neglexerit: tunc & ipfum iudicem tres auri libras, & officium
alios1 1 pro aliis,aut ex quibus
eius alias tres pro poena inferre
nati iunt vicis b qui crimina piubemus.Si
vero iudex aut ali­
fumpferunt,alium pro alio c ó quis officij eius propter lucrum
prehendere, c aut damnum eo­
huiufmodi perfonam non com­
rum inferre vicistied neque piprehendat, aut comprehendens
gnorariones lacere propter pec
nó tranfmittatjSi h oc agens eocantem,aut criminis vindictam
uincatur.fpoliatus cingulo, exi­
proprijlucri caufa inferre,aut
lio tradatur.
delinquentium res propriú lu­
C J L P . I I I . V t iu dex compleat
cró facere. N os enim reos qui­
quod deceffori m andatum efi.
dem exlegibus poenas fuftineIudex alterius iudicis Juccejfor iafiionem
revolumus:damna vero fiibiepradecejforifio fadla adimplere Jehet, nfi
d is noftris j aut lucrum ex hoc
fit contra ius,vel publicam vtilitatem,quia
iudicibus,aut eoru hominibus"1
tunc el’ amfecunda iufiio expeclatur. Sart.
fiue officialibus fieri nullatenus
E T hoc vero t iubemus ob concedimus :v t ne propter re­
feruari ab omni adffliniftratorum defiderium inueniantur in­
re,vt fi contigerit in feriptis no­
iufte aliquos caftigares,aut pec­
ftram iuisionemfieri ad aliqué
cantes vendere. Si enim praeter
iudice,& interca ifte quiefcat h
haec fiat:ipfe prouinciae iudex
ab adminiftratione: is qui poft
omne ex hoc accidens damnum
illum fufceperit dignitatem, ac­
laefis medebitur : & iiippliciis
cipiat1 e i,& infinuet.k & fi qui­
fubieftus,exilio tradetur:& c ó dé priuata eft caufa : & implere
fiiiarius eis fimile fuftinebit
eam,& aflequi,quemadmodum
fupplicitim , fi fáftis á iudice
ad eum promeruit referiptum.1
contra leges,in feriptis confetlSi vero huiufmodi in feriptis
tia t. Officium vero eius, & alij
iufsio m publicó refpicit,inqui­
qui circa h oc propter lucrum
rat eam:& fi qui de non laedatur
proprium ei obiecundantmon
fifcus, quse in ea comprehenfa
folum damna laefis compellenfunt adimpleat. Si vero ad laetu r reftituere:fed culpabiliores C f10nem eft fifci, nihil fuper ea
eo ru m legalibus iiippliciis iubomnino agimótiare vero nobis
ied i,exilio tradentur.
primum,vt fecundat noftra fiat
a E t non altos. v t.C .d e
poenis-Lfancimus. &.íR
t Concor.l. de.pce.l.crimen.
fancvmP.C. b Vidf. N o t.co n tra po
de pcenis.& teftaterrr qui punit con c.quafint. tratam pro aliquo d elíextradehis qu ente.A cc.
q u afi. a C Comprehendere. v t.S .
ma.parte v rn o n tiant pigno.§.j.
cap . & • in d Hominibus. Vt fupra
gi.penulán de man.prin.§.oportet.
c.ficut tuisi colla.iij. plcne dices, j.
cumgla.fi- eo.§.fin. A c c .
per v e r b o , e ’ Definía . v t requirad prehen- t u r , & bona eius annofu.n.extra tc n tu r : vt.ff. de requi.
defimo.
re.l.ij.
f V ti. N o tte p ifto la m
m itti: v t h ic,& fupra de '
qusefto.§. damus. colla,
v j. fic & cum quatritur
fu gitiuu s: vt.ff.de fu gi.
L j.§ .j.
g Comprehendere, fic erConuenhttr g o inuitusad locum v b i
q u is etiam d eliq u it, trah itu r. íed
imatai vbi videtur q u ó d ita d edeliquits mum ib i conueniatur,
v e l accufetur, fi ibi in u eniatur: vt.ff.de iudi.
1. heres abfens.in princ.
quae eft contra. Sol.(peciale eft in delictis fe­
cundum l o . v t h ic , &
C .v b i d e c r i. a g io p o r tet.l. v l t i . & .s. vt iudi.
fine quo.fuffra.§.neceffitatem .& idem vbicunque cerne peiTonas co­
g n itio mandatur , v t
p r a íid i: v t.C .ne li. pote n .l.j.S r. C . vbi quis
de c u r ia . v el co h o r.l.
C j l f . l l . V t ret criminum edtelis
v lt i. fed in c o n tra d ib u s , fi ib i non in uenilegitimis euocentur.
t u r , bona qúse ibi ha­
Criminofta edictis legitimis efi vocandus', ei
b e t, pofsidenturtnon ta­
eo latitante iudex legitime procedere debet,
men inuitus reducitur
eo vero in alia prouincia degente , capien­
fi alibi verfetur,riifí ha­
dus efi'.& ad locum delicii tranfmittendus,
beat fo ru m , vel dom i­
vt ibi fuppheium patiatur: poena contra
cilium , v el fí aliter la­
facientibus imminente. Partelus.
titat : tunc enim poteft
S I vero t quis comprehen| Facit ad idem quod in crim inaforum criminú latuerit, aut re­
hunc.%.c. libus d ic i. A z o .V e l fi
viti.in glo. velis,dicas v t fuper c ó liquerit prouincia illam in qua
Ji.in ji. ex- traria.l.diximus.
crimina deliquit:iubemus legi­
tra defo.co h g d f fia t. v el quia fitimis editftis á iudice euocari
pe.vbidici- nitum cid eius officium ,
eum : & fi non obediat, illa in
tur quod f i \ e l recefsit.
crimen efi i Hcapiat . iufsionem
eum procedere quse noftris legrane : e- noftram . AI.
gibus definita ®funt.Si vero comittitur cri k Infinuet. id eft dedugnoícaturquódin
alia prouin­
mmofispu- eat eá in publica acta.
cia
degit,iubemus prouincig il­
mendus ad 1 Referiptum. fed qu o iud-ce vbi m odo ftoc hic eft , & .).
lius iudicé in qua peccari quid
deliquit, pro xi.eo gnofcit fuccef- huiufmodi contigerit, epiftola
f o n cum morte mandapublica vti f ad prouincia» illius
tarij iu rifd id io expiiudicem in qua delinquens per­
i e t : v t & alias manda­
tum : v t.ff de iu r if. om.
fona degit: ilíú vero qui publi­
ÍU .1.& quia. §. ideo que?
cas íuíceperit literas, & pericu­
R e fp o n , hic non perlo fuo & officij fui comprehen­
fo n x ,fe d officio fuit fadere S huiufm odi,& ad iudi­
(
ñ a commifsio , vel de­
cem prouincise tranfmittere in
legatio.
m lufiio. non enim fa­
quapeceauit, iiippliciis legiti­
cile cótra publicam vti­
mis fubiiciendum . Sivero qui
litatem concedendum
publicam epiftclam fufceperit,
eft referiptum : vt.ff. ne
neglexerit hoc facere, aut offiqu id in loco pu b .l.ij.§.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
» quis a principe, fc p
fi contra ius vel
*
1.S .& de Pr.>c; • ‘‘ P3que fecunda info
*
g itu r: vt h ic , & -, i'
má. prin.§.deindé L - l i ’ d e lib e r a t u ^
v n i tantum ' . L ?
v t cum de appeLVoi;*fed hoc pfenti-col.tó
*Pracipti
videtur negari noa ^
fe iun|diftionem fiP°f
» qaatido mortuus eft
quia.§.ide0qu e. narafi
;
F tp zss?
perat delegatus
hoc
innuit cum dicit, faftus^
fuenc mdex. Vsi dlcJl.4
quod fuceeffor confi,-
'
mauit:vtar.ff.deiud.I
v en d ito r. § .h .& .§ ia
d ices. V el hic nonfoit
oeiegatio, fed iufsio A
dam .Item quod f t b !
c it pro non feripto effe .f. quod iufsk prin­
ceps, vel prateepit iu­
d e x : quomodo fenten­
tiam fui prxdeceiforix
infirmat .-vt.ff. de re iu.
LPaulus refpódit.&.C.
fen. refein. non pof.l.j?
R e fp o n . auñoritate.l.
ho c fit. V el verius non tComt.
de hoc iufsio. Si vero Sc pcepta r efeindit, fed refciííÚm
declarat: nam ipfo iure
cuiuílibet iudicis fin t, & priufnon valet quod in prs- pnnc.tai
quam infinuenturhsec,aut prae­ iudicium publici vti- * f i *
cipientem,11 aut ad quem prae­ litatis factum e ft: vt.C. f i “'
cepta facía fim t, contigerit re- fi contra ius vei vtili.
m oueri de cin g u lo: fic qui fa- pub.l.n.Acc,
o Prohibemus. N o . nó
étus fuerit iudex, h s c fufeipiat valere contractum
& exigat, fi legitime fafta funt: per libero homine, li- bomintus
fi vero contra legem,aut cótra est filio debitoris: y tT" it‘
publicó fafta funt haec, pro non C . de a f t . & obli.l. ob
tes.eriam patre volente,
feriptis efle iubemus.
vel pignorante: vt.ft.
C A P. I I I . Ne quis creditor f i ­
q u s res pig. obli.pofJ.
lium debitoris pro debito retine­
fitr. & .C . qua res pig.
obii. 1. qui filios, nifi in
re prxfumat.
cafu quo & vendere
Creditor qui filios debitoris prafimpfirit
pro debito retinere , d debito cadit: & tan- permittitur : v t.G . de
pa.qui fi.dif.l.i
tundem dabit eis, aut parentibus eorum, &
Y Parentibus. fa qu<J- ,
corporalibuspcenis afiicietur.Sart.
Q V I Á v e r o t & huiufmodi rum poteftate eft,agen- f .
tibus eius nomine. Azo.
iniquitate in diuerfis locis no- fed videtur in quadruftrf reipublice cognouimus ad­ pium: vt.s. vt non fi. pig- A ¿ f i
mitti, quia creditores filios de­ j . j . fed ibi in alio eafu
UT>
bitorú prseiumunt retinere aUt d icit.A zo .
1
D
'
^legan^thicfuit;e“
ffde mrffd.Offl.iajjJ
in pignus,aut in feruile minifterium,aut in conduftionem :hoc modis omnibus prohi­
bem us:0 & iubem us, v t fi quis huiufmodi aliquid de­
liquerit,nó folum debito cadat ,fed tanta aliam quanti­
tatem adiiciat danda ei qui retentus eft ab eo,aut pare*
tibus P eius,& poft hoc etiá corporalibus pcenis ipiu®
iub di á loci iu d ice: quia perfonam liberam pro debito
praeiumpferit retinere,aut locare,aut pignorare.
?
T I- S
491
Vtriulliiudicum & c. Tit.ix.
493
t
C rediti. crediti nome
generale eft: v t X fic e r .
^M ultotieslm tnoG cÓ fenfit m ukbries, debet
ficteneri:vtfupravtxn>.
jno.anten up.do.§.j.con-a.Solmhxcfllaiii cor­
r u it fecundum P la .&
C°ad V eli. 1- an tiqu x.&
1. fi mulier. Sed Rom a.
¿ alij dicunt hanc lo­
qui quando pro mari­
to intercefsinquiaquato citius pro eo in ter­
ce d it, tanto facilius ei
fu ccu rritur: ne mutuo
&c.ffifie dona, in ter vi:
c J Í V .V .D e intercefiien ib * mulicrü.
S t y x e r crediti inftrumento conflentia»
propri• yiroin damni*fuum,yelfluant fub­
ftantiam autfeipfampro eo obliget: ipfo tu­
r e no tenetur,nifi manifefee appareatpecumiun in ipfius yciStatefire coueffiamJIar.
E T illud vero prseuidimus
pro íiibie&orüm vtilitaté cor­
rig e r e ,^ fi qua mulier crediti*
inftrum ento ¿óíeiitiát proprio
viro,aut icribat* & propria fubftantiam aut feipfam obligatam
faciatáubemus nullateniis huiuf
m odi valere aut tenere,fiue fe­
mel,filie m ultótiesbhuiufmodi
aliquid pro eade re fiatifiue priiiatumifiue publicum fit debitu:
fed itaeife ac fi neq; feripm effet:nifi mariifefte probetur quia
pecunig in propriam ipfius mu­
lieris vtilitatem expenfie® funt.
A crimen in quo accufatur,in mo
hafterium autin afeeteriü mittatur:aut mulieribus tradatur^
per quas poteft publice & libe­
re cuftódiri, donec caufa eius
manifeftetur:tunc aute illa pro­
cedant in eam,quas legibus de­
finita ftínt.Nullám enim mulie­
rem pro pecunia fiicali fiue pri­
uata caufa , aut pro criminali
quolibet m odo aut in carcerem
mitti cócédimus,aüt á viris cufto d iri: v t non per húiüfmódi
óccafiones inueniatur circa caftitatem íniuriató. Monaftriam
per nulr quidem
quidem aut
aut afeetriam
alcetria
B lam aftionem trahi cocedimus
de propriis monafteriis aut afceteriis.s
tüarvt.j'.eo.in fi.huiús.§.
fi autem eflet monacha,
contrarium e flet: quia
p ro mortua h a b e t u r v t
C .d e epifeo. & cie. l.fi.
H
. .
.
o Duas partes,im mo vi detur q u e d tantum le­
gitimam habeant filij:vt
j.de fan.epifco. §. fi qua
inulier. qiix eft contra.
S ó l.h x c per illam c orri­
g itur, vel hic quádo in ­
tuta ingréditúr, plus ha­
bent filij.ibi quádo v o lens.minus habet.f. te rtiam,&: ecclefia duas par
teS.& eodem m o d o o p pom tur.'j.$.proxi.& eo­
dem m odo foluitur.
p Vncias. fed cum filij
lo c o m onafterij habentur:vt.'j.de fan.epifco.§.
fed hoc prxfen ti. quare
non eft prima caufa fi­
liorum : vt.?.de hefe:ab
intefta. §.j? R efpo n. hic
loquitur quando inuita
intrauit. fi autem volés,
monafterium orsefertur
afeendentibus r v t ib i.
V e l d ic quód tempore
huius legis non p rx fu mebat ecclefia
filio,
vnde po tio r erat caufá
parétum,'vt hic: fed ho­
die fió per.l.contrariam .
vnde fecundum ho c h^c
c o rrig itu r, & parentes
n ih il habebunt. V e l ve­
rius hic non fe m onachauit, fed tantum to ­
tondit.
q Sernentur.pziei erg o
& v x o .i.ijc £,xpetfla.YC de credi­
tore ecclefix. s. de alfi&
emphy .U t vero, aut epi
fco p o :& eicipefiffliliter
C * A T . y 1 1 . Q u a f i t multeris
fi ipfa circuhuenit credit oré: v t.C . de dift.pig.
adultera f a n a ,
C ^£ . V I . N e mulieres in carl.fi inter.Ite excipe aliós
in crimine adultertj pcena legitima maciribus includantur.
cafus quos d ix i .fila d
ficulus puniendus eft. mulier yero m monaM ulier in caufis ciuilibus non delet in
V ell.I.j.in p rin .
fierium mittatur.Bar.
carcere includidn criminalibus yero comitd De qualibet.ii eft pro
Siquandó vero adülterij criteda
eflfideiujfieria aut iuratona cautioni,
qualibet.
m e probetur,iubemus illas poe­
y e l debet tradi mulieribus cuJlbdieda.Bar.
e Suum. vt. C . de pronas peccatibus inferri,quas C o cura.l.ij.&.l.m aritus.
Neceífarium vero credimus
f lu d icfl. forte etiá hoc
ftatinusb diu 3e memoriae difpo& illud competenti ádiütorio
Iurat quod fideiuflbrem
fuit:& illis fimilibus fubiiciedis
emendare , v t nulla mulier dé
dare bo n poterat:vt fu­
poenis,qüi medij miniftri hüiuf
qualibetdre includatur, aut cupra de litig. §. ad exclu­
m odi impió crimini facti! funt.
ftodiatur.fed
fi
quidem
pro
fidendum. coi. v iij.& no.
D e fubftantia vero adulteri, fi
Midierafa qu o d faqetur m ulierhvt
fealibus debitis aut priuatis puluorebiies h ic ,& . C .d e oflic. di.iu.
fetur, fecundum legem mulier q habeat vxor em,dotem, & pro­
[nat.
l.j.fec u s in m a re .C .d e
pter nuptias donationem éi falaut per virüm íuum ,e aüt per ie,
cu fto .reo .l.ij.& .iij. A c ­
üari-.aut partem á noftra lege k
aut per qüam voluerit perfona
curfius.
datam,fi dotalia inftrumenta no
g ^tut afeeteriis. vt.j.de
legitime refpodeat, & trarifigat
fan.epifc.f.fiquando.
fubfecuta fiin t. refiduam vero
rem. Si vero vidua fit,aut non á
h
Conjíantims. C . de
eius fubftantiam,'fi quidem fint
principio viró cortiiulfta: liceat
adulJ.quamuis. A ccu r.
áfcenderites aut deíceñdehtes vfque ad tertium gradu,
fimiliter miilieri aut per f e , aut
i Facti, vt. j. de rapto,
accipiant hi fecundum ordines & gradus.Si verotn on f cbcor.hie
per
quos
voluerit
propria
iura
■virgi.in princip.
k L ege. vt. s. v t liceat
fiint huiufmodi aliqui:fifco applicari hsec iubemus. tex. ca.tuá
proponere fecundum legeni.
matri & auix.§.quia v e ­
Adulteram vero mulierem competentibus vulneriEum vero qui prseter hsec praro legem dudum. & . C .
bus fubaftam,in monafterium mitti:1 & fi quidé intra
fumpferit agere aliquid prsedide rep.l.vlt.
1 In menafierium mitti. ftorum,iubemus fi quidem ma­
biennium recipere eam vir fuusvoluerit, poteftate ei cur.^J ca.
fe d videtur alteri c o r ­
iores iudices fint,viginti auri lidamus hoc facere,& copulari ei, nullum periculum ex gaudemus.
po ri ad puniendum non
brarififi vero minores fint,dece
h
o c metuens:m& nullatenus propter ea qüas in m edio
etmtrr,
d a r i: v t.C .d e poe. 1. ne
librarum auri poenae fubiacere:
tempore facta funt,nuptias lasdi.Si vero pr^diftum téquis.qux eft cótra. Sol.
obedientes auteffi eis in praedihic fpeciale: & illa co rpus tranfierit,aut vir priufqüam recipiat muliere, m o- [ fjiu m T x
poribusjnon caufa reli­
ftis caufis,fpoliatos cingulo,pa:
riátür,tonderi eam,& monachicum habitu® accipere,/wr.§.T>t fi­
gionis fafta intelligitur.
nis fu b iic i,& in exilium de’fti- D & habitare in ipfo monafterio in omni propria vitae citgl.fiuper
m Metuens, hic corri­
nari. Si vero mulier poft letem pore:& íi quide habeat defeendentes,duas ° partes Zerbo cUli~
guntur om nia iura in
gitimam admonitionem nolue­
quibus cauetur vt mari­
accipere eos fubftantia,fecundum legum ordine diui- r *
tus in adulterio deprerit inftituere aliqué qui pro ca
fas,reliquam vero tertiam partem monafterio in quod
henfam ñon detineat:'
refpondeat, aut litigans addicta
inittittír,dari.Si vero defcendetes no fuerint,fed afcevt.fF.de m ino.l. auxiliú.
fit,nec
fic
includi
aut
cuftódiri
dentes iñueniantur non confentientes huiufmodi ini$.in deliftis.neque dicat
éam,fed legitima iura in c o p equitati:quafuor vnciasP eos fecundum leges diuifas ac­
aliquis quód hic loq uitur quando ignorabat
tentibus ei rebus procedere. Si
cipere,o<fto vero vncias dari m onafterio in quo inclu­
* -flu s b u - fnarifusmam eo cafu etiá
vero t crimen fit quod infertur
ditur huiufinodi mulier. S iv ero neq; defeédétes neq;
»u tex .p o - iure veteri poterat retimulieri,
in
quo
necefTarium
eft
afcendentes habeat,aüt afeendétes confenferinth u iu f
auwm gi. ncre eá, cum fuam fc ie ipfam cuftodiri:fi quidem fidem odi iniquitati, omnem eius fubftantia accipere m oJ« tr y e r - tiam poterat obumbra>»**eftn« retvt.ff.de adultd. mariiüíforem perfona: praeftare po­
nafteriú,illi conferüádam:vt per omnes cafus viro pa-re- tus.Accurfius.
teft, ipfi credatur. S iv ero iura¿fa dotalibus illata inftrumentis feruentur. <1
M*s%. extra n Llabttum.nonxamcñ
Matrimoniofine caufa diuortio aut confenfu filuto,delinquentes 'm motierit non poife fe dare fideiuf" oo. mter eft monacha, fecundum
nafierium mittendi funt,pcenalegitima eis immintnte,aut etiam torum mtforem,iuratoriam
cautionem
fa
&
lo á .q u o d ex eo probat,
nijbru-rcconciiiato autem matrimonio confenfu ytriufqy.e priufquain moquia pafta dotalia locú
ciat de obferuatione iudicij.f
n a fie riu m mittantur,panaremUtitc.r:[ei altero recufante, iUi folus pcena
habentjiiifi ea morSiverograuifsimum inueniatur
legitimapuniturJlanebts.
9
non
Autheñíc
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
495
qu ó d prius n on fu it f i ­
fia m onach a: licet fue­
r it tonfa.fed nonne pro ­
b a to adulterio maritus
etiam fine p a fto dotem
lucratur: v t .C . de repu.
l.confenfu. & fupra vt
li.m a.& auÍE .§.quu ve­
ro plurimas i R e fp o n d .
illud c o rrig i fecundum
q u o fÜ a m . V e l d ic q u ó d
cum eft ciuiliter c o n uifta,m aritus dotem lucratur.fed cum accu fata & damnata crim ina­
liter, fubftantia d iu id itu r:vt h ic . V e l h o c cum
extraneus accufat, iliu d
cum maritus,
a DelictisÁ. deliftum .
b ?r«er.haec verba cá
cellata íiint in quibufdá
lib ris,& d icunt eam effe
notham , fed contra eos
eft arg. s- v t lice. m a. &
au ia:. § . quia v ero q u S dam .col.viij.
c rfumfi■idíum.&Cictñ
ifte vnus de cafibus fpecialibus quibus vfusfrú.
patri n o n quseritur i v t
dixi.s. v t liceat matri &
auias.§.j.in fi.
d Confenfennt. idem in
collateralibus con fen tíen tifiu s: v t. C . de in cef. & in uti. nup. 1. fi
quis inceftas. §• teftand i.A c cu r.
e Concedimus, id eft re­
mittimus. A ccu r.
f Turpiter conuerfatus.C.
d e aduLl.fi quis. & . s. v t
lic e , m atri & a u ia e .§ .is
q u o qu e.A ccur.
g Strticuli dijfoluuntur.
v t quia tam diu trahebat
ei brachium d onec auelleb at ab arm o . fimilis
prouidentia h abem r.C .
d e po e-1.fiqu is in m e­
tallum.
h Tranfmittatur. repe­
te,fecundum legum v ir ­
tutem & c .
i
Mbfcifionem exigat.
q u o d fit q u an do qu e: v t
s.de man. prin.§. coges.
c o l .i ij. & .C .d e fer. tugi.l.iij.S ed quam ?Refp.
in qua minus poteft. ar.
C .d e p c e .L p e n u lt. A lij
contra.
k Profa r t o autem, fu fpenduntur enim : vt. fi­
de pee. L capitalium. §.
¿ v t fcilicet fam ofos. *
terreantur 1
profcriptionem. alias
taii affectu, deportationem.
y t dictt ibi m Mulieres, fcilicet Vtextus,&in xores.
c. clericos, n fiiios.qu od dic v t.s.
extra de CO- v t liceat matri & a u i*
ha. cie. &
§.quia v ero legem durtmlie.
dum .col.viij.
o Tuncfifce.fupn de m ceft. n u p.§.j.co ntra.So hi.quidam d icunt iftam
c o r r ig e r e . A lij dicunt
ib i fpecialCjVt eflet in
Authenticorum C ollatio nona.
495
Q uia vero aliqui noftram le- A büs,& officiis eorumficientibus crimine f e f* mai
gem tranfcendere ftudent, in
q uódfi neglexerint huiufmodi vt infra eo. in fi. ^
alicuius d e lid i, & non omnia eunt non effe
qua euidenter caufas enumerah x c cuftodierint, & exilium & nam .ibienim confir*'
uim us, ex quibus folum repu­
.¡o fi.b o n o „a0í « proferiptionem bonorum fuftidia poliunt tranfmitti aut a v iu ente,& in ciuitate per'
nebunt.H xc vero iubemus fer­ manente, qui deJ P«rojaut a m uliere: iubemus prae­
e cum ciuis r„ “
uare locorum fandifsimos epi­
ter illas caulas nullo m odo re­
fcopos :v t prouidentia eorum
pudia fieri, aut per conlenfiun
J
f
S
o n o
traditó perfona; in monafteriis
nuptias folui, & concedere inmittantur : & de rebus earum í d a m n S í q ^ :
uicem delidis. 2 Si vero prae­
quod á nobis definitum eft,mo­
ter b a nobis definitas caulas
f i f ab eftp0En5e^ « nafteriis vindicetur.
praelumpferint aliqui foluere
U° onorum i vtpote
Mccufatus de adulterio,& abfolutus :fi
m atrimonium: iubemus,fi qui­
poflea
cum
eade
muliere
turpiter
conuerfari
irmeniatuT,
yel inter eosma
de defcendentes habuerint fiue
trimonium effef ’cutum,matrimonium non yalet:pccna ei mulieri imnu '
ex ip íb , fiue ex alio matrimo­
te,nuda alia probatione exeptifita.Barto.
nio, lubftantiam eorum illis da­
g
Si quis vero accufatus de adulterio j per proditione
ri fecundum legum ordinem,&
iudicum,aut alio quolibet m odo á legibus poenas effu­
tam virum quam mulierem in
g e r it ^ poft hoc inueniatur cum muliere de qua accu­
monafterium mitti in omnibus
fatus eft,turpiter cóuerfatus,f aut in matrimonium ac­
v itó fuae temporibus, & de fin.cipere eam,& hoc fiat viuéte marito,aut poft eius morgulorum facultatibus quaternas
remmeque matrimonium valere iubemusifedeumqui
vncias monafteriis in quibus
hoc delinquere prxfumpferit, etfi prius profugerit,at­
mittuntur, feparari: viro nihilo
tamen licentiam damus omni iudici & comprehédere
minus neque vfum habente da­
eum ,& poft tormenta vltimis fuppliciisfubiiceremuiJa
tae partis filiis: quoniam pater
alia excufatione aut probatione facienda: & mülierem
rerú filij in poteftate politi non
caftigatam,& detruiam, monafterio immitti iubemus;
habet vlum frudum . £ Si vero
& ibi manere in omne tempus propria; v it x ; vtriufq;
defcendentes non habeant, fed
vero fubftantiam fecundum prxdi&um ordinem diafcédentes inueniantur-.tertiatn
uidi, periculo (ficut praediximus) tam comitis priuatapartem fiibftatix accipere eos,
rum,quam iudicis loci.
fi non iniquitati folutionis maC A f . F i t . D e p cenarum omnium moderationet
trimonij cortfenferint: duas ve­ £ Poma corporales &■pecuniaria minuuntur certo modo :praterquam in
ro partes monafteriis in quibus
crimine lafa maieftatis.Bar.
vnulquilque mittitur, feparari.
Q V I A vero nos oportet humani generis infirmi­
Si vero neque defcendetes ne­
tatem protegere-.corporales poenas fecundum aliquas
que alcendentes inueniantur,&
partes imminuentes,interdicimus alterutras manus aut
afeendentes confenferint d fa­
pedes abfcindi,aut huiuimodi quaedam inferri fupplid o : iubemus omnem fubftan­
cia,per q ux articuli dilToluuntur: s quia membrorum
tia monafteriis in quibus mifsi
diffolutio grauior eft vtriufq; manüs abfcifsione. Pro­
iunt,darizvt non propter hunc
pter quod iubem us, fi quide tale aliquid delinquatur,
contemptum,& dei iudiciü c o vnde leges morté delinquentibus inferunt, fecundum
|
temnatur,& noftralex trafgrelegum virtute fuftinere eum poenas, fi vero tale fuerit
diatur.Sed & miniftros talis lo crimen quod morte dignum nó fit, ipfe aut caftigetur,
lutionis nuptiarum, aut qui huaut in exilium tranfmittatur.h Si vero criminis quali­
' iufmodi infanda inftrumeta cotas mebri abfcifsionem exigat ’ fieri:vna folam manum
pofuerint, corporalibus pcenis
abfcindi.Pro furto autem k nolumus omninoquodliI
fubiici iubemus,& in exiliú debet membrum abfcindi,aut morhfed aliter eum caftiftin ari.S iveroij qui matrimogari. Fures autem vocam us, qui occulte & finé armis
nium foluere prxfumpferunt, D huiufmodi delinquunt.Eos vero qui violenter aggrevoluerint iterum fibi coniungi
diuntur,ant cum armis, aut fine armis, in domibus, aut
priufquam mittantur in mona
itineribus,aut in mari: pcenis eos legalibus fubdi
fteriumficetiam eis damus hoe'
mus. Y t autemtnon folum corporales peenx, fed etiá
|
facere,& prxdiftas poenas con­
pecuniarix mediocres fiant,fancimus eos qui in c x m i- p.c.k *
cedimus e eis,6^ proprias habe­
nibus accufantur,in quibus leges mortem aut proferí- <Ük ?
re fubftantias, & ita adinuicem
ptioné1definiunt.fi conuincatur,aut condenentur, eqviuere,tanquam fi nihil deliétú
rum fubftátias nó fieri lucrum iudicibus,aut eórú oftifuiflet. V n o vero volente ma­
ciis,fed neque fecundum veteres leges fifco eas appliff
trimonium reuocare,fi non c ó carified fi quidem habeant defcendentes & afcédentes yerbfentiat alia perfona: contra eum
vfq; ad tertium gradú,eos habere. Si vero mulieres m
qui noluerit, teneant pcenx.
habeant qui códemnati funt:omnibus modis i u b e m u s q
H x c vero omnia feruari iu­
iftas & dotem & antenuptialem donationem accipere, prtp**
bemus tam in regia hac ciuitate
Si vero fine dote talibus perfonis coniuncte Áerinta
quam in prouinciis, ta á comite
legibus definitam partem ae tota fubftatia códemnan r,' u
priuatarum,quám á palatinorú
eas accipere,fiue filios “ habeant, fiue non. Sivero r c'
fchola, Sc prouinciarum iudiciminem prxdictorum habeat qui deliquitrtucc ñ (c o ° jty.n.
fo c ia r i
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
V t differentes iudices &c. Tit.x.
cum bonis amodo noti
vtetnr: merito ceffat c o fifcatio . non enim res
deliquit , fed perfona:
v n d e perfona tantum
puniri debet: per confifcationem ve ro non pu­
niretur: vtfupra dema,
prin-voportet.
a Leges, qux funt. O.
ad le^em Iuliam maie.
l.fi.§ ! p e .& - l- q uif(IuisAccurfius.
r T
D I F F Esren tes iu& ees & c.
P rim a p a rs ex p ed itu r, f i
eo .y fq u e a d .q .fi r e t o co n ti­
g er it,fe cu n d a , & y t qu an­
d o o -c a x p e d it u r p oftea r f q ;
i n fin em .
b r - X quo . Prouincia.
j 1. h x c eadem dicuntur.s.de man. priri. §. fit
tib i quoque tertium:
Col-iijc S i y e r o co n tig erit q u en dam . nunquid tam in
a d o re quám in reo hic
loquitur? R efpon.vt d ixi.s.de execu. & iis qui
c on .& re.§.fi.
d i u d i c e m . id e ftp r x fidem.
e Conuentum.quid dice­
mus fi lex illa non cor­
rigitur q u x eft. ff. de arb i.l. fed fi in feruum
fi quis iu d e x . nunquid
totus múdus errat ? nam
omnes videmus partes
c o g i v t in fe com promittant.nam & arbitriú
in fefupplices libenter
fu fcip iu n t. dico auteni
Urbiter & non fufcipiunt vt fint
trintrater arbitri, fed arbitrantes.
Ifitruni. Sc plus dico ñon arbi­
trium e fle , flon fenten­
tiam,fed tranfac. ficut &
véd itio q u x ita fit, quáti T itiu s arbitratus fue­
rit: v t.C . de contrahen.
e m p .l.v lt.& inftitu.de
é m p .& v e fi.§ . precium
autem, quod ex eo po ­
teft apparere,quód non
to tú id quod reo debe­
tu r, faciunt ei prxftari:
& in terd ú reum aduerT
fus quem nihil probatu
eft,aliquid prxftare iu beant. Item nihil poftea
eogno fcet de caufis: fed
d icet ne quid aftor pe­
tat amplius de eo qu od
primitus petierat, quod
fecus obferuaretur fi e f ­
fe t arbitrium: in quo ad
inftar iudicij fententia
daretur.Ioan.Item quid
fi eft iu d e i vnius, al­
terius non? Refpon. v i­
detur quód valeat com p ro m iftu m .V e ld ic fe­
cundum B u l. interefle
vtrum fit iudex r e i ; &
tunc n ó valcat.an a fto F m m ex ris : & rene valea t: quia
'a f
forfl ex perfona rei metim ur: vt. C . de iurifdi.
4 98
fodari eius fubftantiam.In ma- A iuftitia determinare interpel­ om n.iudi.l.iurls ordine.
lantium caufas, iudex differat Accurfius.
ieftatisveró crimine condem
F Cognitionaliter, id eft
difeernere negotium , & non fecundum ordinem iiinatis,veteres leges a feruari iuA ruet litigantibus iuftitiam: iu­ ris.A ccur:
bem us.D at.Kal.M aij Cóftant.
bemus fanftifsimum ciuitatis il­ g Á non fiuduiffit, s. de
D o m i. Iu
lius epifeopum dare ad nos Ii- manda, prine. §. &- noti
C .C o n f.
permittere.
t i t v l v s
x .
teras ei qui non meruerit quod h ln pereg-inis.ps u p eres
N ouella
8s¿
iuftum eftjinfinuantes quia c o ­ fa ili propter ñ on feimaV T D I F F E R E N T E S IV aftus ab eo iudex diftulit audi­ t l eis iuftiriSjVel ad nos
dices audire interpellantium alle­
re interpellantem, & iudicare •veniétes pro p te r'candé
gationes,cogatur ab epifcopis hoc
inter eum ,& quiab eo conuen- caufám .Accuri
i Vii.icuique.vt-S.de deageref.& v t quando in fufpicione
tus
e ft : vt hoc cognoftétes nos fen.ciui:§.iufiurandú.Sé
habuerint iudicem , pariter audiat
fupplicia inferamus iüdici pro- s’.iufiuráiquod p r x .& dc
cauiam & ciuitatis epifeopus, & de
cautela alia quam om nino oportet
uinciae qui interpellatus ab eo iudi.§.antepemil.
epifeopum agere.
qui iniuftitiam paflus eft,& c o - k Indicare, id eft co n demnare. A ccu ri
E p i fe o p i d eb et iu d ic es á d iu ftitia f a c i e - B aftus á fanftiisimo archiepifto1 E-um qui. fed quo­
d a m co m p ellere,a u t p e r f e a u t p e r lite r a s a d
p o,nó iudicaiierit quas in dubi­ m odo h o c ? duabus ra­
p r in cip e m d ir t c l a s : &• iu d ic e ex iften te f u tatione venerunt. Si vero co - tionibus hoc ftare noñ
J f e c l o , a d iu n g i f ib i d eb et ep ifeo p u s: litig a to r
tigerit quendam cnoftrorú fub- poteft. P rim a, quia exa u tem p r in cip e m a d ien s p tiu fq u a m a d ea t
prefle in h ib etu r: vt fu ­
iu d ic e m y e l ep ifeo p u m ,eft p u n ien d u s. B a r i
ieftorum in dubitationem ha­ pra v t iudi. fine quoquo
Im perat.Iuftiniani A ugu-ediftú.
bere iudicem , d iubemus fan- fuffra. §. illud . q u x eft
\ J .E F J .T 1 0 .
ftifsimum archiepifcopum au­ c o n tra . Secu n d a , quia
dire cum clarifsimo iu d ice: vt de maioribus' eft : vnde Magiftrai9
X quo nos deus
durante officio fó u en iri durante efambo per amicabilein cónuenRom anórú p rasnon po te ft: vt. ft'.qui.ex ficio conuetlim e diffoluant quse dubia A nt: cau: ma. 1. fed & per tan nonpápoiiiit im perio, o v t aut per annotationem fori- prxtoré.§.ij.quac eft có- teft..
mne habemus ftuptis fafta, aut cognitionaliter f tra. So l. dicas qu ód hic
diú vniiieríá agere ad vtilitatem
iudicetur inter litigantes:& for­ de m inoribus iudicibus
fubieftorú cómiíla» nobis á deo
dicitur:vt¡ff. de iureiu.l.
ma detur iuftitia: legibulq; c 6 - ñec m agiftratibus.quod
reipublicae, & illa facere qua: oueniens:vtnon cogantur noftri nihil eít.dic ergo quód
mni difficultate & lasfione atq;
fubieftijppter huiufmodi cau­ hic loquitur in furtis
contritione priuentrne occafiolas recedere á propria patria. & fim ilibu s,in. quibus
ne litium,& aliorum quorundá
etiá durante officio p o C
Si quis vero exiftimans ha­
difcedere cogantur a propria
teft conueñiri: vt p rx d .
bere A aduerfus aliquem qua- ’ §.illud.in prin. Item &
patria,& in peregrinis affligi.
libet aftion em , neque clarifsi­ v b i opprimit fu b ieC J ÍV V T
I.
mum prouincia? iudicem inter­ d o s : quod & ib i per­
P R O P T E R E A igitur
pellet , neque fanftifsimum ci­ mittitur; v t.C .ad legem
& in praefenti proipeximus pr§~
Iuliam repe. 1. iubemus.
uitatis epifeopum adeat, & ita & hoc probatur in fi.
fens ediftum ad omnes dirigeveniat huc abfque literis deoa- huius. §. quoniam qui
fe A b ieftos, & pala facere om­
mabilis epifeopi ciuitatis: fciat debet vindicare opprefnium ciuitatum & vicorum ha­
quóniám 8c ipfe tales fuftinebit fum &cbitatoribus,quatenus fi quis ha-*
poenas, quales futurus efTetfu- m !^ m ° V rimere‘ e r \ F m * a i
buerit contentionem aduerfus
alium fiue de pecuniaria caufa,
ftinere iudex fi interpellatus ab
Im ntlm f,fiue de Ablatione rerum m obi­
eo non ftuduiffetsei feruare iuftitiam . Hsec autem o - re.,um glo.
lium & immobiliújfeftque mo*
mnia fancire perfpeximus propter vtilitatem eorum l extra de
uentium , fiue de criminalibus,
qui habitant per ciuitates & vicos : ne priuati pro- arbt- ft’b lf*
prius interpellet clarifsimum
priis prouinciis, & ipfi in peregrinish affligantur, &
prouincia:biudice, & vt ipfe fe­
res eorum lardantur. Propterea enim iudices gratis fa- Mg.quó¿or
cúdum noftras leges examinet q cimus, & iufiurandum eos iubemus A bire, v t vnicui- ¿manus po
ea quae proponuntur,& vnicui­
qu e‘ interpellanti iuftitiam Aruent fecundum noftras teft # f ~
que iuftitia feruet. Si vero dum
leges. Si tamenf contigerit quendam noftroru fubel>eJe
aliquis adierit iudicem prouin­
ieftqruni ab ipfo clarifsimo prouincias iudice lsedi, m ca% ¡¡te.
cia:,non meruit iuftitiam: tunc
iubemus eum adire fanftifsimum illius ciuitatis epi- ras.m glo.
iubemus eum adire fuum ianfoopum : & ipfum iudicare k inter clarifsimum illius lxirca ms'
ftifsimum epifeopum ,Sc ipA ni
prouincia: iudicem,& eum qui1putatur laedi ab eo. E t
*
m ittere ad clarifsimum prouin­
fi quidem contigerit iudicem legitime & iufté iudi- fo ¿t/tár ~
cia: iudicem , aut per fe venire
cari á fanftiisimo epifeopo: fttisfacere eum omnibus quód iudex
ad e u m ,& praeparare eum vt
modis ei qui interpellauit aduer A s eúm. Si vero re- mipoteft ciomnibus modis audiat inter­
futauerit iudex hoc agere, & peruenerit ad nos ipfa f eUere Par~
pellantem,& liberet eum cum
lis : fi quidem inuenerimus quia iufte 8c fecundum ^
omni iuftitia fecundum noftras
leges aditus áfanftifsimo epifcopo,ea quse condem - p Z i Z Z ñ
leges, v t non cogatur peregre
natus eft, non fecit :nouifsimis eum Appliciis A b d i fid fip “ rtel
de fua patria proficifci. Si vero
praecipimus:quoniam qui debet vindicare oppreffum,
,n
etiam fanftiisimo archiepifcoipfum opprimere m reperitur. fed etiam fubieftum
po compellente iudicem cum
ei officium iubemus cum omni ftudio adminiftnmtes (<pf.nt. '
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
,fi
499
Authenticorum Collatio nona.
j 0o
clariffimis iudicibus interpel- A-procederet iuffio, qux confuetudinem ad
lantes abfoluere,ninilaccipienduccret formá.Itaque nos delegantes tibi dubitationjs
naturam cognofcere,& hac ad nos dedueere:qUatenUj
tes prscer illa q u s noftris conmanifefta nobis fada,quod videretur,lege cóprehenftituta funt legibus,
deretur perpetuattuámq; gloria hoc a nobis agere nig­
C U P .ll.
ram,cóuocafíe naucleros quibus h f c mutua cur$
Epifcopm de iniuftitia iudicis,& lafione
fubditorum indicare debet:& lafo damnum
8c interrogaíTe quas aliquando antiqua cófuetudo fbir
facere emendari: poena contra facientibus
Illos auté & iuíiüraridum adiicientes teftim onio, pcr *
imminete. Item in ciuitatibus tn quibus furit
hibuiífe modos efle varios taliú mutuorú: & fi quidem
indices,fubdtti adire debent defenforem qui
placuerit creditoribus, in fingulis folidis pecuniarum
inter eos iudicare debet.Sart.
quas dederint; vnum tritici modium aut hordei impo­
S I vero h s c nó cuftodiát,*
nere,qui mercedem publicis praeberent teloritariistf-d
fubdi iubemus fuppliciis. Si ta­
quantum ad ipfos fine telonio nauigare naues, & hunc
men inuenerimus quédam fanhabere frudum & harum quas crediderint pecunia­
difsim orum epifcoporum pro
rum , & in fu p ef etiam pro decem aureis vnum perci­
gratia cuiufpiam prodereiuftipere folidum pro vfuris: in ipfos autem creditores retiaiñ ; regularé ei caftigationem
d é
r s r \ J s inferri iübemus:vt ftudeát cú ti­ B fpicere eX euentibus periculum.Si vero non erumpat
hanc viam creditores: odauam parte percipere fin­
n a u ticis.
m ore dei iufte iudicare: ne nó b
h " V J V nciurn.L ex . Vt.fF.
gulis folidis nomine viurariim,non in tempus aliquod
impetrantesciuftitiam,
cogatur
i \ l de nau.fce.l.j.
certu numerandum,fed donec naues reuertatur falua.
homines relinquere ^¡prias ci­
i I m m u ta b iliter, no. pro
Secundum hoe aute fchema cótingit forfan & in anna
coníuetudine tnaris feruitates atque prouincias, & in
extendi tempus,ii tantum foris moretur nauis, vt annu
M a ritim a u^nda: quia tune teñet
loca quslibet alia iniqua con­
aut terminos fuos fumat,aut etiam traflfcédattcitiüs au­
co n fu etu d o cum noftris non repucurrere. In ciuitatibus autem iñ
n o ftris n o n g n atle g ib u s.& ficin te ltem ea remeante , tempus iñ vnum folum aut duos
quibus non fuht iudices, d iu­
rep u g n a n s lig h u r. ff. ad le. R h o .d e
trahi menfes: & ex tribus filiquis vtilitatem habere:
bemus eos qüi habent caulas,
l e g i b m , f e r - 1- domine A n td n iVel fi ita breue fit tempus,vel fi apud alterum extra de­
u a tu r.
ne¿& dicitur, j. d e ftatu.
adire defenforem,& ipfum difb itore maneat debitum,hoc idem valere: aliam rurlus
& confti.§.pe.
cernere inter eos. Si veró litem
D E
I N T E I f p Inegotiatoribus profedionem aflum entibus,& per v habentes voluerint defenforem
ñ i í co llegiis & c.
numquodque onus definiri fchema,fecundú quod cóvna cum fandiliim o epifeopo
petit mutuum aiit manere aut permutare fecundum
iudicare,& h oc agi prscipim us. N eque autem mona­
padum quod ob hoc conuenerit pariibus.Si tamé poft
chum, neque clericum , neque epiicopum iubemus
reuerfionem nauis faluae,nequaquam nauigare propter
Venire huc abfque literis fandiffim i fui patriarchs. e
C tepus valentes reuertantur: triginta folum dierum in­
Si vero hoc fecerint, fciant quia femetipfos fehemaducias dari a creditoribus debitoribus,& nihilpro de­
te faciunt indignos. Si quis autem magifterianus, aut
bitis vfürarum caufa ex ig ere, donec vendi contingat
p rsfed ian u s, f aut cuiufcunque fortuns exiftensac­
onusjparcltes apud alium efle debitu non reddedum,
ceperit amplius {portularum quam definitum eft fa­
duas partes eetelimae dominis peenniarú dare vfuras,
cris noftris conftitutionibus-.s iubemus omnibus m o­
8c mutuare,& m ox mutuum in terrenum tranfponedis iudicem prouincis periculo proprio fecundum
re m odum : nequaquam maritimis periculis Credito­
noftram legem hoc vindicare, & vindidam inferre
ribus m o!eftandis.& h s c omnes dixifle cum iureiu­
hoc prsfumentibus. S iv e ro non vindicauerit hoc
rando perhibentes teftim onium ,qus ad nos nunciafti,
i praeit «d ipfe iu d ex , licentiam damus fandiffim o vniufcuiufv t nos fanciremus quod nobis videretur: & fuper his
bui.ctex.c. que ciuitatis epifeopo nunciare nobis t quae de eis
dicebas h s c 'noftrae nunciare poteftati. Nos igitur &
cu ftt gene- aguntur, & qualem habet militiam, aut dignitatem,
ipia legétes gefta, & caulam e d o d i, fancimus fecundú
rate, e u g ^
-h oc pr2Efum pferit: v t & iudici periculum infequodteftatú eft cora tua celfitudine, ita nunc & dein­
% ItpT.ybl ramus praetermittenti & defpicienti noftram iuifioceps in omne tépus tenere,eo qqdd neq; iam politis re­
dteitur cg n em , & ipfum quoque iubeamus puniri talia praefupugnet legibus, v t oporteat n un c& decstero fecun­
iudex qu i mentem.
dú quandampropria Iegein naucleris autnegotiatonegiigitfaTIT V L V S
X i.
ribus fuper taliú caufarum h s c feruari litibus,& fecun­
‘t l i liti fua
H o uell.tjo.deefi in Scrm g m a n a editione.Confius s
dú didum m odúprsdidarum ' pádionum ita fieri etiá
f j ,t.
DE
VSVRIS
N A V T IC IS .
euétus,& alia omnia quscunq; in prioribus teftata funt
Leges antiqua & confuetudines in y furis nauticis obferuari debent per­
apud fed i tuam, vnde fecundú propriá legé teneant m
petuo & inuiolabihter.Sartelus.
palias loaIm perator luftinianus Auguftus Petro \ gloriofifsi. prsefe&o
naucleris aut negotiatoribus . Quod enim longis ita
facrorura p rsto rio ru m .
feruatüm eft téporibus,& tenuit immutabiliter,1 ficut
^ Vncium audiuimus a tua celfitudine, cui
teftimonia apud tuam gloriam definierunt: quomodo
occafionem nos ipfi praebuimus. D uos
ñ o n eftiu ftu m & in aliis omnibus valere qus poftea
enim iftos Petrum & E ulogium fuppli—
erunt,& effe hanc eis rerum tranfadionem ex propria
caffe noftrae Iaerae poteftati,& per fe e x lege valenté,& altera quadam difpofitione non egen"
te m : fed in nauclcriis feu negotiatoriis occafionibus
planaffe dicentes quód conlueuerunt naucleris feu
ncgociatoribus mutuare, & maxime in mari negotia
in omnetempus valentem, vtputa generalem exiften~
tem legiflationem, & naucleris feu negotiatoribus &
facientibus, & hanc vitae habere occafionem . Ipia
v e ro marina credita vocare noftra confueuit lex b
eorum contradibus expofitam ?Qus debet etiam ^-rS
traieditia: & metuere eos,vtpote dubitationibus hinc
fieri iam á nobis politarum legum, & iudicantes aa
eis exortis,oportere propterea fieri manifeftum quae
hanc refpicientes proferre fentétiam . Q u s igitur pla­
valeat fuper his confuetudo,vt & Iaera noftra in haec
cuerunt nobisjtua celfitudo itigiter fe ruare feftind.
h o c fumit Ió .tju ó d n o a
habctlocu tn nifi v b i ra­
tio ne officij fu bieftos
offendit.
a St y tro h a c n o n c u ft o d/<t»t.iüdice9.
b N e non.alias ne nos.
c I m p etra n tes, vel inipe
trantibus.
d I u d ices . maximi,
e P a t r ia r c h a . v t.C .d e
epifeopis & clericis. 1.
fi cpia per calumniam,
iñ fitie.
f St quis a u tem magifterta n u s a ut p r a f e c li a n m . n o m ina funt officialium,
g C onftitutíonibuS . . fic
fupra vt li.iurent. §. his
quoque.
TiTY-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
jo i
D e interdicis collegiis hasreticoru. Tit.xi;.
502
¡=qEgis interpretati enem culmini tantum prinK o u e lU
132. E d iciu m d efide. .
' 'pali.competere,c nemini venir in dúbiü:td 1 Cic0rDE I N T E R D I C T I S CO Lcum promulgandae cuoqne legis auctonta- hoctrf " c'
/** .
/'l * * 1 *
*'
tiiXCT ttll d U
legiisthsereticorum.
----------- -rem ,fortunae libi vmoscat eminentia . M e - defent.exHoretici adulteras tallecías & adultera
minimus itaque pro raptu mulierum, fiue iam- deipó-^ comunicas
babtifmataf .cere prohibemur. Bartoius.
fatae fuerint, vel maritis con itm d ¿, fiue non, vel e- ante rre¿'Impera.Flauius luftinianus felix,in&■>]•
,
clptus, v ifto r ac triumphator femper
b C o n fiitu tio m b a s.v tX .
tiam fi viduae .finti legem ante pofuifle;' & eapitis'
Auguftus epifeopo C onftan.
V eh ere t. 1- cu rifti. &-I.
íubiecifíéíupplicio hon tantum raptores, verumetiam ¡ ¡ ^ 0¿,t
qU!Cuque.§.vnitterfi. &
Lurimum efle &
comites eorurn,necnon alios qui eis auxilium tem po- e>c.
§.nu!Ium preterea.& C .
maximum bonum
re inhafionis contulifle nolcuntur : & non tantum
'¿e epifcop.& c le.l.co n omnibus hominiparentibus mulierum , verumetiam confanguineis, &
uenticula.
tutoribus & cüratóribus huiufmodi dediife per ean­
D E
9 T I S
m u lierib u s { ¡rc.
rae & immaculatae Chriftianodem legem vin didam , & praeferiptis poenis locum
C T E g ü . C om p etere. Vt
rum
fidei
redam
cofefsionem:
dedifleji
iam nuptae vel defponfatae mulieres rapianL c . d e l e g ; & coriv t per omnia haec roboretur, &
tur,cum non folum raptus mulieris,verumetiam adul­
fti.l.fi.
d D«i>>»w.vt.C.de leg.
terium per huiufmodi temeritatem committitur:& fuomnis orbis terrarum fandiffiSccon fiitü.!.j* &• ft. de
mi facerdotes ad concordiam B per alias pcenas,raptoris etiam,.necnon aliorum qui efi
v ulg.fubftiX ex fafto.
copuletur,&
confoné
immacueo fherint,patrimonium raptae mulieri vindicari per ee L egem . v t .C . de rapi
andem legem* praecipimus: vt dotis etiam marito d i­
lata Chriftianorú confefsioné
v irg i.i.j.
f E x ce p to ra ptore, vt in
p rf dicét,& om néoccafione que
dae legitim o copia per raptoris ei miniftraretur lubftaL óbarda de rapto . virab hgreticis inuenitur, auférant:
tiam.Illo quoque fpeciaiiter ad iedo,vt nulla fit mulie­
g i.k vlti.
quod ofieditur ex diuerfis conri vel virgini raptae licentia; raptoris eligere matrimog Stue -volentem, m eo
feriptis a nobis libris & editis*
niunmfed cui parentes voluerint (excepto raptoref)
quód v o lu it, quom odo
punieturpoftea adulte­
Sed quoniam haeretici neq; dei
legitim o matrimonio copularimullo modo,nullo tem­
rium? R efpon. qiiod pa­
cogitant timorem,neque inter­
pore licentia mulieri raptae permifla,raptoris fe coniuni
tri iniuria fafta vid e­
minatas talibus poenas ex legu
gere matrimonio, fed parentes etiam, fi tali confenfe^
tur: vt.fF.de iniur.l.j. §.
feueritate
confiderantes,
diabo­
rint m atrimonio, deportari praecipimus. Sed mirati
vfque.
li opus implet, & quofdam fim fumüs quod conati funt aliqui dicere , raptam m ulie­
h Raptoris. Sc in hoc
male dicebant debere
p licium feducentes fandae fidei
rem; fiue volentem ; s fiue nolentem , etfi raptoris fit
habere fubftantiam racatholicae & apoftolicae eccle­
amplexa matrimonium contra noftrae coftitutionis te­
p to ris.A zo .
fiae,adulteras colledas, & adul­
nore, debere tamé eam raptdris b habere fubftantiam;'
i ‘Probibuimus.CcilicetSc
tera
baptifmata
íatéter
faciunt:.
vel quafilegis praemium,vel ex teftameto forte, fi hq¿
adhuc hoc prohibem us.
Io .
pietatis exiftimauimus,per prfetiam fadú efle contigerit.Qu,i enim talia dicere prxk Ue/.pro faltem.
fens noftrura edidum monere
fumpferunt, praedi dae legis ferié ijntelligere non p o­
Lex nona 1 Cenfuimus. not. intereos qui tales funt, quatenus &
tuerunt. Quia enim tale ftare matrimonium, etfi rapta
■raeremin- pretari veterem legem
ipfi recedant ab haeretica vaefavoluerit,prohibuimus , 1 & ob hoc parentes;raptae mu­
terpretatur per nouam.
m Vindicare. funt & ania, & nec aliorum animas per
lieris deportationis fubiecimus poenae, fi huiufmodi ':
lij cafus, qüos diximus
fimplicitatem perdant, led ma­ - confenferint matrimouio: quomodo raptas mulieres;
inftitu.de leg. §.legari,
gis concurrant ad fandam dei
raptorum eligétes connubium,praemiis honoraffemus
n ^jsptori.fcilicet b o ecclefiam : in qua reda praedi­
raptae datis mulieri ? Superflua igitur eoru dubitatione
\
na.
9 T ra n sferri, rio t. d o­
cantur dogm ata, & omnes haevel k in pofterum refecantes,pnoré legé per prsefente minium transferri fine
refes cum principibus fuis ana­
interpretari céfuimus.1Sancimust itaqué,fi rapta m u- +Secüií<¡utjt
poflefsiorie : vt d ixi.C .
thematizantur.
aNofle
enim
vd
lier,cuiufcunque fit conditionis vel aetatis,raptotis nuiitya
de paft.l. traditionibus.
lumus omnes , quia fi decaetero'
Accurfius.
ptias eligédas efle cenfuerit; parétibus praefertim non mulier ra p Multerem.habentem.
aliqui inueniantur aut contra­
confentietibus-.nec ex beneficio Iegis;ñec ex teftamé- pranSpoteq C om petit, no . poenas
rias colledas facientes,aut apud
to raptoris hereditate fufeipere, vel quocunque m o - ^
im poni d e liftis : v t hic,
femetipfos colled ion e, nequa­
do fubftantiam vindicare,® fed praemium quod per ^t o r “f e^
& fupra v t nulli indic.
quam omnino eos ferimus, fed
§ . quoniam. Sc praemia
legé noftram raptae mulieri datum eft, vt raptoris, n & efi tamé de
domos quidé vbi aliquid delin­ D eorum qui ei auxilium tépore inuafioais praebuerint, i » t *Mé~
roerentibusivt h ic ,& .C .
de ftatu.Lvt virtutum,
quitur,fandae afsignamus ecclebona vindicetjhoc ad parentes, fi ambo, vel vnus fú- n:co '■'■*in
r I n p r o t e r i t i s . N o . cp
fiaeihis aute qui colligunt,aut aperfit,qui nuptiis fpeciaiiter nop probantur confenfiflex ad praeterita trahi­
pud fe colliguntur,ex conftitutur fafta. fic. C . deleg.
fe,ex tempore raptus ipfo iure transferri:0 & patrimotidnibus b pcenas inferri omni­
& conftiJ.Iegej.
nium raptoris non rapta iam habere múlieré,Pquáe cóbus modis iubem9. D .prid.N o.
iugio fe raptoris inquinare non piguit, fed in perfonas
April. Conftan. D .Iu ft.P P . A.*Bafilio conf.
transferri, quas fuperius nominauimus ei non confent i t e l v s
x i i i .
fiétes coniugio.Narh nefariosthuiufmodi coitüs pce- ^c ^ g
N oue11.iq p .latine primum edita.ideo non efi in Scrirnnis corrigi,non praemiis com petiti honorari. Q uod fi _ contra'.
geri an a editione.
paretes iam decefferunt qui huiufinodi fceleri confen- c . ¿e incef.
DE R A P T I S
m v l i e r i b v s
ferunf.fubftantia raptoris, neenó & aüorü qui faci no- nup.&i.c.
Q V AE
raptoribus nubunt.
ris fuerint participes,fifei iuribus vindicetur.Quam inM u h er ra p ta fu b fla n t:a m r a p to r is lu c ra tu r ¿ ¡ f i im p ferk ra p to ri: q u o
terpretationem , non in futuris tantummodo cafibus ij^ td n te r
t o f i . a d fu o s p a ren tes d eu o lu itu r.Jita U m a tr im o n io n o n ccn fen fe rin t: a lia s
verum in praeteritis* etiam valere fancimus-.tanquam fi ti.& y x » .
a fifcu m d ebet p eru e n ireJ u s obtin en tibu s i n ca fib u s fu t u r is a c etia m p rd fioftra lex ab initio cum interpretatione tali promul­
ten tis .B a r to lu s.
gata fuiifet a nobis, pater charifsiifte¡atque amantifsiImoerator luftm unus A u gu .A reob in d o ^ lorio fif.prátoriorum p ra e fto , exprzfe& o alma» v rb is,& extnagiftro militum.
m e. Qua: igitur per hanc legem noftra ftatuit aeterni¿A nadie- N o­
ta quód haeretici ex coromuD icandi funt, v t
de fum- tn .l.
i j .^ q u ia v e r o - & •§ •>
T J T E L E S
XII.
^uscred’musve"
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
5C3
Authenticorum C o llatio nona
5 0 4
D E
COLLUTOtas, tua celfitudo effeftui man- A fecuritates particulares aut plenarias omnibus ab iis
ribuSy&- aiiis capitulis.
qui fifcalia fulcipiunt,fieri definimus,manifeftantes &
cipari, obferuarfque praecipiat.
a
Vsccunque.Iuge.Cci
folidorum qualitaté,& fpecierum,necnó & íugorú, fi­
t i t v l v s x i i i i .
licet boum. A e ue villarum,fiue centuriarum ,* nominapoffeisionum
K e u t l l. iz 8. de publicis tributis.
curfius.
pro quibus functiones fulcipiunr. Si vero fecundum
D E
C O L L A T O R 1B V S ,
b In unoquoque.fecun­
& aliis capitulis.
praedictum modum defufcepta fiue fecuritates non fedum confuetudinem e nim fu nt menfurae: v t
piftofttiones & denxnciationcs coUatiocerinr.iubemus eos & pcenam decé librarum auri exi­
ff. de contrahen. em p.l. 1tum ptT fingulas provincias & ciuitates
g i , * tormentis iubdbfimiliter iudicem prouincia» de­
im peratores-Accur.
eoEatoribusfieri debent temporibus boc concem librarum auri exigi pcenam, sii de hoc interpellaC
Octobrem. innuit Jlitutione pofttis, exemplariis petentibusfcltus’nóiudicauerit,* compulerit defufcepta fiue fecu­
qu o d in O iio b r i §c in
uentibusdat^&defufceptofecuritatepraSeptembri aptabatur ad ftita : iudicibus ac etiam exeeutoribus con­
ritates fecundum quem definiuimus ordinem fcribi.
preftationem tributorú.
tra facientibus pcena imminente . ItemiHi
H o c autem iubemus obferuari, fi quis forian collato­
Accurfius.
cui fuperindicla pojffio esi, fifenfertt fe
rum dubitat de poffefsione pro qua fifcalia exiguntur,
d Si -vero fecundum, fic grauatum,permittitur licentia appellandi.
aut pro qua fifcalium quantitate: omnibus modis fifca­
C .d e apo.pub.l.j. A c c .
Eartolus.
e Difpof.tienes . in pro­
lium defcriptionüh cuftodes cogi a prouincia; iudice,
Im perator Iuftifiianus A u gu ft.P e­
vincias. fa.s. vt lit.iur.§.
aut illo n egligéte, á locorum fanftifsimo epifeopo eas
tr o gioriofiis-facrorum praetoriorum
& h oc. & .C .d e fac. pa.
B
p roferre,* fifcalium oftédere quantitatem ,* feruitute
praefefto.
& tem p l.l.p en . in fi.A c .
publicae deferiptionis exigi poffefforem. E t in hoc
Vaecunque
a
d
v
ti£ Defufcepta.1. feriptura
de fufceptis: vt.s.de má.
litatem noftrorum
quoque 1 adiuuarenoftros collatores perfpeximus,vt
prine.?, coges, colla.iij.
collatorum perti­
non necefsitas inferatur poíTeíToribüs fub hypothecis
& in fra pro xi.§. _
decimationes nominare in auro collationis,vt non ali­
nent per Iulium &
g E xig i pcenam. s. fc e quam ex hoc ipfi patiantur laefione, 1'ed eos quibus in
per
Auguftum
menfem
vniufnicas.coll.v.
h Fifcalium deferipti 0- euiufqueindiftionis: particula­
vnaquaqs prouincia aut ciuitate periculum fiicaliu ex-num.C.de eden.l.iuftum
aftiontim imminet,fiue iudices fint, fiue curiales, fiue
res difpofitiones collationú fu­
e ft.& .C . de fide inftruex;>ftores,aut canonicarij,aut alij quidam : proprio pe­
turae indiftionis in foro vniufLillatae.
cuiufque dicecefis gloriofifsi-riculo * fufeipere pecunias,& tranfmittere, & expen­
i E t in boc quoque, fu­
pra de e cc le . titu.§. fi
dere in quibus deputatae funt vtilitatibus. E t hoc cu­
morum noftrorum prarfeftorú
quis auté in fua. & .j. de
fub conféftione monumétorú
ftodiri k iubemus, canonicarium talé in prouincia defan.epif.§. fi quis rapue­
manifeftari: declarantes quantii
ftinari, qui pofsit periculo ordinantium eum exigere
rit .& C .d e fufce.l.iuxta.
vnicuique prouinciae fiue ciui­
fifcalia tributa,* per nullam occafionem impulforem
&.l.exa<Siones.
k E t boc cuftodiri . id
tati pro vn oqu oq ueiu go, a aut
poft eum tn itti,* dSnum fubicftis inferri impulfionis;
eft con feruari.C . de o villis,aut centu riis,aut alio quo­ £ & ipfum vocabulum decaetero perimimus.Si vero n6
m ni agro d efer.l.locolibet, tam in ipecie, quam in au­
opportunus inueniatur canonicariusaió impulibr mit­
rum.
tatur,fed illo rem oto alter dirigatur canonicarius. Ipfa
1 E t fecundum leges.~s.de ro , fifcalium caula imminet;
indicantes quoqtie fpecierum
quoque canonicarium contentum efle iubemus depu­
iudfiin fi.A cc.
Tsr E n t h e cis , de quibus
aeftimationem fecundum men­
tatis confuetudinibus, * nullam iubieftis inferre laehabes exepla.ff. de penu
furam in vnoquoque b io co tefioné. Sin autéaliquando contigerit fuperindiftionem
leg a .& de fup.leg.
cuiuílibet poiTefsionisconferuaeautcontributariaefieH j? Kabtatem.Si fie CÓ- nenté, & quicquid ex his in ar­
cam inferri,aut in vnaquaq; da­
ri:eX illo tépore iubemus fuperindiftumfufcipiétemj
feribuntur bo n a ab eo
cui fu cccdit fifcus^
ri aut expédioportet.Sic igitur
exigi pro eo fifcalia,ex quo tradita eft ei fuperindifta
cópofitas tales difpofitionesjppoflefsio. Non aliter auiéfuperindiftú fieri,nifi ex re­
uinciarum iudicibus m ox deftinari in principiis vniulferipto de hoc examinatio fiat apud prouincia iudicé,
\H inc coi- cuiufque in d iftio n is,! & per eos proponi in ciuitati& fententia eius procedat definiens eum qui debet fuUgttUlcia- bus fub eis conftitutis intra Septébrem au tO fto brem '
perindiftum fufcipcre.Si quis autem putauerirfe laedi,
tus hb.%. menfes,fed & volumus exéplaria eorum ex foro g lo liceat ei proUocare:vt in foro gloriofifsimorum praefe­
^ r f i e ñ ü s riofifsimorum praefeftorú fine dilatione darirvt collactorum appellatio examinetur, & fecúdum leges1 ter­
Sspibnbus tores cognofcant quemadmodum debent collationes
minum fufcipiat.Si vero aliquando cotigerit dominú
'yj¡.aqvaque inferre. Si vero ante infinuationé in alios titulos praecuiufcunque poflfefsionis aur non apparere, aut ad fiindiclione tter
e r eeos
o s qUi
qui continentur particulari difpofitione anni, D fcalium folútioné n o n fu ffic e re ,v te x h o c fuperinditeipere: que cojjatores
fifcalia—exoluant,aut
in prouincia
expédant:
— 11----— nn-.i:.
1— - — :*--------:— :-----J
ftionis necefsitas fufcipiaturiiubemus hanc repete tra­
^LirguitTie- iubemus eis in eiufdé indiftionis collationes hoc redi iis qui conferuaaut contributaria praedia p ofid en t,
da ub. de t i putarfivt nullum ipfi patiantur damnum.Si vero fecun
cum omnibus qui in ea inueniuntur agricolis,* pecu­
fonbus ,
dum d á nobis definitum tépus non dirigantur huiufliis eorum ,& enthecis,m& fruftibus, * animalibus,*
modi particulares difpofitiones:e qui quidem per temomni aljo inftrumento ib i inuéto. Si vero aut perfona
‘j Q u 'o ñ o - Pus gubernant noftrum praetorium,triginti librarúauquae debeat ea fecundú legé fufeipere, nó inueniatur,
bris.
ri pcenam perfoluant: vniufcuiufque vero prouinciae
aut alio quócúque m odo differri iuperindiftum conticótraftae quinque & viginti librarum auri poenam exigerittiubemus gefta confici apud prouincia iudice, figantur.Si autem iudex miffus eafdem particulares difgnificatia & qualitatem n& ftatum eius poffefsionis, &
politiones in prouinciis non propofuerit, decé libra­
omnia in eainuerjta,vtficeam curiales aut exaftores
rum auri peenadánabitur, & fpoliationé cinguli fuftiaut officiales fufeipiant: & fi poftea inueniatur qui de­
nebit:eius quoque officium quinque libras auri exige­
beat eam fecúdum leges fufcipere,nó aliter fieri,nifi vt
tur.Iubemus vero fpecierum quidem illationem m ox
quod per occafioné exaftorum,aut curialium,aut indi­
ex principiis vniufcuiufque indiftionis incipere: ar­
cum,aut officialiú eius peius aut minus faftú e ft, ei qui
genti veróillationistitulú fecúdum definita tempora.
fufcipit,rcftituatur. H o c quoque iubemus, vt pro pe­
Profifcalibus autem collationibus defufcepta * fiue
cuniis autfpeciebus in prouinciis expenfis non exiga­
tur,
Et
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
D e collatoribus & c 1 IÜ.XI
l)i5 0 6
tur collatores ea quae dicuntur A
C I V I T A T V M v eron oftr£ reip ub lic:e& h a­
cano.lar. pertotum-& tranfíniíforia:pro iis autem quae bitantium eas perfedéprófpicientes, iubemus nullam
C .de exe.& exac.Lj.lib*
tranímitcuntur,nÓ amplius prgomnino eife licentiam fifcalium exactoribus commu­
jij.Accurfius.beri horú quae ex initio in vnanicare pecuniis quae operibus & frumentis duitatum,
b Impofnas. N o t. pro
fententiaPia.Ttdiiim» quaq; prouincia deputata funti
& aquaedudibus, aut aliis quibuilibet folennitatibus
C.de p rocura.l.j.
C ^ if. I I .
áut falariis deputatae funtraut retinere aliquid ex iis,aut
c DenommJo inferrc.C.
Extentares m prouincias mifii,exoclioad proprium lucrum redigererfed fine aliqua dilationi
quandofif.vel pri J.pe. nes inchoare non debent, mfiprius carapro- aut imminutione has praebere, vt proficiant ab initio
Accurfius.
uinciaprafide mandatum tnfinuauerint: hoc
in quibus deputari funt opéribus : fed neque poiTel¿ Exigentium . iupra
Co- m priuatis negotiisferuando: gjf/ execu¿e man.prin.§-fina. & .s.
fores aut habitatores ciuitatum praefurrire quolibet
tores & exañores nudam incalfis priuatis
vt omnes obe.iudi.pro*
exacutionem committere debent. Item debi­
m pdo auferre aliquid ex ipfis pecuniis, autnoftiine
tor debitoris tributan; in ¡fubfidiü debiti -ve­
deferiptionum ; aut pro fportulis dare aliquid ex his
e Exigére eos. C . de eritateprobata cenueniendus efi: & exacloaut expendere. Si quis autem dare autaccipere ex his
pifco.audi.l.iubemus.
rumexcufatio ex ee quod in locojacrofejif Denominant eos . facit deant, admitti non debet aduerfus eos a qui­
praefumpferit: iubemus eum de fuo in duplici quam
ff.de deere.ab ord i.faJ .
busfe la f es effe dicunt. Item exañores tufiis
titate hoc ciuitati reddere . Sed neque prouinciarum
quod eft.&.ff. d em u .& ponderibus O - menfuris -vti debent.Ban.
g iudices, aut eorutii officia j aut alium quemlibet om ­
h o n o . r v t gradatim. &
E O S autem quiain prouin­
nino participium habere aliquod ad praedidas pe­
C .d efu fce .& arca .l. c icias p ro quibufcunque publicis
cunias, aut eorum difpenfationi femetipfum m ifceáftores.
exadionibus diriguntur,nó ali­
re : fed ciuitatis fandiffimum epifeopum & prima­
ter inchoare exadionem , nifi prius prouinciali iudi­
tes, necñon & eiüs polfeifores conftituere quidem
cio infinuauerint impolitasb fibi de hoc iuffiones: v t
patrem ciuitatis, & frumentarios, & aliós huiufmo­
exoluentes fifcalia tributa , nulli pro his periculo aut
di difpenfatores . Singulis autem annis impletis iandamno fubiiciantur: hoc ipfo & fuper priuatis nego­
diffim um epifeopum cum quinque primatibus ci­
tiis obféruando .H o c quoque iubemus eis quibus fiuitatis rationes exigere eos * qui ab ipfis ordinati
fcalium exadio iniungitur,nullam priuatarum caufarú
fu n t: & fi quid ex talibus ratiociniis apparuerit de­
executioné com m itti: fed & fi quid eis tale iniúgatur,
bitum, autremanfiife : exigi huiufmodi diípeníátonullo modo prariumere eos hoc ageré : ne occafione
res periculo eos conftituentium: & vtilitatibus qui­
publicarum fuddionum noftri fub iedi laedantur . Si
bus depütata funt, referuari. Si quis aütem ex praedi­
autem aliquis pro veritate publica debes tributa,dicat
ctis difpenfatoribus inefficax inueniaturrrepente hunc
exeeutori eífe fibi aliüm debitorem:non licere exeeu­
remoueri iubemus, aliumque pro eo a iandiffim o ci­
tori moleftiam aliqua denominato inferre c, nifi prius
uitatis epifeopo, & reliquis poffefíbribus (ficut praedebitor probetur nullo omnino m odo poife publica ^ did um eft)ordinari:fcietibus iis qui denominant eos,f
tributa perfoluere . H o c tamen prius requiri apud iu­
quia fi qüod damnú ciuitati contigerit,ex propriis fubdicem prouinciae,fi pro veritate debitor eft is qui de­
ftantiis hoc m edebuntur. N ulli vero liceat eorum
nominatus e f t : & ita fiat ex ad io. in vtroqiie vero ca­
qui in officio funt gloriofiffimorum praefedorum,aut
fu fi quis aut exequi aut exigere citra ea qua: á nobis
in alio officio aut in fchola conftitutorum, talia ratio­
difpofita funt, praefumpferit: & cingulo nudabitur,- &
cinia cómitti, neq; ex praecepto cuiufdá adminiftratoconfifcabitur,& exilio tradetur.Qu,i autem iniunxerit
ris,aut alterius iudicis fcriptis:nec fi pragmaticam , aut
aut praeceperit iudex,decé librarum auri exigatur poe­
aliam fandionem , aútíacrü commonitorium aedpiat
nam,& officium eius qiiinque librarum auri fubiaceat
praecipiens ei aliquid tale. Sed fi quid fiat huiufmodi,pcense.Nulli vero penitus liceat publica tributa exigélicentiám habere vniufcuiufque ciuitatis fandiffimum
tium, d neque cenfualibus, aut rationum feriptoribus,
epifcopu,& eius primates,non reípódere pro memo­
aut aliis quibufdam publice miniftrantibus , excufaratis capitulis talibus perfonisrreferre autem ad nos: vt
tione vti,quód in (acto loco refideant, contra eos qui
hoeagnofcentes, & illatum ciuitatibus damnum ex
dicunt fae laefos ab eis in fifcalium exadione. Nullus
eorüm fubftantia reftitui iubeamus, & competentem
autem penitus moleftetur pro tributis terrarum quas
vindidaih talibus inferamus. Superhoc iubemus,ferinon pofsidet,fed etiam fi contingat agricultores alicui
niarios operum fubpraefedo facrorum praetoriorum
competétesautadfcriptitios propriam habere poifcficonftitutos , nullum participium ad talia ratiocinia
fioné,illos moleftiam fuftinere,niii forte propria volutate tali fundione fefecit obnoxium .Éos autéqüi pu- D ° mnin° baberre: * 3Can» bus ° 1mnibJUS P e r 'V f eis fiue
generaliter, fiue fpecialiter aliquid tale pridem con blica tributa exigunt,Luftis ponderibus & menfuris vti
eeffum eftj aut poftea impetretur, pro prsedidisenim
praccipimus:vt neque in hoc noftros tributarios laedat»
caufis rationes nulli cóm itti volumus,nifi nos prodeiSi autem collatores putant grauari fe fiue in menfuris,
fe ciuitatibus exiftimantes, virum opinionis bonae , &
fiue in ponderibus: habeant licétiamfpecierum quidé
dignitate ornatum elegerim us,qui debeat anobis in
méfuras & pódera a gloriofiffimis praefedisiauriveró
fcriptura diuinam iuifionem percipere continentem
& argéti & reliquorú metallorú pódera á gloriofiffimo
noftfam piam fubfcriptionem, & illius nomen & diper tépora comité facrarú largitionum accipere;& has
gnitaté,& caufas & tempora quorum ei ratiocinia coméfuras & pondera in fandiffima vniufcuiufq; ciuita­
m ittim us. E os autem qui a talibus perfonis rationes
tis ecclefia ferúari,vt fécündum ea & grauamé collatoexiguntur, omnem habere tutelam iubemus,-aliquam
rü,& fifcalium illatro,& militares & alise expenfae fiant.
quaeftionem nullatenus fuftinentes.
j
E c ¡ ¡tutem qui- C . d c
c a v . III.
Exaclor pecuniam tributariamfine dilatione
fine deminutione
fT*b*re debet: jKiüa etiam ptjpjjonbua & habitatoribus deminutionefa S-' fingulis amus epifeopus cum quinqueprimatibus rationem exigere
atoet exaltorumpericulo. Item omnibus efi ademfta licentia lociferuatons mittendi.Bar.olus.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Cjifi. II II .
Lociferuatores regulariterprohibentur. f adit f i iudex ex üfia caufa
ad prouinciam-venire impedi atuntune enim -vicarium mittere potefi.ltem
fallit cum ex principis mandato ad aliam 'mittitur-regionem.Bartolus^
A D haec fancimus in nullo noftrae reipublicae loco
Authenticorum Collatio nona.
507
508
eundem epiicopum & iudicem A ampliores violentiae inferantur prouincialibus. Si quis
a Dam us.ain^ubd prae­
autem iudicum hoc nó euftodierit: cognoícat non lolatus ex ip fi eleicione
e ffe , & loci feruatorem glorioaliquod ius h a b e t:n e c
lum fe commiflb fibi cingulo ípoliádú, fed dece bbrafifsimorú praefectorum,aut mapoftea eligentes motare
rú auri peená exoluere,eo quod prgfiimpferit talé cau­
giftrorum
militaris
cinguli:
fed
confiliuin poflunt.eitra
fam affumere:poft tormenta vero & confifcationé fubnec
aliquam
exactionem
fifca­
deelec.caufam quae in­
ftantiae in exilium redigendú & relegandum. A d hoc
lium tributorum agentem , loci
ter. Item cótra fúprá de
m au.princ.§.eos autem,
iubemuscprouinciarum iudices,& officia eorú,liquan­
feruatorem effe gloriofifsimo^
c o i.iij. & . s- de admi. §.
do de ciuitate ad ciuitatem ¿ veniút,neque angariis,ñe­
rum praefectorú, aut magiftroillu d.co l.yij. c ótra.Sol.
que deferiptionibus, aut aliis expenfis collatores grarum
m
ilitum
.Et
fimpliciter
di­
v t ib i. Item . ff. de oftic.
uare-.fed ex deputatis fibi de fifco annonis expenfes fe­
cendum eft nullum in prouin­
proco n.l.iiij. §¡fin.contra.Sol.hic nouum .
ciis fieri loci feruatorem praefe­
cere. Super hoc fencimus e prouinciarum iudices om­
b Latrocinia. C . de enibus modis poft depolitionem cinguli quinquaginta
ctorum, nifi per noftra iufsioné
pife. & cler. 1. fi quis in
dies in prouinciis commorari, & cofiuentiones aliquas
in
expeditionibus
v
b
i
vtilitas
hoc.& .ff.d e ó ffi.p rsfiJ .
exigit loci feruatorem mitti econtra fe mouentibus refpondere. Si vero contigerit
congruit.
C
hac tabemus, s. de
iufdem praefecturae, qui debeat
aliquem ex eis ante cóplctos quinquaginta dies defereinan.princ.§. illud. & .s.
prouidere militaribus expenfis. . j re prouinciam:iubemus omnes ab eo daínnú aliquod
vtiu d i.fine quoquo fuff.
Si quid autem extra hoc delin­
paffos fimul ingredi apud fenftifsimuni metropoleos
§.ilIud.coI.ij.& .ff.de ofquatur & committatur: qui qui­
epifeopum eiufde prouincis:& fub geftis monumen­
fic.procon.1. obferuare.
dem loci feruatorem fuú fecit,
torum vnúquenque tangentem fanfta euangelia^palam
. in prin.
d
ciuitatem. aut de
triginta librarum auri pcenam
facere illata difpendia:f & ex illius fubftantia cotra qué
m unicipio ad munici­
exigetur,reftituturus omne dátalia fafta fuftt monumenta, omne damnum laefis refti­
pium.
num
quod
per
eum
qui
ab
eo
tui prouidetia & periculoper tempus prxfeftorü eiuf­
e
Sufer hoe fancimus.
direftus e ft, aliquis pertulerit,
dem prouinciasffcietibus quia íi hoc cóplere neglexe­
C . v t omnes tam ciu il.
quám m i.& .s.vt iudi. fi­
qui vero fieri praefumpferit:pro
rint,ipfi de propriis facultatibus omnia damna lasfis re­
ne quoquo fuff.§.necefprio' cingulo & dignitate & mi­
ftituere compellentur, s Si quis auté ex iudicibus pro­
fitatem .&.s. de admi. §.
litia priuabitur , & decem libra­
uinciarum aut euocetur ad aliam adminiftrationem,aut
j.c o l.ij.
ópus ad alia prouinciam ei credaturtiubemus eúiegif Diffendia. fá.C.quafl— rum auri pcena multabitur. A d
haec prohibemus & in prouin­
do & q u i. quarta pars
timo procuratore conftituto conuentiones pro dánis
debe.l.ij. & .C . de curfu
ciis exiftentes iudices ciuiles &
proponentibus refpondere.quod nili fecerit,fencimus
pu.l.non patimur,
militares, in ciuitatibus aut camonumenta apud fanctifsimú epifeopú (ficut fuperius
g Com pelletur.C .de bo'.
ftris
loci
feruatores
in
comifsis
diñüm eft)agi,& pro dánis illatis eis iurantibus feeunqu$ liber J.cum n on fofibi q u in á is fecere, ex quo v i­ „ dum geftorú virtutem omne damnú reddhpromdeda
lum .§. v b i autem. & . C .
de iudici.l.properandú.
delicet in prouincia accefferint, " fimiliter & periculo per tempus prgfeftorum vniufcu­
§.fin autem.
& in quantú in ea adminiftrant:
iufque prouincig traftatorú.Om nes autem pecuniarias
h windicari.v t.s.vt nui.
quinque
auri librarú poena im­
pcenas q us prsfenti lege continentur,a comite per teiüd. § .fi quis v ero .col.
minete tam fecienti loci ferua­
pus priuatarum rerú exigi eos qui prsfenté legem non
ix .A c c u r.
D E
S U N C T ÍS fimis epifcopis C c .
E t hoc dicitur.'jao. yfifi
ad.§.clericos.
i
Reuerédifsim is. hoc
dicitur .).?«.§. clericos. yfq;
ad.§.iub;nnts.
k
M o n a c h is. hoc dici­
tur.'i. eo. tuhemtes. yfaue a i
ji.conjhtutionit.
torem iudicis,quam fieri praefumenti. Antequam vero in pro­
uinciis veniant iudices, damus a
eis licentiam vices agentes íüos
inftitu ere,qui debeat omnia v£.r .
r
...
tamen nouifsimum fupplicium,
aut membri incifionem. Sed fi
_±_Jpofuimus. v t fupra q U¡s ex judicibus fecúdú iufsioné noftra in alia regione mitta­
tur,liceat ei per fimile modú loci feruatoré fuú facere.
1 y ~ s.E gu hzm a tw nc.D if-
C lA fV T
V.
Omnes iudices per fe requirere debent delinquentes
non per latro numinfecutores, poena centra facientibusimminente-.Cr iudices debent
per preuincfamprcjicifci.ecrum adminiftratione finita quinquaginta die­
bus debent in prouincia permanere, nifi e x principa lu fione ad aliam yocentur.alias Ufo facramentopraftito, omne damnum Jecundum quod iuratserint,praftare deb ent: Cr pcena pecuniariafifco applicari debent.Bar.
I V B E M V S autem omnes iudices tam militares
quám ciuiles per fe requirere eos qui latrocinia, b aut
violentias, aut rapinas rerum , aut fem inarum , aut alia
quaelibet in prouinciis illicita committunt, & iupplicia
eis legitima inferre, neque pro his caufis accipere ali­
quid confuctudinis nom ine: v t omnes vndique noftri
collatores illaefi feruentur.non enim permittimus cui­
libet maiori aut minori militari indici,aut latronum iniecutores, aut violentiarum inhibitores, aüt tribunos
pro talibus caufis in prouinciis ordinare, aut qui de­
beant aliquos examinare: vt non per tales occafioncs
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
feruant,&-noftro fifco vindicari h fencimus:qui nifi eas
vindicauerit, ipfe eum adminiftráte fibi fchoia ex pro­
pria facultate huiufinodi quantitatem foluere cogatur.
Q u s igitur per praefentem legem noftram felutarem,
in perpetuú valituram,pro vtilitate & ftatu noftrorum
collatorum difpofuimusjtua gloria inuiolata & immo­
ta per omnia feruare feftinet, & ad omnium notitiam
peruenire faciat: ediftis quidem iii hac regia ciuitate
iolenniter propofitis: praeceptis autem ad clarifsimos
prouinciarum iudices direftis jVt per eos omnibus col­
latoribus manifeftafiant.Dat.Id.Iun. D om i.Iuft. P P*
A ug.* Bafil. V .C .C o n f.
[)
T 1 T V" L V S X X .
Noucll.n^ .D eecclefiafiicis diuerfis capitulis.
DE
SA N C TIS SIM IS
EPISCOPIS,
ET
deo amabilibus & reuerendifsim isiclericisi& monachis.^
Epifeopi debent eligiforma hic iradita:Cnf i hi ad quos elecliofpeclat
eligere negligantferfex menfes , eleclio deuoluitur adfuperiorem:&•fi ele(hssfientpoft electionem de crimine accufitus^ordinatio dtfferri debet, do­
nec de crimine indicetur. & epifcottts non perpecuniam ,fed metito eligi
iebettpro confuetudine tamen debet dare pecuniam a iureftatutam.ltern ordinatus in epifcopfiáferuili & adferiptitia liberaturfortuna , & apatria <
■
poieftate.Bartolus.
fb '
Im peratorluftinianus A uguft.P etro gloriofifsim o fm agiftro ! c'
facrorum noftrorum officiorum.] t
yetn
E gubernatione, & priuilegiis , aliifque^.^,
diuerfis capitulis ad fanftifsimas eccle- eJifi
lfias& alias venerabiles demos pertlnen-tibus, iam quaedam diipofuimus. l ihpe r L /
fenftilsimis autem epifcopis, & clericis , & monachis y eg .
dudum
pp
, nonJien.col. j.&.s.
n ■
' tit.
• col. ix.& - •dee eccle.
sd e eccle. re. immo. alie,
col-iüj. Accurfius.
__
a
CfnftttutionibuS. Vt. S.
ouomo. o por. epifeo. &
5 d e mona. col. j . & . s.vt
^cleri. ap- proprios epif.
col. vj. & . s- apud quos
oponer. Accurfius.
t Primates, fcilicet ecclefiaftieos,vtarchipref. i * bvteros & archid iacode nos, q u i primates e ccle¿ fiaftici dicu ntu r, vt. s.
te Ve %/ eo.§.fancimus autem rer ^ f r t - uerendifsimos. non lo ?**¿
quitar de laicisiqu.a illi
‘ - ¿ lie non debent e ligere, fed
r S f a a a eledion e debent
confentire: v t in decre.
,5" ‘
Ixij. dift.c. docendus. &
lxiij. dift. c. nullus. & c.
non eft.
c P ropofitis. n o n ta d is.
fic.;.eo.§.nulli.
d Dicentes, d id i primates.Accurlíus.
e. Decretis.ia quibus eli­
gunt illos tres.
f Ros.ele& ores futuros.Accurfius.
g Concubinam, fic eft
in quolibet c le r ic o : v t
)'.eo.§.clericos autem .&
fa. s. quo. oportet epife.
§.hoc de d eo .& .§.fan cimus.
' 'fi Cogttefcunt.cpaeva elefiuri funt in epifeopum:
vt proxi. innuitur. A z o .
& fic inepte mutat ma­
teriam.
i Ceniundam.olira.
k Conftitutiombus.id eft
fcen icam : v t in nouel.
eod-titu.
1 Hanc ejfe. fcilicet fu­
turum eleftuffl.
m -£a»j.ele&um.
n Hoc. s. de e lé fto rib u s , nunc de eligendo
incipit.
o Decretis, quando per
fe eligunt d id i e le fto fes.
p E x trtum.Gc conftrue,
v t ex eledion e triunl
& c .E t fíe n o .qu ó d xxxv.
annos debet habere e pifcopus, ficut & prefb y ter:v t.j.eo .§ .p refb yterum. Item n o . quod
* t*eotitm tres debent eligere: fuf""xtthdia. ficit tamen duos co n Tent ire : vt. C .d e decur.
l.nom inationum .& ideo
tres,& non quatuor, v el
duo : quia naturaliter
homines d ifeord an t: &
in illis cafibus pollet e f ­
fe quód non inueniretur pars m a io r: v t.ff. de
ir b i. 1. item fi vñus. §.
principaliter,
q
O rd in etu r, puta archiépifeopus.
r
O rdinantis, nam de­
poneretur fi talis non
effst.
is &c.
D e fanftifsimis e
Tit. xv.
dudum in diuerfis conftitutio- A cum aliis c duobus clericis aut
monachis elig ere: v t fi laicus
nibus a difpofita,cum cópetentj correctione hac comprehen­
dere lege proípeximus.
i
.
-r-
-
hoc m odo ad epifeopatu eligatu r, non repente epifeopus ordinetur,ü
fed primo clericis rió
In editionibus H aloandrinis du¡£
minus tribus menfibus connuh ic paginet infarciuntur, q u x necin
Scrimgeriana editione, nec iti meis ' m efcn ir,& italán&as regulas
cotidianum ecclefise mimiteriu
m anuferiptis referiuntur. Contius.
ed o ftu s, epifeopus ordinetur.
C j í V . 1. D e ordinatione epifco­
qui enim * t alios debet docere*
porum,
poft ordinationem ab aliis d oS A N C 1 M V S igiturf quo­
f
.
, ,
...
...
cen non debet. Si v ero ( vt eties opus fuerit epifeopum or­
ueriit in quibufdam locis ) non
dinari,clericos & primates b ci­
inueniantur tres periona? ad tauitatis euius futurus eft epifeo­
lem eleftionem opportuna;, lipus ordinari,iilox in tribus per ­
.
r ■ -i
• j
fonis decreta facere jjppoíitis* B c e a t d e c r e t a fa c ie n tib u s in d u a b u s & in v n a f p e r fo r ia d e c r e eis íácroíánftis euangeliis,pe­
tu m f a c e r e : e o s ta m e n o m r ie s
riculo fuarum animarum diceniam diftas á nobis habentes tétes ¿in ipfis decretis, e quia ñe­
n
■
c
N:
. . .
^ fiuneat. olim ecótra
*res rcj iaebak & qu arti
c u r i* d a b a t: vt. s. qn omodo op6r.epif.§. neqj
ex officio.
co.§. fed
J»oc.quidem. A ccu r.
Í . Cum
licet ol,m
Sc
§.igitur.
«
ordmet r. fed ho d ie
hoc corredura eft in iu f f can° n“ -nam hroa eft ¡ f f * f
eligendus m epifcopu, huc.%.c.of~
m fuerit ant/ díacV
^
nus, aut presbyter , aut gi.i.m-rer.
m fubfidium diaconus:
quare
in ^ e*dnift,in: xl-c- non f ot“ tU
v i t i . fed poftulan p o - extra, de eteft; vt di.ixj.ofius. Sed U&. & ca.
hodie fubdiáconus fine quauis.cum
poftulatione ipfo iure e- f o .f i . arca
tig iturv.»v t,extrA
a de téP- > • extra di
or.ca.a multis. Accu r.
at.& qua-
que propter aliquam donatio­
ítationes.'Si vero qui debent e- ¿ ^
nim. ridiculum ¡«.ybidicipifcoprim eligere,citius ipfa dé- eft ?nim eos velle d oce- tur tgnominem , neque propter aliquam
ereta intra fex' menfes non ia- re, qui nondum difeere niefi.m ejfi
prom ifsionem , aut amicitiam*
ciant:tuncpericiilo proprise a- didicerunt*vt ait T u i - epijcopo,fi
aut aliam quamlibet caulamtled
riima:, ille quem com petitz or- llus-di hic.; ^ ad.hoCi
fcientes eos f recise & cath o lici
-fi
Kde e d e n .l.li quis c x .S i cere debets
fidei, & honeftse efle vitse*& li­
diñare epifeopum,ordinet,om- prohibet. &. C. de epif.
ilibus aliis quse diximus obfer- & cler.l. cum clericis. §. aliu edociteras nofíe,hos elegerút:& quiá
iiandis; Si quis auté citra m e- ipfe vero . & . s. c o n ft it .,vneque vxorem ,neque filios ali­
inoratam obferuatione epileo- Su® dl§- ih i ,e u m n anqui eorum habent, neque con­
cubinam s aut filios naturales
pus ordinetur,1 iubemus hunc ^ l l í d f a d u h l í f o r i
omnibus modis epifeopatu d e- §.index.
cognolcunt K eos habuifle, aut
pelli.Sed etiam illutii qui prae- y vna. vnus ergo pro
habereffed & fi prius v xoré ali­
•
ter
h oc praefurripférit ordinare, omnibus eligit : v t. ff.
quis ex eis habuit,iplam & vna,
& prim am , & neque vidua,ne­ C fegregari vn o anno á facro mi- ' f ° * T f ? *
-n. - o
• /- , r t §.J.& .s. de q u s fto . §. t.
que viro coniünftam , ! neque
iu ften o ,& omnem eius fubfta- &Jarg.c . col imuni/ ¿
legibus aut facris conftitutionitiam quse quolibet tempore aut Icg. k fi duobus. & arg.
m odo in eius dominium dedu- ft-de iu di.l. nonnunquá.
buskinterd iftam :fed & quód
fta eft,propter culpa qua'm fe- Accurfius.
neque curialem aut officialem
cit,dominio ecclefie cuius epi- 2 Com^ ' id e.ftiscui
hunc efle1 cognofcunt.-aut fi cu­
r
n .
t
congruit.elt aute ís'qui
riali vel officiali lubiacet fortu­
feopus eft,vindicari.
prefft epifeopo, atehina?,fciunt eum m in monafterio
C .A T . 11 . D e accpfatoribus
epifeopus,vel iimilisifed
Epifcoporum.
hodie vfque ad tres ménó minus quindecim annis moS I quis autem eleftu ad or- fes-extrf de eiec-c- cum
nafticam conuerfationem implefle.H oc a quoque decretis °
dinationem epifeopatus accu- a°
puta quia
oportet inferi, quia non minus
láucrit in qualibet cauia quae per (uHi*agiu efi electus:
quam trigintaquinq; aetatis an­
pofsit fecúdum leges aüt cano- vt.j'.§.pr* omuibus.
nes eius impedire ordinationi, b s,ue etiam deficiente.i i
nos habet is qui eligitur ab eis
qui cognofcut perfonam: vt eX
differatur huiufmodi ordina- eft diftei‘ente vfS"e ad
.
.
tresnienfes:nam mterim
trium Pperfonarum pro quibus
tid:& prius contra eum propo- nuila f aeienda eft exatalia decreta fafta fiint, melior £ fitam eaufairi* fiue praefente ac- m inatio, cum accufator
ordinetur q eleftione & pericu­
Cüíatore * * ab eo propofitani d cfiftit : vt in nouellis e.
lo ordinantis. * curialem veró
caufam exequente, fiue etiá de- tltu-& ta-ad‘ ^
s;
vel officialem ,! qui ficut diftfl
ficientebper tres menfes! fuam f q^°aumnP° ¿
fc W ,» »
eft, quindecim annis in mona­
accufationem implere: diligen- m en.& ri.fi vero .
h octex.i.c.
fterio conuerlatus e f t ,& adetes examinari ab illo a qrio fu- c Examinationem; fc i- quonia Ne­
pifeopatú prouocatus, liberum
turus erat epifeopus ordinari :& *icet accufationis quse qu¿nter.$.fi
efle propria fortuna: ita tamen,
fi quidem obnoxium eum accu infe ,rtur ePlfc0'Pa eJi‘
al' ter‘.
r * .
.
,
een d o.
mno.Juper
v t liberatus a curia, quarta par­
lator inuenerit,prohibeatur or- | Superiusd i ñ a i ^ U . ™;b o,m f*
te fuse fubftantia? fibi retineat:f
dinatio. Si vero obnoxius non fi quis autem, circa fin. cris canonireliquis eius rebus fecúdum no­
oftendatur, ordinatio qüidem
bus.ame fi.
ftram legem curise & fifco vin­
nori im pediatur: accufator autem, fiue non probaue- yf f sd m
dicandis. Damus autem licen­
r it , fiue etiam fugit propofitam á fe accufationem, á T lv u r!*.
tiam decreta facientibus,fi qui­
prouincia in qua habitat, abiiciatur . Si quis autem menfes. ex~
piam laicorum prseter curialem
ante examinationem c accufatum ordinauerit, ordilit’
& officialem,dignum memora­
natus quidem á facerdotio repellatur : qui v e ró ta - noncem<'
ta electione eife putent -.hunc
lem ordinare feftinauerit, fuperius diftse ¿ fubiaceat
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
5ii
a ^tut aliarum. datarii
fiue ab o rd in ato , fiue ab
alio: argu.ff. dc calom-l.
gen eraliter.& fa .C .eo d .
l.fi quenquam .& .s.qtiom o .o por.ep if.§.fed ne­
que. & . § . & h a n c . Sed
quid fi ignorauerit eleftus ? R e lp o n d . debet
cum f c i t , renunciare in
manu confecrantis : &
tunc ipfe eum poteft reeligere: v t .j.q .v .c . p r a fentium.
b rclfideiufferum. N o .
Promittere par delictum,dedilTe &
O'dare^in prom ififle : v t hic, & .s .
deliciis a - quom odo o por.epifc.§.
quiualeitt. fed'O eque.&.§. & b ác.&
C .a d leg.Fal.l.fin. A c c .
c S e i oblatio, quod fi
ita dixit palam , offero
v t eligar in epifeopum:
licitum eft ei, fecundú
I o . v t. ff. de p o lii. l.j.§ .
non fem per.& .ff. de ó ffic. p r a to . 1. Barbarius.
A ccu rfiu s.
aConcor.c. d Proconfuetudinibus. *
p . de cofue. fcilicet quia fic eft c o n extra.
fuetudo", & b o n a v t iri
aliquo feruetü r.vt fubii c it . fecus fi eflet mala,
nam non ideo praftarétur, cp eflet confuetudo:
v t.s .v tn u lli jud. in pri­
m a c o l l a .i b i , male eft
&c.quae eft c o n tra .A c curfius.
e %em*. id eft papam
R om anum : vt iri n o u el.eod . titu. & ifte v e ­
r e dat Rom anis ,fe d n 6
fecundum formam hu­
ius titu.
f Theopoleos. id eft A n ­
tio c h ia.
g Pro imhronifticis.id eft
pro cathedratico , v t in
no uellis eo.titu .
B Permittimus. fic alias
p ro v ili caufa non p ra flantur fp o r tu la : v t fu­
p ra de iu d ic .f.n e auté.
in fine.
i Presbyter. qui archipresby ter dicitur,ab archos,quod eft princeps,
quafi m aior in ter alios
p resbyteros,
i
D antis.ilih donatis.
Accurfius.
1 Citra p radieiam. qu od
quindecim antiis fteterint in m onafterio:vt di
xi.'s'.e.§. fed neque. & .§.
curialero.A cc.
m Dijptfuimui.vt fupra
de eccle. titn.§. interdi­
cim us.
n í«*¿.vt.s.conftí. qua
d ig. §. il Iud.c0ll3.vj.
O P r esb y tero s, v el prefbyteris.
p Diaconos. v el diaconis.Accurfius.
q Subdtaconos.vc1 fubdiaconis.A ccur.
r Cognationis.vel agna­
tionis : cum hodie non
Authenticorum C ollatio nona.
pcens, tam annali prohibitioni A bras dari, ipfa folum m odo prsberi q u s confuetudo
facri minifterij, quam etiam v t
rccog n o fcit: plus autem ab hac quantitate nihil fu­
pra viginti auri libras praeberi, metropolitas autern a
omnes eius res ecclefis vindi­
propria fy n o d o , aut a beatifsimis patriarchis ordina­
cen tur. P r s omnibus illud ferto s , & alios omnes epifcopos qui autá patriarchis
uari fancimus,vt nullus per fuf­
aut a metropolitis ordinantur, dare pro inthroDiftj_
fragium auri, aut aliarum 1rerü,
cis quidem folidos centum: notariis autem ordinan­
epifeopus ordinetur. Si quid au
tis , & aliis miniftrantibus e i, & folenniter accipien­
té tale com itiatur: ipfi fem etiptibus , folidos trecentos, S ivero ecclefis reditus mi­
fos,& dantes, & accipientes, Sc
nus quidem quam triginta auri libras per annum red­
mediatores eorum,fecundú fadant,non minus autem d ecem : dari pro inthronifticras feripturas & fanftas regu­
cis folidos ducentos. S iv ero minus quidem quam
las danationi fubiiciunt:& pro­
d ecem , non minus autem quinque auri libras cedé­
pterea qui dat, & qui accipit, &
i s reditus efle con tigerit: pro inthronifticis quidem
mediator eius faftus, facerdotij
dari folidos quinquaginta : omnibus autem aliis ex
aut cleri honore remoneatur:
confuetudine percipientibus,folidos ducentos.Si auquod autem pro hae caüía da
tum eft, ecclefis illi vindicetur B tem minus quam quinque, non minus autem duas aucuius voluit facerdotium com ri libras ecclefis reditus h abeat, pro inthronifticis
folidos decem & o fto : omnibus autem aliis ex con­
parare. Siverólaicus forte pró
hac caufa aliquid accipiat, aut
fuetudine percipientibus, folidos vigintiquatuor. Si
mediator rerum faftus eft-.datas
autem minus tres , non aútem minus quam duas auri
fes in duplum eum exigi iube­
libras quantitas redituum ecclefis comperiatur, dare
m us,ecclefis vindicandas.Non
pro inthronifticis quidem folidos duodecim , pro o folum auté q u s fecundum húe
m n i v e ro alia confuetudine folidos fex. Et ifcopum
modum dantur, vindicari p rsenim ecclefis minus duas auri libras reditus haben­
cipimusjfed etiam omnem cau­
tem , neque pro inthronifticis, neque pro alra quali­
tionem pró hocquolibet m o­
bet confuetudine dare aliquid permitrimus% “ H s c
do expolitam,& pignorum v el
autem q u sp rs b e ri difpofuimus, primus presbyter«
fideiuflbrum b datione, vel ob­
ordin antis epifeopi & archidiacenus fufeipientes, ex
lationem, & omnem quamlibet
confuetudine percipientibus diuidant h s c . Igitur iu­
aliam captionem vacare faneibemus h s c omnibus modis obferuari: vt non ex tali—
mus. E t qui fuper hoc prom ifbus occafionibus ecclefis debitis prsgrauentur, & fafionem accepit,non folum procerdotia venalia fiant. Si quis autem vitra quantitatem
feffionem reddat: fed etiá aliud
á nobis definitam pro inthronifticis aut conflietudinitantum quantum profeffio c 6 bus quolibet m odo prffumat accipere: iubemus quic­
tinet,exigatur: quód debet eequid plus acceperit,triplum ex rebus eius vindieari.eeclefis dari*
c lefis dantis. k Sed h s c quidem pro epifeoporum or­
C *A P .I I I . S i quis epifeopus arde
dinatione difta fint-
s
ordinationem y e l p f ie a ecclefia res
fu a s obtulerit-. & q u id pro caihedra-
C i A P . I l I l . F tep fcop a tu s aferu ili & adfiriptitia finu na
hemtnem liberet.
tico dari conucniat.
f O S T ordinationem v ero feruilit & adferiptitia f raatd
S I quis aútem epifeoporum
fortuna epifcopos liberos effe prscipim us, ñifi curia- f e c ­
fiue ante fuam ordinationem,fi­
lis aut officialis citra p rsd iftam 1 obferuatiónem orue poft ordinationem voluerit
dinentur. tales enim epifeopatu rem otos, curis aút
proprias res, aut partem earum
officio reftitui iubemus: v t non ex tali fortuna facer- tma.
ecclefis offerre, cuius facerdodotio fiat iniuria. Illos autein qui ante hanc noftram
tium accepit, non prohibemus,
legem ex curiali fortuna inueniuntur epifeopi ordi­
& omni condemnatione & pcenati, huiufmodi quidem fortuna liberos effe: legitina prsfentis legis liberum eum D mam vcr®partem ex propriis rebus curis Sc fifco daefle fancimus: fed etiam omni
re: fic tamen ¿ v t nullam imminutionem ecclefiaftica
laude dignum iudicamus: quoiura fuftineant in rebus quas in epifeopatu acquifinia hoc non eft emptio,fed ob­
tas,ecclefis eorum competere difpofuimus.®1 Si ve­
la tio .c Pro confuetudinibusd
ro contigerit ordinatum epifeopum fub proprij pa­
autem illa fola permittim9p r s rentis poteftate efle: ex ipfa ordinatione ius® pote­
beri ab ordinatis cpifcopis,qus
ftatis fit.
fubfequenter p rslenti legi in­
C ^ iP . V .D epresbyteris & d ia con is& fu b d ia cen is cogna­
ferta funt. Iubemus igitur beationis iure a d tutelam y e l curam yocatis.
É -p ifcop ii e> m o n a ch is t u te la & cu r a o fficiu m interd iciturip resb yterU
tifsimos archiepifcopos & pa­
a u tem p l j a liis cl e r ic is p er m ittitu r in a liq u ib u s ca p b m . r eg u la r iter a utem
triarchas, hoc eft feniores R o p erfo n is e c c le p a p ic is fe c u la r ia n ego tia in terd icu n tu r .fa llit in c e r tis capbu *
m s, e & C onftantinopoleos,&
k iu r e p erm ij?is.B a rto lu si
A le x a n d ris,& T h e o p o le o s, f
D E O autem amabiles epifcopos & monachos, ex
& H ierofolyrnorum ,fi quidem
nulla lege tutores aut curatores cuiufcunque perfoconfuetudo habet epifeopis &
n s fieri permittimus, presbyteros ° autem,& diaco­
clericis in eorum ordinatione
nos, p & fubdiacon cs q iure & lege cognationis rtutenon minus quam viginti auri lilam aut curam fufeipere hereditatis permittimus.propric*
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
De íanótsísimis epifcopis Scc.
í'3
Tic.xv.
5r4
,.c
• -v» s.de heredi.ab intefta.?.ex his.hac c o l.
A h Monachum .m ónachum d ic o : quod plus e ft, etiam ecclefi*
diaeraitia:
m jj£te fecuiarKqüi a u lló m o do adm iniy e l monafterij.
a eperir¡iititnu6.¿iivc'-* -— ------£uadam adiacentes.id eft confines: vt in nouel.eo.tit.
tur: v t i n f t i t .d e excu.tur.f.idem & in m iiite.Sed nunquid poteft
k Facere adinuicem. vtfu p ra de non alienan.?, ho c v ero iu b eteltamentarius,vel datiuus?R eípon.non,vt hic: á con trario
m us.colla.ij.& fupra v t d ecxte.n on fi.§.illud.col.v.
arc.ñ".de ofE.eius cui m an.eft.iú.l.j.§.j. Accurfius.
1 Conducere, repete da»
’ ° ííc : fecerit. id eít
pus fuerit , omnes éius res ex mus licentiam ,
declarar ho c ihtra quaprio & folo gradu cognationis
m
Perfonis . id eft oe­
tuor roenfes & c . ergo
qualibet caufa vel perfona fiué
ad tutelam & curam vocatis,hu
conomis , & eius co­
con fecerit, praeiudrcat
ante epifeopatum fiue poft hoc gn atis: vt fupra de alii
íuím odi fufcipere adminiftra­
gv,; ¡n aliis,fecúdum P:
fuérint ad eum venientes, eiiis & emphy . § . oecono^
tionem permittimus: a íi tamen
gteft pro co.’s- de here.
ecclefiae vindicari fancimus. Si mis. & de hac.l. hic d i­
intra quatuor menfes ex quo
gíFalc. § .n o n a u te m .&
c it . V e l dic quód de
autem ceconomiaut alij cleri­
ff.d- “ o ffic .e iu s c u im a n . vocati funt,apud competentem
haereticis hic dicit:qui.fecundum l o .
ci fuerint hoc delinquentes:pe- bus non poteft dari ab
bft iu.hj
iudicem feripto declarent ta­
gt P v . contra.dicunt ecuniariam eos pcenam, qualem e cclefia: v t fupra de.eelem adminiftrationem propria
nim in aliis fib in ó p r x epifeopus eorum prooauerit, n v le .titu .§.:iubem us. &
voluntate fufeepiífe. & fi quis
ju dicarc.C.de excu. tur.
,].voluntaria. & .C . de us
exigi,ecclefias vindicandam: efi fic de ifta faciet men­
eorum forfan h oc fecerit,bnultionem .
cui fD on.pub.m u.fub.
etiam condudionem telonio- n Probauei-it. id eft imlum ex hoc in alia tutela aut cu­
Lij.lib.x.& quod bic di­
® rum ,d aut cuiuilibet p o fie fio - p o fu erit, v el iiatuerit.
ra
prariudicium
patiatur.
cit, & fi quis h x c fe ce ­
n is, aut publicarum collatio­ A h a r g u .C . de m odo
rit &c- exponunt,id eft.
C j L P . V I. V t clerici a rnm eriL
fi eam tutelam fufcepenum perceptione, aut ex ad io - mulil.fin.
perfonalibus & negotiis fc c u h r ib u s
ritfolenniter. nec enim
nem,aut folicitudirie domus eis o Teloniorum. quidam
abjlineant.
h a b e n t, teloniorum
alicer fufcipere debet.
credentes,aut fideiufibres eos quidam ■telonicorum»
A L I V M autem c fieri fuiiullam circa aliam & c.
pro memoratis caufis fufeipien- & exponit A l . id eft
hoc autem priuilegium
feeptorem aut exadorem fifca­
tes: nullam contra ecclefiam, méfurarum publico lo ­
Clericw clerici babent, qui ftant
lium íundionum ,aut có d u d o s»rJo de- vt c lerici: non alias: vt
áüt monafterium aut res eius, co pofitiruro . tu d ic
rem
publicarum d aut aliena­
telo n io ru m , id eft v ebeciuidere C.de epifcop.& cleri.I.
aut
gubernantium, alit contra étigalium . & erit fenrum poíTeííionum, aut curato­
mtilfño generaliter.fed quid de
illas perfonas quibus credide­ fus eiusliterx; quia cre­
tlnic£i. leftore & cantore & arem dom us,«aut procuratorem
rin t, aut contra facultates aut dentes eis, fcilicet p rx liis clericis qui non pro­
litis, f aut fideiufTorem pro tali­
hibentur ? R efpond . fe­
fideiuiTores eorum ,habeant a» di& is clericis qui con­
bus caufis s epifeopum, aut oe­
cundum Io a n rí. vocari
d io n e m . Illi v ero qui publi­ ducunt v e S ig a l. q . d i
conomum , aut alium clericurtt
poflunt communi iure
lo c an d o éis ^ vel cre­
carum collationum aut tribu­ dentes con duftioneni
fecundum leges. A ce u rcuiuflibet gradus , t aut monatorum íúíceptionem aut con- c u iuilibet p u b lici, aut
ippellitio- fius. ^
.
chum h: proprio nomine,aut ecft áerico- c sílinmautem,(\.d.c\eperceptionem publica­
clefiseaüt monafterij fubire nó c dudionem aut exadione me­ rum collation u m , aut
ripanesfu ricum: v t íúbiicit.'j. ib i,
moratis perfonis crediderint,?
finimus: t vt non per hanc ocprieres co- epifeopum,aut. A c .
exaéiiónem , aut fo lic i­
aut fideiufibres eos acceperint: tudinem domus , fcili­
tMOtkr.ei d 'Publicarum, f. v e fticáfionem & fandis domibus
íítor. in.c. gaüura.Accur.
fi quod publico damnum Con­ cet n o ftr i p r iu a tx : v t
damnum fiat j& facra minifteria
¿vicos.in e ' Z>oi»:íJ.fcilicétnóftf^
tingat,hoc ex propria facultate d ixi fupra.?. aliud, aut
impediantur . Si autem eccle­
¡jt-ifoft priuats.
fufeipientes eos fideiuf­
reftituere compelluntur, ft
fiis aut monafteriis poífeífiones
ttJh,ap- £ Litis, etiam cuiullifores & c . nullam aftio ­
pbttone bet.
C J Í P . V I I . N e epifeopus d i­
qusedam adiacentes' inueniannem ,& c.
amcleri- g Caufis . fcilicet praep
Perfonis crediderint.
tur j & voluerint difpeiifátores
cendi tejlimonij caufa euocetur.
tm.ixtra diftis publicis & aliis.
ne fifcus damnum pa­
ipfarum venerabilium dom o­
k f.v ica . & dic exemplum vt in
Nudi licet epifeopos eoram fe ad tefti­ tiatur: v t argu. fupra v t
rum in condudionem aut em­
\Faitad publicis fa lin is ,a u ta r monium compellere:fed ad eos mittere de­
nulli iu d i.§ .& h o c v e ­
ü tix.c a . g en tifo d in is, v el fimiphyteufim has accipere: tune
bet ,y t propofitis euangeliis dicant : & a
ro iubemus.hac colla,
■mcícum libus. nam h x c publica
ómnibus clericis & monachis
iudice in iudicum yenire cogendi non
q Compelluntur, y t funt
f*;1-carca funt:vt.SF. de verbo.fig.
funt. Bartolus.
pu b lici adm iniftratopiro his caufis in ipfo iriftrumé*dJn,ite L in ter. 8c. ff. de pub.l.
res,ad quos pertinet fa­
to fub geltis monumentorum
fuefi e/fe fed hi. in princip. & .ff.
N V L L I veroiu dicu lice­ cere tales locationes,
w’ axtra de verb.fign.l.inter. fed
confentientibus,& manifeftanbit deo amabiles epifcopos co­ r Exhibendo teftimonia,
«jjm. ceconomus videtur ad­ tibus pro vtilitate venerabilium
gere ad iudicium venire pro V t.C .e o.tit.l.n ec ho no mittendus ad fideiu f.
dom orum hoc fieri: talem conr e .A lij autem com pel­
fionem : vt. C . de epife.
exhibendo teftim oniorifed iu­
luntur venire,fi funt de
d u d io n é & emphytheufim g & cteri.l. cum clericis.
dex mittat ad eos quofdam ex eádein p ro u in c ia : alia?
§ . m em orati. j u s eft
cedere finimus. fed etiam ipfis
perfonis miniftrantium f ib i: vt non,nifi,in caufa crimicontra . & extra de fifandiffimis ecclefiis;, & aliis
propofitis f faneris euageliis,fe­ naluvt fupra de tefta.§.
deiuf.c.pen.& fin .S oiu .
venerabilibus domibus damus
hic in fpecialibus cafi­
cundum quod decet facerdo- quoniam.in fi.
f
Propofitis. fed no n
licentiam condudiones & em bus lo q u itu r, v t hic in­
fi
fi
nuit ibi,pro talibus cau­
fis & c . Item videtur cp
pofsit efle procurator
litis ficut eftcEconómus:
v t infra eodem.§. fportularum. in fin . qua» eft
contra.Sai. hoc fpecia1« his cafibus, v t d ixi.
N o t. clericum ab hu­
iufmodi aftibus prohi­
beri. Idem de milite; v t
C.de procurat.l. milité.
jd éd e curiali: vr. C .io c .
phyteufes facere adinuicem: k‘
& clericis fimilirer propriarum
ecciefiarum pofleifiones con­
ducere 1 & gubernare, cum v o ­
luntate tamen epifeopi & ceconomi permittim9:exceptis per­
fonis m quas per aliam legem
hoc facere prohibuimus.Si quis
autem contra ea quae dicta iunt,
aliquid fecerit: fi quidé epifeo-
1-curialis.idem de tutore-ivt.C.ne tu.vcl cu.l.j.
Authentica.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
tes,dicant q u * nouerint.
taftis a fecundum Io á . a ¿oncor.el
fic & in iu d ic e . C . d e 7 /.y. extr¿
iu
d i.l. rem non n o - ¿ elura%ca.
lib et caufam epifeopus a d fecularem
uara. Item ex eo quod la.cuolo.z.
iudicem trahatur.
d ic it, dicant q u x n o - toftprm.yS E D neque pro qualibet u erin t, n o . duo . P r i- fd k it u r ,
pecuniaria cauia v el crimina­ m u m : quia teftis veri- dicit papa
tatem debet dicerc:non epifeopo bel
li epifeopum ad iudicem ciui- autem quód credat tan- uacifi,qubi
lem aut militarem inuim p ro­ tu m -v t fupra de h ert. f t p te tanti
ducere aut exhibere citra im­ & F alc i.?, fi vero a b - p p o fiu s ,fed
perialem iuisionem permitti- fu n t.& .C .d e teftibus.h nen tactis
teftium . fecus in iura - & c .c > almento calu m nix:V t.C . ieg.gloff.zl
de juram ento calu m .l.ij.f.qu od obferuari. Secundum nota ex h.nsc ituth.
C
P . V I I I . N e propter quam­
R
A uthenticorum Collatio nona.
e ó quód indefinite die it quód pro vtraque
mus: fed iudicem qui tale 1 ali- A
qUid fiue ex fcripto fiue ex nó
K S S f c S S :
fc n p to p tTrumpferitimperare:
b i dicitur quód v eritapoft cinguli pnuanonem ,vigm tein non debet fuppri- ti librarum auri peenam exfolmcre: v t.C .e o d é .i.p re f- uere iubemus ecclefiae cuius ebyten. & fupra de te - p¡fCOpUS produci aut exhiberi
] .§. v ero lgnoti.in ¿u{pus
. executorem fimiliter
fin e .§ .& h s c om nia in
p oft cinguli priuationem,& ver
pecuniariis. Item adinberibus fubdendum ,& in exiliú
uicem fpefiar inquire­
re veritatem : v t .C . de
deportandum.
eden.-l. ij. h ic tamen fi
C j í V .I X . H f epifeopi proprias
iu ramento dixerit fe ni­
ecclefias relinquam .
h il fc ire , auditur: vt argu.ff.de re iu d i. 1. ii v n i.
Epifeopi in fuis ecclefiis ¿ebent refidenAccurfius.
tiam facere^&eas no» relinquere finefu a Tale . qu ód epifeo­ periorts litert» , "vel fine principis tufiione: ^}
pus veniat coram iu d ig 'J tunc non amplius imo anno . Itempa­
ee ad dicendum teititriarcha g / archtepifcopt debent omnes
m onium .
fub fe conflitutos omni anno ad feconuob Cum literis, fic. C . de
care,&- exponere qua agenda funt. Item
epife. & ele.l. fi qua per
epifeopi yel clerici ad tabulas ludere , yel
calum niam . & fupra v t
[udi participes yelfieitacubrumfieri pro­
difte.iudi.in prin ci.eoll.
hibentur.Nec cogendus efi epifeopus cleri­
ix .A c c a r.
cumfuum ab ecclefia dimittere, ¿r alij trac
S t y e r o . h s c qua: di­
dere.Bartolus.
cuntur h ic, & fupra proIN T E R D I C I M V S
2ti. §. funt fupra, qu o­
autem deo amabilibus epifeo­
m o d o oportet . §. illu d .
pis proprias relinquere eccle­
& . §. n o n alite r. co ll.j.
& fupra v t n u i. fabri­
fias, & ad alias regiones venire.
cet ora.domum.§ ¿illud,
Si vero neceffitas faciendi h o c
c o lla .v .
contigerit: non aliter nifi cum
d
Definitum . feilicet
literis b bearifiimorurri patriar­
xxx. dierum in vnaquaque dilatione.argu.s.de
chae aut metropolitae, aut per
l i t i g . 5. omnem autem. im p e r ia le m v ldehcet iuffionem
Accurfius.
, r r .
febematis. id eft h oc faciant: ita tam en,vt nec i l o rd in h . fehema enim
pro ordine plerunque
ponitur»fupra,-vt cum
de appel. cog .§. fi vero
}ib e ri.& fa c it ad huc. §.
C .e o d em .l. placet. &.1 •
_ decernimus . Q wjd de
/
"
Wfcacis ? R efp0nd. Pof-
ludasnon
f
cum non fo r tu -
n x viribus,-fed naturaprohibim. j. ,ngenio. confiftat y ,
leludus .Ite m nunquid
gratis ad tabulas p o ­
teft? R efpond .non: cum
etiá fpeSaeula hic pro­
hibeat.
f Caufa monfiretur. N o .
fine caufa tranfariio
nem non fieri: vt. ff.de
tbnfaa. L cum hi § .fi
p rx to r . & de pee. 1. re*
fpiciendum .
g
Communione, eft ergo
excommunicatio á cor­
pore C h rifti: v t h i c . I tem eft alia, fcilicet ab
ingreflu ecclefix: v t fu­
pra de in terd i.co lle.hxre.in fi.& .C .d e fum .tri-
ni.Lij.in fin.
h Sacerdote.¡d eft archi­
epifcopo.
i Suflineat. ff.quod q u if que iu r.l.j.in prin.
k ConfiUuto.Sc per centum m iliaria rem oto: v t
C .d e epifco.& cle.l.qni*
cunque.
516
ad fuas ecclefias, ipíos quidem ab epifeopatu expej!;.
alios autem pro eis meliores ordinari fecundum pr$,
fentis legis virtutem: hoc ipfo & fuper clericis vaiituro
cuiufcunque ordinis fuerint aut minifterij.
C ^ Í V . X . V t arcbiepijcopi & patriarcha fapius in annis fing ults concilia & fynodos celebrent.
V T autem omnis eccleiiafticus ftatus, & fácrae re­
gulae diligenter cuftodiantur : iubemus vnumquemque beatum archiepifcopum & patriarcham & me_
tropolitatti íánétifíimos epifcopos fub fe conftimtos in eadem prouincia femel aut fecundo per fingulos annos ad fe conuocare, & omnes caufas fubtilitcr examinare quas epifeopi aut clerici aut monachi
adinuicem habeant: eáfque difponere: & fuper hoc,
quicquid extra regulas a quacunque perfona delini
quitur, emendare . Interdicimus autem fandifsinjis
epifeopis, presbyteris, & diaconis, & fubdiaconis,
lectoribus,& om nibusdiis cuiuflibet venerandi col­
legi j aut fchematis e conftitutis,ad tabulas ludere, aut
aliis ludentibus participes aüt ínfpe¿tatores fieri,aut ad
quodlibet fpectaculorum fpectandi gratia venire. Si
quis autem ex his hoc deliquerit, iubemus hunc in tri­
bus annis a venerabili minifterio prohiberi, & in mo­
nafterium redigi. Si autem in medio tempore ofteriderit dignam fui vitij poenitentiam, liceat & facerdotifu b quo conftitutus eft, minuere tempus, & hunc
rurfus proprio reddere m inifterio: fcientibus quoque
fanétifsimis epifeopis debentibus hoc vindicare, quia
fi tale aliquid agnofeentes non vindicauerint, ipfi ra­
tionem deo pro tali eaufa perfoluen t. Nullum au­
tem t epifeopum inuitum cogi quemlibet clericffm tc«w»*
fub fe conftitutum de. proprio clero dimittere, & alij W **•
tu-iag.
dare.
fifentd»
lis epifeopis qui fub beatiflimo
C tA f . X I * K e quis ante caufa exitum excommunicetur.
« |*w.
archiepifcopo ConftantinopoEpifeopi & presbyterifine iufia caufa aliquem excommunicare non
leos & patriarcha fuerint, liceat
debent.aliasfi fit,abfolutiod fuperiore daridebet. Item epifeopis non lic e t o r
citra permiflionem eius^utnopropriismanibus aliquem percutere. Item epifeopus ab epifeopatu repulfus,
ad ipfum redire non potefl. Bartolas.
ftrae inffionis, adi regiam ciuitatem venire.Si vero'etia m fe­
O M N I B V S autem epifeopis & presbyteris in­
cundum hunc modum epifeo­
terdicimus fegregare aliquem á facra communione
pus cuiufcunque loci profé¿tus
antequam caula mónftretur f propter quam fandae’
fuerit, non amplius vno anno
regulae hoc fieri iubenr.. Si quis autem praeter hoc 4
fuam relinquat ecclefiam. E p i­
fanda communione s quenquam fegregaueritrilie qui­
fcopos autem in regiam duita­
dem quiiniufté á communione fegregatus eft,foiutus
tem j ficut didhim eft i venien­
excommunicatione á maiore facerdote, h fanaam
tes, cuiuflibet fuerint diceceiis*
mereatur communionem. Q u i vero aliquem áfanda
prae omnibus ire adbeatifsimú
communione fegregare praefumpferit: modis omni­
archiepifcopum C onftantinobus a facerdote fub quo conftitutus eft , leparabimr
p 0¡eos, & ad patriarcham,& ita D a communione quanto tempore ille perfpexerit: vt
ft ffe n n in
r r n ir e
per eum aA
ad nnoftram
introire
quod iniufte fecit ., iufté fuftineat.1 Sed n e q u e pro­
tranquillitatem . Gitra autem
priis manibus liceat epifeopum aliquem percutere,
hanc noftram difpofitioné aut
hoc enim extraneum facerdoti e ft . Si quis autem eproficifcentibus, aut vitra defi­
pifcopns fecundum ecclefiafticas regulas lacerdorio
nitum d vnius anni tempus ex­
pulfus, prsfumpferit ingredi ciuitatem ex qua pidtra fuam ecclefiam facientibus
fus eft,relinquens locum in quo iuffus e ft degere:iu­
moram , primum quidem non
bemus hunc in monafterioin alia regione conftituto*
miniftrari ab oeconomis pro­
tradi: vt quod in facerdotio deliquit, degens in inonapriae ecclefiae expenfas: dein­
fterio corrigat.'
de
admonere
eos
per
literas
fa
------------------ — i CuA P . X I I . Q u a les effe d eien t q ui in ciecerdotum fub quibus agunt, v t
ricos ordinantur.
ik**r.
reuertantur ad iuas ecclefias:
Presbyteri pfj clerici ac etiam diaconiJpe ordinari debent, quifntOa ci*‘*J\
differentes autem reuerti, f e c ú t’S hic inferta,C>- fint reñafidei, O- yitahonefia,& cafieyiuenies.&c^ , ¿ s . ^
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
j
r
o.
-
,
^ m ianctas reuocari regulas:
& niu intra definitum a íacris
canonibus tempus reuertantur
fiitatem youentes.
f i contradictor apparuerit^ ordinatio dtffem*1**
donec pler.efiat examinatio Bartolas.
. ,
C L E R I C O SautStno aliter ordinari permit11^ .’ ^
5'7
D e ían¿tiísimis epifeopis & c.
tantum etiam temus deber h ib e r e c p iT c o
pas: vt fupra eod-§* boc
U & eodem modo c or­
rigitur alia qu* d icit de
1 an/opra quom odo opor.epifco- 5- quanta ir itu f.
. .
~ pjjferatur • íed non
differtur eíecu tio fente m i* p r ^ & ip r * .fu p plicatione fa ft a : v tfu pravtfp6.1arg.§. aliud.
q u s eft contra,
d S a n á u im u s. v t.s. e.§fi quls iútem .
■
c ^iccipere. argü.quod
facetóos non poteft dádópoenitétiam permit­
tere retineri coflcu biham.fed argu.contra. ft.
de le.iij.l-fi quis in p rin .
teftamenti.§.j.
f Tradatur , quod dici¿Ipoftata tur clerieum apoftatari$ao cu- tcnl 5 officio curiae dari:
M tradi- vt hic , & fupra quomOwdo opor.epifco.§.femel.
& a facerdotio cadere:
vt hic,& fupra de nupt.
§. fed & fi qu is. & fupra
quomodo opor.epifc.|.
neque. fic etiam de mo­
nacho : v fupra dé mdbaehis.§.fi vero relin ­
quens.
g Permittimus.fed olim
fiebat cum diftinftione:
vt.C .d e epifeo. & cleri,
l.officiales.
h Momfticam. non ta­
men erat monachus, alias propriam fubftan­
tiam habere d ici noii
p o fle t: v t luprá de m onac.§.iliud. quod infra
d ic itu r : Sed quomodo
h o c,cú infra dicat,idem
eft in aliis m onachis?
R efpo n d . non ponitur
refp e & iu e . fic fupra vt
. defun.feu fun.§.j. colla,
v . Q uare ergo vxorem
ducere prohibetur? R e ­
fpon. quia habitum ha»
bu it,& quia fatis eft clcricari curialem ,
i P a r te. id eft dodran­
te, fecundum A l. v t fu»
pra eo. §. curialem . V e l
dic verius de ea de qua
dicitu r.C . eod.l.officiales.prim i' veriorVfir'
k E t curiali. im o vi»
detur quód in monafte­
rium mittatur tv t infra
eod.§.fi mpnachus.qu®
eft contra. Solu. fi femel
fugiat', mittitur in mo­
nafterium : fi fecundo,datur iu d ic i: vt ibi &
hic dicirar.Sed quomoV do datur curise,cum e i
^ d elid o non prsemium^
fed pcenam debeat pa-
T it.xv.
jig
nifi literas fciant,& reéhm fidé, A C A V .X V . Q u ib u s cafibus curia­ ti.C .d e decur.l. nequis.
& . ff.de in rer. & rele ,
les clerici ordinari poffunt.
vitámque habeant honeftam:&
1. relegatorum . in fine.
C u riales &■ o jfn ia le s n o n d eben t c le r ic i
neque concubinam aut natura­
&-.l.fequ.quae funt c o n ­
o rd in a ri,n rfi m o n a ftica m -vita m p er.l< ¡.an .
les habuerint aut habeant filios,
im p leu erin t, p on ta co n tra fa c -e n tib u s im m i­ tra? Solii, non trade­
íed cafté viuentes, aut vxorem
tur curise vt fit decu­
n en te. I n p r a d iB is ta m en ca fib u s u tra -v ete­
r io , fed vt ferüiat de»
legitimam,& ipfam vnam & pri
r a / eru an tu r. I tem c le r ic i m erito O - ñonJ icurionibus.. & facit ad
m o n ia ce o rd in a ri d e b e n t : ec clefiis ta m en in
mam habentes, neque viduam
h u h c.|. fupra de mona­
q u ibu s o rd in an tia',bon a eoru m a n te G -p o fl
ñeque feparatama viro, neque
chis. §. fi v ero relin­
d o n a r e p offun t. B a tto .
aliter legibus aut facris canoni­
S E D neque curialem aut quens.
I Subjlitutasperfonas.zrj
bus interdidam .
officialem clericum fieri per­
g u .q ú ó d perfubftitutú
C A P. X I I I . D e at ate presby­
mittimus? :vt non ex hoc vene­ q u isferu it:: v t.C . eod.
terorum & exterorum clericorum..
rabili clero ini uria fiat. Si vero l.quifqiMs. & . I. ad fimiP R E S B Y T E R V M au­
tales perfonse in clero confti- litudinem.
m
Non tranfcendsntem minorem trigintaquinque
tuantur, tanquam nec ad ordi­ tem. confuetudo * fa- a Concor.
annorum * fieri non permitti­
nem p e rd u d i, proprise fortu­ cit vt aliquid pofsit da- ti.dift. cai
mus. Sed neque diaconum aut g nae reftituantur, nifi forfan m o- ri, quod alias nbn lice- qutmadmo
fubdiaconum minorem viginnafticam h vitam aliquis eorum r e t : v t & fupra eo . §. dum.ybi de
pra: om nibus. & . §. pro, b°c ¡“d
tiqiiinque, neque minorem leno minus quindecim annis im - cófuetuílinibus.fed arg. liatur.
«Sorem decem & o fto anno­
pleu it. tales enim ordinari prae­ contra fupra v t nulli iu
rum . DiaconiíTam v eto non
cipimus,legitima videlicet par- di.§.ij.
ordinari in fanda ecclefia, quse
te J curise & fifco danda , fi in
minor eft annorum quadragin­
clero conftituti,monacho condecentem vitam imple
ta,baut ad fecundas venerit nu­
u e rin t.S iv e ro poft clericatus honore aliquis eorum
ptias.
vxore dux erit,aut concubinam habuerit,curise & offi­
C A ? X I I I I . D e u xoribu s
cio cuius fortunat fubiacebat, reddatur : etiam fi ma­
clericorum.
xim e tali ecclefiaftico gradu tenebatur,ia quo quis có­
S I autem tempore ordina­
ftitutus non prohibetur facris canonibus ¿ le g ib u s v tionis clerici euiufcunque col­
xoré accipere. H ocautem & fuper aliis omnibus m o­
legi) aut ordinis, accufator ali­
nachis tenere fancimus,qui de monafteriis ad quemli­
quis apparuerit dicens eum in­
bet ecclefiafticu transferuntur gradú, etiá fi nulli for­
dignum ordinatione efle*. diffetuna fubiecri fuerint. E t generaliter fancimus, nulli
raturc ordinatio,& vniuerfa jp - C licere in quolibet ecclefiaftico gradu conftituto,difce­
cedant tam pro examinatione
dere ab e o,& fecularem fieri:fcientibus tale aliquid fa­
quam pro multis caufis quas in
cientibus, quia & quafi appofito fibi cingulo aut di­
epifcoporfi ordinationib9 fangnitate aut militia nudabuntur,&curialik fortunae pro­
ciuimus.d S iv ero futurus or­
prise ciuitatis tradetmir. Qui autem ante noftram lege
dinari diaconus non habuerit
cíerici ordinati funt ex curiali fortuna : per fubftitutas
vxorem (ficut prius dictum eft)
perfonas1 pecuniaria munera complere,á corporalibus
coniündam fibi: non aliter or­
auteni liberos feruarh
dinetur, nifi prius ab ordinante
C A V . X V I . V t ordinationesgratis fia n t.
eú interrogatus promiferit poffe poft ordinationem & fine le­
S E D neque clericum euiufcunque gradus da­
gitima vxore honefté viuere:
re aliquid ci a quo ordinatur, aut alij cuilibet perfonon valente eo qui ordinat, in
nas permittimus: folasautemprsebere eum confuetutempore ordinationis permit­
dines iis qui ordinantium miniftrantes fu n t, ex con tere diaconum aut fubdiaconu
fuetudine accipientibus,vnius anni emolumenta non
poft ordinationem vxorem ac­
tranfcendentem.mIn fandra vero ecclefia in qua c o n cipere. e Is autem qui permit­
ftituitur,facrum complere minifterium, & nulla pe­
tit epifeopus,expellatur ab epi- D nitus propriis clericis dare pro fua infinuatione-.nec
fcopatu . Si vero poft ordinaob hanc caufam propriis emolumentis aut aliis por­
iiónem presbyter aut diaconus - tionibus hunc priuari.Sed neque xenodochú au tn oaut fubdiaconus vxorem duxe­
focomum aut ptochotrophum, aütaliú quemlibet v e­
rit: expellatur á clero, & curise
nerabilis domus gubernatorem , aut quacunque eccleciuitatis illius in qua clericus efiafticam folicitudinem agentem,dare aliquid illi a quo
rat, cum propriis rebus trada­
conftituitur, aut alij cuicunque perfonse pro commifitur. f Si vero ledfor fecundam
fa fibi gubernatione. Q ui vero prxter bsec quse difducat vxorem ,aut primam qui­
pofuim us,aut dat, aut accipit, aut mediator fit S a ­
dem viduam , aut feparatam a
cerdotio aut clero huiufmodi com m iffe fibi cuiufcuuv iro , aut legibus vel facris ca­
que gubernationis nudabitur: iis quse accipiuntur,vin­
nonibus intcrdi6hm,nequaqüá
dicandis venerabili loco cuius talis perfona ordina­
ad aliunx ecclefiafticum ordi­
tionem aüt folicitudinem aut gubernationem accinem proüehatur: fed & fi quo­
pit.Si autem fecularis fit qui accipit,aut mediator faftus
libet m odo ad maiorem ordi­
eft: quod datum eft, duplum repetitur, & venerabili
nem perducatur, expellatur eo,
lo coin quo talis perfona ordinationem aut guberna»
& priori reftituatur.
tionem aut folicitudinem íuíceperit,praebeatur.Sí quis
Authentica.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
R
ij
5'9
Authenticorum C ollatio nona.
52o
h Cantores.!.qui otnnes
fintfiliifami.
i A d fiu t: iitudinem. noa
omnimodo: vt infra p0n erabilis do m u s,au t ante o rd i
fuit,fic tamen vt &c.' ...
n atio n em coffim iffam fib i c u iu f
k Caftrenfium. if.de ia ,
cu n q u e g u bern atio n is aut f o l iofific.teftaJ.fi mftituta,
citudin is,aut p o ftea aliqu id v o ­
' Je inofficiofo.
h o c n ó cu fto d iu t,re g u la ri mul- 1_ Ferant, fed quoiu.
lu e rit fuarum reru m offerre ectae fubdentibus.
re ? Refpond, quidam
clefiae in qua o rd in a tu r, aut lo ­
C A P . X IX . Vt omnes cleriti res per querelam . Sed cer­
c o cuius g u b e rn a tio n em a u tfo te hoc idem erat per
fitas
in
fu
a
pe
tejíate
haleant.
licitu d in em fufcepit:n on io lu m
Presbyteri & omnes clerici res adfeper­ aliud auth. vt cum de
n o n p ro h ib em u s1 h o c fieri,fed
tinentes in fuo dominio habere debent atque ap.cogn.§.fed hxcqu i,
dem. D ic ergo condi,
etiam m agis iriuitamus eo s talia
poteftate : g/' eas donare, & de eis teftari
pojfunt f i fub parentum exiftant poteftate-. ex hac. 1. & fic non eft
p r o falute a n im j f u f face re.N o s
contra quod dicitur ia
dummodo
filiis,aut
his
non
extantibsts,pareenim illa fo lú dari pro hibem us,
caftrenfi & quafi non
tibus eorum relinquant.B.rtolus.
q u s pro priis p erfo n is quibufda
P R E S B Y T E R O S au - dari querelam:vt.C.de
praebentur,non q u s fanetis e c inofficio, tefta. 1. finali
1 té & d iaco n o s & fu b d ia c o n o s,
in fine.&.C. eod.h cunj
clefiis,aut aliis ven erabilibu s lo ­
cantores h & re d o re s ,q u o s o m ­ lege, in fin. & . 1. factocis offeru n tu r.
nes clerico s appellam *,res q u o ­ fah& x. &. ff.d e inofC A P . X V I I . Q u o m o d o fe r u u s
ficio. tefta.l. fi inftituta,
lib e t m o d o ad eo ru d o m in iu m
c r d tn a r i p o f s it ,a u t a d fe r ip titiu s.
§. de inofficiofo . & inven iétes h a b ere fub fua p o tefta
d Fortunam, id eft ap . Domino fciente & n o n contradicente po­
tellige hunc.§.in prxlapofied erit eum v t ferte praecipimus, ad fim ilitu d in é1 tis. alias ferui quod di­
teft f erutu clericus Ordinari : eo ignorante
uum tem pore in gre fn o n . & f i conftitutus ad Jecularem yitam
citur .s. de eccLtitulis.§,
caftrenfiú k p ecu lio ru m , & d o ­
/iis.nec enim amifit pofredibit , domino reftituendus eft.adfcriptitij
interdicimus.
nare fe cu n d ó leg es j & in his t e fefsioné o b in greflum .
yero prxter dominorum yoluntatempojfimt
... ProyerberibiisAd eft
ftarij lice t fub parentu fint p o ­
alias male ageretur cum
ordinari. Bartolus.
loco tormentorum qu*
e o , fi ftatim onus pro­
teftate: fie ta m é,v t h o rú filij,auf
eis remittuntur,
S I feruu s fcie n te & n ó c o n b an d i in fe reuoluerehis
n
o
n
exifté
tib
u
s,p
a
réte
s
eo
­
n Legitimis.qu^ fint ditra d icen te d o m in o in c le r o o r­
t u r .& eft argu. C .d e a,leg.Corn.de
rum leg itim am partem fe ra n t.1 citur,ff.ad *vg.v.ulu.ue
dinatus
fu
erit:e
x
h
o
c
ip
fo
q
u
ó
d
g r i. & eenfi . i . fi quis,
C A T. XX. Quib. pcenisfubii- fica-1.j.&J.Ü3. in fin. &
có ftitu t* e ft,lib e r & in g e n u u s b
lib .x j.
^
e Adfcruitiam.imo cudantur clerui quifalfum tulerint teC o r' de
e rit.S i v e r o ig n o ra n te c d o m i­
a 2Vonprohibemus. ea­
dem de epifeopo difta
funt.s.eod.§.prx omni­
bus . §. fi vero laicus. &
§. fi quis autem epifeoporum.& facit.C.eod.fi
quenquam.
b Liber $ / ingenuus.
olim clericus etiam do­
mino volerite fieri non
poterar.C.e.l. iubemus.
§.feruos. fed monachus
fic volenteeo: vt. C.eo.
titu.l.ferui.hodie autem
fieri poliunt clerici etiam fciente domino: vt
Potientia hic:& fic no.patientiam
confenfui confenfui comparari.
soporatur, fic.ff.ad municip.l.quoties,
c Ignorante.cpioi firxfumitur : vt. C . qui milita.nó p o ffl. fuper fer-
au té clericu s cu iu flib et gradus,
fiu
e g u b e rn
a to r cu iu flib e t v e «L.V.
. --------
r ix : v t fupra.e.§.fed ne­
q u e curialem .in fi. q u x
eft contra. S o lu . curia­
lis v e l lib er cu rix da­
tu r, v t i b i : feruus vero
dom ino fu o : v t h ic .&
fic ib i d elib ero : h ied e
feruo d icit.
f
Agriculturam adimple­
a n t. etiam per fubftitu-
tum : v t.C . eod é.l. ad fimilitudinem . & .l. q u ifquis. & no-in ip fis. nam
d onec in ecclefia eft
idoneus , aliunde ium i
alius non d e b e t: v t.C .
eo d .l. in ecclefiis.fecus
fi non fit ib i idoneus:
v t argu. ff. de mune. &
h o .l.v t g radatim .§. & fi
leg e . Item nonne idem
✓erat etiam olim quod
per auth. iftam ftatuit:
v t.C .e o .l.q u ifq u is? D i­
cas qu o d fic. v el illa lo ­
quebatur tantum tunc
quando dom ini aderat
v olu n tas. 'Item quid fi
con tra voluntatem d ot Concor.e. mjn i f ac¡Jt i M . dicit ap
cu nos opor nQn p0teft: licet p rx ter
te at a n g U . voluntatem d om ini p o f
fup yerbo , g t; y t
^ arg u.ff. de
idonee, m procura- ]_ Pom ponius.
a
fecu n d a re,& o m n e eis co m p e
ten s ecclefiafticu m m in ifteriu m
ad im p lere:h o c requ irere v n iu fcu iu fqu e ciuitatis fanctiffim o ep ifc o p o ,& cu iu fcu n qu e o rdin is
ecclefiaftici p rim atibu s eos q u i
fimonium.
_ Si quis contra . ab
n o o rd in atio fiat: lic e t d o m in o
Presbyteri,diaconi, & alij clericif i fa l­
hiiic vfque ad.^.pres­
in tra fpacium vn iu s anni & f e r fum perhibeant tefttmonium in caufa pecubyteris autem, infra eo,
u ile m fortun am d p r o b a r e , & ^ maria yel criminali ,peena hic inferta fu n t
traftat de concentio­
fuu m feruu m rec ip ere . S i v e r o
puniendi.Bartolas.
nibus & accufationibas
R E V E R E N D IS S I­
feruu s fcie n te d o m in o fiue in ­
clericorum omnis ordi­
ficiente (fic u t d ix im u s)e o q u ó d
M I S au té p re s b y te ris aut dia­ nis.
p Subiaceat.vt fupra vt
in clero co n ftitu tu s eft,lib e r fa conis etiam ,fi inu éti fuerint p ro
cleri.ap.pro. epifc.có.§,
tftus e cclefiafticu m m in ifteriu m
pecuniaria caufa falfum p erh i- j.coll. vj.&.s. apud quos
reliq u erit, & a d fecu la ré trá fie buiffe te ftim o n iu : fufficiat p ro
oportet caufam di. mo.
rit vitam : fuo d o m in o ad fe ru iv e r b e r ib u s ,“ trib u s annis fepa­ & afce.§.j.
tiu m e tra d a tu r. A d fc rip titio s
rari á facro m in ifte rio ,& m ona­ q Contradi. vt. C. de
epifc.au.l. epifcbpale.in
au té in ipfis p o fleffio n ib u s qua­
fteriis t r a d i. P r o crim inalibus
fine.fed in cuiuS bonis?
ru m funt ad fcrip titij,clerico s cauté caufis fi falfu m teftim o n iu
Refpond.fi nomine ectiam praeter vo lu n ta te m d o m i­
clefix,in bonis ecclefi^:
d ixe rin t: clero nu d ato s,leg iti­
vt fit in bonis pupilli tu­
n o ru m fieri perm ittim us: ita tamis*1 fu b d i pcenis praecipimus:
tore
dánato: vt.ff.de re
m e n ,v t clerici fa c ti, im p ofitam
reliq u o s au tó om n es in aliis etiá
iudi.l.fi fe.§. tutor. &.ff.
fib i agricu lturam ad im p lea n t. f
ecclefiafticis ord in ib u s c ó ftitu - fi quis cau. 1. finali. 6
- Aam
V V
rr Ir Ii Ir. Deadificator>» s A ifir a t tC
P .X
to sjfi falfum teftim o n iu cuiufliribusecclefiarum.
« m u iv u m t m u u ,-
f i n extra de ;n fin e .S e d tu d ic a s c o n .
tf.sud.ord. t r a . v t j n n o u e ].eo> t jt u _
v b i d icit quód dom i­
n o in uito poteft.
g Ordinari procuret, ad
epifeopum pertinet e le ftio : v t h ic, & fupra
v t clerici qui re. §.fina.
& fupra de mona-5. o r­
dinationem.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Clerici apatronop rufentaif debent,
D
tb epifeopo•ordinari: a!,as quofiunque put atterit meliores, ordinare poteft : & clerici
in fuis ecclefiis morari debent.Bartolas.
S I q u is o ra to rijtd o m u m fa b ric a u e rit,& v o lu e rit in ea c le ­
ric o s o rd in are aut ipfe,aut eius
h eredes:!! ex p en fas ipfis c le ri­
cis m in iftra n t,& d ig n o s d e n o ­
m inant, d en o m in ato s o rdin ari.
S i v e r o qui ab eis e lig u n tu r,tá quam in d ig n o s p ro h ib et iacrae
regulas o rd in ari: t u n c fanétifsim us ep ife o p u s q u o fcú q ; p u ta u erit m elio res, o rdinari p ro cu r e t. s Sancim us au té reu ered iffim o s clerico s fuis e cclefiis o b -
^
p£CUniarise3i l u e
tm
uiiiu
iib d
UIX.111C
u iiu
iu can
v iu iu
i,n oo n
folu m ecclefiafti
crim
inalis
ixiffe tco
n u in
tur,n
ñ foíum
c o o ffic io
i° rep
reo e lli,fed etiam v e rb e rib u s fu tb d i.
C A P . X X I. Vt clerici apudproprium conueniantur
epifeopum.
Clerici & monachi coram epifeopo in caufa pecuniaria couemendifunr.
in criminali cora epifeopo, yel iudice ciuili ad elechonem ocioris funt corsuemendi. epifeopo negligente ad iudicem loci lurifddho deuoluitur: inpr>ceftibus ferma hic tradita feruata.Bartoltis.
S I quis c o n t r a 0 aliqu em clericu m aut m onachum ,
au t diacon iffam aut m onaftriam aut afeetriam ha­
b ea t aliquam a f tio n e m : adeat prius fanátiííim um ep ifco p u m cu i h o ru m v n u fq u ifq u e fu b ia cea t: P iHc
v e r o caufam in te r eos iu d icet : & fi q u id e m vtraq u e pars iis quae iudicata f u n t , ac q u ie u e rit: iube­
m us per lo c i iu dicem h o c ex ee u tio n i perféébe co n ­
tradi . 1 S i quis autem litigan tium intra decem dies
D e fandifsimis epifcopis & c. Tit.xv.
(uo n om in e:fi
tunc non habet vnde,
vc quia feculam cleri­
cus eft , tunc in fuis b o ­
nis: alias autem i c vt
diximus.s- de non ali.§«
£ auté creditor.in hne.
Contrafcat. fcihcet
appellando: v t fequife í ib i, & non liceat
lAur & c.a fententia e r g o e pifcopi appellatur. s ed
contra-C.de epifc¡.aut
j. epifcopale-in abo elex illa huic con­
■
‘ a í b i SEQUÍ-
^ratM mJrxfe.prxtoI
f i c .nitem
autem fa
facit eum mi­
fer
norem quolibet defenfore ciuitatis, cum a icat defenforem fententiam epifeopi repafta^
quod non eflet, nifi
maior effet: vtfupra de
appel. tofi; inj- §• fifed;
co n tra d ica t* iis quae iudicata A g a t u rfid e iu ifo re h dare, fed fo
iam cautionem fine iureiuran­
fiin t ,tu n c io c o ru m iu d e x cau­
d o cu m h y p o th e ca fuarum re­
iam ex a m in et: & ii in u en erit
rum e x p o n e r e . S iv e r o p ro criiu d iciu n i r e d é fa d u m , etiam
njinali caufe accu fetio contrá
p e r fententiam propriam h o c
aliquam m em oratarum p e r fo c o n firm e t, & ex ecu tio n i p r o narum p ro p o n a tu r, fub leg iti­
p rj£ tracjat quae iu dicata fon t:
m a cautela accufeta fiat p e r fo & n o n lice at fe cu n d ó in tali
ñ a . Si autem ecclefiaftica' cau­
Caufe b v i d o ap p ella re. Si v e ­
fa e f t , nullam co m m u n io n e m
r o iu dicis fententia contraria
h
a b eat iudices ciuiles circa ta­
fu e rit iis q u g á d e o am abili e lem e x am in atio n em , fed fenp ife o p o iudicata fu n t : tunc lo ­
d ifsim u s' epifeopus
ndum
vcu
Um
l l l ihl dabere
u t i c. appellationem
a jjp tiia u iw iA W iA i c ó i-------- r — fecu
• --------------tra fententiam iu d ic is, & h a n c ■facras regulas c a u fe finem im ponat.
fecu n d u m leg u m o rd in e m 0 re­
ferri & e x e r c e r i. S i tam en c x B C
P . X X I I .V t epifeopi apud
Im periali iu fs io n e ,a u t iudiciaproprium cenueniantur metrofitli praecepto epifeopus iu dicat
litanum: & v i cauere pro lite
in ter quafeunque p e rfo n a s: apnonteneantur.
p ellatio ad im p eriu m , aut ad
Epifeopus ab epifeopo yel ab alio conutneu m q u i tiranfmifit n eg o tiu m ,
tus,conuenienius eftfub archiepifopo: <3*
ad patriarcham appellatio eft: nulla caurefera tu r. Si v e r o crim en fu e­
tione yel fideiuf tone pro lite finienda inr it q u o d ad uerfu s q u am libet
ierpoftta. Bartolus.
m em oratarum reu eren diisim aS I quis v e r o fen ftifsim o rum p erfonaru m in fe ra tu r,fi
ru m ep ife o p o ru m eiufdem f y qu id em apud, ep ife o p u m ali­
n o d i i d u bitatio n em aliquam
quis ac cu fe tu r, & ip fe v erita ­
ad in u ice m habeat, (fiu e p ro e c tem in u enire p o tu erit :a b h o ­
clefiaftieo iu r e ,f iu e p ro aliis
n o re jaut grad u h u n c fecu n ­
d u m ecclefiafticas regulas deq u ibufdam rebus:prius m etro ­
iic ia t, & tu n c co m p eten s iup o lita eo ru m cum a liism d e fua
.d e x h u n c co m p reh en d at, & fe­ ^ fy n o d o ep ifco p is cauiam ex a­
cú du m l e g e s 0 lite m examinans
m in et & iu d ic e t : & fi n on rata
c a u fe finem im p o n a t. Si v e r o
h a buerit v tra qu ep a rs q u * iu ­
prius ciuilem iu dicem adeat f
d icata funt,tu nc beatifsim us pa­
accu feto r, & crim en .per leg iti­
triarcha d icecefeos illiu s in­
m am ex am inationem p o tu erit
te r eos au d iat, & illa determ i­
a p p ro b a re , tu n c e p ife o p o lo ­
n et q u * ecclefiafticis canoni­
co ru m gefta m on u m en to ru m
bus & leg ib u s c o n fo n a n t: n ul­
detur: quod fieri po- palam f e c ia t: & ÍÍ ex his a g n o la parte eius fe n fe n ti* co ntra­
ie ft: vt.ff. de offic. eius featur p ro p o fita crim ina co m d icere v alen te . Si autem & á
c l e r o , aut alio q u o c u n q u e adi­
í & f i ar¿ o reftÍUrÍf<1ÍC' mifiCTe e u m ,tu n c ipfe epifeo b 'in lT L fa . no.ca- pus h u n c fecu ndu m regulas ab
t io co ntra ep ifeo p u m fiat p ro ­
furn vbi tantum femel h o n o re fiue grad u quem h a p te r q uam libet ca u fem : ap ud
appellatur. fic.C. de af- b et,feparetriu dex autem v ltio fan ftifsim u m eius m e tro p o lifer .to L l.jj. refpon. &
nem e¿ inferat legibu s co n g ru étam fecu ndu m fecras regulas
C . de appel.1. illud.§.fit e m . Si v e r o epifeopus puta& noftras leg es caufe fod ice­
mili m odo. & .§ . orien­
u erit gefta n o n iu fte co n fe d a :
talem. fic . C . de preci,
tur : & fi quis fodicatis co n traimpe. offe.l. fi q u is. retu n c liceat ei d ifferre, & nuda­ D d ix e r it, ad beatifsim um arch i•dpfdUre gulariter autem bis pore h o n o re feu grad u accu feepifeo p u m & patriarcham dice­
1*8bu.
teft appellari, licet no n
tam perfonam :ita tam en, v t h u ­
cefeo s illius referatu r caufe
ter.C .n e li. in vna eaiu fm o d i p erfo n a fub leg itim a
demque caufa.l.j.
ille fecu n d u m canones & le­
c Ordinem . o rd o le­
cautela fia t, & ita ad nos n e g o ­
g es h u ic p r* b e a t finem . Si v e ­
gum e ft .C . de appel.l.
tiu m tam ab ep ife o p o quám á
r o co n tra m etro p o lita m ta­
prxeipimus . 8c fupra
iu d ice refera tu r,vt nos h o c c o lis ad itio fiat ab e p ife o p o , aut
de nuptiis.§. illu d . v f­
g n o fe e n te s, q u * n o bis v id e n ­
que in fin.
c le r o , aut alia quacu nque p er­
d A ti imperium . N o t .
tu r iu beam us. Si quis autem
fon a : dioscefeos illius b e a tifa delegato appellari ad
p ro p ecuniaria caufa co ntra afim us patriarcha fim ili m o d o
delegantem : vt h ic , &
liquam
om
niu
m
m
em
oratarum
cauiam iu d icet. P ro o m nibu s
C . de appel.1.prxeipiperfo n aru m habuerit a ftio n e m
mus.§. h xc fi appella­
autem caufis p ro quibus ap ud
tio . & .C . de iudi.l. fin; a liq u a m , & epifeopus d iilu lep ro p riu m m etropolitana , aut
■snfi. Sed videtur quód
rit in ter eas iudicare : licen ­
patriarcham , fiue apud alios
a delegato principis nó
tiam habeat a fto r ciuilem iu­
qu o feu n q u e iu dices ep ifeo ­
ip fe princeps ¿fed alius
d
icem
adire:
s
ita
tam
en,
v
t
acappelletur: vt fupra de
p i co n u en ia n tu r, nullam fideafp . Col.iiij.§. fin3- qu:
cufeta p erfo n a nu llo m o d o c o iu fsio nem aut cautio nem p ro
Authentica.
Su ob uS b u shan ”
Corrigere illam . tu au­
tem dic quód hic v t
eorum ordinarius c o gnouit epifeopus,vt pa­
tet ex prxcedenti.§ . fi
quis contra aliquem;
ib i autem ab extraneis
audiri fuit e le ftu s . &
fic primo m odo fion
contradicit, cum alio
cafu loquatur. Item nec
fecun do: quiaparificatur p rx fe fto .f. q u an ­
do ab extraneis eligi­
tu r: vel licet iudex lo ­
corum , fiue defenfor
rctraftet: vt hic faciunt
ex commifsione prin­
cipis quam habent per
legem iftam .vn d e ipfe
princeps retraftare vi-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
y22
eft contra.Sol.ibi ad v niuerfirarem deiegauerat: hic ad caufam /pCciafem princeps dele­
gat, fed stiam fiadeaufam fpecialem princeps
delegatmon ipfe quan­
doque , fedalius appel­
latur: quod eft quando
delegatus áfe alij dele­
gat : nam tunc fecundus
delegans appellatur : v t
C . qui pro fua iurifdi.I.
ij.iti fi.licet hoc fit con­
tra regulam qua» eft. ff.
quis & i quóil.j. in fin.
e , fecundis leges. N o .
quod iterum examinat.
fic.;.proxi.§. Accur.
£ Iudicem.adeat. ex hoc
& .s. proxi. refpon. da­
tur intelligi quia in cri­
mine eft aftoris pote­
ftas vtrum cprá epífeop b , an coram ciuili iüdice clericum accufet.
& ad hoc eft. j’. vt cie.
ap.ipro. epi. c0n4.fi ta­
men. c o ll.v j.& hoc de
ciuilibus criminibus.fecus fi eft canonicum : vt
j.proxi4.fi autem ecclefiaftica.Item ex eo quód
hic & .s. proxi. dicitur
epifeopum fecúdum le- Epifcopm
gem iudicare, patet eú leges fcire
debere fcire leges: vt debet.
C .d e legi. & conflit. 1.
Jeges. cum non er alterius,fed fua debeat.eoixfcientia iudicare: vt. s.
de iudi.§.j. Accur.
g Cimiem iudicem adiré.
N ot. quód poteftas eft
iudex ordinarius fchó- Schola m
larium:cum fit clerico- ianfdielionim:vt hic, & in pro c e - »¡ poteftamio DigeftorÚ in fine, tis fib ju n u
fed decretalis prorfus
eximere videtur cleri­
cos: vt extra de foro có peteij. fi diligenti. Vel
dic decretale loqui in­
ter clericOsvtrinque.fi
autem aftor eft laicus,
non : & ideo hoc cafu
poteft priuilegio re­
nuntiari : vt.C.e.J. om­
nes . & f?c intelligat.G.
depac.l.pe.,
j
^deiujforem . Olim
dabat csconomura fue
ecclefix: v t.C . de epiff
Sc cie.l.eum clericis. §
memorati, q eft Contra.
Ied illap ¡ftá corrigif.'
1
,S i autem “ clefiaftica.
vt de articulis fidei vel
fimonia:&hoc. quando
hxc clerico obiiciunt;
fecus fi laico : vt.s, de
man. prin. §. fi Vero canonicum.col.iij.
k
Synodi. id eft iurifaiCtionis.
^ .r I *ab €a*<
vnus epifcopus cóuenit aliü ci
uiliter & criminaliter
in caufa appellationis,
m
-a liis, xi j. fcili cet;
R iij
,—
523
Authenticorum Collatio nena.
vt.xv.q.vij.§.fiqms ralidus.
a
Semetipfos abfoiuere.id
eft c ito fe expediant.
b
de eccle.
th-S-pe - contra. S o .h ic
c o m g itt:: ?£ eodem mo­
do corrigit quod eft.C.
524
porallspr*fcripti0noa
currit: vt hic,&.ff<j¿
di.l.ij.§.pe. & fupra'vt
cum de ap.cog.§ . mg_
minimus. & . C. de an
exeept.l.j.§.fin.&.ff.<jé
ti.aftuque priuato.l.j.
§. fi quis propter.&.c'
de praffeript. x x x . vei
C v i P . X X V . D e a p o e r fa r its .
xl.an.l. cum notifsinü.
R E V E R E N D I S S I M l i ­ §.illud.
v e r o a p o c r ifa r ij1 euiufcunque m ^Cslrahi. nemo de­
bet extrahi de domo
fanftifsimae ecclefiae,qui in re­
inuitus pro caufa c i - ^ ’-'Á
gia ciuitate d e g u n t, aut ad b e a u ili: vt.ff. de in ius voc.
4
tifsim os patriarchas, aut ad m e­ 1. plerunque. &.J. fe ‘
trop olitas a fuis epifeopis o rd i­
fed huiufmodi religiol
nati & deftinati,neque p ro fuis fa: perfona multo m i- f ^
nus debent extrahi: —
""*■
epifeo pis, ñequ e p ro caufa ech ic ,& infra eo.§.pro-
lite e x ig a n tu r: fic ta m e n , v t ifti A ip fo n e g o tio fa c h e f t , ib i litem
co m p le ri.11 Si v e r o n ondu m in­
ftu aea n t illatis fib icau fis fem etch oata eft:apud glorio fifsim u m
ip ib s a b io lu e re .2
praefeétum O rie n tis praetorio­
C J lP . X X I I. I.Vt ceconomi &
ru m , aut apud eos q u i á n o b is
f miles apud'profrtum epijcopum confuerint deputati iu d ices,co n u eu e n ia n tu r.
nientibus eum r eip o n d ere .
Oeconomi & fimiles ceram epifeopo ra­
e o . l . orphanotrophós.
c E x ipfis. fcilicet gubernatoribus.Ac.
d Repetitionem, i l i i s eft
redditionem,& alias re­
petitionem : quod idem
eft.nam antequam caufatn ap.profequatur,madatür exeeutioni pri­
ma fententia: vt hic, &
infi.huius.§.ibi, non e-
aliud.fed hac funt fpecialia: regulariter enim
contra: vt.ff. nil mnoua. ap.pen.&.C. de app.
1. appellatione. & . ft- de
iis qui n o . infa.l. furti,
in princ.&.ff. de iis qui
fatif.cog.l. fciendum.§.
pe.8r.ff. de tefta.l. qui
á latronibus.§. fi- &• C .
de in integ. reftit.l. pe.
& .ff.d e appel. re.l.j. &
ff. de app.l. conftitutioftes.in princ.&.s.vt nul­
li iudi:§. illas vero qua
fecundum legem, hac
coi.
e E xam inan s . id eft
examinauerit.
f venire. N o . fpecia­
le in ratione reddenda
a diftis adminiftratoribu s,vt quis non poffit in alium iudicem c o fentire cum aduerfar io , nifi fub luo epifeopo.regulariter enim cótra:vt.ffde iudi.l.j. 3c.ij.
in princi.
g S i quis autem ex ecdefiafiicU . N o t . here­
des ééconomi teneri fi­
cut ipfe: vt hic, &.C.e.
l.fi qiiis presbyter, in
lin .& .C .d e facrofanc.
eccle. 1. iub emus.§.ceconomos.Al.
h Compleri.Vt.ff.de ittdi.l.vbi femel.
i Reuerendifiimi apocrifarij. id eft qui res ec-
cleftse agunt: vt fupra
quomodo opor. epi.li.
fi vero metropolita, fic
dicti,quafi fecreti nuncij.vel expone vt ibi.
k Solis. im o videtur
quod debeant omni­
bus refpondere: v t .f f
de iudi. l.ij. § . omnes
cum. &.§.fed fi agant.
Solu. hic nomine alie­
no agit legatus,ibi fuo
nomine. & facit.s . de
exe.& iis qui con. & re.
§.ij. Accurfius.
1 ‘Propter tempus. "Niot.
quód vbi ius aufert a_
gendi poteftatem: tem-
tionem reddere debent: & licitum efi en a
fententia epifeopi ad patriarcham appettare. Sarto lus.
O E C O N O M O S a u t e ,& x e n o d o c h o s, n ofocom os¿
p t o c h o tro p h o s ,& alio rú v en e­
rabilium lo c o rú gubernatores^
& alios o m nes clerico s iu b em ’
p ro cre d itis fibi gu b e rn atio n i-
fua: gubernationis facere & ex ig i:b q u o d ex ip fisc debentes o ften d u n tu r illi ven era b ili red dendu m d o m u i, e x cuius o r d inatione d ebitum apparuerit.Si
v e r o p utauerint fe grauari: p o ft
re p e titic n é d m etro p o lita caufam exam inet. Si v e r o m etro p o lita fu erit co ntra quam piam
p rs e d i& ru m p e rfo n a m h u iu f-
aut p riu a to , aliquam conuetionem fuftineat,nifi m andatu ha
bu erin t a fuis e p ife o p is, aut ce­
c o n o m o , aut aliquos co n u e n iant. T u n c enim folis k illis q úi
ab eis con u en iu n tu r, dam us lice n tiam ,fi quam o b lig atio n em
habent co ntra eeclefiam ,aut c ó
tra e p ifeo p o s eo ru m , p ro p o n e r e . S i v e r o & in quibufdá cau-
m o d i caufas exam inans, e& d e fis v e l a d io n ib u s fem etipfo s
b itu m e x e g e r it , & e x a d u s p u o b lig ato s fe c e r in t : in tem p o re
tauerit fe grau atu m : dicecefeos
iu q u o refp o n fa faciunt, p r o his
illius beatifsim 9 patriarcha ca u co n u en tio n és fufeipiant.
iam d e term in et.n o n enim c o n - q
CviP. X X V l.fc c epfcopi lecedim us p ratdidis perfonis p ro
gatiemi tempore cenueniantur.
S I v e r o ep ife o p i f v e l cleri­
m em oratis caufis ante exam ina­
ci p ro ciuitate aut ¿p fuis e c c le tio n em & e x a d io n é debiti ^pfiis p ro p ter fuam le g a tio n e , aut
p rio s e p ifcb p o s d e clin a re,& ad
o rdin atio n em e pifeo pi,ad reg ia
alia v e n ire f iu d ic ia . Si quis au­
c iu itatem ,v el ad alium quem li­
te e x ecclefiafticis s cui aliqua
b
e t lo cu m proficifcantur: iu b e­
talis d ifpenfatio credita eft,ante
mus eos nullam m o leftiam aut
rationu m e x p o litio n e m , & de­
im portun itatem á q ualibet perb ito ru m folu tio n e m m oriatur,
fbna fu ftin ered icen tia e x ifte n iub em ’ eius heredes fim ili m o ­
te iis qu i o blig ato s eos putant
d o & rationibus & e x a d io n ife h a b e r e ,p o ftq u á ad p ro u in b u sfu b ia c ere .
C víP . X X I I I I . Vt epifeopi il­
lic tvbi deliquerint eonueniantur.
E p ifeop i & clerici inyrbe ConftantinopoLitana degentes,.ibi couentendi yel cogendi non funt lite inprouincia conteftata: D
alias coram prafeito pratorio funt conueniendi.apocnfarij autem ad patriarcham
yel metropolttam deftinati, tntenm conuemendi non fim tm ifi de hoc mandatum ha­
buerint, yel alios conuenerint,yel ib i contraxen nt. Item epifeopi yel clerici, legatio­
nis tempore conuemendi riofunt. Clerici &
monachi accufandi fu nt iniuria loci repulf a , & Loci reuerentia feruata. Item mona­
fterium per fu u m procuratorem agere de­
bet: ¡portularum quantitate legitima m fu p-aditiisperfonis &■cafibusfeneata.Sar.
S I quis e pifeopus aut cleri­
cus ex quacu nque prou incia in
C o n fta n tin o p o li r ep e riatu r, &
v o lu e rit aliquis ad uerius eum
a ftio n em proponererfi q u id e m
litis c o n tefta tio in prouincia
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
quos opor.cau.di. mo.
^
§. prmterea. idé de muliere dicitur fupra vt
fiulli iudi. §« neceflarium . Item n o . quod
fubiicit hic de procu.
quem dicit conftitui.
nam fi quis in fua pro- •
pria caufa conftituit,
valet, vt patet ex de­
finitione procuratoris:
vt.ff. de procu.I.j.Si ve­
ro fit caufa monafter ij, quomodo ab ali­
quo poteft procura­
tor conftitui,cum ne¿
mo fit dominus : imo
fyndici ad talia Ordi­
nantur : vt.C qoodeuiufque vni.l. j „ in fin.
&.l.item.§. pen ? ®-e_f Cscn.d
fp o n . improprie h; c ,
dicitur procuratorem - ,f
eft fyiidicus . vel áic“ f ' C
procurator cóftituipo-, ,
reft
in caufa mo>¡B-ertrt
teft eriam ifi
iiaítenj a fyndico lite ¿ r conteftata^ad inftar jp- &
curatoris: vt.C. de $ - c í J f ¡ ,
curatorib i. neque.&.l. Ct pSt?xtTi
nulla.
demrtad.
ciam r e u e rtu n tu r,c o n u e n ire e o s ,n u l ló in iis q u s fe
putant h a b e re , eis facien d o prseiudicio d e tem po­
ralibus prsefcriptionibus p ro p te r tem pus 1 q u o d in ta­
li caufa p ro tra xerin t.
1 4/4 * ' X
Tr
f
~ .
f
1 1 ' f t m on a ch jp e r p ro c u r a t orem f e defendant:
&
d e q u a n tita te [p o r tu la r u m .
S I Q V A N D O aute caufa em erferit, v t admoni­
t io aut ex ee u tio inferatur p ro qualibet pecunia­
ria caufa, fiue p u b lic a , fiue p riu ata, clerico aut m o­
n ac h o , aut m o n aftria;, aut cu icunqu e m o n afterio , &
m axim e fcem inaru m : iubem us fine in iu r ia ,& cum
co m p ete n ti h o n o re ad m initio nem f ie r i, non f i­
m eti m onaftriam aut afeetriam m o nafterio ab ftrah i:m fed pro cu rato rem ab eis o rd in a ri, q u i pro cau­
fa re ip o n d e a t. M o n a c h is autem liceat fiue per ft>
fiue p er pro cu rato rem m o nafterij caufis ageretfeient e q u i h o c prseuaricatur iu d ic e , v e l e x e e u to re , quia
& cin gu lo fpo liabitur , & pcenam quinque fibra­
ru m auri e x ig e tu r per m agnificentifsim um comi­
te m priuatarum reru m : ex ee u to re vid e licet fu­
per h o c v e r b e r a n d o , & in exiliu m d irig e n d o : lo­
corum
r-i
& 1"
D eíandifsim is epifeopis &c.
guatuorfihqu*- Su’d
eftfiU ^ la ? R e f p o n .q u i-
d an, quarta vndas, hoc
eft. xlviij. para a fc s : «
ar.fF.de an .kga.l. h b e ; t0 §. filium - Sed ali) m
pra-dida-LUberto . ha­
bent in Htera fiemquu,
.T u d icfecú quod eft genus
gionet* filiq
fihqua , qua vtuntur prouinciales: vt
incdalia de fanda He­
lena. & de hoc habetur
mentio.s • vt nui. mutu.
a?ri.te. eius ter.J.y coliTv.Et not. quod hic
corrigitur, illa lex qu*
maiores fportulas dice­
bat im poni: v t. C .d e
epileo. & cleri.l. cum
clericis.in fih.& aha in
eo.titu.l. omnes qrn-Si
exeeutoribus.
b roxm f i ’idum. & m
)6 filiq
Lm p'rtcepTáliüdehi
r.
.
...
luc mittat
iudicem:
vt
hic, & argu.ff.de iudi.l.
ij.§.legatis.ibi, vel in g>uinciam deftinati &c.
c Contingat.quia pri­
ma perfona admonita
decefsit, item fecunda,
item tertia. A zo .V e l
dic quód omnes candnici vnius ecclefi* fue­
runt admoniti. Ac.
d Oeconomis, in caufa
ecclefia: defendit cecOnomus, vt h ic: non au­
tem in alienis vel pu­
blicis : vt.s.eo.S. alium,
qui eft contra. Sed quid
fi agit contra epifeopum
nomine ecclefiae ? Re­
fpon. aftorem poterit
ordinare epifeopus auftoritate archiepifcop i: vt facit tutor: vt inif it. de cura. §. fin. nam
ceconom5 vel fyndicus
ab vniuerfitate tantum
inftituitur: vt.ff. quod
cuiufque vni.l.j.in fi.
&.l.item.§. pe . Quali­
ter autem contra huiuf­
modi perfonas libellus
fiat, plene dixi. 5. apud
quos opor.cau. di. mo.
& afee. § . propterea
col.v j.
e fie d d e rc. & triplum
fifco : vt.s. vt nulli iudi.
§.& hsc qu* eft cótra.
f Nonhabentibw . id eft
Ordinatus non debentitms habe"'peru no re, vt omnes in íacris
Jlt habe- ordinibus conftituti: vt
rfT**rtw< s.quomodo opor.epif.§. nieque autem.&.s. de
nup.§.fed Sc fi quis,
g Superinductam.v t occafio delinquendi non
prsbeatur:vt inftit.vi
bo.rap.s. fed ne dum.&
ri-C.eo.l.eum.
h E-am. etiam matre.
1 'Permittimus, hsc ea­
dem habes.s. quomodo
<¡16
du m b accipiat.Si v e r o p ro v n a
eadem que caufa multas e x m e­
fu b q u o fu b iaee t,a d m o n ea t e a m ,v t om nibus m odis
C cA T. X X T X . Ke clericimulieres fupennduclas in propriis dom ib 9 habeat, epifeopi vero nullas.
lio q u e tra d a tu r.S iv ero etiam litaniam co n euflerit , capitaJe periculum fu ftin e b it:& v in d ica re iubem us n o n
folu m ciu iles,fed etiam militares iu dices.
' C ^ i f .X X X I l.H elaici faciant litaniasfine epifeopo
talem v iru m eiieiat é fua d o m o , fi v e ro h o c diftu lerit ^itanfexm oratis p erfonis ad m oneri c o a g e r e , e cclefiaftico m in ifterio & propriis em p lu m en- tra de contin g a t, c vn am & folam p erfb - ^ tis alienata,m onafterio tra d a tu r, & ibi om n i fua? vita: uar.comiig.
nam p ro o m nibu s fportulas da­
tem p o re d e g a t: rebus eius,fi quidem filios habeat,in­
re fan cim u s.E p ifeo p u s v e r o ¿p
fe r f e & illos fecu ndu m num erum perfonarum k diuirebus ecclefia? fuae nullam e x d e n d is : v t co m p eten tem ipfi m u lieri parte m onafte­
a d io n e m m o leftia m q u e fu ftirium a c cip ie n s , eam alat,1 & r e g a t . Si autem non ha­
neat fportu larum ,fi p ro talibus
b u erit f ilio s, om nis eius fiibftantia inter m onafteriu m
caufis ad m oueatür ex actio : av b i m ittitu r,& ecclefiam in qíiap riú s erat conftitu ta,
d io n e s v id e lice t co ntra ecclea?qua p o rtio n e diuidatur.
fiara p ro po fitas ceconom is i
C ¿ d f . X X X I.D e hssqui in ecclefia epifeopo aut aliis
fufcipientibus,aut illis qu i in ea
clerii is iniuriam inferunt.
caufam o rdinati fu n t . Q u i v e ro
S I q iiiscu m fa cra m in ifte ria ce le b ra n tu r,in fa n d a m ‘
co n tra haec e x ig e re fportulas
ecclefiam in g re d ie n s, e p ife o p o ,au t c le r ic is ,a u tm in ipraefu m pfeiit: in duplum q u o d
ftris aliis ecclefiae iniuriam aliquam inferat: iubem us
accepit,exa<ftae perfona? red d e­
h u n c v erb era fiiftin e r c , & in exiliu m m m itti. S i v e r o
re é co m p e lla tu r: & fi qu id em
haec facra m inifteria conturbaU erit, aut celeb rari p ro ­
m ilitat, c ingulum p e rd a t: fi veh ib u erit : capitaliter pu niatur, h o c ip fo & in litaniis,in
r o clericu s fu e r it, a cle ro r e - D quibus epifeo pi aút clerici re p e rian tu r, c u fto d ien d o ;
m o u eatur.
É t fi qu id em iniuriam folu m fecerit is,v erb e rib u s e x i-
Presbyteri 'e fi clerici in domo propria
mulierem habere non debent , nifi omnem
ejfiigiantfufpicionem.ep f io pus autem nul­
lam mulieremfecum habere debet.B a r.
P R E S B Y T E R I S au­
tem & diaconis, & fubdiacon is,
& om nibus in clero ccfcrip tis,
n on habentibus f v x o re s fecu n­
dum faeros c a n o n es, in te rd ici­
m us etiam nos fecu n d ú fan d a­
rum reg u la rá v irtu te m , m u lie­
rem aliquam in pro p ria d o m o
fuperinductam s habere: tam en
Authentica.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
I
T it.xv.
c o r ú fan d ifsim is epifeopis j p - A citra m attem ,aut fo r o r e , aut fi­ oportet epifc.§. quanta;
t
Secandum numerum
lia ,& alias p erfonas q ug om n em
u iiu ris, v t nihil his contrarium
perfonarum . quod leges
fu fp icio n em effu g iu n t. Si quis virilem appellant.-vt.C. '
fia t : aut fi a liqu id co m m ittatur,
autem ab fq u e hac o b fe ru a tio - de ca. tol.§. fin autem
m em orata v itio p r o c e d a t . iu d i
n e m uliere in fua d o m o habet legatarij. & .ff. de Icg.
ce m v e ro v in d icta differentem
quse
p o te ft ei fu fp icio n e infer-, prse.l. virilis. in prine.
im p o n e r e ,a d fcientiam n oftrii
Accurfius,
r e ,& fem el & fecu n d o a fu o e- l Hiat &• regat. & , pro
epifeo pus referat.
p ifc o p o aut a fuis clericis ad­ id eft:
C
X X F I I I . De modo/por­
m onitus n e c u tali m u liere ha­ m In exilium, hic aut
tularum in perfona cleri:orum.
b itare t,eiice re eam h d e fua d o ­ pro & accipitur: vt in
S P O R T V L A R V M ve­
nouel. eo.tit.& . C . de
m o noluerit :aut accu fato re ap r o n o m in e o m n e perfonam in
verb.fig.l. cum quidam,
parente ap p ro b etu r in h o n efté
q u o cu n q u e ecclefiaftico o fficio
Al. A lij habent in litecum m u liere c o n u e rfa ri: tu n c
ra,S\& tunc eft plana.
co n ftitu ta m ,& ad h o c d ia c o m fepifeopus éius fecu n d u m eccle- & fa. ad hune.§. C.eo.l.
fam & m onacham ,aut afeetriam
fi quis in hoc.&. C i de
fiaftico s canones d e cle ro eum
aut m onaftriam p ro o m ni cri­
iis qui ad eccle. confu.
m inali & pecuniaria ca u fa, c u - g a m o u e a t, chria? ciuitatis cuius l.denuflciamus.
clericus e ra t,tra d e d o . E p ife o ­ n Ipfas. alias quas.
iu fc u n q u e quantitatis fit f fiue a
O Honorandas, cruces Cruces vbi
pu m v e ro nullam penitus m u­
c lerico , fiue a q u o lib e t in m ili­
interdicimus non alibi reponi delierem habere,aut cum ea habi­
tia c ó ftitu to ad m o n itio n em fu reponi, tiifi &c. cú Cru- be«m.
tare perm ittim u s.Si ahtem p ro ­ cibus & cum litaniis fi­
fcip ia n t, aut in reg ia du itate*
auJ; jn p ro u incifs quibus d e b etu r nequaquam h o c c u fto - era ingrediuntur, vel
fubaudi, porrant:& erit
diens i epifeopatu p ip iic ia tu r.
g u n t:n e c am plius q uatu o r filiplana. & dic cum qui­
qui$ a dare p erm ittim u s. Si v e ­
ip fe enim fe o ften d it in d ig n u m
bus fcilicet crucibus in­
r o ex n o ftra iu fsio n e aut ad iu ­
fa ce rd o tio .
grediuntur facerdotes.
C ^ í f . X X X . De diaconi/sii.
dicem , aut ad b eatifsim um pa­
p peponi . vt in facriD I A C O N I S S A M vero
ftia.Accurfius. .
triarcham miffus e x ee u to r , in
n u llo m o d o cum v ir o ex q u o
alias prouincias ad m o n itio n em
offerat alicui m em oratarü p e rp o te ft inhoneftae vita? e m e rg ere fu fp ic io , h abitare
perm ittim u s.1 Si v e r o fh a ? c n o n o b fe r u e t : facerdos i f a c i t ad
fo n aru m : n o n v itra vn u m f o li­
& clericts,& crucibus.
O M N I B V S autem laicis interd icim us litanias f f Litanias
facere fine fan d is e p ifc o p is ,& q u i fub eis funt r e u e -^ r i/ f H arendifsim is clericis. Q u alis enim e ftlita n ia ,in qua ia - i£ uirerf»ce rd o tes n o n in u e n iu n tu r,& folenn es o rationes fa- p’^ tJ^s'
cíunt ? S ed & ipias n honoran das ° c ru c e s ) cum q u ib 9
& in litaniis in g red iu n tu r ) n o n alibi nifi in v e n e ra b i­
libus lo cis r e p o n i: P & fiquando opus v b cau erit ad
litanias c e le b ra n d a s,tu n c folu m ipias fan das cru ce s
accipere eos qui co n fu e te ea s portare f o l e n t ,& cu m
ep ife o p o Sc clericis litanias celebrare:h o c cu fto d ie n R
ifij
Authenticorum Collatio nona.
527
a Iubemus iñtuT .quia fe­
cit modo proxi. de mo­
nachis mentionem: igi­
tur de eis incipit:& profcquitur vfque in finem
conftitutionis.
t Sed on;»es.huic.§.cócordat-s. de defen. ciui.
§.decreto.col.i j.&.C -de
offic.ma.off.l.j.& de otfic.prx.vr.l.fi.Accur.
e
Elegerunt. & fic mo­
nachi hodie eligunt, vt
hic.olim epifeopus. fed
corrigitur : vt fnpra de
mona.§. ordinationem,
eol.j.
d O rdinare. id eft confecrare & cónrmare, vt
in nouellis. Accur.
e
A Ífceteriis . genera
funt locorum religioforum.
»
f Schema, id eft ordi­
nem monachalem, fci­
licet cucullam & fcapularium:& etiam incon­
tinenti profefsionem fa­
ciat.
g Profui, id eft abbas.
& concor. huic, t s. de
jnona.§. fancimus. &. §.
inter.&.§.fi vero.Acc.
h Jurando, fimile iura­
mentum prsftat domi­
nus quando feruum ad
\ Concor.c. ecclefiam fugientem reinca»fi$.cir cuperat: vt.C.de iis qui
ca frinc. cii ad ecclefi. confu. l.prxgto.i. extra fenti.in fi.
deelec.
i Prim um , fcilicet eft
prxftandumá domino:
Lucrari no quia &c.Accur.
debet
qtsU
Domino reddantur.
tibus fanftifsim is lo co ru m ep i- A g n o fe itu r, aut cu ilib et fortunae
iubiacer-.intra tres annos n o ac­
fco p is,a u tetiain eo ru m clericis
cip ere eum fchem a m onaftiéu :
& per lo ca iu d icib u s.S i quis au­
v t intra m em eratu m tépus e x ­
tem in h o c ca p itu lo , praefentis
periatur huius ho m in is c ó u e r noftrae le g is v irtu te m aut tra n fetioné m onafterij p r* fu l. s E t
fcen d erit,au t n o n vin d ica u erit:
fi intra trienniú aliquis em erfepraediftas pcenas p atietur ,m o rit dicen s aut feruu m , aut c o lo ­
n afterio ru m tc reu eréd ifsim c 4
n um ,aut ad fc rip titiu m fu ú h ú c
rum m o n ac h o rii d ifpofitione.;
efle,aut etiam tanquam fugien ­
C ^ íP V t X X X III.
te a gricu ltura, aut quafi aliquid
R E L I C X V V M n o b is eft
rapientem ,aut p ro p ter aliquam
& de v enerabilibu s m onafteriis
cu lpa in m o nafteriu m éum in& reu eren difsim is m o n ach is
greflu m tp rop rio do m in o h u ne
form am d a r e . Illu d ig itu r ante
reftitu i cum rebris quas p ro bá­
cartera d icen d u m & c .
Tranfcribitur hic in Graco totis is tur in m o n a fteriú in tro d u xifle:
primis caput Nouclla quinta s. Cet. 6 jurando h p rim ú ,5quia nihil pa­
C J .V V T X X X I I I I .
V t abbas non tam antiquitate
quam bona exifiimatiene ccnftndus
fit & eligendus.
Idem cautis extatin regula S anB i Benedt&i. c.6a¡.Contius.
gibbas eligendus eft nonfecundum gra­
dum,fed meritis Cn yirtute-.Cr idem m akbatijfa eftferuandum.Bar.
Si8
r D iu id e r e .N o tz £ t (C
de co!:sIli.l.j.§.£na.
f Imponat. Nota qu¿<j
etiam laicum poflunt eligere iftx fcemir.s fi­
cut epifeopum: vt.'s’co.
titu.j.col.
t In monafterio.ideftjn
clauftro.
u Sed & hoc. duo di­
cit hic4 .primum5fi de­
di mulieri, x. pro dote
vél viro alicui pro do­
na. propter na. vel nul­
la adiefta tali caufa de­
di clerico fab tali con­
ditione fi contraheret
matrimonium,vel fi haBeret liberos,quód tunc
tietu r á fu o d o m in o perc ip iéte .S i auté intra triennium
nullus c ó u en crit,a u t in q u ieta u erit, aut contra aliquam
m em oratarú perfbnarú quaeftioné fe c e r it , abbas m o­
n afterij p o ft tráfeurfío n em trienalis tem p o ris, fi talem
v iru m d ign ú iu dicaü erir.túc det ei fch em a,& nullus fit
e i p o ftea m o leftu s p ro p te r fo rtu n a,d o n e c tam é deg et
in m o n a fte rio .R e s autem quas in m onafterium intro­
d u xifle v id e tu r,illa e fe d o m in o red d a n tu r.k
Si quis
aútem m em oratarum perfonaru m reliqu erit m onafte­
riu m , & ad fecu iarem v en erit vitam aut in ciuitatibus
aut in agris circum iens,proprias fortunae1 reddatur.
I V B E M V S ig ifü r* abba­
te aut archim ádritá in v n o q u o q ue m o n afterio o rd in a ri,n ó o C ^ I P .X X X V I.V t monachi in yno cenclaui habitent.
m n in o fecu n dú grad um m ona­
I N o m nibu s autem m o n a fteriis, quae ccenobia di­
c h o ru m , f e d to m n e sb m onachi
cu ntur,iu bem u s fecu n du m canones m o n acho s in v n o
m elio ris o p in io n is exiftétes eú
habitaculo o m nes fepararim™ do rm ire, v t mututim aleligant pro p o fitis facrofanctis
euangelns:focentes q u ri nequ e C' terutris teftim o n iu m * c a f t * co u erfatio n is p r?bcat:nifi
p ro p te r am icitiá,aut aliam qualib e t caufam , fe d fcietes eum &
fid e rectu m , t & v ita caftum , &
gu b ern atio n e d ig n ú ,& q ui p o ffit m o n ach o ru m difcip lin am ,&
o m n em m o nafterij ftatú v tili­
te r cu fto d ire ,e u m ele g e rú t:c&
fanctifsim ú epifeo p u m fu b q u o
m o fla fteriú có ftitu tu m eft,eu m
q ui ita eleftu s eft,m o d is om n i­
bus a bbaté o rd in a re .d Haec au­
tem o m nia quae á n o bis d ifp o fita funt p ro o rd in atio n e a b b a tú ,v a le re praecipimus & in v e ­
n erabilibu s f e m in a ru m m ona­
ll
fteriis & a fee teriis.e
cum aliena nam non debet in rebus
iaElura.
quis cum aliena iaftuf Facit ad ra lucrari: vt.ff.de coniocgl.fuper dic.inde.I. nam hoc na■yerí.ehgc- tura.& fie not. quód tedi. in ca. cu net principale, non tadihtlusjex- men tenet accefToriusn.
tra de ton- Accurfius.
fu e .
1 Fortuna, id eft domi­
no fuo:vt fupra eo. § .fi
feruus.
m Separatim.id eñ non
fimul: fed quilibet in fua
flatura, fiue cubili, vna
domo tamen : vthic, &
fupra de mona. §. cogi­
tandum.
C ^ÍP. X X X V .D e msnachis no
n Teftimonium. hinc iu' Monachus me arg. quód pofsit effe fiatim yejliendis.
fo teft tefti- teftis monachus, & dic
Canuentí cap.%.fnpra Nouel/fi.
fica ri.
vt dixi fupra de mona,
Ignoto ad monafterium affiirami mona^.cogitandum,
fticum fchema nifi pojltriennium no detur,
o
Scruantibus. fcilicet
intra quod tempus probanti eum fuum effe
abbatibus.
redditur cii rebus ajportatis.notus yero in p -aliter, quam fupra
cbtinenti poteft monachus ordinari. Debent
diximus.
infuper yna monachi habitare ,n o n tamen
q Ferminas. N ot.quod
defertur mulieri. Item dormire,& d mulierum procul effe confortio-eíngelus.
not.hic quód collegiú
S I quis autem ad m onaftireprobatur , licet alia
caufa religionis fafta
cam vitam v e n ire v o lu e r it : iu ­
valeat: vt. fF.de col.illic. b em u s,fi quidem notus eft quia
l.j.§.fed &.Item res eo­
nu lli fortunae fu b ia c e t, abbas
rum mares debent porm o n afterij fi p erfp ex erit, fch e tare:vt.ff.de colle, illil.
m a f ei praebeat, fi v e r o n on eo j.-ittfL&ó'.proxi.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
fluidsm tam en e x eis aut p ro p te r lo n g * u a m in m ona­
fte rio có n n erfa tion em q u iete v o le n tes v iú é r e , aut fé n ectu tis atq; co rp o ris infirm itatis caufa in refinotis cel­
lulis intra m o n afteriu m co n ftitu tis degant: & h o c cuni
co n fcien tia & v o lu n ta te abbatis fieri.
Haec omnia iri
m onafteriis & afeeteriis fcem inarnm f eru a n tib u s,° in
nu llo lo c o noftra? reipublicae efle m onafteria perm it­
tim us aliter, P V b i autem m onafteriu m inu enitu r,om ­
nibus m odis iu bem u s v iro s á fe m in is feparari, & f e ­
minas s quidem in q u o fiint m o n afterio rem a n ere: v i­
ros aute aliud m o n afteriú fibim et facere. Si V ero plura
fiint m o n afteria ,vt necefle n ó fit noua m onafteria s d ificared o co ru m fanftifsim us e pifeopus m onachos cum
m onachis,& fe m in a s cum f e m in is feparare, & in aliis
m onafteriis co n g re g a re p ro cu ret, quaecunq; v e ro ha­
b e tu r có m u n ia ,in ter eos fecu n d ú có p e te n s eis ius di
u id e re . 1 Fcem inis auté quem cu n q; ip f e elegerint fiu e
presbyterú,fiu e-d iaconum ,ad faciendú eis reíponíü m ,
aut fenftá eis có m u n io n é p o rta n d a : fanftifsim us epi­
feo pus fub q u o fu n t,d ep u tet, quem reftat fidei,& vitae
b o n * efle c o g n o u e rit.S i v e r o qui ab eis eleétus eft, n ó
fit p re s b y te r aut d iacon us,d ig n ú tam en eú hu iu fm o di
m in ifterio epifeopus iu dicau erit:ord inationé ei im po­
nat, f qui dignus effe v id e b itu r v t refpÓ íá(ficut d iftum
eft)m o n afte riis diftribuat:ita tam en ,vt neq; fic eleftu s 'fCtxrd
ad reipo n fa fe m in a ru m ,in m o n a fte rio 1 maneat.
C x fP . X X X V
11
. C o n d itio n e m n u p ti aris y e l liberorum no
V* _ T¿
e x ta r e f i q u is m s n a ftcn u m in g r ed ia tu r .
:f
Sirogatusdercfittuendo,nuptias non contraxerit,yel liberosnon hala*
nt,aut ingrediatur "'.onafienum-Aficitftdetcommifí'umt mfi alteri locoye- 4 f '
nnrabth debeat reftitui .^ingcl.
eltg**
SE D
& h o c “ t p r * fe n t i addim us fan ftio n id i forte f ir„
quis
Defanótifsimise
„o
¡ S & C .
T lt .X V .
« O
•,
hoc cafu fi monafterium intret, vel clericus fe, A Reípon.nonhabetlocumquodhic'dici^necfiplebemiq^iá ta­
haberet a
, ta eft c6ditio:vnde perinde habetur,ac fi files propria poflunt retinere: vt.s. eo.§.presbytdros,Ipem,quid
fi de rebus nihil dixit?Rc(p.tacite fequuntur: vt.s.de mo.§,illud.
^ W r & o n i u m contraherer: & túc haberetur ac
Itemfírró habet liberos', habet tamen parentes: quid túciRefpó.
hos habeiretj ^
^ c6 ditio, fed pure eíTet reliftfi. & hoc diP.idem,arg.'¿.eo. f .presbytéros. &.s.vt riilli iudi. §. adttiteram.
« 3 5 S S » círe conditiones.rtá h sc duo funt paria,oblin o n tam e n d ift r ib iiit f ir
yationeis efieTpura, vel
fíftcóditlonalem,dam- q Uis fu b co d irio n e nuptiarum ,
jnodo códitio iam exti- £ue lib e ro ru m ,2fiue do tis cauteritivrf.áecon íc.in- j y i u e antenuptialis donationis
*
dee dedi vel reliqui tibi
blufa dotis vel dona.
pro p te r nup. £ liberos
non haberes,vel matri-
donauerit fiue reliq u erit fuis libcris,fiue alij euicunque p e r fo h e red ita tem , fiue legatum ,
^ ^
' relinq Ues eis,
g l S E S E *
alijicerte fi eeclefiam iritres,videris liberos habere: & ideo fideicom-
o n e re te o s fu b ftitu tio n e ,a u tre ftitu tio n e,a u t fu b vna p rasdictarUfn e d ition nm reliq ü erit,v e l
d onaUerit, fubftitU tiorles v e r o
5
fiho!fténota et hoc.§.
ecclefia loco filij
habetur tquod valet ad
multas & ideo quida m-
c t e , fiue m a fcu li, fiue fem in a -,
m o n afteria ingrediatu r,au t d e ­
r ¿cje au t diaconiflse aut afeetrise
£¡ant:taie¿ co n d itio n es in u ali-
ros haberes, vel iriatrimonifi contraheres: nó
alias.Alii,vbiquedicunt
d a s: & p ro n o n ferip tis* eíTe.
H o c autem folatio & clerici &
d ia c o n iífe ecclefiarum fru atur,
g v fqUe ad fuam vitam in his
rilimtr*-m u en iat f e n o n in f t it u tertius rum- tuni 5 ííin ip it té fla m e n -
ptuftme- túm;v t p len e d ic e s ir ifra
m'
5
v d reftitu tion es eis f e e a i l a d iecris c o n d itio n ib u s q u ib u icu ’ q Ue b e x iis quaeiuperius enum era td funt:fancim us,fi p e rfo ^ ta]¿bus co n d itio n ib u s fubie-
§.p ro ?i.
a U-Ierormn. u p e r is
d u ob us p o n itu r c o n d i tio :fe d q u o d fu b ii c it ,f ine dotis & c.ca u fa m d á d i p o n it, nó c ó d i . Q p j d
e rg o fi aliam cau fam d i ca t d o n a d i.p u ta v t e m as
íe r u u m ? R e fp o n .n o n ia -
11US mif r e°.s
tia co m p ete re vo lu m u s. *
Si h ^ ab em p a rlesfq u k
c
tam en t m red em p tio n e ca p ti- m o n a fte r iu m :e ft.p r o fiU o ru m , aut eg e n tiu m alim enta l i a : v t. s- p r o x i. v .e r g o tia.th y iti.
fub p ro d ictis có d itio n ib u s fu b - % e r i o t e s e x c lu d u n tu r , g o.póftprú
ftitu tio aut reftitu tio fiat:ex nui- nec ob' s: tof : p ^ y - ibifft amem
,
_
j
teros, quia ib i m leen- retatus e(l.
lo m em ora to ru m m o d o eam iaribUa dicit. Item nec J rit ¿
ex clu d i perm ittim u s.
illa. s'..vt nulli ;iud, quia p-obattt.
C v i f . X X X F I l l . V t q u i m ó - ibi inuite intrauitihic
fta fieria in g r ed iu n tu r , f e J u á q u e d e - rP ° " ^ mvel corrigitur
nx
¿ í
£
£
pofitum de reftituendo:
nifi fideicom. fit reliftfi
ad pias caufas: quo cafu
etiá expeftaq& non haquód
íi(ftas,cnm alia eo ru m fu b fta n -
g
d ice n t m onafterio.
^
St qua mrauertt mdnafterm ammo m
manendi, & f e & f u a monafterio dedtjfetx
licet tamen ei poft ingrejfum bona fu a liberisp artiri, ^ingel.
S I qua m u lier, t aut v ir m o nafticam eleg e rit v ita m , & in trauerit m o n afteriu m :f filiis n ó
extaribu s,m onafterio q u o d in ..
.
.
1
,
gred itu r,res eius c o m p ete re iubem u s. S i v e r o talis p erfo n a f ilio s h a b eat, & n o antequam in t r et m o n afteriu m ,d efiiis rebu s
fece rit d ifp o firio n em , & le g it im a partem filus deputau ent: s
etiam fic liceat ei p o ftq u l m o n afteriu m in g re d itu r, ibam facu ltatem in p ro p rio s M i u i d e -
perfeu erauerint, v t res fuh tali
CO ílditionc uÓ nataS ^ tti^ rcIlLtdS^
ad pia op era expend ant, aut r e u
r ,.
.
r
r
linquant. In p erfo n is enim quse
r e filiosuta tam en, v t nulli filio jn m o nafteriu m v e l afeeterium
ru m iu o ru n l m inuat legitim am
;
.
in g re d iu n tu r,& relinqu unt hup artem , quam v e r o n o n d e d e íü fin o d i có n u eríatio n em cafta:
i i t filiis partem ,m o n a fterio e o m o n afterio aüt afee terio v b i a
p etat.Si v e r o om Q em fu b ftan in d io in a re diuntur, res fub
tiam in ter filios dm idere v o r
r
. p
,
tali co n d itio n e donatas aut r e ­
luerit:pro pria fua p e rfo n a 1 filiis
T ^ L e r i t . repete,
nQn. Accur.
h l n proprios. Q o x r k i i r
^ h x c difpofitio fit teftamentum : quod pro- f rae e c
deft quserere,fi de aftio- ¡J .ft 5',.J
ne vel numero teftium M t¡}
qu*ratur.Dicit P.quód
enemlo
aon•,?“ f . art,1Ier & 1U; lege, c.de
dex diu id it, non tamen u cror*n
teftatur:quia non.eft do Z u T i n minus,qui fic diftribuit.: ¿iptt,fi qud
vt.ff.de iu.codi.L con fig/
ciuntur. §. fi poft t e f t a - ^
canoni-
“ ^
‘ nomine ■
d^n
teneat de quo ag;tur. vt
C .d e c o n fti.p e .l.ij.§ .fi.
& i>c & quicquid vis, vt
M e tia m teftamentum.
fed certe & non dom lnus teftaturj fecundum
efi : vt.C.de fecun.nup.
1- femina;, in fi. & infti.
de. PUP!^•
§
•
non
ius faciendi teftamentfi.
nec ob.huic fententia ii
dicamus iure teftamenti
c io v im : v t.ff.d e d o .l .i j.
valere,quod dicitur.s.de mona.§.illud.colla.j.quia illa per hanc
in fine.&.i.feq.hoc ideo de his dixit,quia taliá cóueniunt in ma­
trimonio de quibus hic dicit.
corrigitur hoc cafu.Si velles tenere opi.P.dicás quód lex illa ,fe
b Conditionibus quibufeunqúe. ficloquitur, acfi plures pofuiflet.
mina.non obftatiquia ibi mater domina eft,licet habeat necefle
fed certe nópofuit nifi duas,fcilicet matrimonium,vel fi liberos
filios inftituere.Ite nec ilia pupil.fubfti.quia ibi eft fpeciale,quia
haberet.rogauit ergo hic reftituere, fi liberos non haberet, vel
filius fibi non poterat teftari:vt. s.eo.§. j.fed fecundum Azo. qui
matrimonium non contraheret.videtur eniiii contraxifl’e, & li­
dicit efle teftameritum,qua aftione agetur contra monafterium,'
beros habuiíle,í¡ monafterium intret.& facit ad hoc. ff. ad T er­
quia forte omnes res tenet?Refpdn.condic.exhaC leget vt. ff de
ral.l.ij.§.liberi. ponuntur ergo haec verba fi fecérit, cum condicondic.ex leg.I.j.Sed quid fi filios non habeat,& fecit teftamen:tioriibus adieftis quibufctmqúe, pro fingulari conditione qua­
tum iriftituendd extraneos, certam partem afsignando ecclefiae
cunque ei iis quse fuperius numeratae funt.
antequam intretinfiquid ecclefia totum habebit? Videtur.quod
C CieH«.etiamfecuIares:aliasfruftra diceret ftatim quód de- J) fic ex hac.l.fed contra efttnam cum ecclefia pro filio habeatur,
Imtlims ^atreferuare ad pias caufasicum fi de monachis tantum loquevt diftum eft:& nafeitufus filius inftitutus nó rumperet teftaméX ^ re retur,ipfo ingreflu fe & fua dedicant deomeque vlterius eis adtum:vt.ff de libe.& pofthu.I.filius.§. fina.ergo nec ecclefia. fed fi
Ori»» deo miniftratiprelinquitur:vt fupra -de mo.§.illud.Si tamen velis tánihil ecclefis dediflet, totufii rumperet, ad inftarpofthumi qui
teiut. ° tnm üe monachis intelligere,dices hic monafteria ingredi,fcili­
rumpit,G fé p'raé'teritum ifiueniat:vt.C.de bo. pof. cofitra ta. l.j.
cet vtcóuerfi fint,Vel clerici fiant fcilicet moriachi.& quod feItem opponitur,quia videtur quód totum debeat filiis dimittere
quitur de rebus, dicas quód licet habeat de fafto adminiftratioprater quaternas vncias: vt.s. vt nulli iudi. §. quia vero, qua; eft
ñem & vfum rerú,nó tamen eft de iuremec abbas tenetur eis di­
contra.Sed ibi inuita intrauitihic Iponte.
mittere fi nonvult.Item pro hoc,quód hic tradat tantii de moi ‘P erfona.vt tantum fibi retineat quantum habet necefle dare
nafteriis.Item quia faiiore ecclefiarum non hominum hoc fingivnicuique filiorum fecundum,Io.Alijficiid eft retineat fibi tan­
tur.fi autem eifet fecularis elericUs,poflet dimittere cui vellet,vt
tum quantum alicui filiorum dat cui plus dat .T u potes dicere
s.eo.§.presbyteros.
quód virilem Ubi aflumatpartéivt arg.s’.eo.§.diaconiflam vero.
_d ?I0 rum fcnptis.Vrim o cafa eft inuaiida conditio.Secundo eft
Sed an filij poflunt compellere patrem viuentem vt duftribuat?
inuaiida tota reftitutio fub conditione facienda, & fic per conVidetur quód non: vt arg.‘j.proxi. refpon.&. s.vt liceat matri &
fequens ipfa conditio. Accur.
áuise.§.quia vero ex confenfu.&. C.de dona.inter virum & vxo.
e Vohunut .hoc concordat. s.de mona.§. fi quis auté. &.§. fi ve l.res.putd tanien vt faltem fubueniatur filiis quantum ád alimero relinquens.Accur.
ta,nOn vt partem habeant,nifi eo naturaliter mortuo. Vel fi ve­
f
m o n a fln ia m .Q m i fi Caufa orandi? Refpon. non ha,
lis dicefe quód petatür ftatim poft ingreflum hsec portio, eft ar. Tngrejftts
ocum quod hic dicit,nifi quádo ábrenunciauit feculo.vnde
quod dicitur quód ingrefluspro mortuo reputaturivt.C.de epi- monafteri»
non facio vim fi mtret vt monachus vel conuerfus, dúmodo refco.& cleri.l.deo nobis.in fin.ij.relpó.&.’s'.vt nulli iud.§. fi vero pro mortue
mmciet:vt.s.de mo.§.fi auté nihil.Item quid fi capeUam intret?
pradiftum tempus.Accurfius.
habetur.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Authenticorum Collatio nona.
m
53i
ro rdlnquens. fed q ¿¿
de rebus poftea qujft.
tisíRefpbn.fecas eft; vt
j.eo.§fi monachus. .
m Xgjponfum.td eft neeefsitatem vt alicui refpondeat in aliqua cau­
fa. Accur.
n f i g a n t , fed quá cau­
fam habent, aiin nihil
habeam? Refpon.ex taftis praecedentibus fiHe
contraclibus^pro qu¿
bus vel ipfi y el abbates
conueniuntur,licet per
alios refpondeant: vt.s.
apud quós opor.epift.8t
mo. §, praeterea, coi. yj.
fa.s.demo»§:fiyero re­
linquens.
o M ilitia , quam infeculo adeptus eft.
p Moriafteriumtduo cotraria funt fíigra eo. §.
fed neque.Sc fupra co.§.
fi feruus. Prima dicit indiftincie curi®, fecun­
da indiftinñe dominó,
fed hanc in liberis,il­
lum.§. fed neque curia­
lium,in feruo intelligc:
& fic nihil contradicit.
Vel fpecialem fol.da ilS I m onachiis reliqu erit fim
C ^ fP . XL. Si vir aut vxor ingre­
li.§.fed neque,vt ille fe­
diatur monafierium.
m onafteriu m , & in aliud in g re­
cundum iftius diftinS I v e r o có fta n te a d h u c ma­
d iatur: quafcunque res tem p o ­
ftionem'intelligatur: vt
trim o n io ,au t v ir folusjaut v x o r
re q u o m o n afteriú d e reliq u e­ ibi dixi,
q E.tparticipes, huicd,
fola intrauerit m onafteriu .,.folr i t , habere v id e b it u r : p ro p rio
concor. fupra quomo­
uatur m atrim o n iu m , & citra d c m o n afterio in q u o d ab in itio do opor.epi.§.quanta.&
rep u d iu m ,p o ftq u am tam é p e ringreflus e ft,éas C o m p etere1 iu- C . eod.l. fiquis non diio n a pergen s ad m onafteriu m
b e m u s . P ro u id e re autem fan- cá.&.l.raptorcs.&.C.de
fehem a e p e r c e p e r it. E t fi qui­
riifsim o s lo c o ru m ep ifco p o s, rapto, virgi. Lj.& fupra
de rap.mu.
dem v ir elegerit m onaftica v i v t n eq u e m onachi n eq u e m o ­
r Habuerit, antequam
tam :reftituat prius m ulieri d o ­
nachas circum eant ciuitates, fed
efíet monacha, alias effi q u o d neceifarium re fp o n - fent fpurij. Accur,t e m ^ fi q u id aliud ab ea re c e ­
p erit , & fuper h o c ex nuptiali
fum “ habuerint, p er p ro p rio s
do n atio n e tantam partem q u á refpo n fario s h o c agan t," in fuis m anentes m onafteriis.
ta e x m o rte v iri co m p eteb at
Si m onachus reliq u erit m o n afteriú ,& ad fecularem
m u lieri fecu ndu m p ariu m d o ­
v itam m igraueritchunc m ilitia,0 & h ó n o re fi quem ha­
talibus inftru m entis in fertu m .
b e t, prius fpoliatum , ab e p ife o p o lo co ru m & prouinSi v e r o m u lier fuerit m onafte­
cias iu dice in m onafteriuP m itti, & res quas poftea hariu m ingreffa,fim ili m o d o reti­
bu ifle probatus fuerit,m o n afterio in q u o d mittitur,co
neat v ir nuptialem do n atio n e,
p e te re .S i v e ro rurfus reliqu erit m onafterium : túne eú
& cafum dotis e x m o rte m ulie­
iu d e x prouincias in qua inuentus fu erit, teneat, & fubris p la c itu m :f r eliqu ii v e r o d o ­
d ito fibi o fficio co m m o n eat.
tis m u lieri reftitu i praecipimus, d
C J íT . X L I
. D e r a p to r ih u s - fa r .& im n ia liu m .
& fi q u id aliud e x rebus m u lie­
Raptores montalium, O fim ih u m participes,capitait pana, &■honoru
amifiione plefluntur:bonis raptoris,& aliorum criminis participum appli­
ris ap u d eu m in u en iatu r. A m ­
candis ecclefia,annali praferiptiene contra ecclefiam cúrrente¿ a r .
b o b u s autem m onafticam v i­
co n n u m era ta ,* vn am fibi parte A m u lieri lucrari aliq u id c o n c e ­
ditu r.
o m nibu s m o d is re tin e a t, quae
CcAT. X L l. Ise liceatparentibus
d ebeat iu ri m onafterij c o p e te b
Sute ftonfus. fi-¡p e T
exheredare filias qui ingrediun­
re
.S
i
v
e
ro
iu
m
o
n
a
fte
rio
d
e
g
ss
verba de futuro- dedit
tur monafieria,velut ingratos.
m oriatu r antequam inter filios
a rra s .
Terentibusfilium vel filios quimenafieC Géñcédendd. i d e ft refu o s proprias diftrib u at res, le ­
rtum ingrediuntur,velat ingratos ah eorum
mittenda. & coticor. C . g itim am partem filij percipiat:
hereditate excludere non luet. item paren­
eo.l.fin.inprin.
tibus non licetfilios de monafterio extrahed Citra. Sed olim ne- reliq u a v e r o fubftatiae pars mo*
n
afterio
co
m
p
eta
t.
r cFanoluS.
ccflarwm erat: vt. 's. de
N V L L A M v e r o licetiam
nup.§.per occafionem..
C J ÍT . X X X I X . Vt foltitis fia e
Schema, id eft cu­
dam us aut parentibus filio s , b
fa! ibus permonaftery ingreffurti
cullam , vt dicunt: vel
aut filiis parentes fecu larem v i­
fimpla tantum arra reddantur.
figuram fiue formam
tam feria n tes, ‘ & relin qu en ­
, fecundum alios. fed in
Sponfus mónaficriu intrans recipit ¡ari*
tes,v elu t in g ra to s15 a fua e x clu ­
topicis Ariftotelis ex­
quas dedit f i matrimonium non corstraheponitur pro ornatu ver­ ret:& mulier quas accepit,refiituttJimpiidere h e red itate, m onafteriu m
borum & fententiarum. ces,non autem duplicatas.Mngel.
j aut m onafticam vitam fu b fecu Accurfius.
S P O N S A L I B V S q u o - J to s.In terd icim tis autem paren­
f Mnlierisplacitum. fin­
tibus filios fuos m onafticam v i­
gitur vere mortuus: vt q u e fecu n du m leg es factis inter
hic,&.C.eo.l.fin.j. &.ij. aliqu os,fiue fponfus b m onafte­
tam eligentes, e x v en erabilibu s
F ib i» tan- refpon. & fic tantum variu m in g re d ia tu r, recipiat qux
m onafteriis abftrahere.
tum valet 1et fiftio, quantum veri p ro fponfalibu s arrarum n om i­
C c A T .X L I I .b e monacho monaquantum tas:vt.C.de iis qui venia
n
e
funt
data:fiue
íp
o
n
fa
m
onafierium deferente.
veritae.
sta.impe.l.j. &.ij. & .C .
Monachus qui monafierium relinquit,
fticam v ita m e le g e r it , illa ío lú i
de caftr. pe. L j. & fina.
militia
honore
foliatus,m aliudper epifcolib .xij.Item facit-s. vt li. m o d o red dat que fim iliter arra­
parh detruditur monafierium: O ‘ quodpefi
matri & aui®.§. quia ve­
rum n o m in e accepit:pcenavtri*
eius
ingrefium
quafiuit, monafierto appli­
ro lex.
catur.fingel.
g <Teifc«.tempore fepa- q u e parti co n c ed en d a -c
a -CimwmeratA . lacit
ff.áe eefia.bo. Lj.§.por­
tiones- f-
rationis.
h T arentibusfilios. nun,quid boc cafu hoc vo­
to obligatur : filiusfamilias ? videtur quód
non : vt. ff. de polii. L fi
quis.§.voto. qu® eft có tra.fed hoc eftfpeciale:
vel illud in dando intellige.
i Señantes, f. prius, fed
poftea relinquentes: vt
fubiicit,fcilicet fecularé
vitam.
k Ingratos. ob hoc cp
intrauit monafterium:
vt. C . eod. 1. fin. §. hoc
etiam, fi alias fit ingra­
tus, non efficitur ideo
gratus. licet omnis ma­
cula peccati aboletur:
'vt fupra de mona, in
princip. Sed in nouelIis contra, dicitur enim
quód ibi purgatur in­
gratitudo per ingreffum . Sed nunquid c®teris agnatis vel co­
gnatis poterit fuccedere? Videtur quodnp:
quia dicit quaedá auth.
extraordinaria quomo­
do oportet mo. &c. cp
monachi non habent
cognationem in terra.
Sed illud intelligitur
quantum ad hoc vt nori
accedat extra ad loquédum cognat® vel confanguine® fuse: quia ta­
li colore poflet illici­
ta agere: vt.C. eoJLdeo
nobis.vnde dico quód
poteft fuccedere,& ab­
bas per eum.
} Competere, hoc idem
habes fupra de mo. §.
tfsss autem.’&. §.fi ve-
fi
11
tibus dotalibus p la c itis, v iru m
retin ere d o natio nem antenu ptialem ^ c m u lierem p ro priam
accipere do tem , & qu icq u id aliu d v ir o dediife p r o b e tu r : v t
vn u fq u ifq u e citra dam num fuis
fruatur r e b u s : nifi forte f p o n flis f p o n f e , aut iponfa fp o n fo ,
aut m aritus \rxori,aut v x o r ma­
rito aliquid do n are aut ce d e­
re s v o lu e r it : quoniam n equ e
e x pariis nuptialibus v ir o aut
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
S I quis ra p u e rit,a u t fo lic ita u e rit, aut corruperit
afeetriam , aut d iaconiflam , aut m onaftriam , aut quam­
lib et aliam fceminam v en erabilem habitum habentem,
huius res e x talis fceleris participio iubem us venera­
b ili lo c o in qu o talis fcemina habitat, per locorum fanriifsim os epifco po s & oeconom os eoru m ,necnon etiá
cu iu flibet prouincias iu d ices & eo ru m officia vindi­
c a r i. E o s autem qui talia d eliq u erin t, & participes?
eo ru m fceleris fu e rin t, capitale pericu lu m fuftin«re:
talem v e r o m ulierem v b icu n q u e e ft,cu m propriis rebus in m o n afterio r e c o n d i, in q u o cautius t cuftodiri *
p o fsit, vt n on rurlus in eo d em crim ine reperiatur. Si
v e r o diaconiffa fu e r it , & filios h a b u e r itr legitimos:
legitiman!
333
D e (anftifsim isepifcopis &c.
Tit.xv»
534
e Defenforibus. repet*
„ Partem.de bonis dia­ legitim am partem * dari filiis.Si A h u iu fm o d i im itari fchem a:fciefemper, prouidentibus.
au tem intra v n u m annum p o ft- tibus vn iu erfis p rsfu m e n tib u s
conifiar matris,
b Jtfiignare. currit er­ quam co g n o fc itu r tale facinüs aut v ti tali fchem ate,au t im itari, f Etiam ni pracedentibus.alias in prxfentibus
go annalis prxfcriptio
c ó m ififle , tales res iuri ven era­ a u tjllu d ere in quacunq; e c cle- &c.
ecclefix in hereditatis
g Sancimus , hic dicit
fiafticad
ifcip
lin
a
:q
u
ia&
c
o
rp
o
­
b
iliu
m
d
o
m
o
ru
m
n
ó
v
in
d
icé
petitione, vel condi. ex
quód poenx qua: ante
jege,ficut & in fimili ca- tu n iu b em u s óm nib* m odis c o ­ ralia fupplicia íu ftin e b ú t,& ex i­
legem iftam fuerunt imfu:vt.s.vt cú d e ap. cog. m item p riuatarum fifco n o ftro
lio tradetur: p ro u id é tib u s h u ic
pcfitx circa cafus huius
1 . fi quis de prxdictis.
re
i
non
folu
m
lo
c
o
r
ú
ep
ifco
p
is,
has afsign are,b lo c o ru m iu d ice
conftitutionis,valent efed regulariter currit
&
qui
fub
eis
funt
c
le
r
ic
is
,
fe
d
tiam
ante hanc legemi
q u i n eg le x e rit eafde res v in d i­
p r x fc r ip . x l. an; vt. s. de
etiam m ilitaribus ciu iíib ú fq u e fed qux impofitx per
eccle.rit.§.pro tempora- ca re,cin g u lo p riu a n d o ,& m u lhanc
funt , non valerit
iu d icib u s,& q u * fu b eis funt o f
libusiqux eftcontra.fed fta m q uin que libraru m auri á
'nifi in futuro: vt. C . de
hic funt ípecialia.
ficiis, & lo c o r ú d e fe n fo rib u s.e legi- & confti. 1; leges.
co m ite priuatarum e x ig e n d o .
C N eciun & proftantiPcenas autem p rsfe n ti le g i inAccurfius.
bus.id eft quafi proftituéC x A P .X L I I lI . & -vlttm u m ,
tibus feipfos : nec cu­ Ñe liceat laica & fcehicá y ti mona- ferta s,q u * e t il e x p rio rib u s le­
gibu s fiint n o t*,n o ri folu m in futuris,fed etiam in p r * .
rant de iua fama: ficut
chifchémate.
nec meretrices. Accur­
ce d e n tib u sf cafibus feu relictis v a le re ,& o m nibu s m o ­
fius.
O M N I B V S itaqhe g e n e dis v in d ica ri t fancim us. § P er pr*feritem enim leg em ^!¡iiicarlí
d
M
onachi
.
Nota
re­
\CoiKar. c.
talite r in fecu lari v ita co n u er- riuper difpofitas v id e lic e t pcenas in folis futuris te p o ri­
¿¿ecttrem. probari, fi quis alterius fan tib u s, & m ax im e theatralia
bus
feruari iu bem u s. T úa igitiir g lo r ia , q u * p er p r * vefté
in
eius
contemptú
¿ 'I 0 .U X ex ercen tib u s viris ac m u lieri­
fen tem le g e m in perp etu um valituram noftra fanxit
vt di y ’ta vtatur: vt hic, & . C . de
epifco.
audi.
1»
minime,
bu s,n e c n ó & p r o f la n t ib u s in ­ tranquillitas,per o m nia cu ftó d iri p ro u id e a t.D .K a le n .
& heaeftai
¡ I t r .f b i t e - adeo vt iniuriarum te­
terd icim u s v t i fchem ate t m o ­
M a ij.C o n ft a n t in o p .I u ft .P P .A u g .B a filio .V .C .C o n f i
ter huios neatur: vt inftit.de iniu:
nachi,
d aut m o n a ftri*,a u t afce- mifTa P e tro p r x fe f to preto rio »
ttxt. n c i t a - §.j. & capitaliter punit r i x ,a u t cu iu fcu n q u e p e rfo n x
tur,vthic dicitur.
Defunt hicpermulte NtuelU}quasfequcns collatio ordine cemple&etur.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
------
--•‘-.ó
:
;
. . .
rao í ",
:
m
-
l i
I
HUÍ
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
33<?
335
N O V E LLA R V M
C ONSTITVtionum D N . Iuftiniani perpetuo A . qu*
ü
IN
SVPERIORIBVS NOVEM
lationibus variis locis deiideranturj
C O L L A T IO
x r f ,
O » rac « e ! *
J b * t c i u i * * J « t t A e f t r i z r i iViKJ? % « r f <rKomy &vou,iuu ¿du5 rcz ro ^ . Q i c s e t K o m . v i m
Scrimgerian* cdttionc notatur, quam in yetufio libro manu
¿ cfifcefi feriptofic reperi Latine redditam:
foutfiL
«i
d e
m**, ?*•
p r i v i l e g i i s
a r c h i e p i s c o p i
luftinianseprims,*& fede p p-Illyrice in Pannoniam
fecundam.i.Iuftinianam primam transferenda.
finit ei f “ l
¡¡Í: eius °r'
ÜMtüicí-
Imp.Ipftinianus A.*ArehiepifcopoIuftinian* prim*.
fotit fi' 4
V itis & variis m o d is noftram pa­
triam au gere c u p ie n te s, in qua pri­
m o deus p r * ftitit n o bis ad h u n c
m ú du m q u em ipfe c ó d id it, v e n ire ,
& circa face rd o ta le m cenfuram v o
_
_
lum u s eam m axim is in crem en tis
am pliare, v t p r im * Iu ftin ia n * p a tr i* n o ftrc p ro p te r
%ae.dd- h o c facro fan ftu s antiftes n o n lb lu m m etro po litan us
iniasa-fed etiam archiepifco pu s f i a t : & e s t e r e p r o u in c i*
foSalicefi- pug ejus {¡nt auth o rita te ,id e ft tam ipfa m editerranea *
il/ii
S
T
D a c ia , q uám D a c ia R ip e n fis : b n ecn o n M y fia e fe -
tuuetiine e u n d a , & D a rd a n ia , & PreuaJitana p ro u in c ia , & fe ¿eneuk.Jte Cu nda M a c e d o n ia ,d & pars fe c u n d a etiam P an n on i * ,e q u * in B a c c e n f i f eft ciu ita te . C u m en im in a n -
1' U qi, tiquis tem p o rib u s F irm a s p r x fé ftu r á fuerit c o n fti¡cfipri- tuta,ibiqu e om n e fu erit I lly r ic i fiftig iu m tam in c iu ittuijH- libus quám in epiico p alib u s c a u fis, p o ftea autem A t „ tiliani tem p o rib u s eiu fd em lo c is deuaftatis A p e n -
Tujfll- n‘ us p r* fe ftu s p r e t o r io d e Ferm atana ciuitate in
tuncaat: T hcflalo n ica m p ro fu g u s v e n e ra t, tu n c ipfam p r * fe mdeferi- cturam & facerdotalis h o n o r fecu tu s e f t , & T h e ifa kLwtfa, lonicenfis etiam ep ife o p u s, n o n fua a u fto rita te , fed
COL-
D E C ITU J l.
A á ic in a m -E ti d e o t m b e .it t t .d o & o m n e t p r t t f a * p r im * l u f t i m a n * f ic r o f a n d i « n f l n s arch ,ep ifeop i h abeant prasrogatiuam & om n em lice n tia m , fuam au fto rita te m eis im p ertiri,& eos o r d in a r e , & in o m n ibu s fupra feriptis pro u in ciis prim u m h abere prim am
dignitatem :fum m u m facerdo tium ,fum m um faftigiu m
a fe e n d e re : & te folu m arch ie p ifco p u m h a b ea n t, nu l­
la co m m u n io n e ad eu m T h e ffa lo n ice n fi ep ife o p o
feru a n d a : fed tam ipfe & om nes p rim * Iu ftin ia n * antiftite s , fiue eius iu dices & d ifc ep ta to re s,q u icq u id o riatu r inter eo s d ife rim e n , ipfi h o c d irim an t,& finem
eis im p o n an t, & eos o r d in e n t: & n cc ad alium qu en ­
dam eátu r,fed fuu m agnofeant A rc h ie p ifc o p u m o m ­
nes p r * d i f t * p r o u in c i* , & eius fentiant c re atio n em ,
& v e l p er fe v e l per fuá au fto ritatem v e l c lerico s m it B ten d o s habeat om n em p o teftate,o m n em q u e f a c e r d o talem c e n íu rá ,& cu rationis licen tiam .S ed & in A q u is ,
q u * eft p r o u in c i* D a c i * R ip e n f is , o rd in ari v o lu m us á tua fim ft itate ep ife o p u m , v t n o n in p o fterú fu b
C.r conftitu ta,
M erid ian o +
t T h r a c i* o p p id o ep ife o p o fit
fed M erid ian us q uidem m aneat in m e d io , nulla c o m *
m u n io n e cum A q u is feruada.A qucn fis autem e p ife o pus habeat pr*fatam ciuitatem , & om nia eius caftel- munita me.
Ia & t e rrito ria & e c cle fia s, v t po fsit iam eo ru m fcelus
Proe x ea ciuitate & terra rep e llere , & in o rth o d o x a m f i- c°plitsf i fi­
dem tran sfo rm are. V t ig itu r fciat bea titu d o tua n o - r*g*
ftri n um inis d ifp o fitio n e m , id eo pr*fen tem leg em ad
*
tuam v en era b ilem fedem tranfm ifim us, vt in perp e­
tu u m tale beneficiu m habeat p a tri* n o f tr * ecclefia
in D e i om n ip oten tis g lo r ia m , & n o ftri num inis ferafpiternam___
________
r e c______
o rd a tio n____
em . Q uan
d o autem , t u * xkVUl,
reco rc dationis fedis g u b e rn ato re ab hae lu ce d e ce d ere co n
I e ¿ de- ft*5 v m b ra p r e f e f t u r e m eru it aliquam p r * r o g a fi,Ut u - tiuam. C u m ig itu r in p r * f e n t iD c o a u f t o r e ita n o ftra
««it.u. R e fp u b . au fta e f t ,v t v tra q u e ripa D a n u b ij iam n o tMjfia'pri ftr‘Sj ciuitatibu s fre q u e n ta retu r, S^lim ina nunquam
u jwfi!- rcc^ u...a & literata q u * -trans D
ftr* di u t-va n u ib iú
- fu
c n t,n o n
bium iteru m d ition i fu b ie fta f io t,n e c e fla r iu m d u x i-
tmkdici- mus ipfam g lorio fifsim am p rs fe ftu r a m in P an n on ia
t ig e r it , P P .a r c h ie p ifc o p o r u m eius á v en era b ili fu o
au xilio m etro p o lita n o s o rd in ari fan cim u s, quem ad m o d u m decet arch iep ifco p u m o m n ibu s h o n o ra tu m
ecclefiis p r o u e h i, nulla pen itu s T h effa lo n icen ii e p if c o p o n cc ad h o c co m m u n io n e feru a n d a . B e a titu d o
ig itu r tu a ,q u * noftra fa n x e rit* te rn ita s , m odis o m ­
nibus ad effe ftu m p erd u c ere n o n differat.
*oúc1í 'm n° f t r a f®b c b sim a P atria c ° H ° c a r e >c u m n ibil ftui_
dem m agni diftet á D a c ia M ed ite rra n ea , fecu n d a
P aa iio n ia. E t quia hom in es fem per b ellicis fu d o r ibus inherentes n o n erat v tile R e ip u b . ad prim am
M acedoniam p o ft t o t fp acia tantafque etiam d iifii , 4 ' cuitares v e n it e , id o n ee neceifarium n o b is v ifu m eft
nnMyf ipiam p re fe ftu ra m ad fuperio res partes tra h ere , v t
‘ uxta eá jp u in c i* c ó ftitu t* facilius fentiant illius m e -
te Sui.
V * dxitw^ in Thracie* ¿ieecefifit fub pr.Pretor. Orientis, d Macedonia, fuloP1* P*n,m Maccdenia,partim Dacia adfcrihitttr: yt eft in notitia imperij O‘¡"""dam Iuftiniano impei-ante epifcopahs^yt & hodieJoban. Mtien•MnüX CUm^fti^fi^-tt-cdme.in Rhietia.z. t Pannonia fuperior olim,nunc
na V 'T U1,a ,"/a ,5r, Vngana dicitur, f Nunc Varia dicitur fuper Danu•¿eiu ti » °l‘ m 3asCenf ;i b ' * * " - g Firma, yidetur legendum Sirmium.
jk;C “
Mqutleienfis habiti fub Cratiano imperatore * epifeopus dia
mJi CtMta* tfS M ien fis. ego igitur epifeopo iüius ciuitatis
V a ^ l f ^ f ^ O - c . a n a t h e m a d i c o . De haereri mitrepoli Pannonia lahb.lz.cemen.ordmu.Reip.Rom.
N o u e l;
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
E X
P R O C O P IO
D E
Iuftiniani.
P A T R IA
¡R o c o p iu s
-fS p rP larjviavou pCfm/u¿TOpAcAfi) -nTOflla , iri q u o de * d ificiis a Iu ­
ftiniano in E u ro p a p ofitis, & m axim e c ir f c a lftr u m flu u iu m ,d iiT e r it,a ith o c Iu fti­
niano fu iffc fa ftu necefTarium p ro p te r H u n n o s , G o t th o s,T a u ro m a ta s,fiu e in T a u rica h abitan tes, & S c y ­
th ia & S d a u o r iia ,& S a u r o m a ta s ,& fi q u o d eft aliu d
ferú h om in um gen u s. D e in d e ait o p e r f pretium efle a
Iu ftin ia n i patria in c ip e r e . V e r b a autem P ro c o p ij ad
h anc rem facientia ita tranftulit Ioannes L a n g u s inter­
pres N ic e p h o ri ad fin em .iy .lib ri eiufdem N ice p h o ri.
A p u d D ard an o s E u r o p * o s q ui E pidam n i fines acc o lu n t ¿ re g io T a u refia d ifta fu it, Iuftiniani ( q u i o r S
537
A uthen.feuN oueílarum Collatio decima.
533
b e m terrae exornaüitr) p a tria.lo cum eum b re u i m u ro A p ro p terea han c appellatibnerft o b tin e t , q uia folus hic
c ir c iin d e d it, in quadranguli fo rm a ftr u d u r a re d a d a :
m agiftratus eo ru m cu ram h abet quas p er-n o d e m per­
peram ad m ittu n tu r, & q uia n o d u p e r v rb em o b eratque in a ngu lo q u o q u e tu rri vna e x citata,
yixv,h o c e ft q u a tu o r turres habentem effecit:& ita n o ­ i rat : atqui idem h o c facere cernim us & praefeduranj
m inari curauit. A d h a n c,v rb e m praeclarilsimam co n ­
v i bicaria m : v t n ihil o b ftare p o fsit,cu r n o n (quantum
d id it,q u a m Iuftinianam prim am v o cau it,n u tricia haec
ad hanc ap pellatio n em ) h u nc etiam m agiftratum h o c
praemia altrici ib f trib u e n s . ib i v e r o & aquaeduduin,
n om ine v o c e m u s . S i autem o fficia diuidi p o liu n t, v t
g lo rio fifsim i qu id em rimas huius v rb is p raefed u sin v t ciuitas lym p h is affatim abundarer,fieri fe cit. A d d i­
terdiu m a g iftrjtu m g erat,illi autem alteri n o d u , v e ­
d it alia in fup er eg re g ia o p e ra ,D e i tépla p lu rim a , D o ­
m icilia prin cip ú v iro ru m m agn ifica,p o rticu s amplas,
hem en ter á v e ro ab e rra ru n t, q u icu n q u e nom inis reiu d ic u m curias pulchras, fo n tes,p lateas,vico s, balnea,
d itu d in e m co rru p eru n t.In d e,cu m ea appellatio adeo :
reru m venalium fora» V r b s i pfa in gen s & p o p u lo fa ,&
ca lig in o fa , ten e b rico fa ,& eiufdem cu m n o d e nom i­
tra ctu s eius totiu s m e tro p o lis ,v t quas I lly r ic i v n iu e r nis fit, m erito hanc om n es re fu g iu n t, & cu m eligun­
li A rch ie p ilc o p u m .fitfo rtita ,cu iq u e oppid a cius g e n ­
tu r , peenam in ferri arb itra n tu r, n eq u e imperialibus"
tis reliqu a o m n ia p r o m agnitu dine fila d e b itu m e x ­
dignam effe co d icillis ren tu r . N o s igitu r re ipfa,
h ib u erin t h o n o r e m . E t au xit illa im p erato ri ei g l o ­
v ti fe h abet,altius p e rfp e d a , hunc m agiftratum ,fu m riam , quas alum no tanto c e le b r e tu r . A t q u e ipfe am - B p to ab appellatione p r in c ip io , d e in teg ro refufeitanb itio n e & libcralitate quadam illi q u i eam asdificiis
du m ex o rn an d u m q u eex iftim au im u s, v t nem o dein­
ita e x c o lu e r it , gratiam r eferre c o n t e n d it . E ra t prasceps n o d iu m prasfedus n u n cu petur . curabunt enim
te re a in D ard an ia o p p id u m v etu s V lp ia n u m n o m i­
q u a cu n q u e v e l in terd iu v e l n o d u in iufte perpetratur.
n e. H u iu s m asn ia,qu o d nu lli v fu i effent,d em olitu s,ad
Q u o n ia m v ero p rasto ris nom en v eterib u s R o m a­
eam q ua n u n c id fp e r ia tu r , pu lch ritu d in em perd u ­
nis m iru m in m o d u m p la c u it,p ro p terea putauimus &
x i t . V r b e m h a n c , fecu ndam Iuftinianam appellauit.
eo s q u i tuendas qu ieti & difciplinae publicas praefinr*
N o n lo n g e ab hac v rb e m q u o q u e alia m , quas nulla
q u iq u e inter populares ortam perturbationem coh i­
antea fu e ra t, c o n d id it,q u am d e au un culi n o m in e I u b ere valeant,ita n o m inando s effe. E t quem adm odum
f tin o p o lin v o c a u it . N ice p h o ru s lib .17 . ca p .2 8 .a d fi­
e x fen ato rio o rd in e alij funt p rasto res, qui libertati­
n em ,fic d e fc rip fit patriam Iuftin ian i A c h r i d o . P o r r o
b u s , alij q u i tu telis, & id genu s aliis p rasfident: ita fint
( in q u it) A c h r id a v r b s e ft in e x c e lfo tu m u lo co n ftru & hi plebeias re d itu d in is prastores, ac noftra quidem
¿ta p ro p e lacu m m axim um , q u i L y c h n e d u s nom ina­
lingua Prastores.plebis appellentur,G raeca autem hac
tu r. A n tiq u itu s autem D allarites v o catu s e ft.in e o ma­
& co m m u n i praetores v a p AHM&p. Q u p m o d o autem
xim a vis pifeium capitur. D r in u s v e r o fluuius fe in­
prastoris n o m en fe habeat, q u o m o d o n o n lo n g e abd e q u o q u e p ro u o lu it,fe p te n tr io n e m verfu s flu ens.
fit á c o n fu la tu , q u o m o d o p ro xim u m fecu ndu m leges
E x c u ltio rib u s enim quas ad D e a b o lim funt partibus ^ lo cu m o b tin e a t, claru m laciu n t ipias leges,quae & c ó m an an s, & q uem d ixim u s lacu m feca n s, & quafi A l ­
fulatui praetores a d iu n x e r u n t,& fecu ndu m illis poft
p h eu s q uidam p ela g u sfcin d en s, atque ad A reth u fa m
leg es o rd in em a ttrib u u n t. E t quem ad m o du m olim
fo n te m fenfim m arinis aquis innatando co n ten d en s,
co n fu les q u id e m in am plifsim o o rd in e principatum
circa B o r e r ie la tu s in d e p r o f lu it, & ad paludis fin em
te n e b a n t, T r ib u n i autem plebis p lebem moderaban­
eis quae ab in co lis Strudas d ic u n tu r , in u en tis, eifqu e
t u r : ira fane & nunc e x fenatoriis quidem viris prasto­
ipfis fib i c o n iu n d is,m a x im u s euadit flu u iu s . D e in d e
res om nia praedida o b e a n t : Praetores autem plebeij
f e a d o cc id é te m inclinans, in O r in u m f e effundit, cir­
nutantem q u o d am m o d o in ter populares quiecem ac
ca caftellum H eliffum n o m in e, q u o d totiu s Bulgariae
difciplinam in 1'e recip ia n t,illo ru m v n d iq u e com m oantiqu itus m etro p o lis fu it.In e o etiam o lim fedes r e ­
dis p ro fpicien tes. N o u im u s o m n in o , in quanta olim
g ia B u lg a ro ru m eonftitu ta fuerat. V e ru m haec h a d e h ic m agiftratus v en era tio n e fu e rit, quam que fplenn u s.A gath ias v e r o lL 5 .d e b e llo G o tth o r u m pag.50 7.
d ide in v e te re R o m a adm iniftratus fit, n o n folum iis
ait patria Iuftiniani fuiffe v etu ftá fed em I l ly r i c i , eam
te m p o rib u s, quibus Im p era to res rem pu blica tenue­
B o d erin a m v e tu fto n o m in e ,p o ftea Iuftiniana d id a m :
ru n t , fed etiam m u lto re m o tio rib u s.fe d nequ e ampla
e x ca o rtu m Iu ftin ia n u m ,ei n o m en fuu m ind id iffe.
haec v rb s cu m eum m agiftratum fu fce p ifle t, contem p tim h a b u it. In d e p le ro fq u ec o m p erim u sfu p e D E V L E B E 1I S ? \ j C E E O f i J B V S .
D rio re s ta te p o ft m agno s m agiftratus g e f to s , vtpote
Cetiftitutio X I IJ,
q u i circa im p eratoriam fu n t m aieftatem , n on dedi­
g n ato s fuiffe ad hanc de n u o fu n d io n é accedere. PauIrap. I y s t i n i a n v s . a . Conftantinepolitanis.
latim v e r o ita res a b ie d a & v ilis v ifa e f t , v t neque pef
n o ftro s co n ferre tu r c o d ic illo s , fed penes gloriolifs.
L a rifsim o ru m vigiliae prae fe d o ru m n o hu iu s almae v rbis p raefedo s re lid e r e t, v t plerumque
Í\ V
m en * cu m ^ di§ nitate P ^ n u m , & v e te r ivn u s aliquis e x illo ru m c o h o rte id officium fufeipe¿ £ § £ § * 3 b u s R o m a n is n o tilsim u m e x ftitc r it,h a u d
r e t ,tr a d a r e tq u e o m niu m im p ro b ifsim e . quanquam
fcim u s q u o m o d o ad diuerfam appellationem fim ul
fi quis v etuftatem eius p e r notas & co n ied u ras (pe­
& o rd in em tra n fierit . Q u o s enim patria n o ftra
d e t , facile ipfam ,qualis antea fuerit, e x his quae adhuc
lin gu a P rasfed o s v ig ilu m v o c a u it , q u o d am m o d o
h o d ie fu p e rfu n t, p e rd ife a t. habet enim & proprium
illis im p eriu m in eos in iu n g e n s, q u i vigilias age­
iu d iciu m ,& c o h o rte m ,& com entarienfes, omnia de­
re n t , & n ih il in e xp lo ratu m relin q u eren t,eo s G raeco­
n iq u e alia quae p ro p era o d u m ipfi praefedurae vrbicarum lingua(nefcim u s v n d e ) n o d iu m P rasfed o s n u nriae deputatafunt á le g ib u s. Q u o n ia m igitu r nos ocu p a u it, quafi neceffarium fir ,fb le q u id e m ( v t lice c
m nia quae ante funt f a d a , peru cftigantes, v eterem iP
c o n iic e re )o c c id e n te , m agiftratum e x fu r g e r c : rurfum
lam g rau itacem ,reiqu eipfi infitam v e n u fta té ,in puP
v e r o o rie n te e o ,q u ie ti fe tra d ere. Q u id enimeauffae
e h rio re m o rd in em red u c ere ftu dem u s,n c tam cfebra
f u it , q u a m o b rem n o d iu m n o m en ap pofu it? Si enim
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
539
D e plebeiis Praetoribus. Tic. xii;,
" s A* p o fsit aut co rru m p e re . S edJ &
• - de
J - -crim
_ i —r_-i
■.
n irfu rta fo c ieta tefq u e cum furibu
inibu s c o g n o ,b i p f i s admittantUj^^^ c’uanid;E<|u c & nullius reputafce n t,q u a m u isa tro a fsim a fin t.co m p o n e n t etiam p o r
jn eantur,& in c o n c in n a e u a m u * iju i. w
_r _
pulares m o t u s , ita c e le b ri h u ic & regia: v r b i praeii-;
rionis fententia: p r o c e d a n t, p ro p te re a putauim us
dentes,quafi q u i n o b is ipfis in h o c m in iftren t,& fu m quae ipfos c o n cern u n t,certis d e fc rib en d a efle finibu s.
m o á n o bis h o n o re dignati ( quatenus m inores m agi­
Cogitau im u s e n im , q u ó d fi o b cauflas pecuniarias, in
ftratus fo len t a m aio ribus ) curas n o bis allcu ie n t, nih il
quibus nó de m axim is rebu s verfa tu r pericuJú, fed táinftitu entes face re,q u o d b o n o v ir o & im periali te fti­
m’ de pecuniis fum m i m agiftratus ius d icu n t, f z p e m o n io d ig n u m n o n f it . A c fiq u a n d o v f u v e n ia t,v ta , etiam alij ad du ntu r iu d ices, & plus m ille curis
liq u o d in cen d ium ( q u o d abom inam u r ) in v r b e e x o ­
nUtn íu im u r,n e res finé ca u ífe d iftio n é procedan?:
ria tu r,o p o rtet & ip fo s a d efle ,& fuum facere ó ffic iü m ,
atque eos q u i fu ra n tu r, in fceliciu m que b o n a fu b r icó ferre.vt iu dices dam natis p ericu lu m vita: irro g ares,
p iu n t,arce re,& (q u a n tu m in ipfis e f t ) co n feru arc res
hi elidantur q u i p r o d ign itate in aliqua rep u ta tio n e
fiias illis qui ipfa v i ignis peru rgen tur.n am fi in d u ftrié
fint j ne tem ere v ita ho m in is p ere at,q u i fem el q u id e m
h u n c m agiftratum g e fle r in t, m aior illos th ro n u s ex-r
nafcitur,amiiTam autem vitam re c ip e re nequit? P rin ­
c ip ie t , & in praeftantiore m agiftratu e r u n t . E f t enim
cipio igitu r íá n c im ü s ,ne quis o m n in o ad praediftu m
m u lto pratftabilius cu m ho n e ftate v iu e r e , quám illa
magiftratum a ccedat antequa a n o b is eius ad m iniftra- ]
co n te m p ta , v n d iq u e manus & rationes co n q u ire re
tionis cod icillum p erc ep e rit,n e q u e vlla etiam ratio ne
p e r quas im p ié ag a s,& in fu p er ag e re, p ro p te re a q u o d
ad eafu n ftio n em fin e im p erato riis.co d icillis p r o g r e ­
natura ita com p aratum e f t , v t n ih il eo ru m quae ifto
di audeat, fe d im p eratoris fententiS e x fp e ft e t in feri—
m o d o ac cu m u la n tu r, perd u re t,fed m ale c o lle fta fta­
ptis pro m u lgandam .N em ini enim praedictam adm initim d ifperean t. V t ig itu r fu b d itis n o ftris p ro d e fle ftrationem tradem us,nifi q u i eam fiifcip iu n t,h i d e nu­
m us,purauih)us v n d iq ; h o n o rib u s a u fto s v iro s in m e­
m ero fint m agnificcn tifsi. illu ftriu m ,au t fp e fta b iliu m
dium p r o d u c e r e ,v tfu b d iti illo ru m fentiant v irtu te m .
com itum ,aut fublim ifsim i tribunalis clarifsim o rü tri­
H a b e b u n t v e r o f p e fta b ile s praetores p lebis etiam
bunorum p rjto ria n o ru m & n o tario ru ,au t qu i alio qu i
ad feflo rem n o ftro ( v t d ix im u s ) d e ipfis iu d icio di­
officiorum in p ro u in ciis ad m iniftratio ne habuerunt*
g n u m . E r u n t etiam eis ad m anum v ig in ti v fq u e m ili­
& id o n ei n o ftro q u e teftim o n io d ig n i v ifi f u n t ,q u o
te s,& trig in ta m atricu larij,qu o s h o c te m p o re c o n ftimagis praedifta grauitate & h o n o r e in fig n iti, ius d ili­
tu im u sin h o c , v t illo ru m iu fsio n ibu s fe ru ia n t, & ( fi
genter re d d a n t, praT ertim q uia de v ita certam en e ft.
o pu s f it ) fla gitio fé viu e n te s co n tin ean t, ac v n iu erfu m
confueuerunt enim v t plurim um d e perp etratis caedi­
ciuitatis ftatu m ad co m p ete n te m form am red ig an t.
bus , d e ad ulteriis, d e a g g re flu ris, d e rapinis,& id g e ­
S c ire autem eo s p ro c e rto o p o r te t , q u ó d fi in c o r­
nus aliis iu d icare . V n d e o p o rte t eum q u i tam m agnis
ru p to s fe co n feru au erin t,Sf á d e o au xilium h abebu n t,
crim inibus p refid et,v iru m efle e x o m n i p arte grauitatis p len m irrep reh en fib ilem , & tanta audientia dignÚ , C n eq u e b en eu o lén tia n o ftra fru ftra b u n tu r,& m agiftra>
*
t
.
t• 1
i.
(1*. - ~
n lo
In n
n cgrio
ió ra
r * il
l i c tem p o ra fpro
t r n rro
n agQ
h iitu
t n rr,
.' n
ie enim ,
tus iin
illis
ab
q nuis
fed & a d fe flo re m , q u i vn u s aliquis de pro b atis fit. ne
v e lle t eum q u i p u lc h re & r e f t é fe g ere rer,te m ere m u­
que enim ip fo s abfque fu fficien te relinqu em u s fola­
tare? S ed & fi e x fo r o clarifsim i hujus almae v r b is
tio , fed ad d e ce m v fq u e auri libras fingulis annis an­
praefefti tranfm ittatur aliquis v t fupplicium fuftineat,
nonarum ipfis titu lo d a b im u s, v t his c o n te n ti, nullam
e x a fté prius v e l v n o aliqu® e x iis q u i eu m ad d u cu n t,
tolerent rapin am , aut q u o d p ern iciem inferat. S e d
in te rro g a to ,v e l etiam ab ip fo g lo rio fifsim o praefefto
& ne o m n in o largitio n es fia n t, a u rú m v e v ili e ro g e ­
cauflam requ iran t ac p e rd ifc a n t,q u a m o b re m h o m i­
tur,vt aliqu o t re tro t ep o rib u s fa ftu m eft.in pari enim
nem de m ed io to lla n t, v e l m em b ru m illi abfeindan t.
crim ine hgrebit & q u i p ro o b tin en d o o ffic io alicui
& fi h o c p erfpexérin tjV t pen ficüíaté fententiam tranfd e d it, & q u i p o ft fu fcep tu m o fficiu m ab a liqu o acci­
m iflam p ro feran t quse v e l vitam v e l m em b ru m adi­
pere fuftinet,qu em adm odu m iu reiu ran d o ab ipfis d i ­
m a t. Q u em a d m o d u m autem fp eftab ile s praetores
do declarabitur. H abem u s etia co m p ertu m ,q u o d im ­
p lebis id genu s m u neribu s h o n o rau im u s, d ignantes
probi ad m odum ex c o h o rte ho m in es illi fint in m in iip fo s & c o d ic illis e x n o ftra m anu p r o c e d e n tib u s ,&
fte rio , nem pe co n fcij latro n u m , v e n e fic ia n j , c ru m e a n n on a,& tam ampla ap pellatio ne,& ceteris quse ante
n ife c z , & reliqua m u ltitu d o, q u o ru m v n u m q u en q u e
d ift a f u n t :.it a & a b ipfis e x ig im u s , v t n o b is v icifsim
fatius eft p u n ir i, quám ad iftu m m o d u m v iu e re . h o c
enim hom in um g e n u s, cui cu m latro nibus in terced it D in teg ritatem ,& in o m n ibu s reb u s vigilantiam red d a t,
& o m n ia sequabili iu ftaqu e ratio n e & incontaminata;
notitia, c iu fm o d i eft, v t nihil b o n i p e ra g a t, fed in h o c
m anu p eragant.N am fi q uid ipfi d elin q u ere, v e l etiam
tantum fures c o g n o fc u n t , v t fib i fuifque iu d icib u s a furari,au t fiares to le ra re ,& n ó om n ib u s p erfeq u i m o ­
liquid ven en tu r lu c ri. Quae om nia c o n u en it v t h i
dis , n eq u e m o rte q u id é d ig n o s e x tre m o afficere fup­
qui iam ind e á n o b is praeturam plebis i n e u n t, o d e rin t
p licio , q u i v e r o m ed io crite r pecca u erin t, v b icu n q u e
& au erfen tu r: fed & puris v ta n tu r m anibus, a c om n ia
n o s iu flerim u s, am pla hac v r b e ex p ellere v id e b u n ­
qua: ad ipfos r e fe ru n tu r, fiue d c f u r t o , fiue a liisd e litu r : frian t n o n tantum fe p ro h ifce d e o rationem red ­
<-fis,iuftaanimaduerfione p e r fe q u ltu r ,& v rb e m v e lu ­
d itu ro s, fed etia n obis: fu tu ro fq u e o b n o x io s tam p rp ti beftiis furta ex erc en tib u s p e r p u r g e n t, in d u ftrio s
ftan d o dam no q u o d ex in d e fubditis ir r o g a t u r , quam
p rsterea hom in es ad haec m in iftro s a flu m a n t,& ea
in d ig n atio n i noftrae : & v t c ifitiscu m infamia m agi­
m oderatione aduerfus c o h o rte m fuam v ta n tu r, v t ab
ftratu d e p e lla n tu r: ea n o b is d e caufla & labores fu b ipfis tanquam iudices m etuantu r,& om nia agant cu m
eu n tib u s,& m agno s fum ptus fuftin etibus,n e cu i fu b fumma animi inten tio n e ac b e n e u o le n tia . N a m f ir e d ito ru m n o ftro ru m in feratur Calum nia, aut b o n o ru m
& e fe g e r e r e ,n o ftr o q u e d e ipfis iu d icio refp o n d e re
v o luerint, nequ e tam m ulti eru n t q u i furen tu r, & res
& vita: p e r d it io , & quaecunque eiufdem g en eris funt,
3 «ta: citius in u en ien tu r,& pauciores delin qu en t, re ­
f e d o m nia co m p ete n ti d e cid an tu r i u d icio . C o g n o v eriti m ag iftratu m , q uem n em o pecu n iis red im ere
fcen tes ig itu r v o s p e r h o c fa c r u m ed iftu m ac leg em ,
Ncmel,r
J '
s-'
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
I
54i Authen.feu,Nouellarú Collatio decima.
54
l niaann ce un uo ftram
n ta
& <j»od
n ih il eo ru m p
iu d u i v
vo
u lu
iu m
« ite
v im
« j, ^
n _.-------4 r * - A o lim g en e ris familiar f u * adferipta lau d an t,au t f0¿
D
. u u s, quae v o b is p ro fu tu ra fiin t, v o ta n
mn
n -.
c e fsio m b u s, q u s v iq u e a d d e c im a m te rn a m indtcf}0_
te rm .ittim
p ró
no
nem & ipfam o b u e n e r u n r :fe d a praedido tem n r...
ftr o n u ncu pate im p e r io , fic v eftri curam g e r e n te ,f ic
u cu
r ----- ;v w lcin pore,
h o c e ft a decim aquarta in d ic tio n e , v alere ea qu 2 ^
v in d ica n te quae fin gu lis aduerfa a c c id u n t, fic pater­
n o bis eo n ftitu ta f u n t , fancim us. Q u s igitu r nobis
nam p e r om nia v o b is pro u id en tia m co n feru an te.
p lac u eru n t,& p er hanc ex p rim u n tu r leg em , ea tá ma­
g n ificen tia t u a , quam q u i p o ft ipfam eundem magiD E ^ E J M E K IIS , V T E T IV S 1 T E \
ftratüm fu fcep tu ri fu n t,in p erp etu u m o b fe ru a re ftu.
anni* Promanasfequatitur leges. Conjlitutio X X I .
d e n tó .
Im p . i v s t i n i a N v s a . A c a c i o m ig n if ic e n t if s i.
P r o c o n f u l i A rm e n ia e.
V p ie n t e s v t A rm e n io ru m p ro u in cia p f e d é b o n is reg a tu r le g ib u s , nequ e in v i­
lo a reliq u a differat re p ú b lic a , p r io r ibus fublatis n o m in ib u s, R o m a n is eam
D E T I^ cA E S ID E T I S I D I j CE.
Conjlitutio
X X I I 1 Í.
Im p.
in x is iA K t !
a
. IoannIgloriofifs.facro-
rum per Orientem prstonorum prsefedo,iterum
exconfule & patricio.
V n q u a m fane cre d id im u s,v e te re s R o ­
m 3g iitra n b u s ad o rn au im u s: v t R o m a n o v te re n tu r
m anos e x paruis ad eo q u e minutifsimis
h a b itu ,ad fu efecim u s : v t d e n iq u e a lis apud ip f o s le prin cip iis tam amplam co n ftitu ere rem ­
ges n o n effe n t, quam quas R o m a n a s n o m in a n t, c b n p u b licam , & totu m ex in d e terrarum or­
liitu im u s . P ro in d e fcrip ta etiam leg e illu d q u o d per­
b e m ( pen e d ix e rim u s ) fib i a d iu n g e re , & prem ere ac
peram apud eo s d e Iin q u itu r,co rrig e n d u m putauim us,
tu e ri im p erio p o tu iiT e,n ifi m aioribus in prouincias
ne fcilic et m o re B a rb a ric o ,p a ren tu m & fratru m & r e ­
m agiftratibu s m ifsis, plus ea re dignitatis fibi com paliq u i gen eris fu ccefsio n es ad v iro s p e rtin e a n t, ad m u ­
ra ffe n t, fim ulqu e illis arm oru m iu xta ac legum potelieres n on ite m , n é v e ha; ab fq u e d o te in d o m u m ma­
ftatem fe c iffe n t, nequ e n o n ad v tru m q u e accom m o­
riti c o m m ig re n t, aut ab iis q u ib u scu m c o n fu e tu d idatos & id o n e o s h a b u iflen t, q u o s q uidem P rsto res
nem habiturae fu n t, red im a n tu r, id q u o d m u lto etiam
v o c a b a n t , ap pellatio n e illis e x eo in d ita , q u o d c s te m a g is-barbaricé in h u n c v fq u e diem m o rib u s ap u d
ris o m n ibu s p r s ir e n t & p r s p o n e r e n t u r : perm iffa fci­
ip fo s co m p ro b a tu m e f t , n o n ipfis tantum ifta ferin o
lic e t eis tam rei b e llie s a d m in iftratio n e, quam legum
m o re o p in a n tib u s, fed & aliis g en tibu s ita d e h o n e p erferip tio n e . V n d e & ea lo ca in q uibus publice ma­
ftan tibu s naturam , fexu m q u e fcem ineum co n tum elia
giftratu s v e l iu s r e d d e r e , v e l habitare fo le b a n t, P re ­
a ffic ie n tib u s, quafi n o n & ip fe a d e o creatus f i t , aut
to ria appellare , & v t p le r s q u e in rem publicam leges
g en e ra tio n i aliq u id c o n fe ra t, fed q u a fi a b ie d u s &
e x v iu a p r s t o r u m v o c e in fe rre n tu r, conftituerunt.
ig n o m in io fu s e x tra o m nem d ig n atio n e ac h o n o r e ha­
E t m u lti p r s t o r e s partim S ic ilia m , partim Sardiniam
b e ri d ebeat. Sancim us ig itu r per hanc facram leg em ,
in fu la m ,p a rtim H ifp a n ia m ,p a rtim te rra m arique alij
Vt & ap u d A rm e n io s o cc a fio n e fu ccefsio n is f e m i ­
aliu d v e l im p erio a d iec eru n t,v el rex eru n t. H s c nos
narum eadem o b tin e a n t, quae & apud n o s , neque' v l in a nim o reputantes,& vetu ftatem d en u o m aiore cum
la fit inter m arem & fe m in a m differentia,fed q ua q u i­
flo re & v en u ftate quafi p o ftlim in io reducentes in
dem form a in ter n o f t r o s c o n ft it u t u m e f t ,v t parenti­
rem p u b lic a m , R o m a n o p rs te re a n o m ini dignitatem
b u s , h o c eft p a tr i, m a tri,a u o , a u i s , rem o tio rib u fq u e
ad dentes,& v id e n te s q u ó d du p lici in a fp e rio res pro­
item p o fte r is , h o c eft filio filiae fu cced an t, & v icifsim
u incias m agiftratu ad h u n c v fq u e diem deftinato,neuipfis q u o q u e fu cc e d a tu r, ita & a p u d ip fo s f i t , n eq u e
te r a d plen u m fua fo rte co n ten tus f u e r it, fed e x ea
A r m e n le s leges á R o m a n is d ifferan t. N am fi de n o ­
cauflá per q uafdam noftras p ro u in cia s, in quibus tam
ftra fiunt rep ú b lica ,fi feru iu n t ex a;quo n o b is cum c s ciuilis q u a m m ilitaris m agiftratus e x iftit ,fe iiip e r in­
teris g e n tib u s, fi o m n ib u s n o ftris p erfru u n tu r,n u n ­
ter fe rix e n tu r,fe m p e r p u g n en t,n o n q u o fubditis bo­
q u id folae apud ipfos fem in ae á n o b is in tr o d u d a e x ­
ni aliqu id fa cia n t, fe d q u ó eos m agis atterant: é re fo­
p ellen tu r aequabilitate ? Sed in pari apud o m nes o b re p u ta u im u s, fi v tru m q u e m agiftratum tam ciuilem
feru a tion e fint le g e s n o ftrae, fiue quas e x v eteru m li­
quam m ilitarem in vnam form am co ntraham us, imb ris c o lle g im u s, & in n o ftris In ftitu tio n ib u s & D ig e pon a m u fq u e d e n u o ei q u i hanc po teftatem habebit,
ftis o rd in a u im u s , fiue quae e x im p eratoria ia n ctio n e
ap pellationem P r s t o r i s , v t iefem & m ilitaribus cotam p rio ru m prin cip u m ,q u a m n o ftra,fu b fcrip tg funt. D piis q u s p e r pro u in ciam funt, fecu n d u m cogn o m en ­
Q u a p ro p te r om nia h s c ex initiis p rsfe n tis q u a rtu m antiquitus illis im p ofitu m p r s e a t , & p rsficiat s d e e im s in d i< ftio n is,& ipfiu s qua han c c o n fe r ib itu r le g ib u s .fiq u id e m & h o c in itio P rs to rG erat pro­
m us le g e m , fum pto p r in c ip io , in o m n e s u u m v a le re
p r iu m . & cu m v triu fq u e o fficij annonas habeat, vna
fancim us.V etera enim cu rio fiu s p e rq u ire re ,& a d p r s tantum c o h o rte v ta tu r e x centu m co h ortalibu s (to t
teritaia m tem po ra re c u rre re ,có fu fio n is p o tiu s, q u a m
en im e i fu ffic ie n t) q u s P rsto ria n a co h o rs appelle­
legiflation is eft. Sed ( v t d ix im u s ) ia m in d e á te m p o ri­
t u r , & per p ro bato rias co n u en ien ter h in c proceden­
bu s praefentis q u a r ts d e c im s in d id io n is' & ipfius in
tes c o n ftitu a tu r. Ita enim dignitate plenus erit,ita la­
o m n e reliqu um tem pu s ip f s q u id em fu ccefsio n e s fitro c in ia e x erc en tib u s te r r ib ilis , ita iniuftis ineuitabim iles lu n to iis q u s q u a cu n q u e e x cauffii ad fu ccefsio l is , fi m aio re cu m po teftate om nia co n fic ia t. & cum
nem p ertin e n t, s q u a jite r tam in ter m u lie re s ,q u a m
le x iam p rid em á n o b is pofita iu beat om nes omni­
etiam v iro s d e c s t e r o o b fe ru a n d is . Q u o d v e r o iam
n o iu d ices p uris vti m an ib u s, ei o b te m p ere t,& pr*a n t e e x ftitit , id v n iu erfu m in p rio re fo rm a m a n e re fiftito iu ra m e n to , fecu n d u m hanc res g u b e rn e t, tam
n im u s , fiue in iis fa d u m eft p r s d iis , q u s p r in c e p s o arm is v te n s , quam ciuilia fecu n du m noftras leges or­
lrm g e n e n s familia; f u s ad fcrip fit, fiue in aliis, nullam
d in an s. V n d e tam etfi ex g lo rio fifs. C o n fu lib u s alihabentiDUS co m m u n io n em fcem ineis perfo n is in his
q u isa d h a n c ad m in iftratio n em acced at,n ih ilo minus
p r s d iis q u s in fu líe gen e arch ica , h o c eit a p rin c ip e
in h o c im itatio q u s d a m p rio ru m elu c e a t, qua vide­
licet
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
543
Deprxfide Pifidix.
544
licet p rou incias fo rtie n tes C o f s . eo n íiilare íq u e v ir i A ad haec eum p ro fp ice re o p o r t e t , quas an tea n o b is d i-
éta funt,fed etiam c u ra re ,v t affluens reru m co p ia fit in
v r b ib u s ,n e quid ciues d e fic ia t. In íp icia te tiam in c i­
u itatibus o p e r a , n eq u e in h o c fe ip fo s a fe v in c i p atia­
t u r .fed & aquarú du<9 :u s,& p o te s,& m u ros, & itin era
pu b lica refic i ftudeat: n eq u e co m m ittat, v t e x a d o r e s
q u i illu c co m m e an t,in a liq u ó fü b d ito s n o ftro s p r x grau en t.n eq ;iu ísio n es illas,q u x im p ro b a to m o re fieri
fo lit x ,e x th ro n is e x c e lle n tis tuae de refeé fio n e m u ro ru m ,d e ftern en dis itineribus pu b licis,d e q u e aliis p lus
ea pagi f u n t ,& m u lti h o m in e s , & q u i fx p e n u m e ro
m ille caufsisjpccdu nr, fu feipiat. O m n iú enim h o ru m
ob ipfa pu blica trib u ta feditio n es m o u e n t) & p rx d a cauflá, & fi aliud p rx te re a eius gen e ris,* nem ini p e r­
tricibus illis & fanguinariis re g io n ib u s ,q u x fupra v o ­
m ittet, v t fü b d ito s n o ftro s iniuriis afficiat, n eq u e p ro ­
racitatem & quandam infatietstem j lupini capitis c o l­
d
ib it de th ro n is tuis fententia q u x tale q u id d icat(íam
locatas funt, & L y co cra n ita ru m habitaculum v o c a n ­
enim h o c pro h ib u im u s)fe d folus ipfe o m n iu m curam
tur , hunc m agiftratum p rx fic ie n d u m cre d im u s, qui
g e re t.S i v e ro ex ía c rx n o ftr x legisfen ten tiap rag m a-jam inde o rd in e le g itim o in eam p ro g red iatu r. A c
fi hic m agiftratus fu b fp ecie quadam in cu rfio n is m i- £ ticam aliquam form am d irigam u s,qu am fo rte ad tuam
em ittam us p rx fe d u ra ,e x a m in a b it ille p riu s,q u x in ib i
fcea tu r, co m p on an tu r etiam in v n u m tam militaria,
á n o b is iu b en tu r.n e m in i au tem alij o m n in o copia fiet
quam p rx fid a lia in fig n ia , & o m nes eam m ilitares c o d e p rx d a n d i fu b d ito s , q u o m agis aliqu and o p ro u in ­
p ix fe q u a n tu r, q u x in pro u in cia fu n t, ad h x c tota c icias iteru m refertas h o m in ib u s,iteru m fuis ciuibus e f xiilis co h o rs ven era n d o iam v o c a b u lo a p p e lle tu r, &
flo refce n te s,n eq ; v n d iq ; h u c c ó flu e n té videam us h o ­
p rx to ris c o g n o m e n to h o n o retu r,q u is ipfum no n ab­
m in u m m u ltitu d in em ,q u i p ro p te r im p ro b ita te p r x ho rreat ? quis n o n r e u e re a tu r, fim u l in vn u m leg es &
fid u m in fuam patriam r eu erti n o audeat.
Id e o q u e
arma c o ire fp e d a n s ,& in d id e m co n d irio n e p r o p o fancim us ne am plius ex cellen tia tua P ifid ic x g en tis
fita, v t aut legibu s o b te m p e r e t, fi b o n o effe anim o &
m
agiftratus
p
ro
diuifis
h
a
b
ea
t,
fed
v
t
v
n
u
m
in ea fit
feruari v e lit,a u t v t v e l p rim o ftatim intuitu pereat,
fpectabilis P r x to r is o ffic iu m , q u o d id e m & m ilitare
armis in p ro x im o leg es c o rro b o ran tib u s?
O p o rtet
& ciu ilc e x ifta t: q u o d fim iliter & p u b licaru m c iu iig itu r , v t q u i h u n c m agiftratum fu feip it ( fem p er au­
liu m qu e reru m cu ra g era t,& m ilitibu s p r x e a t ,v t m u ­
tem gratis eum & ab fq u e vlla datio ne p e c u n ix ip fi
tu o au xilio Sc iu r ifd id io e x armis v ire s c o llig a t,&
c o n fe rim u s, v t J k ip fe p e r o m n ia fo rd ib u s abftineat,
co h o rs armata c o n d e c o re tu r le g e .N e q u e enim d e in & his folis q u x e x p u b lico fo lu u n tu r, co n ten tu s fit,
ceps aliqua p er vrb es o rie tu r fe d itio ,fi talem d e eg tero
id q u o d etiam p rim a n o ftra le x d ic it ) iu f t e & p u r e &
v iru m p r f fecerim us,qui v tro q u e no bis o ffic io dignus
cu m quadam afperitate hu m aniter fe erga fu b d ito s
p u ta b itu r. Q u x c u n q u e ig itu r fifcus e ro gatu rus e f t , ea
g e f at,quem ad m o du m in p rio re le g e d ifp o fu im u s,h o ­
fecú du m fu b ie cta h u ic fa erx n o ftr x le g i d e fe rip tio m icidia,adulteria,raptus v irg in u m ,o m n e d en iqu e ma­
nem fp e d a b ili p r x t o r i, circaqu e ipfiim v eria ri folitis
leficiu m pro u in cia e x p e lla t, & q u i ea d e liq u e rin t, fe­
cu n du m noftras leg es puniat, n em inem p rx tere a m a­
p rx fta ri iu b em u s. V n d e & f a e rx n o ftr x appellatio­
leficorum reu ereatu r,etfi d e po ten tio rib u s fit, nequ e
nis notam p r x p o n i v o lu m u s , & q u i P ifid ix p rx fe s
his fe fu b m itta t,q u i nullam d e fe v tilita te m , at b e n e
erit,is P r x t o r Iuftinianeus e fto . O b te m p e re t autem
nefarias de fe o ccafio n es p rg b ere poííuntríéd per o m ­
illi P rx to ria n a co h o rs , e x pro b ato riis ( v ti dixim u s)
nia ius ipfum tu e a tu r, & ad n o ftras leg es refp iciat¿ &
co n ftitu e n d a , q u x fim iliter tam ciuilibu s q üam m ili­
fecundum eas iu d ic e t, & v t fu b d iti n o ftri fecundum
taribus ho m in ibus iu xta & rebu s occupata f it.A d h g c
illas vitam fuaqu e ftu dia inftitu ant efficiat, in fu p er ad
p u b lico ru m q u o q u e trib u to ru m e x a d io h u n c p r x f ideum q u o q u e & n o ftri tim o rem refp iciat,n eq u e prgdem co h o rte m q u e cius r e fp ic ie t, & om nia m agiftra­
terea quidqu am o m n in o in anim o c o g ite t. Ite m v t
tus habebit in fig n ia ,q u f etiam m o d o habet,feliam fci­
neque c re b ro e x pro u in cia h u c c o m m e e t, n equ e im ­
lice t cu ru lem e x a r g e n to , & fafces. h abebit etiam in ­
m odicis literis nos in te rp e lle t, fed in om nibu s p rio r
ter m ilites A d re fp o n fu m . a d eo q u e & eo ip fo p rin ci­
ipfe audientiam a cco m m o d et,e aq u e d ifcep tet: & mepatu illi in ter m ilites q u i ib i lo c o r u m funt, trib u im u s,
m or, quantam illi dignitatis
m “agn
w
o itu din em d ederim *, £ v t ip fo s & pu lch re r e g a t, & co g a t in o r d in e m , in
ita fe hac in re gerat, v t p ro g e fto m agiftratu cauflam
ftrU a tq u e ,v t n o n fo lu m latrocinantes perfeq u an tu r,
dicere necefie n o n habeat,fcien s, q u ó d fi quis eo adi­
fe d etiam fu b d ito s in ter fe m afu etos & m o d e ft o s r e d to ius fuu m non co n fe q u a tu r, co m p ellatu rqu e h x c
dant.neq; item c o m m itta t, v t feditio n es m o u eatur in
ad nos r e fe r r e , p ro eo deinceps certam en illi n o b ifv rb ib u s ,a u t co m ites q uidqu am ad fifcum fpeftan s d icum futurum eft. Q u e m a d m o d u m enim i u r ifd id io u e lla n t, fe d fupra om n es po teftatem h a b e a t, nem ine
nis augm ento ipfum h o n o ra u im u s, ita rurfus fi p r x p ro rfu s e x c e p t o .
C o llo c a tu s au tem h ic m agiftra­
ter in tentionem & o p in io n em n o ftram tradita eu m
tus fit in m ed iis,& in num erum íp e fta b iliü deferiptus.
adm iniftratione abu ti d epreh en derim us, co m p ete n ­
V n d e q u x c u n q u e in v icariis o lim ,h o d ie in co m itib u s
ti ipfum anim aduerfione p e rfe q u e m u r, tam d e o in
Iu ftin ian eis P acatian x P h r y g i x & G a la tix p r im x , ite
h o c fu bferu icn tes, quam o p em ferentes l e g ib u s ,fi­
fpedfabili co m ite O rie n tis , & fpectabilibus p ro c o n ue furta eum fecifle,fiue gratia fo rte aut inim icitiis fufu lib u s funt,ea & in h o c exiftanr.fitque & ipfe fp e it a pera tu m , fiue leg es noftras tra n fg re flu m effe d e p re b ilis m ag iftratu s, & appellationes q u x apud ip fu m
hcnderim us.dum enim fu b d ito s iteru e x ig e r e , & his
in terp o n u n tu r,m itta n tu r h u c & ex am in en tu r,ficu t in
m alis,qux v fq u e adhuc e x ftiteru n t,m ed eri v o lu m u s:
e x te ris fpeétabilibu s fieri fo le t m ag iftratib u s: in tr o & magnas opes d e fp e xim u s,& ad han c d ifp o fitio n em
du can tu rque in iu diciu m g lo rio fifs. p r x fe c to r u m , in
°Culos c o n u ertere p ro p e ra u im u s.P o rró n o n tantum
co g n itio n e m c a u f lx , a d h ib ito etia g lo rio fifsim o qugN o u e l.
S iij
non m uilLU
lto illis *-----------in ferio re s P r e t o r e s ', *paulatina R o n o r u■m
ita a u x e ru n t, & tam am plum
imn o m en
e n ita
pium effe
effeu lli v n q u a m alij
a lij r e ip u b lic x feu im
cerunt, quantum n
nulli
pperio
e n o co n cefsit d
deus,id
eriam annalium
annalíun
eus,id q u o d v eteres etiam
t ^eru
n innrt.. *In
* In uuem
e mm
muuss&
& o lim P
Pifida
{briptores p ro dIid
ifid arum gentem v n iu e rfx illius t e r r x fum m um tenuifle
im perium ,& iam n u n c m aio re & v eh e m e n tio re hanc
prouinciam m agiftratu in d ig e re (n a m & m axim i in
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
54 J
Authen.feuN ouellarum Collatio decima.
fto r e facri n o ftri pa la tij: p ro p terea q u ó d tam ctfi is A
m agiftratus n o n n ih il in fe h abet m ilitare,T am en quia
p ro rfu s in ciuilem & legitim am m utatus eft form am ,
id e o necefiario eu n dem ten ere o rd in em d e b e t , q u i
p r o co n fu e tu d in e iam o lim o b tin e n te in íp e étab ilib u s m agiftratibus o bferu a tu s e ft. Q u o n ia m v e r o
n u p e r lacra co n ftitu tio n é c« n fcrip ta p ro m u lg a u im u s, v t caullae ap pellationu m á fp ectabilibus p r s f idibu s h u c d e u o l u t s , in habitu & o rd in e facri audit o rij ex am in en tu r, fan cim us,vt fi qua eiu fm o d i ca u ffa e m e r g a t, fcilic et in P ifid ia dum taxat, ex d e le g atio ­
n e fiu e n o ftra , fiue alicuius g lo rio fifsim o ru m n o ftro ­
ru m p ro c e ru m , nifi q u i datus e ft iu d e x,fp eftab ilis fit:
fancim us, v t n o n ad fp e& a b ile m Iuftinianeu m c o m i­
te m Pacatianae P h r y g i s ( id q u o d prius le g e determ in a u im u s ) p r o fic ifc a tu r , fed ad ipfum deferatur in fua
p ro u in cia in terpo fita a p p ella tio , & ipfe de ea c o g n o f c a t in habitu facri au ditorij ( co h on eftam u s eten im
m agiftratum h o c etiam ) & p erfectam illi form am im ­
p o n a t, n o n rem ittend am ad hanc alm am v r b e m ,n e
f o r t e paruis d c caufsis m ag n a sb o n o rtim fu o ru m p er­
tu rb atio n e s & dam na litig atores fuftineanr. V t au­
rem q u i v e l h o c p r s t o r is , v e l alia á n o b is in u e n ta &
in u en ien d a officia fu fe ip iu n t, co g n o fca n t q u o tan­
d em m o d o p ro u in cias eo s g u b e rn a re c o n u e n ia t, v i­
fu m n o b is e f t , n o n tantum figna eis p r s b e r e ad m ini­
ftrationis in co d icillis ( v t v o c a n t ) fed etiam m o d u m
p r s f c r i b e r e , fecu n d u m quem pro u in ciam ad m in if t r e n t ( q u s q u id e m , q u i n o s antecefferu nt le g ifla to r e s ,c o n fu lta q u s d a m p rsfid a lia ap p ella b an t) v t ad
h s c intentis ocu lis pro p ria m dirigant ad m iniftratio­
n em ,p erq u e hanc o m n i ex parte fubditis n o ftris p ro fin t. V n d e & id genu s facra m andata iufsim us in
fiicro latercu lo r e p o n i, v t vn a cu m co d icillis p r s b e re n tu r p r s f id ib u s ,tu m iu fiu r a n d u m ,q u o d in facra
n o ftra co n ftitu tio n é d efcrip fim u s, p r s fta n tib u s , rum
o m n ia a l ia ,v t nos o rd in au im u s, adm iniftrantibus.
S u b iic ie tu r autem á n o b is h u ic f a e r s le g i q u s d a m
etiam d e fe r ip t io , q u s e x p rim a t q u id ip fu m cu m de­
lig itu r p r s b e r e co n u en iat o cc a fio n e c o d icillo ru m o f
f ic i j:q u i d ru rfu m illi,it e m a d fe fT o ri,& circaip fu m
v e rfa ri folitis p o rrig a tu r e x p u b li c o : v t om n ibu s n o ­
ta fa fta p ro u id en tia quam circa o fficia g e rim u s , ille
inco ntam inatu m n o b is & v n d iq u e fp efta tu m fuu m
e x h ib e a t m in ifteriu m . H a n c fane leg em tum facra­
ru m noftraru m co n ftitu tio n u m lc f tio m o n ftrabit
( iufsim us enim & h anc in ter eas d e fe rib ere ) tum ip ­
fe a d effe ftu m d e d u c e s , v t p erp etu o in ipfis faftis r e ­
lu ceat c o n fp ic ia tu rq u e . O p o r t e t P r s t o r i P if id is
an n on aru m , & ea p itu u m ,ac reliq u i folatij t itu lo p r s b e ri f0Iid.300.eius a d feffo ri f o lid .7 2 .eiu s c o h o rti au­
reo s. 52. R u r fu m p ro c o d icillis adm iniftrationis o p o rte t ip fu m p r s b e r e fic . S p e ftab ilib u s trib u s ch ar­
tulariis facri cu b ic u li, f o lid . 9 . p rim ice rio clarifsim o ru m trib u n o ru m n o tario ru m & la tercu le n fib u s, fo ­
lid . 45. e iu sa d iu to ri,fo lid .3 . c o h o rti g lo rio fifs. p r s fe ft o r u m p ro iu ftio n ib u s Sc o m n i alia cauflá , fo ­
lid . 6 0 .
d e
.
T r A .E t o r e
Cmftituti»
l
r c ~4 o n
i u e
.
XX V.
Ir a p . i r s t i k i a m t s . a . I o a n n ig l e r i o G f s .f a c r o ru m p e r O r ie n te m p ra e to r io ru m p ra e fe d o ,ite ru m
e ie o a fu li & p a tric is .
^
545
x V m ad prim a illa p r in c ip ia ,e x q u ib ys
L y c a o n u m g e n t e m , antiquarum rerum
fcn p to re s & enarratores conftitifTe trad id e ru n t, r efp ic im u s, & q u ó d maximam
cum R o m a n is affinitatem h a b ea t, quo d­
qu e ex eadem ferm é o cc a fio n e in vn u m coacta fit,ma­
io re ,q u am hactenus,m agiftratu eam ex o rn are, iuftum
putauim us. S iq u id em v fu v e n it,v t o lim L y c a o n , qui
A r c a d i s in H ellad e re x f u it , & R o m a n u m lo lu m in­
c o le r e t, & affumptis quo n d am O e n o triis R o m a n o
Im p e rio daret v e lu ti p rin cipium (dicim u s autem v e­
tera illa , q u s lo n g o ante tem p o re A e n e s & R o m u li
States p r s c e ffe r u n t) & d e d u fta in hafce partes co lo ­
nia, P if iá i s b o n á p a n e a d im e ret, eiq; d einde fuú no­
m en in d e r e t, & r e g io n e m e x fe L y ca o n ia m appellare t.In d e adeo iu ftum fu erit & ipfam m agiftratu ad or' n a r e , cu i v eteris apud R o m a n o s inftituti figna & n o t s in fcrib an tu r,& illos q u i h o c ipfam tem p o re regunt
(d e p r s f id e ciuilis iu rifd iftio n is lo q u im u r, & eo cui
arm o ru m cura có m iíía eft)in vn u m có tra h e re ,& p r s ­
to ris ap pellatio n e d e co ra re . Eft: enim h o c nom en
q uafi iu re p atrio R o m a n i im p erij p ro p ru m , & ante
ip fo s etiam C o fs.in am pla R o m a n o ru m r e p u b . v fui
h a b itu m .N am v eteres R o m a n i fuos im peratores p r s ­
to re s a p p e lla b a n t,fim u lq u e illis p r s b e b a n t ,v t mili­
taribus p r s ir e n t c o p iis , & deferiptis ab illis parebant
le g ib u s . & p ro rfu s erat h ic m agiftratus ex am bobus
c o n te m p e r a tu s ,p rs fe ferens & oftentans tam in inftru e n d a acie ro b u r,q u a m in feren d is legibu s reftura
& de ce n tem o rd in e m . Q u o n ia m ig itu r p ropofitum
n o b is eft etiam h ic v tra m q u e adm iniftrationem in v s nam c o n tra h e re , p ro p terea o p tim o illi iure p rsto ris
• ap pellationem im p o n im u s, v t v n a cum p rsto risa p p ellatio n e au dientium anim is in fo n et ipfius quoque
m agiftratus fubftantia ac natura, & q u ó d non firaplex
fit,n e q u e ad v nam aliquam rem tan tu m m o d o (nempe
v e l arm a,v e l leg es)refp iciat,fed fim ül v tru m q u e ad fe
m unus e x s q u o attrah at,quo d que p er copias militum
v eh e m en s & r o b u ftu s , p er le g e m lenis & manfuetus
fit:& p e r hanc cauflam m aleficis qu id e m vehem entiorem ,p ro b io rib u s v e r o ciu ilio re m fe & m oderatiorem
e x h ib e a t. N e q u e h o c fine cauffa a g im u s, aut folam
appellationem atten d im u s, fed ex v iu ac necefsitate
m agiftratus q u o q u e m etim u r. N am fortes ea regio vi­
ro s h a b et,n e q u e in v llo d iffert ab Ifauria in m ed io , v t
q u s m ed iterranea,ap rica,equo ru m altrix exiftés, tum
m u ltos v iro s,tu m m u ltos eq u o s enutriat.m agnus quo­
q u e in ea num erus eft m agn o ru m p a g o r u m ,& v iro * rum ad e q u itan d u m , ad fag itta n d u m , ad anim os fine
n e g o tio Sc ce le rite r e x citan d o s,ad arma pro m p te traftan d a,d en iq u e tam ad m ilitare im perium fo rte auerfandu m ,quia illo ru m ib t u s priuatam ipfis fortunam &
fo lis eiuilibu s m agiftratibus fubditam ad feribit, quám
ad h o c rurfus ciuilefcilicet co n tem n ed u m ,qu ia foli o b ­
tem perare leg i , q u s non item ftrenu itatem quandam
adiunótam habeat,au dacioribu s form id abile e f t , ido­
n eo ru m . H s c nos perm ou eru n t v t h u n c quoq; naag iftra tu m q u é a d m o d u m a p u d Pifidas fecim us,coadu­
natum red derem us, Sc n o ftro ap p o fito nom ine P r s ­
to ris ei appellationem in d e re m u s«v o lu m u s etenim &
h u n c P r s t o r e m Iuftin ian eu m L y c a o n i s appellari,
q u o m o d o íáné &• P ifid is ,& a lio ru m -D cin d e vtramqj
etiam co h o rtem in vnam co n trah im u s, conftitoend*
ex p ro b a to riis , m o re fo lito e x facro lib ello ru m fe ti'
n io , ex q u o o lim Sc du ciani eas fereb a n t, procedentibus.m«°*
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
547
Depreco re Lycaonix.Tit.xXv.
548
f ' m a u e illius a d cé tu m v fq u e v iro ru m n u - A iu d iciu m c o n ftitu em u s. & quem ad m o du m a m p lio bus.meniura ^ 4 ^ ^ & v triu fq ; m agiftratus annonas
rem ei h o n o rem red did im u s, ita & fi f o c o r d is eum fe
merum
¿ at4fefTori & reliqu is, q u x q u id é
d a re ,& his quae in ipfum contulim u s, negligentiu s v ti
illi adfignamus, fed & ad feflo ri & reliqu is, qua
d e p reh en d erim u s, opem ferem us le g ib u s , & c o n u e ex fu b ie d is fa e rx h u ic no ftrp co ftitu tio n i deferiptio nienti cum anim ad uerfione p erfeq u em u r.& quem ad­
nibus clara faciem us.H abeat item A d re lp ó fu m , v t in­
m o d u m ille n eq; v e rb a n o ftra,n e q u e leges,neque fo r ­
ter milites om nia r e d é gera n tu r atq; o rd in e.a d có q u e
m am & grad ú m agiftratus veretu r,ita n eq; nos ipfum
& aliis eum m ilitib u s, qui p er d id a m p ro u in ciam lla ­
v e re b im u r,fe d p erinde ei o b u i a b im u s ,v t & ipfe re­
mones a g u n t, im peritare fancim us.
M ittem u s fan é,
ru m a d m iniftratione v te tu r . & fiue ford id is eum m ar
c u i id officij fufccp tu rus eft,v n u m aliquem d e p ro b a ­
nibus v ti,fiu e ad affeftum aliquem rcfp icere,fiu e leges
tis & de nu m ero n o ftro ru m p ro ce ru m , v n d e & o lim
n oftras tran fgredi deprehenderim us , nos V ig o re le ­
preto res pro ce d e b an t,iu ifq u e lab o rib u s ad o rn aban t
gis ad f a d i fui ratio nem red den dam eum fi ftem u s.nerem publica,nunc relid en tes in fo lo Ita lico ,n u n c p ro q u e enim v t fu b d ito s feru a rem u s, p ec u n iis, aut qua­
ficifeentes ad lo c a fo re n fia .A c talis q uidem fem per fui
piam aliarum re ru m ,q u s n o bis fu p p e tere n t, pep erci­
ipfius m e m o r , & v n d e illi haec ad m iniftratio acceflemus. O p o r t e t p r s t e r e a ip f u m p r o u id e r e ,v t o m n ia
rit,veneradum le p re b e a t fu b d itis,h o rren d u m la tro r e d é atq; o rd in e fiant in ciuitatibus. & prim um q u i­
cinatibus & m aleficis,om nia m aio re cu m fid u cia per­
dem v t ciuitates fub ip fo collocata? feditio n ibus caagens. N e q ; d u b iu m quin puris v te tu r m anibus, qu á rea n t,e x o m ni p arte aequitatem co n feru a n s,& fum m o
doquidem & officiú gratis fu fe ip it: & a lio q u ile x no­
ftu d io p ro fp ic ie n s ne nim ium fu b d itis in d u !g e a t ,&
ftra nuper a no bis lata, om nibu s o m n in o m agiftratif re n a relaxet. D e in d e n eq u e o p era in ciuitatibus nebus in ipfa deferiptis praecipit, v t m anus co n tin ean t
g ligat,n e per h an c cauflam dem inuantur v el aquarum
(qua de caulfa & iuram entum praeftant) & fecu n d u m
d u d u s , v e l ip fo ru m po n tiu m tranfitus,'vel m u roru m
leges n oftras d iiu dicent,om nem qu eaequitatem & iu m u n itio jv e l cu ra itin eru m ,fed o m nia reficiat,au t falté
ftitiam fubditis im pertiant. E o p a d o cu m reipublicae
ad nos refera t,vt partim e x c iu ilib u s ea red itibus, p a rfu x ftatum veteres R o m a n i ex o rn aren t,o m n ib u s aliis
tim n o ftra liberalitate queant reficere. N eq u e item
rcbu spu blicis p o titi funt. Q u is enim h u n c m agiftra­
com m ittat v te x a d o r ib u s , qui a n o ftris hin c p ro ce ri­
tum n o n reu ereatur fim ul & h o r r e a t , v id e n s du p lici
b u s c o m m e an t, fit in a liq u o dam num fu bd itis noftris
eum form a excu bias agere,tu m v t q u f le x iu bet,facile
in feren di licétia,aut v t h i fu bd ito s n o ftro s grau ét q u i
ordinet, tum v e r o fi q u id d e le g e vio letu r* v t h o c ar­
confuetas illas iufsiones a d fe rú t, quse o lim a d fu b u e rmis co rrigat? Q u ib u s autem d e rebu s P r e t o r ! P ififio nem eo ru m q u i m ed io crite r vitam inftitu eran t, de
diat in le g e q u x de ip fo co n fcrip ta eft, appellauim us,
th ro n is tuis pro ced eban t,n u n cin iu n g en tes m u ro ru m
de iifd em pu lchrum putauim us & h u n c appellare. O rep a ratio n es, n u nc curam itinerum , n u nc im aginum ,
p o rtet enim v t cum v n d iq u e g ratu itu m h o c o fficium
fufeipiat,a b om nibu s & ip fe f o r d i b u s alienifsim us fit, C p o tium ,p ortuu m ,aqu aedu duu m p u b lico ru m renoua- . — ./~ r'
n
r\r\r*c
l o rcoorrú
i i (^(tnirt%
i r n rru
iim
1 /nrvpo
ii
tio
n e s,lo
d en iq ; np nu kbllico
m oi-slnf
ab latio
n e s, Rr
& s d iu
his folis co n te n tu s ,q u s fifcus p re fta t, p ro u t iam ante
quafi in fo lo n o n iu fto e x sd ificataru m d e m o litio n es,
de p rx fid alib u s officiis lata le x dilTerit: v t item in re­
& id genu s alia magis ad neftendas calumnias ex p e d i­
bus gerendis fyn ce ru m & iu ftu m fe p re b e a t, ac q u o ­
ta: fed ipfem et h s c ad anim i fui curam reu o ca b it,o m ­
m o d o adm iniftrationis ratio p e r m ift a c ft ,ita & ipfe
n ia p e ra d u ru s a b fq u e d ifp en d io. S iv e r o n o bis v ifu m
harmonia anim i fui nunc a cu tio rib u s & in tentis,nu nc
fu erit m aio re eam r ! in ip e & io n e ind igere: facra prag­
lenioribus & rcm ifsis fon is co n te m p e re t.O d io q u o q ;
m atica form a v te m u r,q u a fecú d u m ipfum alteri q u o ­
habeat & puniat om ne a d u lte r ii, ad h f c h o m icid ium ;
q u e hac in q u ifitio n em in iu n gam us.Itaaliquad o reipifed m ulto his vehem entius raptus virg in u m . C s t e r o s
rabu nt fu bditi,ita den uo efflo refeen t ciuitates, ita q u i
etiam m aleficos,fi qu id em in curabili m o rb o labo ran t,
eas in co lu n t, m agnum increm entu m ca p ie n t, neq; de
citra ex cep tion em puniat:fi v e r o m ed io crite r, ad m e­
patriis fed ib u s diffu g iet,re ru m fuarum in c o la tu p r o ­
liorem fru gem tráfpon at. In fu p e r nem inem im p ro b é
p ter p r s fid u m im p ro bitatem qu a fi terriculam en tu m agentium reu ereatu r, etfi diues, etfi m aio re aliqua di­
a liq u o d m etuentes. S cire ig itu r o p o rte t ex cellétiam
gnitate p re d itu s f it . pro pterea enim d e nu m ero p r e tuam , q u ó d vn u s & fim plex hic m agiftratus, n o n d u ­
ftantiorum e le d u m ipfum m ittim u s, v t p ro fua p o te p le x futurus fit,v t o m nia q u s fifcus v triq u e priu s o ftia neceffe n o n habeat cu iqu am alij a tte n d e re, qüám
j)
ficio p rsb e b a t,e a fecú d u m deferip tio n em f a c r s h u i c
nobis & leg ib u s,fecúdum quas & ip fe iu d icet, & fu b ­
n o ftr e legi fubieclam , tam ipfi det, quam circa ipfum
ditos vitam in ftitu ere p ro cu re t. S e d n eq u e fo c o r ­
v e rfa ri fo litis, & c o h o r ti e ius,qu em adm odu m & h ac­
d is fe dedat, neq u e alicui iniuriam faciat, ne eius p r o tenus p re b ita funt. E t p u b lic o r ú trib n to rú ex a c lio
u in cis h om ines cu i p r e e f t , p ro p ter iniurias illic a c­
ip fi fim ul & o btem perantibus ei pretorianis. co h o r­
ceptas reg io n em fuam relinqu antj, & co n tin u e nobis
talibus in c u m b e t: h abcbftqu e v triu fq u e o fficij infihic faceflant n eg o cia. Q u in ip fe prius audientiam his
gnia,tam etfi plurim a m ilitaria fúnt.tam en & in v e h i­
q u s ad eum referu n tu r,p re b e a t,eáq; difceptet: & v f ­
cu lo fed eb it a rg e n te o ,& p re c e d e t ipfum fecuris(nam,
que m em or h o n o ris qu em illi d etu lim u s, ita adm ini­
& h o c có fularis im p erij fignum e ft) fim iliter & fafces
ftrationis lab o rib u s fe ex erc ea t,v t lau dé in d e, & a ra­
ip fi c u m folenn itate p rsib u n t: o b fe ru a b itq ; eum v n itionibus gefti m agiftratus red den dis d icen dáq; caufu
erfu s e x ercitu s qui per eam prou inciam ftationes ha­
im munitatem co n fe q u a tu rJ llu d ce rto fc ie n s,q u o d
b e t, cu i c u r e e rit,v t & latrocinia r e fe c e t,& iniuria affi quis nos adeat referes d om efticam fib i rem in c o m ­
modis aifedam cfTe,fi quidem expertus apud eum , ius
f e d is o pitu letu r, & fu b d ito s n o ftro s m an fuetos in ter
fe & m o d e fto s red dat. S ed neq; co m itibus perm it­
fuum o btinuiffetjhun c ipfum fine aliq u o dato refp o n o rem ittem us, fi v e ro cum prius ad ipfum retuliffet,
te t,v t ad publica tributa annuant,anim um ve adiiciant.
cmde n on o b te to iu re fu o ,a d nos decu rrat, tu n c n ó
S ed & inter fp e d a b ile s ipfe collocab itu r: tam etfi q u i
Hunos in p o fte r u m ,fe d ei q u i m agiftratu fu n g itu r,
eam ad m iniftrationem f u fc e p e r it, m aioris fo r te fi?
N o u e l.
S iHj
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
549
Authen. íeu N cuci larum C ollatio decima.
Ir op.
It s t i N i a NV S
a
.
550
lo a n n ig ls n c íifs ,fie r o ,
dignitatis, fi qu id em d ig n atio e o r u m , q u i p ro u in cias i
r u m p e r O r ie n te m p r x r o r io r u m p rx lc & O jite m n »
reg u n t, talis futura eft, q ualem nos ad quam que ad m ie x c o n f u l i& p a t r ic io .
n iftratío n é id o n eam fo re iudicau erim us. Ip fu m v e r o
L lu d in co n feffo e ft, q u ó d fiq u is T h r a p ro p te r im p eriu m q u o d g e r i t , co n u en ien s eft inter
í r v í l í B á l cu m r e g io n e nom inet,ftatim vna cú di<fto
fp e d a b ile s n u m e ra ri, in ter q u o s & p ro co n fu les &
v irilita sq u jd á anim um ,& m ilitarium cck
co m ites O rie n tis, G a la tis & P h r y g i s fu n t. V n d e &
piarú, b e llo ru m ac pugnae co g itatio iu b ,
ip fe caufsis q u s in eius m o u en tu r p ro u in cia,ta m p e ­
eat.iunt enim ifta ingenita & quafi patrio quod am iure
cuniariis,quam ciuilibu s & lib era lib u s audientia p r s h u ic reg io n i attributa.Itaq-, & prius a n o b is fufcepta
b e b itjV t iid genus m agiftratibus lice t. A ppeilationcseft c o g ita tio red ig en d i in m elio rem flatum ea qup illa
q u o q u e co n tra eius fententias interpofitas exam inalo ca c o n c ern u n t, & h o c t ép o re de his q u e longo^a®
b u n t h i e e x m o r e q u i ia m p rid e in fp ed a b ilib u s ma­
agitauim
us c o n fiíio ,p r s fe n té leg é tulim u s. D u o s fane
g iftratibu s o btin u it,tam g lo rio fifs. fa cro ru m n o ftro ­
v ica rio s n o m in e a d L o n g ú m urum fed e re om nes f o ­
rum p r s to r io r u m p rsfe c ti,q u a m g lo rio fifsim u sq u e rnus, q u o ru m alter m ilitares c o h o rte s r eg it (e ft enim
fto r ( p r o u t iam in d e ab in itio traditum e f t ) eó q u ó d
m agna v is m ilitum eo in lo c o ) alter praffedu s eft nealter iam m agiftratus c iu ilio r faftu s fit adm iftis leg i­
B
g o ciis ciu ilib u s.A t cum am bo v ice s illic im pleant,h ic1
bus,quas etiam in ipfa arm a im p eriu m habere v o lu i­
m us. S ecu n d u m leg em v e r o nu per á n o b is p oiitam ,
q u id é g lo r io fifs .p r s fe d o r ú jille v e r o m agnanimorum
m ag iftro ru m m ilitis , nunquam tam en inter fe cófenfi q u s c a u lfa intra pro u in ciam fuam m o ta , q u in g en ­
to ru m au reo ru m q uantitatem n o n e x c e d a t, q ü s per
tiun r.fed tam etfi fuas v n ic u iq u e fifcu s annonas fcparo u o catio n em d eind e á fu o transferatur iu d ic e , de
ratim fu p p e d ita t, '& alia p r s b e t fo la tia , n ih ilo :minus
ac n on P acatian s P h r y g i s c o m e s(v t prius d ixim u s)
v n u m h o c fib i n eg o c ij p e r p e íu o '& indefinentér fufed ip fe c o g n o fc e t,e tfi ex de le g atio n e,fiu e n o ftra,fiu e
m u ntjV t co n ten tio n es in ter fe im m ortales exerceant.
alicuius g lo rio fifsim o ru m n o ftro ru m p ro ce ru m caufi
R e d é igitu r átque o rd in e v ifu m n o bis eft h ic q uoia alicui com m ifla f i t , m o d o p ro p te r rationes quas
q u e f a c e re ,q u o d áp ú d alias g en tes, q uanquam nen ita
n u p er in co n ftitu tio n é d e ap pellationibus lata p r s efferas,non ita m ilitaris c u ft o d is in d ig en tes, fecimus:
ícrip fim u s, f p e d a b ilis n o n f it:& c a u ifs finem im p o­
& v f non h ic qu id em ciu ilibu s n eg o ciis p r s fn ,ille ve­
net, n o n ( v t o lim )p o ft etiam h u c m itte n d s , n e o b parr o in ter m ilites & fo lo s im p eritet, v tru m q u e officium
uas o ccatio n es m ag n o ru m ea res difipendiorum i u b in vn u m co n tra h e re ,& p r s fic e r e ei lo c o grauem ali­
ditis n o ftris anfam p r s b e a t.
H s c autem & nos illi
quem & reu eren tia dignum m agiftratum ,qu i e x sequo
m anifefta fa cie m u s. Siq u id em ftu d io habet po tentia
tá ciu ilia illic n eg o cia c u r e t , quam d e v e n u ft o & de­
n o f tr a ,n o n tantum v t ad m iniftrationis figna eis e x
ce n ti o rd in e m ilitum fo lia tu s fit. N am q u i prouinciS
c o d icillis (q u o s v o c a n t ) p rsb e a m u s, qualia fp e fta b i- ^ m o d eratu r, is in á h is verfatu r lo cis, v ix illis fufficiens.
libus m agiftratibus attribui fo le n t, fed etiam ex m an­
Si v e r o h o r u m lo c o ru m cu fto d ia, om niu m que re­
datis p rin c ip a lib u s, q u s v eteres o lim p rin cip es & lerum p er ea Io c a a d m in iftr a tio ,& in b o n u m ordinem
g ifla to res refp o n fa p rs fid ib u s edita v o ca b a n t , q u s
c o llo c a tio ,tu m etiá m ilitia b o n o aliqu o v ir o indiget,
cu m nos d cfc rip fiflem u s, iufsim us in facro n o ftro re­
& q u i id o n e e tam m ilites p o fsit e x c o le r e , quam im­
p o n i la te rc u lo ,v t in d e fem p er vn a cum co d icillis pr£p eritare e x le g e :q u o d tandem illi n om en ex vetuftate
b e a n tu rm a g iftra tib u sia c h i q u id e m ipfum conferant
a c co m m o d atu m im p on em us ? aut quam appellatio­
o ffic iu m , illa v e r o dirig an t adm iniftrandi officij ra­
nem a m p le xi,h u n c gere n ti m agiftratum aptabimus?a«
tio n em .
C s t e r ü m e x d e fe rip tio n e q u s fa e r s h u ic
v e r o re ipfa m an ifeftum non eft , q u ó d quemadmodú
n o f t r s le g i fu b iic itu r , clarum erit tum q u id ip fu m ,
P ifidise r e d o r , & fum m us L y c a o n i s magiftratus á
cum d e lig itu r, o c c a fio n e c o d icillo ru m officij p rsfta n o b is n om inaras in ftiratufq; eft,ita & h ic p r s t o r no­
re c o n u en iat,tu m etiam q u id ipfi fim ul & a d feflori, ac
m inabitur affum pto p ietatis noftra: cognom ine? Nam
c o h o r t i eius c p u b lic o e r o g a b itu r . S ed & fi q u o s
fi p r s t o r R o m a n o ru m Im p era to ris fim ul & Icgiíiatov icin aru m ei p ro u in ciaru m p r s fid e s c irca tributariam
ris lo cu m in fua rep ú b lica tenuir.in co n feffo eft,quód
ratio n em n egligentes inu eneris,no n alium em ittes,fed
nih il p erin d e huius m agiftratus appellationem deceat,
ip fo s fp eftab ile s p rsfid e s fa tig a b is,vt vicin aru m p r o ­
q uam n o m é P r s t o r is .S iq u iá é & m ilitú copias reger,
u inciarum p r s f id ib u s ,f i f o c o r d is fe d e d a n t, im m i& paganos fu b d ito s n o n paucos h a b e b it,q u ib u s ex
n e a n t, & p ro cu ren t q u o m agis ea o m n ibu s in p u b li­ D n o ftris legibu s ius r e d d e t.D e n iq ; tá ciuiles res, quám
cu m m odis in fe ra n t.
P rsfe n te m itaqu e legem nos
m ilitares in iis lo cis b o n o a liq u o v ir o in d ig e n t. N á&
q uidem facrarum no ftraru m co n ftitu tio n u m v o lu m i­
anterio rib u s tem p o rib u s fem p er quidam militares vi­
n i iufsim us i n fe r i, ip fe v e r o ea fu fc e p ta , om nia c x il­
ri in fu m m isc o n ftitu ti dignitatibus,tá m ilitaribus illie
lius p r s fc r ip to agas, im m ortalem p erp etu o beneficij
co piis p rs ib a n t, quam c s te r is au xilio e ra n t, quamuis
n o ftri m em oriam p r s fe feren tis. O P O R T E T
n ó m ilites,fed pagani e x ifte re n t. B a rb aro rú enim exL y c a o n i s P r s t o r i in h u n c m o d u m praeberi.Ipfi q u i­
cu rfio n es n o n m e d io cri opu s h abent p rs fid io . Q c s
dem annonarum capituum & reliq u i folatij nom ine,
v e r o illos co n c ern u n t, ea c o m m itti d e b en t v n i alicui,
fo iid o s jo o .eiu s a d fe fT o rijio lid .72 .eius c o h o r t i,a u ­
qui fecu n d u m leges ipfis p r s ir e p o fs it , cum multum
re o s
R u rfu m o p o rte t eum p r s b e r e fp e fta b iliin terfit in ter r e d u m & p eru erfum ord in e m :& omni­
b u s chartulariis facri c u b ic u ii p ercau flam co d ic illo ­
bus p erfpicuu m fit,q u ó d m ilitaris qu id em res ñ fo h
rum ,fol.j».prim icerio clarifsirooru m trib u n o ru m n o ­
& per fe co n fifta t,v itra quam decet,efferatur audacia-1
tario ru m & la rercu !e n fib u s,fb l.i 4 .eius ad iu to ri, f o l.j.
ciuilis v e r o nifi ad m iftu m habeat r o b u r militum,
c o h o rti g lo r io fif s . p raefeftorum p ro iu fsio m b u s &
infra m ed io crita tem a u d o rita te careat : vtrum qu4
o m n i alia ca u flá ,fb l.60.
v e r o fi in idem cu m altero c o n c u r r a t, om niu m per'
DE fl^ ^ E T O J^ E
T H ^ C I ^ fE .
feftifsim u m & a b ío lu ciísim u m f it ,q u o d q u e tsni aci
C onflantia X X V I .
gere n d u m b ellu m ,q u am ad tuend am p a cem fufftciaiIdeoqG®
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
rt'
De Prstore Thracis.
Tit.xxvj.
T deo qu eh uiu s etiam p r o u in c is officia co p u la to r, A h a b u it ,tu n c om nem anim i n o ftri m otum in ipfum
& P r a e t o r h i c Iuftinianeus Thraciae n ú c u p a to r-Signa
co n u ertem u s. Q u em a d m o d u m enim m aiores in illu m ero gatio n es fecim us (nim iru m v triu fq u e o ffic ij)
v c ro m ag iftratu s! no b is erú t, tam co d icilli h inc pro
ta n ts q u e h o m in um m ultitud ini eum praefecim us, ita
cedentes in form a caeterorum fpectabilium m agiftra­
fi co m p ertu m habuerim us, q u ó d in d ign e in h o c v e r tuum ,quam m onita quaedam Im perialia,rationem e x ­
fetu r o ffic io ,n e q u e rem ifle ag e m u s, nequ e m ed io ­
plicantia oua p ro u in c ia adm iniftrationem perficiat,
cres pcenas irro g ab im u s: im ó quanto ipfum altius in
quae maiores no ftri M andata P rin cipis nuncu paru nt?
fublim
e euehim us fi p ro b é fe g e r a t , tanto rurfum
cu m quibus in prou incias pro ficifce n te s qui eas fo r g rau io ribu s eum p ercellem u s poenis, fi q u id co n tra
titi erant, inde qu id f a d o opu s e f le t , accipiebant. A t ­
leg es d e liq u e r it. A d h s c nem ini o m n in o o p o r te t
que ea res fem per & p u lc h re ex ce llen s habita eft, m aeum fu ccu m b e re, n equ e fi infigni aliqua d ignitate fit
cmúmque nom inis fp le n d o rem praetoribus addidit
praeditus, nequ e fi o pibu s a b u n d e t. p ro p terea enim
apud plurimas reipublicae noftrae gentes, & m axim e
grau
io rib u s viris & a u d o rita te plenis eiufm o di tra­
O ccidentales, a q u ib u s p ro g re fsi R o m a n itotü (pené
dim us o ff ic ia : ne q uid necefle habeant rem ittere his
dixerim u s)S ep ten trio n em ,& m erid ie m ,& m u lto ma­
q u i o p ib u s fuis fre ti , aliis v e lin t in ferre in iu ria m .
ximam O rien tis partem fu o ad iecerú t im p e rio . Q u s
C u ra b it q u o q u e om nia illic opera p u b lic a , n eq u e
irntur in d id a a n obis leg e d e p ro u in cialibu s o fficiis
p
a tie tu r, v t v e l po rtu s v e l m u ri, v e l p o n te s, v e l iti­
fcripta funt,quae item de Praetore Pifidiae & L y cao n i^
n
e
ra
, v e l d e n iq u e alia v itiu m co n tra h a n t:fe d ip fe,
differuimus, v t & ipfi gratis h ie d e fig n en tu r, & gratis
quateum que e x ciu ilib u s red itib u s poflu nt re fic i,
fe v icifsim fu b d ito rii n o ftro ru m có m o d is exponant:
ea p r o c u r e t . fi q u id v e r o e x his m aiore cura in d i­
om nibus manifefta iu n t. In vniu erfam enim iam im ­
g e t , id p er fu g g e ftio n e m ad no s r e fe r a t,* & ratio­
perij n o ftri d ition em le x p ro d iit, & apud om nes v u lnes
co n fician tu r , p ro u t iam a nobis le g e iancitum
gatifsima fa d a eft. D e fc r ip tu m fa n e & iufiurandu eft,
eft. N e q u e enim vo lu m u s, v t q u ifo litas hafce n e g o ­
quo m agiftratus n o ftro s co n u en iat, cu m officia fufei-.
tiationes , item aquarum p e ru eftig a tio n es, & h o r to ­
piunt,animam fuam d e u o u ere D e o , & tu eri iu b d ito s
ru m , m u roru m , im aginum , aliorú m que id genu s r e ­
„ no ftro s in aequitate & iu ftitia , ab om nibu s fo rd ib u s,
parationes ( q u s quidem om nia olim ab ro g a ri pla­
inim icitiis,gratia,rem otiisim os. Caeterum co h o rta ­
cu it) ex erc en t,h i a p r s fe ftu r a quam m o deraris, m it­
les ei n on v ltra centu m ap p areb u n t, h abebitqu e tam
tantur
in prou inciam : fed ipfe p eru eftig et ea quae
ciuilis quam m ilitaris o fficij infignia. In fu p e r ad erit
fieri d ebean t, & fecu n d u m co n ftitu tio n em noftrami
illi etiam A d i efponfum p ro p te r copias quae illic re rationes illos faciat ed ere . Q u o d fi n o bis placue­
fiden t,in quas plenum h abebit im p e riu m , & quiduis
rit alium ad h o c d irig e re : per pragm aticas form as.id
cu m illis ad vtilitatem reipublicae & attentandi &. p er­
efficiem u s, quae ( fi ita vifu m f it ) ad tuam deferanficien d i licen tiam . P u b lic o ru m praeterea per illa lo ca
trib u to ru m e x a d io tum ipfum tum co h o rtem eius re- c tu r p r s f e f tu r a m . N am v t fu b d ito s n o ftro s eripiam us & liberem us difpen diis: p ro p terea & m agnam
fpiciet : & tota c o h o rs P rsto ria n a ap p ella b itu r, hinc
pecuniae v im ( v t ex parte v e l ipfe n o fti) defpicim us,
edendis & e x la c r o epiftolarum ferin io p ro d e u n ti­
•& ita amplis annonis tam p rs fid e s , quam c o h o r ­
bus p robatoriis co n ftitu en d a, v n d e tales o lim p ro b a­
tes, & circa illo s v eria ri fo lito s co n fo la ti fu m u s, ne
toria V icarian a q u o q u e c o h o rs fe re b a t. Curae au­
tem h abebit,prim um q uidem , v t a donis & m uneribus
pe r egeftatem f o rté , aut e iu fm o d i aliquid, parunt d e­
puras conieru etm an u s.d eirid e v t o m nem aequitatem
centibus fa d is o cc u p e n tu r,fe d infigni dignitate p r s fubditis n oftris tam pu b lice quém priuatim exh ibeat,
diti, & de am p lo fenatorum o rd in e fin t, & ita cum
dei & n o ftri m em oria v erfe n tu r in pro u in cia. Quae
& om nem iniuftitiam á litigantibus d e p e lla t. Ite m v t
milites q uidem bellicis exercita tion ib u s m eliores &
fi n u llo vnquam p a fto m em oria n equ e h u ic, e x c id e ­
alacriores efficiat,paganos v e ro per legem com ponat*
rim , per om nia feip fo p u lch rio r futurus eft. A c fi v e ­
v t iu ft i, & ab om ni im p ro bitate & malitia im m unes
teres R o m a n i confularibus tantum & praetoriis v i­
red dantu r,quo m agis bi q u id em ad iuftitiam ,illi v e r o
ris prou inciarum adm iniftrationes d em an d aru n t, ne­
ad v irtu tem & fortitu d in em pro g reflu s faciant: & fi
q u e nos alienum a bo n is m o ribu s f a ciem u s, fi tali­
belli caufla aliqua fiat e x c u r fio , facillim é hanc e x p e ­
bus eas tradamus , q u i e x a fto ru m hinc in p ro u in ­
diat,vtraque c o h o rte p rsfen te,illa quidem alteri fubcias te n d e n tiu m , A praeter rationem co llato res n o m iniftrantein iis q u s ciuiles co h ortales de ce t, co p iis D ftro s dam nis in u o lu ere tentantium violentias repri
v e ro m ilitaribus citra terg iu erfa tio n em h o ftiles inm e n te s , h u iu fin o d i necefsitatem queant refo lu ere .
fultus propulfantibus. O p o r t e t infuper, v t etiam in
D am u s etenim ei & cu rio fiu s ifta in d ag a n d i, & p ro ­
caufsis,fiue h s pecunias, fiue crim ina, fiue aliud q u id ­
h ib en d i,& ad nos per fu g g eftio n em nuntiandi facu l­
dam concernant,audientiam p rsb e a t, & r e fté fecu n ­
tatem , & v t partim ipfe per fe ea c o r r ig a t, partim ce­
dum leges n o ftra s , & abfque o m n i affeftu iu d icet, ne
lerius ad noftram referat n o titia m : v t li qua in re im ­
aliqui inde e x c u rre n te s, n oftram in qu ieten t p o ten ­
b ec illio re s funt,ibi vires cre fcan t,& fuppleantu r fc ié tiam . N eq u e enim v o lu m u s ,v t co llato res n o ftri, r e t i s & iufsionis n o f tr s a c c e fs io n e . H s c etiam in ia lifta p rouincia fua, a p r o u in c is p rsiid ib u s defpech*
crisip fo s ad m onebim us m a n d a tis ,q u s vn a cum li­
h u c ad eu rran t. N am fip o fth a c n o bis ab his q u i ex
gnis m agiftratus tradem us , v t m em ores iu ram eneo lo c o co m m e an t, n eg o tiu m fie t , o m n in o p erc o n ­
to ru m q u s p r s f t a n t , & m o n ito ru m q u s illis dabi­
tabim ur adeuntes,fi ea renuntiarint im perium in p ro ­
m u s,pro ut nos n o ftrú m q u e de illis m eretu r iudicium *
uincia g e r e n ti. ac fi e d o fti fu e rim u s, q u ó d ifta n o n
& propriam e x o rn en t v ita m , & traditum gu b e rn en t
uenuntiarintjcum fumma eos in crepatio n e rem itte­
officium , dantes illis ( v t d iftu m eft) om nem po tefta­
mus in p ro u in cia m . fi v e r o illi denuntiarint q u id e m ,
te m ,v t tam in pecuniariis,quam crim inalibus, & o m ­
at p ro u in cis im perium gerens aut per foco rd ia m
nibu s d en iq u e caufsis iu d ic e n t, & appellatio apud
om ifit, aut tu rpi aliqua de caufla leg u m rationem n o n
ipfos interpofica ad g lo rio iifsi. n o ftro s p r s f e f t o s cc
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
553
Authen.feu.Nouellaru Collatio decima.
55^
g lo rio fifs. d e cu rrat q u x fto r e m . q ui ca u fix co m m u ne A reliq u i, ad ipfum nuper a n o bis editam leg é tranfiuits m nníl
rm ^
m PnmTTI
f í fu
ilffte
mn
e Ñí’ ri p
nraerer
<r.tem
us.Sed
rx ter co d ic illo s, q u i & ipfum inter ipe_
p ru b1 e an t audientiam Ifecu
dnum
m fn
form
am
earum ca
¿labiles ad fcripferun t, d abim us ei facra etiá pr?cc-pt3j
farum ,quae in fa cru m in tro d u cu n tu r p a la tiu m .S iq u i
quae M andata P rin cipis * illata, e x quibus intelliot |
v e r o cauflam m in o rem quingentis aureis per ea lo ca
q u s fingulatim ad eius pertineant folicitud in em tam
p ro u o c a tio n e fufpend i co n tig e rit, & fi ex d ele g atio ­
in pu blicis o m n ib u s,q uá priuatis co n tractibus, quicj.
ne v e l n o ftra v e l iudiciaria f i t , n eq u e is cu i ea caufla
q u id p rx te re a v en u ftu m & de co ru m e f t, ne quid
d e l e g a t a eft, f p e d a b ilis iu d e x f i t , v t e x illis lo cis ap­
fifcus fentiat d ifp e n d ij,& fim pliciter quaecúqUe ipfUm
pellatio ad ipfum p r o c e d a t ,eám que audiat in fo rm a
facere co n u en it,ex iis illi m anifefta fie n t . H o c v num
facri pa la ti). O rn a m u s enim o ffic iu m eius h o c etiam
fciat, q u ó d & ipfe in ter fpectabiles magiftratus col­
m o d o , & xq u alem co n ftitu im u s fpedtabili co m iti
lo catu s eft & appellationes apud illum interpofitas
O r ie n t is , & p ro co n fu lib u s & co m itibus P h r y g i? &
g lo rio fifs. facro ru m n o ftro ru m p r? to rio rú pr fíete i,
G alati? : v t & ipfe in nullo fit * hac noftra leg e,q u e
tu m etiam g lo rio fifs.q u ? fto r n o fter a u d ien t, quem­
clarifsim i p ro u in ci? * dem in u it, q u ? quidem p ro p ria
ad m odu m & A u g u fta lis ,& pro co n fu lis, & trium pr?leg u m f u n t . h o c fcilic e t dem andatam fibi a n obis fo ­
to ru m nuper á n o bis in P i li d ia ,L y c a o n ia , T h racia
licitu d in e m ia illis partibus in q uibus c o n fiftit , im in
ftitu to ru m , & infuper com itis Pacatian? Phrygi^
p le n t e . S u b iicietu r item a nobis hu ic legi d e fc rip tio ,
q u s co m m e m o ret & q u id ipfum e ro g a re p ro co d i­ B & G alati? p rim ? . Q u p d fi qua in Ifauria caufla mi­
n o r quingentis aureis fit, & poftea per prouocatione
cillis m agiftratu s, & q u id ipfum circáq u e ip fu m verfu fp e n d a tu r, h u ic & ipfe audientiam accóm odabitin
fari folito s rurfus a u ferre e x p u b lico co n u en iat titu lo
form a facro ru m a u d ito rio rú . N am & h o c illi conce­
ann on arum , quas etiam f o la s , ipfos om n i alio ex tra
hanc cauflam lu c ro ab ftin en tes,accipere perm ittim u s.
dim us, dignitatis illi p len io re m agiftratu in hacetiasi
parte e fficie n te s. T u a igitu r excellentia ad pr?diP ro p te re a enim p er m aiores ero g a tio n es am pliores
¿ lo ru m m agiftratuu im ita tio n e , ea qu o q u e qu? hunc
eo s e ffic im u s, vt & ip fi fu b d ito s n o ftro s v n d iq u e c ó co n cern u n t, co n ftitu at. Subiiciem us enim & deferife ru a te s,& iu ram en to rú quse pr?ftare fo lét,m em ores,
p tionem h u ic n o ftr? legi,d eclarantes, quid ipfum co ipfis hanc n o b is fa& is rem u n era tio n l re d d a n t.A tq u e
h o rtéq u e e iu s,& eius a d feíío ré ex p u b lico ferre, quid
h a n c fané p rx fe m e m legem habebit quidem leg ú v o ­
lu m e n , fed th ro n u s tuus fufceptam e a m & m e m o ris
item n om ine co d icillo ru m magiftratus dare cóueniat.
m andata p erp etu o c o n feru et in o p ere. 0 ? OBSTET
A c n o u erin t qu i h o fc e a n o bis nuper ad notiam pul­
autem p r x to r i T h r a c i? a n n on aru m , capituu m , S: re­
ch ritu d in e re d a d o s m agiftratus fu fe ip iu n t, q uód &
liq u i folatij n o m in e p r? b eri fo lid . 200.eius adfefTori
p ecu n ias,qu ? co n tin u e p ro o fficiis offerebantur, om­
f0lid.7z.ciu s c o h o rti aureos.5i. O c c a fio n e v e ro c o d i­
n in o recufare, & q u ? n o n p rou enerant,d e n oftro tam
cillo ru m p r?bere o p o rte t eú fic.fp e& a b il.trib u s char­
ipfis quám ip fo ru m ad fefforibus dare, & cohortibus
tulariis facri cu b ic u li, fo lid . ^ .p rim icerio c k rifsim o rú C larg iri, q u x ab aliis ablata erát,& ipfis prxfidibus ma­
trib u n o ru m n o tario ru m & la te rc u le n fib u s,fo lid . 14.
io ra adfignare folatia fuftinu im u s in h o c tantu, vt vn­
c o h o r ti g lo rio fifs. p r? fe & o ru m p ro iu fsio n ibu s & o d iq u e fu b d ito s n o ftro s im m unes á difpendiis conferm n i alta cauffa,fo lid.40.
u e m u s .Q u o d fi q u o s vicin aru m illi prom peiarü prx fides n egligentiu s agere circa tributa publica deprehé
d e
C O M IT E
I S U V \ IJ iE .
dasm on alium em ittes, fed ipfos fpectabiles magiftra­
Cenjhtiitio X X V 11.
tus fatigabis, v t vicin aru m p rou inciarum prxfidibus,
Im p .lv s t 1 N 1 a n v s
A .I o a n n i g lo r io f i f s .f a c r o fi fo c o rd i? fe tradant,im m ineant: & efficiant, vt omni­
r u ta p e r O r ie n tc tn p ra eto rio ru m p r a f e S o
bus h ? c m odis in fera n t, q u o m agiftratus multo pul­
ite r u m e x c o n f u li & p a t r ic io c h rio r fit & p r?ftan tio r,qu am d u d u m . O fO l^T E T
Y o d quib u fd a m ante nos Im p e ra to rib u s,v t
Ifa u ri? co m iti p r o annonis pr?ftari fo l. 200.- eius adin Ifa u ro ru m re g io n e fa ce re n t, p er im a­
feffo ri, fol. 72. c o h o rti eius, aureos.^i. O p o rtet item
ginem & figuram in m en tem v e n i t , id n os
ip fu m praebere o cc a fio n e co d icillo ru m fic. fpeetabi»re ipfa iam per ipfam o p eru m effica c ia m
hbu s tribus chartulariis facri cu b ic u li, f d .9 . primice­
tam in G alatia p rim a , quám Pacatiana P h r y g ia c o n ­
r io clarifsim orum trib u n o ru m n o ta rio ru m & iaterfecim us, v ica rij o ffic io (v t prius ap p ella b atu r)cu m ci­
cu len fib u s,fo I.2 4 .coh o rti glo rio fifs.pr?fe¿torum pro
u ili a d u n a to , & v n a v trin q u e c o h o r t e co n ftitú ta , &
ipfis ( v t o p o rtu it) ex o rn atis , n equ e rion v triq u e p ro d iu fsio n ib u s,& om ni alia caufíá,foLq-O.
v etere appellatione com itis no m in e im p o lito : v t ille
D E M O D E \ y íT O E { E H E L E K O T O K T L q u id é co m e s Galatiae primae n u ncu petur, is v e r o 'n o ­
Confljtfftio X X V I I I .
m inetu r com es P a catian x P h ry g ix ,v tru m q u e h o ra m
ip fo ru m n o ftro co n co m itan te e o g n o m in e . Id ém qü e
% • I t s t i n u n t s
a . loannipra:fefio praetorio.
h o c & in Ifa u ro ru m p ro u in cia praecipimus . N e q u e
enim v o lu m u s , v t q u i decaetero in h o c co n fiftit o f ­
fic io , d uplicibus vta tu r co d icillis,& fign a capiat ciu ilis e tia m p o te ftatis,& d u p lex no m en circu m ferat,cu m
f es plané iit ea d em : fed iam in d e v t vrtitum o ffic iu m
habeat ftatuim us,qu od ipfum & armis p ro u id e a t, &
p u b lica in fe recipiat,om nia fu b fe continens
Vna
c o h o rte v ten s„qux com itiana appelletur J & f u x m i­
litiae probatorias ferat ex fa c r a lib ello ru m fe rin io .
O b u e n ia t autem o m n in o & is m agiftratus g ra tis, fle­
q u e q uidqu am ex h ib e b it n u m e ra b ifv e p e cu n ix . E t
v t ipfe q u o q u e pu ris vta tu r inanibus , q uem ad m o dú
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
V o d p u lc h re & lo n g o ante tem pore con­
cinnatum a d u n a tu m q u e ,& in fua iamfirmitate co m p ofitu m exftitit: id fané nouare
aut diuidere a bfque rationabili e a u f f a , con­
firm ati v alid iq u e im p erij non e f t . N eq u e enim m
v e r b o r ú m ultitudine, fed in v e r o & iu fto rerum effe<ftu ro b u r im p erij co llo c a n d ú eft. E t tamé circa du°s
illo s (v t v o ca n t) P o n to s,n ép e H e !en o p o n tü ,& P ° D"
tu m P o lem o n ia cu m , tale quiddam fadium effe didici­
mus . C u m enim fub v n u m antea pr?fidem ordina13
effet p ro u in c ia , d u o co n ftitu ti fu n t, neque publica
jdnecer-
Dc moderatore Helenoponti.Tit.xxviij.
555
e x ig e n t e , n eq u e alio aliq u o rationabili A M o d e ra to r Iu ftin ia n e u sH e le n o p ó ti n o m in a to r:o b 1 DC
iiftenre.
au em e exxppeeddite
itea l.q
aliquis & ía c ilé
tem p era n to
tó q u e UU
illi p ere am prou
prouinciam
inciam ita
fta tio n eé a eg ée -­
praetextu
fur^K
b fiften
te, quem
res m ilitares co p iae. H a b e to etiam A d re fp o n fu m .c u f ueni3t. A d e ó q u e am plum eius fa¿h reih m o n iu m res
iu fc u n q u e c o n d itio n is ho m in es om nes fe illi f u b m it-"fa p r a e b e t , cum in h o d iern ú v fq u e diem v n o tantum
rú to fine vlla praerogatiua priu ileg ij. A u d iéciam q u o ­
& :ddiib
ifpooiitio
fition u m rra
d a to re
^ b lico ru m trib u to ru m A
rra<Satore
qu e praebeto in caufsis tam pecuniariis quám crim in a­
v t r a q u e vtatur p ro u in cia. A c f i quis v rb e s quae p er v libus
& aliis:m inim is q u id e m ,fin e fe rip to & g ratis:m a
tramque funt, en u m eret, v ix v m u s prouinciae iufta &
io rib u s v e r o ,lic e t feriptis in teru enientibus, eo tam en
fufficiens m enfura re fu lte t, fi m o d o H e lo n o p o n tu m
fu m p tu ,q u e m facra no ftra praeferibit có ftitu tio .Ite m
cu id é o d o v rb e s im p le n t,h o c eft A m a fia ,Ib o r3 , E u q u i h u nc m ag iftratu m fu feip ir, is v triu fq u e o ffici ja n ch aita,in fu per& Z e la ,& A n d rap a, & A e g f u m a d clinonas
fe rto ,fu rg e n te s v fq u e in fep tin g en to s v ig in t imacaS,h o c eft gradus fitu m ,S in o p a & A m iiu s antiqup
q u in q u e a u re o s.v n áq u e v tito r c o h o r t e ,& p u b lic o rü
v r b e s , fed & L e o n to p o lis ,q u 3e & ipfa iam in ter vrb es
trib u to ru m d e cu ríio & pericu lú id em & c ó m u n e c fto
numeratunaíiae v e r o q u in q u e P o lem o n ia cú P o n tu m
tam c ó tra eum q u i o ffic iu m o in in e t,quám co n tra c o co n tin en t,N eo caeiarea & C o m m a n a , T r a p e z u s ,&
ho rtem rqu an d o qu id em & ipfa in v n á c o ib it fo rm a m ,
Cerafus & P o le m o n iu m . Pitius enim & S eb a fto p o lis
& in ter fe c ó g lu tin a b itu r, quem ad m o d u m is o rd in a inter caftra potius quám v rb e s numerandae fu n tiv t in ­
u erit,q u i fupra p ro u in cia pofitu s eft. Sed & m agiftra­
tra hofce term inos v te rq u e P ó tu s có fifta t. P o ft q u o s
tus ad feflbr fep tu agin tad u os ex p u b lic o au reo s ca­
tam noftra co nftitu ta eft L a zic a , in qua v rb s Petraeon
piet : & co h o rs e x am babus p rio rib u s vna f a ft a , q ú a e ft,q u s n o ftro b en e ficio & efle & nom inari v rb s coe­
d rin g en to s quadragintafeptem au reos f e re t,& tre m ifi
pit,quám qua: noftrae pietatis n o m in e v titu r, & I u ftife
m .ln fu p e r q u i h o c fu n g itu r o ffic io , n eq u e v ica rio s
nianeaappellatur. A rch aeopolis q u o q u e & R h o d o p o in lo cu m luu m p e r v rb e s d im ittet(o b feru ab itu r e nim
lis maxima & antiqua caftra. in q u ib u s plane etiam ea
& id ,q u em ad m o d u m in facris no ftris có tin e tu r m an c a f t r a fu n t,q u f nos áP e rfis recepim us,Scand ias & Sad atis)fed ip fe o b e rra n d o v rb es lu ftra b it, nulla o m n i­
rapanes & M u rifio s ac L u fie r o s , & fi q u id aliud prae­
n o l e g e aut facra fo rte pragm atica form a p ro h ib e n ­
terea á nobis in Lazis elabo ratu e ft.H a n c d ein d e T z a dus,tam etfi praecedens tem p u s tale q u id iuflerit.Statinorum reg io ex cip it,iu b n o ftro nu nc prim ú im p erio
u aq u e aget v b ic ú q u e illi v ifu m f u e r it, v e l in vna m e R om anorú d itio n i a d iu n d a ,q u g & ipfa v rb e s partim
t ro p o le o n ,v e l aliis v rb ib u s ,fi m o d o ad eius fu ften tanuper fadas f u fc e p it, partim m o x futuras fu feip iet.
tio n em v rb s per om nia fu ffic it. ford iu m ip fe & lu c ri
Poft iftam aliae ité g entes co n fiftu n t,S u an i,& S c y m n i,
abftin és, o m n ia q u e citra inco larum difp éd iu m g eres.
& A p f ils ,& A b ai'g i,& aliae , quaeo m n es(perm itten te
N am neque ip fe,n e q u e co h o rtalis,n e q u e m iles ipfum
d e o )v e ln o ftrs ,v e l f o c i s fu n t. Sed ad ifta qu id em nos
com itatus á co lla to rib u s aliq u id capiet,aut gratis fum de his locis inftituta o ratio d e tu lit.n u n c autem d en u o
r e fs it a t e
ad Pontos & illo ru m v n irio n e m reü ertam u r. A m b o s C ptum facietiaut etiam co llato res n o ftro s v e l ip fe atteret,au t co m ita tes ipfum m ilites h o c ipfum ag ere p e renim illos lo c o s,tre d e cim c ó p re h en fo s v rb jb u s , iterú
m itte t.h o c etenim & ipfum pars eft n o ftro rü manda­
íiúein vnam pro u in ciam có tra h im u s, afsignam áfque
to ru m . Ip fe c e rte facram enti m em or, q u o d p r s ftitit,
ipfis tam veterem v n itio n e m ,quám m o d e rn a appella­
& q n ó d gratis o ffic iú fu feip it, q u o d q u e tam m ag n u m
tionem .N a n q u e ab o m n ibu s H e le n o p o n tu s n u n cu ann on arum in crem en tu m m eru it , nu nquam q u id ­
pator.quod illi nom en á pie n tifs.p rin cip e C ó fta n tin o
quam aufit accip ere,n ifi m agna id cu m pcena v elit r e impofitutn eft o cc a fio n e h o n e ftifs .fu s m a tris,H elen j
ftit u e r e : nequ e v t co h o rs per eiu fin o d i o cc afio n em
fcilicet p ie n tifs.m u lieris,q u s n o bis etiam fa c r f iC h r itale q u id v e l e x ig a t,v e l o blatum accipiar, perm itten s.
ftiariorum fignfi inuenit. V e tu s enim illud nom en P o ­
E t nifi p ro cu rau erit,v t m ilites ip fu m annonis fuis c ó lemonis, q u o p leriq u e in P o n to ty ra n n i v fi fu eru n t,
dehinc q u iefcito :p rim u m ,qu ia ty ra n n i e x ftitit:fe cu n ten tife q u an tu r,n eq u e .ip fe iuftam in d ign atio n em ef­
do,quia v rb e m de fu o no m in e appellatam h a b et,fcili­
fu g ie t , irro g a tu m q u e ab ipfis dam num co m p elletu r
cet Polcm oniu m :tum etiam ,quia pu lchriu s fuerit, re­
ex eo ru m annonis e x ig e re , & h o c co llato rib u s far­
giones C h r iftia n o r ü & reg u m n o m in ib u s defignare,
c ire . P ro p terea ce rte m aiores h o fc e m agiftratus a u fto rita tilq u e p len io re s tam m u ltitud in e ap paritorum
quám his quae p o lem i, h o c eft b elli & tum ultus prae
fe no tio nem ferun t. O m n e s autem illae tre d e cim v r (cen tum enim illum co h ortales h a b ere v o lu m u s)
bes vnius fu n to p ro u in cia :, v t tame nequ e alterutri in d quám dignitatis m agn itu din e ( fiq u id em fp efta b ile m
iis m c tro p o li(A m a fis fcilic et & N e o e s fa r e s ) m e tr o
illi m agiftratum efficim u s) efle v o lu m u s ,v t necefsitapolis n om e detrahatur: & d e i amates earum e p ife o p i,
tis tem p o re am p lioribus v ta m u r m ag iftratib u s,& q u i
m etropolitani quidem in h ac v r b e , q u i v e r o fu b m eno ftris fu b feru ire po fsint iu fs io n ib u s. Q u id enim fa­
tropolitanis co llo c ati fun t,ab his q ui m etro p o le s fub
ce ren t h i,q u i v e te re fo rm a prg fu erú t p ro u in c iis,q u i
cura fua habent ( v t h aftenu s in m o re fu it)o rd in en tu r;
cum p auco s circa fe h a b eren t, paucifsim is ipfi im p e­
nihil enim circa face rd o tiu m illarum innou am u s,cu m
rita b a n t, m o d icá q u e ad m odu m ferentes é p u b lic o ,
tnultas eiu fm o d i in ftitu tion es in te r dei am antifsim os
plurim a dantes, rapere co g e b a n tu r, & v n u m h o c ha­
epifcopos ex ittere,ta m v etu ftu m fe c u lú , quám q u o d
b e re f tu d io ,v t feq u e n tib u s & v n d iq u e ipfis im m in éper nos m o d o e x o rn atu r, n o u e r it. E t cum im p erio
tib u s c re d ito rib u s o ccafio n e p ro o ffic io d ato ru m nóquidem in d u cito r illis vn us v triu fq u e prou incip prgn ihil g r a tis referren t & benefici)? Q u ib u s rebus n o ­
fes, c o g n o m e n to M o d e ra to r, q u e m q uis v u lg a ri lin ­
ftro s co n fu e u e ru n t au & ionari fu b d ito s, im p io s iu xtá
gua v fu s H a rm o ften ap pellet, q u a n d o q u id em & m o ­
& pericu li p lenos fibi red itus co n q u ire n te s . H a ru m
deratoris n o m en vetu ftu m eft, R o m a n á q u e am p litu ­
nos reru m ind ignitas p e r m o u it,v tn o n fo lu m ex in ­
dine dignum : & ipfe H a rm o ftes q uidá o lim m agiftra­
d e p ro u en ie n tib u s lucris renuntiarem us , f e d & de
tus erat,qui é L a c e d s m o n e h in c in d e per om n em eius
n o ftr o m agnos in fup er fuftinerem ns fu m p tu s: & fi
ditionem dirig eb a tu r. V n d e q u i id o ffic iu m fu feip it,
q u ib u s fp ecies aliqua m agiftratus in teru en ien te p re-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Authen.feuNouellaium Collatio decima.
c ío a d e ce flo rib u s n o ftris tradita eflet,adbibita id m e - A fed etiam d eo fim ul ac n o b is animam fuam deuouebit
& p ro m agiftratu d en iq u e b en e g efto bonam remuI
dicin a cu rarem us,at q u e h o c g en e r e trib u ti co llato re s
nerationis fpem co n c ip iet. S u b iicietu r autem & qUa^
n o ftro s red d ere m u s lib e ro s, & o fficia fu fcip ien tibu s
dam
recen fio h u ic facrae n o ftr x leg i,p e r quam c la r u i
d e n o ftro fo la tiu m in tro d u ce re m u s , q u o m agis h o s
fi et,quid ip f u m , & a d fe flb re m , co h o rtém q u e eius ex
q u o q u e libertatis, p articipes e ffice re m u s. S iq u id em
p u b lico p e rc ip e re ,q u id item ipfum p ro cod icillis ma­
in parato n o b is eft, d e o ( v t apparet) talia larg ie n te, v t
giftratus p rx b e re c o n u e n ia t: v t e d o d u s quanta in ip_
n o n folu m A f r o s ,& quse ib id em g e n tesfu n t,lib erta te
iu m co n feratu r lib tra lita s, & ad quantam m oderatio­
d o n e m u s , 1'edetiam v t e o s de q u ib u s in m ed itu llio
nem im penfa p ro co d icillis ab ip fo facienda redacta
q u o d a m m o d o noftrae reipublicae fin g u lis ferm e an­
fit,rebus v t x q u u m eft & r e d é v ta tu r, m aiorum infunis noua auério in ftitu e b a tu r, n eq u e tam en dabatur
p erg e n tiu m & p lu riu m h o m in iim im perium fperans
fu b e iufdem m an ere im p e r io , h u iu fm o d i d iip éd io &
fi his q u x in m anibus h a b eb it,có u en ié ter v tetur. P o ri
tu rp itu d in e lib e r e m u s . H a n c n os gratiam d e o re fe ré r o damus h u ic q u o q u e., v t appellationes in fpedabiliu
dam putauim us, q u i Im p e rij n o b is c o ro n a im p eiu ir,
m agiftratuum form a ab ip fo h u c tran fm iife, tam apud
q u i co m m u n i o m n iu m ca lcu lo per patrem n o ftru m
g lo r io fif s . p r x fc d o s ,q u a m glo rio fifs.n o ftru m qu®,
pu rpuram n o b is d o n a u it, q u i d e n iq u e t o t tantafque
in nos liberalitates e x p lic u it, quantas nulli m aiorum ^ fto rem v ic e f a e rx có fultatio n is d ifcep ten tu r.A tfi
ca u flx m in o res q uingentis aureis apud aliquos in fua
n o ftro ru m v n q u a m d e d i t . O p o r t e t ig i t u r , v t q u i
pro u in cia m o tx (ta m e tfi ex d elegatio n e forte)n o n ta­
a d h o c o ffic ij a c c e d it, fciens p ru d én fq u e quam m ul­
m en apud fp e d a b ile m a d x , p er pro u ocatio n em fuftis h o m in ib u s , q u a m m ultis p rx fid e a t v rb ib u s , quam
p en d á tu n tu n c & in h o c g rau io r v en erabilió rquefaven eran du s ite m futuru s f i t , m utata dignitatis form a
d u s ,a u g m e n ti a n o b is in ipfum cq llati.m em in erit,&
e x C o n fu lsri & C o r r e f to r ia in m aio rem m ag iftraita in rebu s gerendis v e r fe tu r , v t om nibus fubditis &
tum & f p e d a b ile m , p er om nia fu bd itis parcat, & in­
n o b is ipfis & ante n os d eo fim ul ac leg i irreprehenfidem nes ip fo s tu ea tu r, puris etiam v b iq u e v ta tu r m a­
bilem fe p r x b e a t . H x c igitu r om nia pernofeens ex­
n ib u s, & p u b lic u m au geat, ad eiufque co m m o d a o m ­
n em referat p ro u id e n tÍ 3 m :priuatim q u o q u e fo rd ib u s
cellentia tu a , & tam magnas illi annonas addat, & ita
& m u neribu s ab ftin ea t;& ciuitatibus p u b lice fim ul &
am p lx eum dignitatis effe d u m f cia t,v t floris & digni­
priuatim fua iu ra d e ce rn a t,o b e rra n d o eas p eriu ftret,tatis iam nüc á n o bis illi tra d itx cu pid itate multis húc
& iis m ed eatu r, n ih il lucri caufla faciat,n eque parufl,
co n fe q u i m erito affe d a b ilc fit.
n e q u e m a g n u m , fed b o n u m & m em orabile n o m en
D E fP^JÍE T O PJE f ^ í f H L ^ iG O K l.d E .
ap petat,& d ilig e n te r fan de'qu e per om nia datum iu f ­
Conjl ittitia X X I X .
iurandum o b f e r u e t . in o m nibu s d e n iq u e g ratio fu m
Im p . I r s t i N i a n r s
a.
Io a n n ip rs e fe n o b is e x h ib e a t.* v e l alienis x d ib u s . fiq u id e m h o c
fe fio p r a tt o r io .
fo lu m m o d o fifc i p ro p riu m eft, & regiarum do m u u m <;
ta m n o ftra ru m ,q u a m p ie n tifs im x A u g u ftx . S iv e r o
A p h la g o n u m g e n s , & antiqua, neque
fu b alteriu s ap p ella tio n e tabulas fiu e titu lo s im p o li­
c lj
ig n o b ilis olim e x ft it it : in tátum quidem,
t o s d e p r e h e n d a t : tam ipfas p ro tin us detrahet,quam
v t & magnas co lo n ias d e d u x e rit, & feeu m q u i illas a fflix e rit,p e ru e ftig a b it. A t fi qu id em is
des in V e n etiis Italoru m fixerit,in qui­
q u i fc rei d o m in u m efle d ic it , h o c fecerit* ex te m p lo
bus & A q u ile ia o m niu m fu b o ccid en tem v rbium m a­
illius reb u s p u b lic o s im p on et titu lo s, prius his titu ­
xim a , & q u x m u ltoties cum ip fij etiam regiis certa­
lis, q u o s ip fe ap p o fu it,a d caput c iu sim p a d is co n fra m en fu fc e p e rit, co n d ita fuit. H a n c fané Papblagod í f q u e . Si v e r o alienarum reru m p ro cu ra to r fu erit,
num gen tem H o n o r ij pientiis. principis tem poribus
tam titu lo s (v t d ix im u s) ad eius caput co n frin g e t,q u a
dem inu tion em p a flam ,& a liq u o t amifsis vrbibus, nulla
m o d icis etiam to rm é tis eum f u b iie ie t, q u o m agis h x c
v tili de caufla veteris illius co n ten tio n is & rig o risrep e r d ifc e n s * p e r fo n x co n u en it c o g n o f e e r e , q u o d ne­
m ifsionem a m p lexam , nos d en u o ad priftinam forma,
q u e ipfi per fe ,n e q u e p er c e rto s fatellites, aut per eos
red ucend am eife, ipfam q u o q u e Paphlagoniam ad in­
q ui in h o c a f lu m u n tu r , v t explendas eius auaritiaefatfla r v n iu s ciuitatis r ed ig en d am ,& q u x in duobus iam
agant, fu b d ito s iniuriis afficere l ic e a t . C o n fim ilite r
P o n tis fecim us,cad e putauim us & in ipfa conftitucno p o r t e t , v t ip fe fp e fta b ilis M o d e ra to r latrocinia e x ­
da: v t qui harum g entiu m adunatum im perium , &
e r c e n te s, & h a b e n d i ftu d io alios d e fra u d an tes, m u­ j v n u m e x d u o b u s p rio rib u s ( nem pe P ap hlagonix &
lieres d e n iq u e , b o n a , iu m en ta,& eius gen eris alia r a - ' H o n o ria d is) fatftü ten et, is p r x to r nuncupetur (quod
pientes r e p r im a t , q u o incontam inatum ius c o n fe rn o m en & ip fu m R o m a n u m e f t , & prouinciarum reu e t,& nos r e d é h o c v id e am u r cepifle co n fiiij: n eq u e
«ftoribus a c co m m o d a tu m ) Sc vna v tatu r co h orte ex
quibufdam p e r pro u in ciam grafla n tib u s, ipfis v e r o
duabus p rio rib u s conglutinata , q u a m & centu m vi­
eius la d i v in d ié ta m n ó rep eten tib u s, poenitentia n o s
r o ru m num erus fu p p le b it . Im m in eb it autem omni­
inceíTat,quód latru n cu lato re s & v io letiaru m r e p re fn o h ic q u o q u e tributis p u blicis ex ig en d is, tam q u x
fo re sc e fla re fe c e rim n s.p ro p te re a enim illi etiam m i­
P ap hlago nes , quám q u x H o n o riad is olim in co lx
lites iu b m ifim u s, v t illo ru m m anu in ftru d u s , d iffici­
p e n d e b a n t. P rx te re a om nibu s e x x q u o vrbibus pro*
lius queat ab in fu ltan tib u s e x p u g n a r i. Haec nos illi
u idea£,qu as v tra qu e priu s habuit prouincia, hoc eft
ftr id im & fu b c o m p e n d io com m endata efle v o lu ­
in H o n o r ia d e q u id e m P ru fia d i, G ra tis , Hadrianom us . N am quae p er partes g ere n d a Iunt,ea m an ifefté
p o l i,T io ,C l a u d io p o ! i ,& H e r a c le s . T am etfi enim
perfp ieiet tam e x l e g e , quam cu m m agiftratus o r d i­
cx ipfis q u x d a m ,v t P rufias, H e ra c le a , & ipfa prouin­
narem us,in c o m m u n e o m n ib u s d e fc rip fim u s, quám
c i x m etro p o lis & ca p u t,C lau d io p o lis fc ilic e t,e x Bi­
e x mandatis p rin c ip a lib u s , q uibus illi daris explana­
th y n ia prius illi ad fu m p tx fu n t,tam é e x qu o femel eo
bim u s q u o m o d o m ag iftram d ifp o n e t tra d a b itq u e .
tra n fm ig raru n q m ag n x curiofitatis efle putauimus,deA t q u e h s c a g e n s ,n o n folu m n e b is ingratus n on erit,
n a o ipfas ad B ith y n o s red u cere, & v e te r é perturbare
ordinem.-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
09
D e prxtore
Paphlagonis.
Tit.
xxix.
jtfo
iV n d e h x f e l e d x v rb e s & in H o n o ria d e a o fficiu m fufcipier, v t puras manus, nequ e turpi lu cro
o r c u .t .i i.
» • r~ a.__ ts- a i .
/v - j u -u ,.
... c t . : - s
V
,r
fo rd id a s habear, v t fifci có m o d a iuftis & v n d iq u e in­
ius e x ifte n te s, eru n t iam n u n c & ip f e pars P aphia
culpatis accefsion ib u s a u g ea t,v t fubditis n o ftris x q u iaoniae. In ter ipfos v e r o P aphlagonas iu rifd id io n e m
tatem & iuftitiam im p ertiat tam in caufis p u blicis,
habebit in alias fex v r b e s , q u x iam ind e ab in itio ad
quampriuatis, fiue contrahant, fiue iudicro in ter fe c ó cam prouinciam p ertin en t, n em pe G e rm a n ico p o lin ,
te n d a n r. V rb e s autem a bfque Ix fio n c fu b d iro ru m luG an^ram , P o m p e io p o lin , D a d y b ro s,tu m u lo s A m a ftr a b itjV t nequ e ip f e , nequ e a d fe flo r, rieque q u o d
flr id is , & infuper Io n o p o lin . E t d u o d e cim o m n in o
ipfum fequitu r fam u litiu m , fiue ex m ilitib u s, fiu e e x
totius p ro u in cix v rb es erunt quantum ad p rx fen s in co h o rta lib u s,finé ex feruis,aliqu id lu cretu r,au t gratis
ftitutum . C steru m -circa facerdo tia nihil innouam us,
fum ptus fa c ia t.O p o rte t enim v t tam ipfi ex iis a n n o ­
fed m etro po íitan i q u i o lim face rd o tia h ic fu fe ip ie nis q u x p o rrig u n tu r ipfis é p u b lic o , f um ptus faciant,
banr.t3m in eo d em m an ebun t o rd in e, ip fo ru o rd in a­
cu
m co riuen ien te m ed io crita te agentes v ita m : quám
tione q u o ad lo cu m non m utanda, fed ab huius alm x
m ilites,qu i ip fo s co m itan tu r, co g n o fca n t, q u ó d íi n ó
vrbis beatifs. patriarchis o r d in a n d i, quam q u o s fu b
fuis co n ten ti annonis iter faciát,ied co llato res n o ftro s
'fe p o lito s 'h a d e n u s o rd in a ru n t, eos & n u nc o rdin an ­
áuíi fuerint tentare iniuriis, aut damnis in u o lu ere ,a u t
tes,non de illis inter fe difsideant, n on confun dantur.
gratis fum ptus facere, co llato rib u s indem nitas futura
E t vna d e e x te ro fiet p r o u in c ia , plures habens m e ­
trop oles, id q uo d & in aliis quibufdam n o ftris e x iftit B eft ex ip fo ru m annonis per eum q u i m agiftratu de­
fu n g itu r , v t ip fe tam eas rep eta t,quám etiam ex illis
prouinciis. E n im u e ro q ui to tiu s p ro u in ci? im p eriu m
fu o p e ricu lo co llato rib u s ind em nitate afferat. A t q u e
tenet(appeHetur autem tota p ro u in cia, q u em ad m o d ú
h x c fanc le x n o bis de P ap h lago n ibus pofita e fto , h o ­
& ante, Paphlagonia) etiam o b erra n d o v rb e s lu ftra n o ra tio rem illis m egifiratú efficien s, v t q ui inter fpebit,nulla id fa d u m p ro h ib e te facra form a o lim fo rte
d a b ile s n u m eretu r, p rx b e n s ipfi a u d o rita te m tam in
ad talium .proh ibitionem c o m p o fita , fed nequ e v ica ­
pro u in eiales milites (qu atenu s tam en iu fté eis p r x e i­
rios in lo cum fuum h in c ind e per v rb es dim itten s.
piat) quám etiam co n tra alios , nullis eius p ro u in c ix
O tnnino enim h o c ipfum p ro h ib e m u s. fiq u id é tu rp e
eftj V tquam diu ipfe in pro u in cia ius r e d d it, in terim
ho m in ib u s p riu ileg io v ti q u e u n tib u s , fiue m aiores,
fiu e m in o re s, fiue etiam pro cu ratio n i rerú ad p o ten ­
alteri q u o q u e v ices fuas co n tra legem co m m ittat.S ed
tes h o m in es pertinentium p r x f e d i fin t. C e r te q u o d
ipfeom nia difpenfabit, & p u blica tributa fum m a cu m
facile per ea lo ca ad m ittitu r, huius rei ex ce llen ter cu ­
animi p ro m p titu d in e p r o flig a b it, n eq u e plus nequ e
minus e x ig en s .iu ftitix p r? terea co n fen ta n ea m x q u a rram g e re t,n e co m ittat, v t a liqu o rum p rx d iis tituli ap­
ponantu r v llu m aliud n o m é h abentes in ferip tú , quám
bilitatem retinens,fim ul p rou identiam a d h ib e b it,v t fi
quid damni fifcus a c c e p e r it, id corrigar: fim ul v rb e s
v e l fifc i,v e l regiarum d o m u ú . fed fi quid.rale fattu m
illxfas tam pu b lice quám p riu a tim e o n fe ru e t.A n n o ­
d e p re h e n d a t, eos q u id em tirulos eu eftigio detrahet:
nam q u o q u e ,q u a 'v te rq u e p riiis m agiftratus habebat ( . fifci v e r ó nom ine p ro rfu s alios titulos p rx d iis eius
furgentem in fep tin g en to s v ig in tiq u in q u e aureos ca­ ' q u i talia delin qu it ( f i p r x fe n s 'h x c faciat) im p o n et,
p ie t.tu m adfieflorem h a b e b it , q u i feptuagin tadu os
prius d e tra d is titulis ad illius caput co n fra d is.S i v e ­
ferat au re o s: & c o h o rte m v n am e x am babus c ó p o fir o abfens fit, p rx d io ru m cu rato re co m p re h en fo tam
tam, pro ceden tem v fq u e ad centu m v iro ru m n u m e­
co rp u s eius to rm é tis fubiiciet,qu am titu lo s de tra h et:
rum, & quadrin gen tos q u ad ragin tafep tem au reo s &
& in capite co s cu rato ris p r x d io r ü co m m in u e tifcien s
tremiflem p ercipientem é p u b lic o . C iim q u e g ra tis
q u ó d fi q u id e iu fm o d i n egligat,nos v e ro d idicerim us
officium fufeipiat, gratis item h o c ipfum o b ea t. N o s
fim u lalio ru m ab.ffiquibu s im p o lito s p rx d iis titu lo s
enim in hac q u o q u e parte fu b d ito s n o ftro s red im e­
h x rere,q u á m fifci regiaru m qu e do m u um ,tam noftramus, & * his q u ? e x co n iu e tu d m e per occafio n em fufruro,qu am pientifs. A u g u f t x fim ul p rx fid em re ipfa
fragij(vt v o can t)fere b an tu r,d a b im u s ip fi,h o c nim irú
co m p erta iiTos per-negligem iam om ififTe: is q u i h u n c
per thronum tuum erogantes ex p u blicis eius prou inm agiftratum o b tin et, b o n o rú fu o ru m p u blicatio n em
cix tributis: nequ e p a tiem u r,vt fub fp ecie & v elam éfu ftin e b it , v t qui cum facile p ro m agnitu dine im p e­
t o a u d io n is fubdiri n o ftri itv feru itu te m adigantur.
rij prx fen s ifta p ro h ib ere p o tu iffe t, dedita ea o pera
N equ e enim n o s,q u i.d eccflq ru m n o ftro ru m co lla to ­
n eg lex erit. A d h x c d ilig en ter ibi ipfum lo co ru m pro res á Barbaris e re p to s , ad v eterem libertatem r ed u ­
fp ice re vo lu m u s , v t om nes q u i latro cin ia ex erc en t,
ximus: co m m ittem u s,vt q ui n o b is ipfis fem per addiq u i alienas fubftantias aut etiam v x o re s ra p iu n t, q u i
d i fuerunt,aliis feruiant: quin potius d e o , qui m ultis D alia d en iq u e patrant crim in a , p e r fe q u a tu r ,c o m p r e p ern o s g entibu s iibertatem elargitus eft,fu b d ito ru m
l - dj at,&
- ° co m p eten tibu
» s fuppliciis
''
’
hen
iu b d a t,& Om nem
n o ftro rum v fq u e n o u isa u d io n ib u s opprefforu m li­
p ro rfu s iniuftitiam reprim at: nequ e com m ittat, v t in
bertatem (qu o ad cius fieri p o teft)q u afi donarium ali­
aliq u o p ro b io re s & m anfueriores iniuriis afficiant,ne
quod o ffere m u s: neque o b lx d e n te s eos qui iam ac­
aliisd e n u o taliú p erfec u to rib u s opus habeam us, c o ciunt (intro d ucem u s enim folitam iliis ad h o c fecu rig am u rqu e rurfus v io len tiaru m repreflbres,latruncu ­
tatem) neque itera p erm itten tes, v t d a tx p ro o ffic io
latores, & alia id genus tolerare nom ina fim ul & n e p ecu n ix nom ine m agiftratus quafi m ancipiú aliq u o d
g o tia .q u x nos auerfati,ipfum ad hu nc ord in em p r o ­
fubditos no ftro s á ven d en tib u s co e m a n t, & reu en d u x im u s , & ita am plum dignitarifque plenum m a­
d in tin iu riam inferentibu s. E fto ig itu r inter P o n ti­
giftratu m effecim us, v t tam appellationes apud ipfum
ci tra d u s p r o u in c ia s & h x c v n a , d u p lex antea (haud
eum iudicat , interpoiitas , ad excellentiam tuam,
fcim us qua de caufla ) fa d a . a p pellabuntque ( v t d ix i­
q u iq u e eúdem vnquam m agiftratum fufcepfuri fu n t,
mus) eum qui p ro u in c ix p r x e r it,P r x to re m Paphla& celeberrim u m q u x fto re m facri noftri paiarij, q u i
g o n ix luftin ianeum . licebit autem G r x c a ipfum lin­
in form a confultationis audientiam iis acco m m o d a­
gua etiam Strategum a p p ella re. P rx te re a fem per illi
b u n t,qu am m inores caufias quingentis (olidis,in p ro ­
m m em oriam red iges iu fiu ra n d u m , cuius in teru entu
uincia eius apud aliquos n ó fp e d a b ilé s m otas, & ii ex
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
j
6i
Authen.feuNoüellatum Gollatiodecima.
d eleg atio n e fint,cum p er p ro u o c a tio n em fufpeiidu ri- A po teftatem illi ad iicim u s. N a m is quem h u ic p r x fi,
ciem us o fficio ,, n on folu m p rx fid e b it legibu s, Sc v n it u r , ad fe deducat in habitu Sc o rd in e iaCri auditori),
uerfae c o h o r ti c iu ili: fed etiam p rx fid e b it m ilitibus
v t & ip fe in ter a n o b is in u en to s, Sc in am p liorem fo r­
tam q u i in p r x d id a re g io n e , quam q u i in aliis P onti-'
mam r e d a ñ o s m agiftratus v b iq u e co n n u m ere tu r . Si­
ci tra d u s p r o u in c iis , in q uibus tamiaca exiftu nt p rx ­
q u id e m & ipfi m aiores eru n t,& in rnaióré quam p rio ­
dia,ftationes h a b e n t, perin d e quafi p er ea loca fuper
res repu tatio n e ha b eb u n tu r, & facilius toobis v e l iri
m ilites cu m im p erio po fitu s fit.P erm ittim u s etiam il­
m aio ribus n egotiis fuu m e x h ib e b ú t m in ifteriu m .N i­
lis in hom in es tam iacos im p e riu m : & om nes quicun­
h il enim in paru o m agnú é x ifte rc tú á no ftris d id u n i
q u e ad C o m itian am prius c o h o rte m pertinebant, fiue
eft m aio ribus,tum nos etiam ex ipfis iudicauim us p rofum m arij,fiue id gen u s alij fu eru n t, h ifce obtem pera­
b aú im ú fq u c fa d is .
S u b iic ietu r autem & hu ic leg i
b u n t : & trip lici form a conflatú h abebit magiftratum^
d e fe rip tio , q u x fig n ific e t, q u id c p u b lico tam is q u i
fiquidem &. ciuilis m agiftratus c rit,& m ilitaris, neque
p r o u in c ia m r e g it,q u a m a d fe flo r & e o h ó rs e íu s a c cin on tam iacis q u o q u e reb u s p r x fid e b it: vtraqu e illi
p ie tj q u o ítem dato m agiftratus co d icillo s percipiat.
¿ o h o rte , tam C o m itia n a, q u x & fua c o n fic ie t, neque
ip fa fané ratio qua m agiftratú g ere tjcú h o c lo c o fu b
¿um ciuili c o h o rte ha b eb it co m m e rciu m , quam claco m p en d io explicata eftrtum in le g e ,q u e d e o m nibu s
m agiftratibüs in có m u n e deferipta eft,fim u l & e x im - £ rifsi.p ro u in c ix p rx fid is apparenfe. V n iu e rfim v e to
p ro co n fu larem fieri ap peilarique v o lu m u s : vtraque
p erato riis n o ftris m an datis, quae ei dabim us cú adm i­
c o h o r t e , tam %Ux C o m itia n a p riu s, quam q u x ciuilis
niftrationis c o d ic illo s co n fere m u s,& iufiurandum fe*
v o cabatu r,tam etfi vn am ap pellationem ( nem pe pro cu n d u m íe g em no ftram in h o c có fcrip ta m exigem us,'
con fu larem )o b iin et,fcp ara tim t3 m e fua obeunte mu*
m an ifeftabitur . Haec ig itu r om nia perd ilcen s e x ce l­
n e r a : v t ciuilis qu id em e u ret tributaria & c iu ilia ,q u x
lentia t u a , & tam magnas illi annonas fu b m in iftre t, &
in itio fem p er ad ipfam p ertin áiffe f c im u s . q u x v ero
ita ipfum fciat amplae dignitatis e ffe ctu m , v t flo ris &
C o m itia n a prius co h o rs erat j im perialium rerum addignitatis h o c a n o b is t em p o re in illum coliatae cu pi­
m iniftratio ni in fifta t, & e x a d io n e m cririficiat, ea fci­
ditate m erito m ultis ipfum co n fc q u i fit affe d a b ile .
lice t form a quam m o d o explanabim us* Cu ratoru m
D E T l^ O C O K S F L E C -A 'P f- X D O C l^ íE .
etenim & tra d a to ru m ne n o m en q uidem om nino fuCenjíimie X X X pereiTe v o lu m u s,refp ieien tes ad v etera exem pla,& ni­
m iam Ix fio n e m quam m iferis illi collatoribus induI m p . I v s t i N i a K 7 s a . I o a n n i g lG r io fifs .fa c r o x e ru n t.fe d per fingulas d o m o s , & totiu s C o m itia n x
ru m p e r O r ie n te m p r x to r io r u m p rs e fe d o ,ite r u m
e i c o n f u l i & p a t r ic io .
co h o rtis, tre d e cim q u e prim arium , q u o s prim os & fe­
V a m am plum n o m en C a p p ad o cu m gens
cu n d o s m agiftro s v o can t,p ericu lo ,alio s tredecim ,qui
h a b ea t, Sc quanta R o m a n is n ego tia e x ­
ftatim p o ft illos feparari fint, nom inari v o lu m u s, fin*
h ib u e rit p n u fq u am in illoru m d itio n em C g u lo s ( v t d id u m eft ) e x fingulis x d ib u s: Sc p o ft prio­
re d ig e re tu r, non igno rant v eteris eru d i­
res tre d e cim e x a d io n iin c ú b e r e ,& feruare fifco q u x
tio n is ftu d io fi . C e r té o lim totiu s ferm é P o n ti im p e­
fua fu n t.p ro fp ice re item co llato ru m in d o le n tif,& ne
riu m ten u it,& n o m in a tifs.viri,in qu e magna apud R o ­
q u id ab aliqu o ip fo ru m dam ni fu ftin ean t: fcientes
m an o srep u ta tio n e habiti, in d e d u xe ru n t o rig in e m .
q u ó d dam num e x caufla c o llato ribus irrogatum ,m ul­
T e r r a m praeterea h abet diffufam a d m o d u m , & m ira­
to n u g is ip fo ru m facultates re fp ic ie t, cúm totius pub ilite r p rx ftan tem , & quse ita m aieftati im peratoriae
b lic x e x a d io n is p ericu lu m ad ipfos deuoluatu r. Sed
p la c u e r it, v t etiam p oifefsionibus,qu as illic h abet,p e­
n eq u e eo s qui prim i & fecu n d i prius m agiftri vo ci­
cu liarem m agiftratum p ro fecerit,n o n m in o rem ciuili.
tab an tu r, n eq u e tre d e cim illo s , qui p o ft ipfos m odo
S iq u id é & po pu lo fifsim a e ft,& v rb e m m axim am prae­
feparati fu n t,q u o s p ro flig a tio n em trib u to ru m facere
b e t eiufdem c o g n o m in is cu m charifs. n o bis Caelare,
fanxim us,quid quam om n in o f p e d a b ili p ro tem pore
q u ifu m m o o rb is terraru m a r b itr io , q u o d nos o b ti­
P ro co n fu li p r x b e r e ,v e l nom inationis titu lo ,v el qua­
n em u s,b o n u m d ed it p rin c ip iu m : qua etiam de caufia
cu n q u e alia de caufla: fi q uinquageni folid iau rei ab
ap ud om nes te r r x p o p u lo s nom inatifsim um Caefaris
v n o q u o q u e h o ru m tre d e cim e x a d o r u m prim oribus
n o m en e f t,& n os praeter o m nes alias im p era to ris m atre d e cim m agiftris p rx b ean tu r. P o r r o neque ipfos
ieftatis notas eo g loriam u r. H a n c fane reg io n em
e x a d o re sa m p liu s aliqu id a r u ftic is ,a u t denique iis
p a ru o tradere m agiftratui , co n tra om n e n o b is d e co ­
q u i ab ipfis ex a d io n e m t o le r a n t, accip ere, quam qu£
ru m & dignitatem fo re v ifu m e ft,cúm alias,tum v e r o
form is N ic e tx m a g n ificx m e m o rix co n tin en tu r,&
m axim e quia fem per ipfam aduerfus m agiftratum n o ­
e x s d o r ib u s deputata fu n t : n equ eu ntibus ipfis nomi­
ftris do m ibus p r x fe d ú fed itio n e s m o u e re cernim us,
na f in g e r e ,& damna p ro h ifc c n o m in ib u s inducere
& quia fa d io n ib u s in ter fe diuifa eft c iu ita s, quarum
p er cauflám A p a d ic o n ,fe u tra d a to ria ru ,v el quocun­
alteram tam iacam , quafi fifcalem & aerariam, alteram
que a lio p rx te x tu , fiue ad aliquam c o n fu e tu d in e, fiue
e leu th eric a m , h o c eft liberam appellant:& ciim e x iad quam cu nque v e x a tio n e m po rrigatu r.cum enim ab
ftat am bitu m u roru m vn a,d u p lex eft fentétiis. V n d e
om nibu s illis co llato res n o ftro s lib e ro s conferuari
& feditionu m & d iflenfionu m o ccafio n es , & fi quid
vo lu m u s :tum im p ro b o etiá & p ern icio fo tributo eos
o m n in o mali fatigat h om in es, id ( v ti n os arbitram ur)
lib era m u s, q u o d p en debant t ra d a te r ib u s , per quod
e x hac p ro u en it cauflarqua fublata,robur fim ul & co n
fiebat v t circa p ublicum & fuas d eferiptiones idonei
co rd iam n eg o tio addem us,qua nihil v n q u á inter h o ­
n o n eifent. quin & fi form a aliqua fit pragm atica ,q u *
m ines praeclarius extitit & praeftantius. A c cum aliis
v e lit tra d a to rib u s aliqu id p rx b e ri» a u t longa con­
m ag iftratib ü s, quos n u per in ter P ifid as, L y cao n a s,
fu etu d o : etiam hanc to llim u s . fublato enim ipfo no­
T h racas in ftitu im u s, adm iniftrationis form a & acerm ine tra d a to r u m , m erito qu icq u id ad eam caufflun
uus e x duarum reru m co n g reflu c o n ftitit : tum v e r o
p eru en it, v n a fu fto llim u s, fpecialem hác collatoribus
m aiore hu n c form a adornare cupicntes^ertiam etiam
n o ftris largitatem im partientes. Q rip d fi quis e x a d o rum
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
{63
De Proconfule Cappadocix. Tit.xxx.
364
form a b e a tif.N ic e tx definita funt, A fe d u ló ,q u o m o d o eo lo c i fu bd iti t o t perferendis i n rU fbla
c . ipfos
- r ferre
c—- - co n c e d im u s, -ilínrl
aniüriis fu ffe c e rin t. In d e ad eo qu o cid ie C a p p a d o cu m
aliu d nniflHTm
q uidd am au
iniuriis o p p re ífo rú m u ltitu d o o ccu p a to s n o s & rem ­
£ fuerit accipere:fciat,tam m ilitia fe,quam dignitate*
pu blicam tra b an tes a d it , e x quibus mulci facerd o tes;
& fua fubftantia cafurum . Q u o n ia m v e ro fieri p o pleru m q u e m u lie re s, q u i om nes lam en tan tu r, q u e v t inter tred ecim e x a d o re s ( fiq u id e vtg rad atim
ru n tu rq u e res fuas fibi ablatas e ífe , quan do nem o iri
^ hunc perueniant o rd in e m , fancim us) vnus aliquis
p
ro x im o fit,q u i h u iu fm o d i p ro h ib ere v a le a t. T a r
3 j expediendam e x a d io n e m id o n eu s n ó fit: c o n c e d im iaca ce rte poíTefsio iam pen é in form am priuata; re - ;
3 : y t (Jc q u o q u e reditus q u id e m e x eo grad u faluus
d a d a eft,tbta co n u u lfa,d irep táqu e v n a cum fuis e q u i­
•jlípérm aneat. C x te r ú fa n cim u s, v t tre d e cim illi p ritiis,nem ine o m n in o recla m an te, o re fcilicet ipfis au­
in o r e s m agiftri , & in fu p er q u i p o ft ip fo s funt p r o x i­
r o o b ft r u d o . H is ig itu r d e rebu s v n u m aliqu em e x
mi proprio b o n o ru m fuo rum p ericu lo alterú qu em p eríp ed ifsim is nobis re g io n i huic praeficere d e c r c iam illi ad iu to rem ad n o m in en t, q u i có u en ien te r pro
u im u s , q u i trip lici hu ic o rd in i p r x f it , folu s om n e in
¿Hó ex a d io n em exped iat : v t n eq; per illius im b e cil­
fe im p eriu m & po teftatem circu m ferens ,ciuilis offi­
litatem iniuria afficiatur f ifc u s , neq; ille tep o ris & gra
cij v te n sin fig n ib u s,h a b e n s in v fu veh icu lu m e x a rd u s f u i folatio d efraud etu r ,jp m o tio n e v id e lice t a d eius,qu iad h o c m unus id o n eu s n o n eft,facien B gen co ,fecu rim ,fafces, & q u x e u m q u e o lim p ro co n fu larisim
p erij fueru nt in fig n ia .p rx c ip iet autem & m i­
da periculo( v t d iftu m e ft)tre d ecim p rim o ru m iri3 g ilitib u s,& curam g e re t T a m ia co ru m re d itu u m , v t fi­
ftrorum ,& aliorum qu i p o ft illos funt p r o x im i. A c
ne v llo d etrim en to & cellatione o m nibu s ad h o c o r ­
maenas m erito n obis gratias p u b lico ru m trib u to ru m
dinatis m agiftratibus o b u e n ia n t, m u ltó q u e magis ad
exactores habere o p o r te b it , q u i ingentibus illis dam ­
no
ftru m p alatium ,quem adm odum etiam nú o ccafio n e
nis , quibus antea tam m ag iftris, quam fp efta b ili p ro
eo ru m qu^ v e l n o b is ,v el facratifsim x & p ie n tifsi.A u tempore co m iti,e iu fq u e c o h o r ti o b n o x ij erant,eos lig u f t x co n iu g i n o ftr x inferu tu r,tam in a u ro quam v e berauerim us. P ro pterea autem h ifce o m nibu s e o s lifte in g re d ia n tu r. n ih il enim illin c v o lu m u s de ce d ere .
berauimus, v tn e q ; ipfi co llato re s n o ftro s iniuriis o p ­
N o n tam en v te a form a p rx b e a n tu r,q u a h aftenu s, e x
primant , n eque praetextus e x co g ite n t introitus illos
rapinis fcilic e t,& ex titu lo lx fio n is dationifq; c o lla to aut aliter nom inantes, q uibus ru ftico ru m facultates
ru m (h x c enim om nia tum o d io p ro fe q u im u r , tum e
eneruennfed his folis c o n te n ti,q u x fecú d u m form am
n o ftra eiieim us repú blica ) fed ex iuftis leg itim ifq u e
N ice tx claras m em oria; cu rato ribu s praebebantur,om
caufsis,quas fu b iici fa e rx h u ic n o ftr x k g i iu fsim us,vt
nibus aliis abftineant. Ip fi v e r o f p efta b ili p ro c o n eas ferens is q u i p ro te m p o re h u n c g erit m agiftratum ,
fali omnium ex aequo rerum cu ra im m in e b it, fiue
facratifsim x A u g u f tx c ó iu g i n o ftr x auri libras p ro u t
ciuile aliquod f it , fiue ad m ilitarem m agiftratum , fiue
d
id u m eft in fera t.M ag iftra tu etenim gratis n os cre aad poteftatem T am iacam refp iciat: neq; quidqu am
omnium negliget. A c quo niam m aiorem h u ic lo ­ C m u s,& o rdinationes eius abfq; o m nibu s p ro ce d e re lar
r£Et e r e a q u x
gitio n ib u s fancim usm eque q uifqu am .erit,qu i p ro hac
co,quam ex teris, m agiftratum attribuere v o lu m u s ,&
q u id q u á capiet.Sed & annonas ip fiq u id e m ad v ig in ti
veteribus R o m a n is in m o re fu it,v t v e l defignatis co n ­
v fq ; auri libras d a m u s,p ro u tliib iicitu r. a d fcfto ri v e r o
fulibus,vel his q u i illo ru m l o c o p r o fic ifc e re tu r, qu o s
eius prx b em u s ad duas auri libras.capiet item v tra q u é ,
proconfules vo citab a n t,p ro u in cias fortiren tu r: p ro ­
co h o rs id q u o d v fq u e a d h u c é p u b lico fuppeditabapterea & C a p p ad o cu m m agiftratum p ro c o n fu la tu r,n u llo porfus m o d o dem inutum .nulla enim re h ú c „
tum effe v o lu m u s , q u o in A fric a prius R o m a n i im ­
m agiftratum m inu im u s*: & m axim e g io r io fifs i. P r x perium fuum e x o rn a ru n t. E t in tantum illum nos
p o fiti facri n o ftri c u b ic u li. fiq u id e m & h u nc & f u p magiftratum a u xim u s, v t eum q u i h u nc fu feip it,g lo p o fita m ip fi d e u o tifs i. Palatinorum feholam in C a p - ,
rioiifsimis facro ru m n o ftro ru m p rx to rio ru m p rx fe padoeia fim ili cum p o teftate,o rd in e & figura m anere
ftis co n n u m erem us. A p p e lla tu rq u e patria lingua is
qui huic p r x fid e t , v t & appellatione m agiftratui p ro fan cim u s: n on tam en quidquam ex in d e ferentem v e l
priam h abeat,& fim ul ex re ipf3, A rch eg etes,q u afi pri­
co n fuetu din um v e l annonarum titu lo ,v e l in au ro , vel;
marius m agiftratus n o m in e tu r. fu fcep e rit enim is q u i
in v e fte ,v e l in aliis fpeciebu s,neq; afpeSdkilt p ro tem ­
hunc magiftratum ob tin et,fa cile talem form am ,quan
p o re p ro co n fu le,n e q u e ab eius co h o rte , ná aliter p u ­
ritas có feru ari n eq u ea t. fub v n u m eniirunagiftratum ,
do & p oteftatem per fe m agna,& p er cauflam Tam iacx poifefsionis etiam ad alia lo ca pro tenfam habeat. D q u id q u id in ea reg io n e g eritu r, contrahim us, n e c o u
In fumma to t rebu s h o m in ib u fq u e p rx fid en s d ig n i­
u u lfio n e ipfa cla u d ice t.
Sané T a m ia c x p o ffefsio tate & au d o rita te affluet ,a d iu n d ifq ; m ilitaribus c o ­
nis curam & rationem m agnam habebit is ipfe, q u i ad
piis om nia difp o n e t m in o re n e g o c io . C iu ile s ig itu r
h o c a no bis o fficium pro ficifcitu r: & circu m fp iciet, fi
res co n ficiet m o re iblito:m ilitaribu s v e r o & ipfis c6q u id a T a m ia co fo lo d e tra d u m , & fruftra ab aliis d e mode p rx ib it,n em p e & illis fe ip fifu b m itté tib u s. Sed
tentatum fit, fiue in p afcuis, fiue in a ru is, fiu e in lo c is
cum primis anim um ad uertito ad reru m T am iaca­
v itib u s co nfitis,fiu e in p rsd iis ,fiu e d o m ib u s: & v etu s
rum adm iniftrationem , q u x in tam grau em & o m ­
fo lu m rebus fuis v in dicabit,n u lla lo n g i tem po ris p r x nium cauponationibus ex p o lita m inopiam d e la p fx
fcrip tio n e illi o p p o n en d a, nequ e enim fifc o lice t tale
fu n t, v t in n ullo fere am plius p re c io e x ifta n t.to t tanq u id o p p o n ere ,*n eq ; lu cru m captans v t m’axim é pa­
taque enim e d o d i fumus p er prou inciam delin qu i,
trim o n iu m fuum ex in d e c o llo c u p le te t, nam depau­
q u x v ix amplifsimo cu iqu e adhibita m edicina cura­
p era d o p o tiu s eft, quam lo cu p le tatio , fi quis ford id is
re facile e f t . N am qui po ten tiu m poffefsiones p ro cu ­
v te n d o m an ib u s, arbitretu r ex eo lu cru m fe facere
rant (fed pu det nos iam p ro p em o d u m d ice re ) quanta
q u o d multifariam p o ftm o d u m ctim impietate & fum
cu m in fo len tia pafsim o b e rra n t, v tftip a to r e s illis in m o p ro b ro reftitu et. S ed & ipfam vrbem ab om ni
eruiant,vt n on ferenda ho m in um m u ltitu d o ipfo s fe p ro rfu s p ertu rb a tio n e quietam conferuabit: neq; c ó quatur,vt im pudenter om nes latro cin etu n m iram u rq;
m ittet,1v t fedicio aliqua o rd in em & adm iniftrationem
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
j65
Authen,feuN ouellarum C ollatio decima.
¿6 $
r e ip u b lic s co rru m p a t. P u blica q u o q u e trib u ta v ig i- A m iaca quám ciuilia in fu m a n tu r. E t fi quem eorum
q u i folitas illas iu fsiones infinuare có fu e u e rú t, netnpe
lanter & cu m iuftitia ex ig et,n ih il in illis c u r x p r x te r q u ó d aquarum aliquis d u & u s im p e d ia t, & q u ó d q u$
m ittcn s,n e qu e c o n c e d e n s ,v t aut fifc u s, aut priuati in
m u ro s co n cern u n t,d iffu n d an tu r,au t q uia pontes ali­
a liq u o circa res fuas dam Dum fentiant-.vt qui ex x q u o
q u i fint per p ro u in cia m ,aliq u áv e itin e ra , aut alia d e_
in om nes im p eriu m o btin ea t,fiu e m ilites,fiu e ferin ian iq u e eiu fm o d i exiftat o cc a fio , p ro u t im p ro b e olim
r ijf in t t a m g lo r io fifs . p r x fe c to r u m ,q u a m m agnani­
fuit in v fu h abitu m , pen itu s ipfum pro u in cia e x p e g
m o ru m m a g iftro rü m ilitix ,fiu c in ciuili c o h o rte nu­
let, n ec p erm ittet e i, v t v e l iu fsionem eiufm o di m fi,
m ere n tu r, fiue cin g u lu m T am iacu m g cfte n t fiue in
n u e t , v e l per banccauffam quidqu am o m n m o lu cr{
m aio rib u s fiu e m in o rib u s d ig n itatibus c o n fifta n t,ficapiat. N á fi n o b is v ifu m fuerit eiu fm o d i in fpe& io tre in ter f ace rd o te s co o p ta ti fint. V n u s e m m h ic m a­
nem o peru m ce le b rari , facra pragm atica form a vfi
g iftratu s o m n ibu s praeficietur : & tam luse ipfius e x iad eum q u i h u nc g e re t m agiftratum , com m unicato
ilim a tio n is,q u a m n o f t m u m legum & a n te om nia dei
p rx tere a d e his cu m th ro n o t u o c o n filio ,re m ipfam
m e m o r , v t p u blica q u id e m tributa per p ro co n fu la ­
nos d ifp o n e m u s , ne cu i facile ad eius g eneris pecu­
rem c o h o rte m fine d e trim e n to & ce {fa tio n e im p o r­
nia ru m cx aétio n es pateat aditus & aeceffus. O m nia
te n tu r , cu rab it, red itus v e r o T a m ia co s p er fubditas
p riu s illi t h ro n o p erfonas in fere t, intend ens etiam ad ^ q u o q u e q u x au dierit tmpreba,p r o h ib e b it is qui hoc
roagiftratu d e fu n g itu r.Q u o d fi v eh e m en tio rc aliquo
ea q u x p ro co n fu e tu d in e praecipiuntur á g lo rio fifs.
& a fp e r io r e opu s e r it, certiorem ea d e re faciet tem
p r x p o fit o facri n o ftri cu b icu lim eq u eu n tib u s ipfis ca e x cellen tiam tuam , quám g lo rio fifs. p r x p o fitu r a , &
rio n ica riis, q u i p ro tem p o re á g lo rio fifs. p rx p o fito
alios c e le b e rrim o s m agiftratus, q u ib u s ad talem rem
e m ittu n tu r, v e l faltem o b o lo tenus aliq u id accip ere
co n ficien d am aliqu id adeft facu ltatis: nos denique
v e lc o n fu e tu d in u m n o m in e , v e l q u a cu m q u e alia d c
ip f o s : & n o s il l i, qu id fad to o p u s f i t , explanabimus.
c a u fla , v e l ab ip fo p ro te m p o re f u m m a r io ,iifv e q u i
T it u lo s v e ro p rx d iis ap ponere per prouinciam cui
p u b licasexa d tio n es c o n fic iu n t, v e l á fp e d a b ili p r o p r x fid e t , co n tin en tes certo ru m h om in um appella­
c o n fu le ,v e i eius c o h o r t e ,v e l his q ui k ata fceu aftx qua­
tio n em , e x ce p to n o m in e m a iefta tislm p e rato rix aut
fi in ftr u d o r e s v o c a n tu r, v e l p rx p o fitis , v e l q u acu m ­
T a m ij,h o c eft x r a r ij, in tantum p ro h ib e b it, v t patri­
q u e alia perfo n a ad facru m n o ftru m p ertin en te pa­
trim o n iu m . A t v e r o e x e rc itu v triq u e harum fo lim o n iu m eo ru m q u i tale q u id perpetrare moliantur,
citu d in u m o p em f e r e t , fed a b itq u e po ten tium fatelliin pu b licu m r e d ig a t , & im n u s abfeindat eos im po­
t e s , n eq u e co m m ittet v t lo ca d e p o p u le n tu r, & latro ­
nen tibus,fi p rx fen tes fo rte id aufi fuerin t.fi v ero p ro­
cin iis infefta red d a n t, neq u e ipfe ea p e rc u rre t,q u e m ­
cu rato res abfentiu m , in g en tib u s illo s torm entis fuba d m o d u m prius facere foleb a n t c o m ite s : n eque item
d e t. T it u lo s ce rté q u icu m q u e tandem affigere aufi
in lo cu m fu u m dim ittet v ica rio s,fe d lo co ru m d e fe n ­ , fu e r in t, fiue p r x fe n te s , fiue abfentiu m procuratores,
fo rib u s & co h o rta lib u s fuis ad id m inifteriu m o b e u n - 1 ' d e tra d o s p ro tin u s ad capita eo ru m q u i affixerunt,
d ü m v te tu r. S ic u b i v e r o & m ilitiblis opu s critrex iis
in frin g e t :f c it n s f o r e ,v t fi id fa ftu m cognitu m negle­
lo c is m ilite s, v b i necefsitas p o ftu la t, op itu lari iu b e x e rit, ip fe b o n o ru m fu o ru m p u b licatio n em fentiat.
b it.a tq u e h i p ro p riis ifta fu m p tibu s e x p e d ie n t , ne­
l u t i d icu n d o cum fum m a anim i intentione & cura
q u e fu b d ito s dam nis in u o lu en t, aut gratis vlla ex par­
in c u m b e t, n eq u e ( v t h a cten u s) ru ftica n o s homines
t e fum ptus facien t,fed tam ipfe his a b ftin e b it, fum ptü
finet iniuriis o p p rim i. N e q u e am plius n egotia nobis
d e f u o fa cien s, v b ic u m q u e tandem e r i t , quam uis ad
h ic faceffent C a p p ad o ces, m agno cu m clam ore fupaliam ipfum p ro fic ifc i reg io n em iubeam us: quám etiá
plicantes & lam en tan tes, fe d ipfe iu dicem fe illis &
a d fe íío r e iu s , & reliq u u m fam u litiu m , fiue e x p r o d ifcep tatorcm p r x b e b it. N am fi quem hucaducnienco n fu larib u s,fiu e e x m ilitib u s, quam uis feru ile etiam
tem v id e rim u s, q u i non prius ap ud ipfum calamita­
au t iu biu g ale a liq u o d om nes h o fc e fe q u a tu r: n ec eftes luas lam entando e x p lic u e r it , h ú c nos denuo cuna
iita tem h a b en tib u s(v t p rx d ix im u s)m ilitib u s, & q u iin crep a tio n e m ittem us in p ro u in ciá, p ro pterea quód
c u m q u e a lij ib i lo c o ru m h a bita n t,fch o lares fo rte aut
r e lif to m agiftratú p r o u in c ix co n tin u o ad nos ded o m e f t ic i,v t illius iu fs io n ib u so b te m p e re n t, cin g u ­
c u rrit.S i v e r o cum eos q u i iniuriam in tu leru n t, con*
li & fu b ftan tix f u x pericu lu m r e u e r it i. damus enim
u e n ir e n tjip fc co m efiatio n ibu s d e d itu s , & luxu iam
e i po teftatem ,vt & h x c illis ad im a t, nifi eius iufsis ap­
p e rd itu s, illoru m fe o ratio n ib u s n on accom m odauep a re a n t: pro pterea q u ó d eum q u i hu n c m agiftratum ) rit, fed fupplices p lo rare p erm ife rit,h iq u e ad nos co­
o b tin e t,v e lim u s fo rm id a b ilem fubditis & ven eran ­
g an tur d e cu rrere, & m axim e fi m ulieres f in t, n ófqu e
d u m e x ifte re . E te n im fiue m iles,fiue p ro co n fu laris,
e d c f t ifu e r im u s ,q u ó d hi quidem a d ie rin t, ille v ero
fiu e fch o iaris,fiue d o m e fticu s per cauflsm illius iu finiuriam vltu s non eft, pro tinus n eg o tiu m vt fufpe*
fio n u fn dam ni aliq u id co lla to ri n o ftro irro g au erit:
ftu m h a b eb im u s,q u a fi p ro p ter lu c r u m ,v e l per gra­
co n u en ien s e ft,v t ip fe h o c ex iftius annonis p ro p rio
tia m , v e l aliqu o rum ob feq u iu m fa ftu m , & nos ipfos
p e ricu lo re c e p to ,in iu ria afferfto m e d e a tu r. P o ft r e iliip ro rfu s o p p o n em u s : & cum trip lice m magiftra­
m o n eq u e v ili eo ru m q u i ex h ac v r b e e o com m eant,
tus fu n ftio n e m g e r a t,tr ip lic ite r q u o q u e illi refifteco llato re s n o ftro s in iu ria tentari perm ittet . Sed &
tu r, tsm ipfo iu re, quám n o b is, & legibu s eum oppu­
cu rfu m p u b lico ru m eq u o ru m illx fu m co n feru a b it.
gnantibus. Q u x ipfum re u e ritu m , m em oria item re­
"Et fi quis e x q u o c u m q u e h in c iu d icio ad eam r e g io ­
petentem p rx cep ta n o ftra, q u x illi v n a cum codicil­
n em com m eantiu m i n i u r iu s e r i t ,& vltra deputatum
lis m agiftratus dabim us (appellabant autem e3 maio­
& co n ftitu tu m ex e g e rit: h u n c p e r fe q u e tu r . C u ra m
res M andata P rin c ip is ) co n u en it om nia fecundum le­
antem g e re t etiam ciuitatis, & eo ru m q u x ad fru m é g em noftram a g e r e , vten tem in c o g n o fce n d o «qui­
tatio n em pu blicam p e r tin e n t, & fito n ica appellan­
tare, in rebu s g eren d is p H ritate, v b iq u e colentem iu­
tu r,o p e ru m q u e e iu s : & p ro cu rab it, v t fecu n du m le­
ftitiam , qua n ih il in ter hom in es vn quam e x ftititro g em n o ftram ra tio cin ia co n fcrib an tu r , & tam T a ­
buftm s aut pu lch riu s, q ü ó d v e d e u m & im peratorem
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
'6 7
Dcdcícript.quat.prxfid. Arm. Tit. xxx;.
*58
, ...... co
m nneciliareq
iliaréq u
m agis
agis p
p oo fsit
f s it . T a íis enim ip fe A d e d it, v t n on folu m p a ce m a d ím e m ded u xerim u s, &
nlacare
u ee m
V a n d a lo s, A lan o s,M au ritan o s fubegerim u s, & totam
cum f i t , ita n o ftro q u o q u e te ftim o n io co m p ro b a ­
A fric a m in fu p er & Siciliam recuperau erim u s: fed &
tus- volu m us v t folu s o m nia in p ro u in cia c o n ficiar,
bo
n am fpem h a b eam u s, q u ó d deus n o bis ann uet, v t
neque caufsis audientiam alio q u o p iam p rx b e n te ,
& ex teras g e n te s, q u a sfo co rd ia fua R o m a n i am ife peque n obis facile v e l in eam w e n t u n s fententiam ,
r u n t, cum ad v triu fq u e O c e a n i term in o s ten ere n t,
v t alicui alij hafce d e le g e m u s,v e l o cc a fio n e c o h ib e n ­
iteru m d itio n i n o ftr x ad iu n g am u s. quas n o s d iu in o
darum v io len tiaru m , feu q u a cu n q u e alia de caufla
fre ti a u x ilio , ad m elio rem ftatu m red ig ere p ro p era­
emifluris aliq u o s: v ltra h o c , q u ó d taraetfi tale qu id ­
m
u s : nequ e q uidqu am d e tre d a m u s eo ru m q u x v e l
dam vel ex facris noftris fo rm is,v e l m agiftratuum iu fad extrem am pertin g u n t d ifficu lta te m : v ig iliis fim ul
fionibus had en u s fa d u m e f t , o m n ib u s id vacaturum
& in e d iis, c x te r ifq u e lab o rib u s iu g iter p ro fu b d itis
fit m odis , ip fo totiu s p r o u in c ix ad m iniftrationem
n o ftris v ltrá quám h u m an x n atu rx m odus p a titu r, v fufeipiente , n equ e v ili o m n in o , v t accefliim eo h a­
ten
te s.P erleg et etiam m andata n o ftra, q u j illi dabim us
beat, p erm ú ten te. P o r r o au tem h u n c q u o q u e m a­
v n á cum co d icillis m ag iftratu s, q uem ad m o du m ante
giftratum, p ro u t p ro co n fu lu m p ro p riu m e f t , in ter
d ix im u s.E t fi q u id é om nia fecu n d u m illa p e re g e rit:&
fpe&abiles po n im us, a p p elh tio n éfq u e ab ip fo tr a n fadm irabilis futuru s e f t , & v n d iq u e d ig n u m fe n o ftro
jniflás, tuam ex cellen tiam vo lu m u s v n a cu m g lo r io fifsimo q u x fto r e facri n o ftri palati; in form a & h a - ° e x h ib e b it im p e r io . H x c ig itu r o m n ia , q u x p er han c
ex p rim u n tu r leg em j c o g n o fce n s ex cellen tia t u a , &
bitu confultationum d ifc e p ta re . Si qua v e r o alia in
p r x d id a s annonas huius o ffici; th ro n o p r x b e to :& ita
Cappadocia caufla m in o r aureis qu in g en tis per p ro ­
ipium fc ito am plum effe d ú , v t c o lla ti m o d o in ipfum
vocationem fuipen datu r,fiu e n o ftro ,fiu e alicuius m a­
flo ris Sc dignitatis cu p id itate, m u lti m erito h u n c c o n giftratus iuflu datus iu d e x f u e r it, q u i tam en n o n fit
feq u i a ffe d e n t.
fp ed a b ilis: h u ic fp e d a b ilis ip fe p ro co n fu l in form a
facri co n fifto rij & v i c e facri au ditori; acco m m o d a­
bit audientiam , fiq u id em & h o c illi ius addim us: d e co ra m áfq u eillim a g iftratu m tam am p lo p riu ile g io ,
quantum nullus in h u n c v fq u e d iem in C a p p ad o cia
obtinere vifu s e f t . E fto ig itu r iu ft u s , & elato a nim o,
& tam nos quám leg em p r x ocu lis h a b eto : c o g n o fc itóque, q u ó d fi ftren u é ifta ex e q u e tu r, lo n g io re tem ­
pore in h o c o ffic io p e rm a n e b it, & m aio r ipfum alius
forte magiftratus e x c ip ie t.C x te r u m fi n o ftris iu fsio ­
nibus n e g le d is ,p o te n tio r e s aliq u o s, n o n leg em aut
nos colat & v e n e re tu r: tum p rim o q u o q u e tem p o re
iis q u x in ipfum co llata fu e r u n t, e x cid e t, tum d e c x tero inter co n d em n ato s h a b e b itu r,in d ig n u s n o ftro
vifus iu d ic io . A d u lte ria v e r o , & raptus v irg in u m ,&
immoderatas illicicá fq u e , & augendae re i fu x caufla
comparatas circ u m fc rip tio n e s, n eq u e n o n h o m ic i­
dia, & fi q u id e iu fm o d id e lid o r u m eft, ita acerbe pu ­
nito , v t p auco ru m h o m in um fu p p lic io om nes reli­
quos continue c a ftig es:efto q u e fecu n d u m leg em e x quifitus d elin qu en tiu m c a ftig a to r . N e q u e enim in ­
humanitas h o c , fed p o tiu s fum m a quaedam hum ani­
tas e f t, cum m u lti p a u co ru m anim ad uerfione faluant u r . Q u ó d fi q u e m h o c n o m in e in crim en vo ca tu m
fuftineat, qui v e l c in g u li,v el dignitatis, v e l face rd o ti;, v e l e iu fm o d i alio praetextu fp eret e x illius fe m a­
nibus ereptum i r i : ce rto fciat q u o d n o ftro iu d icio in
DE
D E S C \ 1 V T 10 K E
<
Q f^ £ tuerprxfidum lAm m ix.
Conjlitutio
Im p. I y s t i N i a m v s
X X X I.
a
. I o a n n ig lo r io G fs .fa c r o r u iB
p « r O r ie n te m p ra tto r io r u m p r s f e é l p ite r u m
e x c o n f u li & p a t r i c i o .
E rp e ram effu feq u e p o fita , f ia d co m p e­
tentem peru eniant o rd in em , & b ellé d ifp o n a n tu r: a lix p ro p em o d u m res appa­
re n t íp e c io f x p ro t u r p ib u s , o rn a tx p ro
in c u ltis,a rticu la tx d ift in d x q u e p ro in c ó p o fitis priu s
& c o n fu fis . Q u o d cu m & in A rm en ia adm ifliim d e­
p reh enderim u s: putauim us & ipfam ad co n g ru en tiam
quandam & vn am harm oniam c o llo c a ri d e b e r e : q u o
m agis e x b e n e co n ftitú ta eius m o d e ra tio n e,& c o m p e­
ten s illi ro b u r addam us, & decentem im ponam us o r­
d in e. V nde q u a tu o r A rm en ias fecim us. V n a m qu id em
in te rio re , cuius m etro p o lis p ix appellationis n o f tr x
c o g n o m in e e xo rn ata e f t , prius Bazanis feu L e o n t o p o lis dicta,quam etiam p ro có fu latu h o n o rau im u s,cu i
m ag n ificen tifsi.v ir A ea ciu s p rx fu it, m agiftratu in te r
fp e d a b ile s relato , o m n ib u fq u e illi traditis, q u x p r o co n fu latú habere c o n u e n it. N am & fto la ipfum e x o r n au im u s, & v rb es illi ad fig n au im u s, T h e o d o fio p o nus v id e b it u r . N e m o enim qua cu m q u e po ten tia D lim ,quam etiam priu s h a b u it, Satálam, & N ic o p o lim ,
fua fre tu s , q u o d e u m q u e alienum p rx ten d en s p a tro ­
C o lo n e a q u o q u e e x p rim a (v t ante v o ca b a tu r) A rm e ­
cinium, in talibus d e lid is feueritatem leg is e flu g ie t.
nia a flu m p ta, item T ra p e z u n te & C e ra fu n te e x P o le ­
Q u in p o tius fi quis talibus fe patro cin iis aufus fu erit
m o n ia co priu s d ic io P o n to : his partim á clarifsi. p ro ­
im m ittere, fim ilcm cum de lín q u e m e pcenam & ip f e
u in c ix p r x fid e ,p a r tim á fp e d a b ili m oderatorefiepafu ftin eb it:id em cu m f it , ipfum aliqu em d elin q u ere,
ratisún fepté o m n in o v rb e s , & q u x c u n q u e circa ipfas
Sc eum q u i talia peccauit & d e liq u it , v e lle d e m anu
in p r o x im o funt lo c a , tota p ro u in cia re d a d a . S ecu n ­
legis eripere. S u b iicietu r autem le g i & d e fc rip tio ,q u g
dum v e r o o rd in em ten ere iufsim us eam A rm en iam ,
C gn ificet,quid ip fu m ,e ó fv e q u i circa ipfum f u n t , é
q u x ante p rim a d ic e b a tu r, in q ü a exteras p r x c e d it
pu blico ca pere:quid item v e l o cc a fio n e co d icillo ru m
Sebaftea v rb s,attrib u ta illi & S ebafto p o li,qu ám p riu s
dare, v e l facratifsim x A u g u f t x c o n iu g is n o f tr x p ix
q u o q u e h a b u it: & infup er C o m m a n a ex P o lem o n ia­
dom ui inferre c o n u e n ia t: trifa ria v id e licet in feren d is
c o p riu s P o n to d i d o : & Z e la ex H e le n o p o n to m e u s , p ro u t iam inde ab in itio & in h u n c v fq u e diem
q u e n o n B r ifa : v t e a pro u in cia q u in q u e co n tin e atu r
obtinuit. E t fubditis n o ftris (id q u o d fx p e d ixim u s)
V rb ib u s ,o ffic io q u o d C o r r e d o r iu m eft, in p riftin a
puré vte tu r . q u x res fu m m o á n o b is ftu d io habita efi.
fo rm a r e lid o : n eq u e p r x fid e eius m aio re aliq u o n o ­
fecit, v t magnas etiam o pes d efp exerim u s, quanquam
m in e co n d e c o ra to , fed ip fo in eo d em q u o d prius ha­
w to tfm x ip tib u s & m a g n is b e llis ,p e r q u x deus n o b is
b u it, d e r e lid o . A d h^c tertiam Arm en iam inftituim us
N oucL
T
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
569
Authen.feuN ouellarum Collatio decima.
eam q u x prius fecu n da d iceb a tu r, in qua p rincipatu m
ten et M eiite n a v rb s antiq u a,v rb s infignis, in p u lc h ro
fo lo ,c le m e n tiq u e cc elo p o f ita , n eq u e m u ltum diftans
aflu e n tis E u p h ra tis flu u ij . H a n c nos in p rx fe n tia
& augendam , & ad form a m fp c d a b iliu m tradu cen ­
dam pu tauim u s, P rx fid e m q u o q u e huius co m ite m
Iuftin ian eu m n o m in a n d u m ,d a n d ó fq u e ipfi p ro an­
n o n is fo lid . 7 0 0 . eius a d ie ffo r ifo l.y i. & c o h o r ti eiu s f o lid . 360. & v t om nia habeat q u e eiu fm o d i th r o ­
n o ru m p ro p ria f u n t . E t q u i prius co h o rta les n o m i­
nabantu r, tu m om nia faciant, q u x etiam p riu s, & m a­
x im e circa pu blicam e x a d io n e m o c c u p e n tu r : tum ad
C o m itia n o ru m ap pellatio nem tranfeant,perinde o m ­
n ib u s eis co n iV u a tis,a c fi co h ortales exifteren t. V r ­
bes v e r o ei p aftim A rc a m & A ra b ifliim , partim A ria riath ea m ,& alteram C o m a n am (q u a m etiam C h r u iam ap p ella n t) & C u c u fu m fu b d id im u s,q u as & prius
habebat é fe x o m n in o co n fifte n s v rb ib u s . C o n ftitu im u s autem & quartam A r m e n ia m , q u x prius n o n in
form a p ro .uincix co n tin e b atu r, fed é g en tibu s erat, &
e x m ultis barbaricis c o llig e b a tu r n o m in ib u s , T r o p h a en a , A n z e th e n a , O p h en a ,A ftea e n a ,B a la b ith en á q u e d i d a , & Satrapis fu b d ita . I d v e r o nom en m agi­
ftratus n eq u e R o m a n u m , n eq u e m aio rum n o ftr o ­
ru m , fed ex altero im p e rio in t r o d u d u m f u it . E x ornau im u s ig itu r & illam ciu ili m agiftratu & form a ,
tam ciu ili ib i m agiftratu in ftitu to ,q u ám M a r t y r o p o Iitan o ru m illi v r b e , & C ith a riz a ca ftro a d d ito -C o n liftá tq u e ipfa in fo rm a o rd in a rio ru m m agiftratuu m ,
C o n fu la r is á n o bis f a d a : v t cu m qu a tu o r fint A r m e n ix ,d u o q u id em m agiftratus exiftan t fp ed a b iles,n e m ­
pe alter p ro c o n íu !, alter co m e s:& p rim x q uidem A r ­
m e n ix p ro c o n fu l, te r tix c o m e s p r x e a t : fe c u n d x v e ­
r o & q u a rtx o r d in a r ij. E t quia fu m m o á n o bis ftu ­
d io cautum e ft, v t appellationes in tra q u in g en to ru m
fo lid o r u m quantitatem n o n ad han c almam deferan­
tu r v rb e m , fed ad p ro x im o s fp e d a b ile s m agiftratus:
p ro p terea d ifp o n im u s, v t ap pellationes q u x q u id e m
e x fecu n d a A rm en ia p r o c e d u n t , h o c eft in qua S eb a ftea v rb s e f t , h x a d A r m e n ix p r im x p r x fid e m , h o c
e ft p ro co n fu le m d e fe ra n tu r:q u x v e r o e x quarta m o u en tu r A rm en ia , h x intra d id a m quantitatem ad tert i x A r m e n ix p rx fid e m deueniant. H is it a á n o b is o r­
dinatis, in fu p er illu d etiam determ in are iu ftum puta­
m us, v t p rim x A r m e n ix talis v ir p r x fic ia tu r , q u i p ro
am p litu dine fu a , & f p ed a tifsim o iam erga nos m in i­
fte rio , m agiftratus h u iu s tam iu ram e n to ,q u am ex ce l­
len ti m aieftate dignus fit. A c cu m T h o m a m m a g n ificen tifsim u m v iru m a liq u o t iam in A rm e n io r u m r e g io n e o fficiis d e fu n d u m , & alio q u i fru g i ho m in em
effe, & n o b is a b fq u e fu co fem per in fe ru iiffe , & m o ­
d o q u o q u e in feru ire d e p reh e n d e rim u s, p ro m o u c m us ipfum ad hu iu s o ffic ij ad m in iftratio n em , v t n o n
fo lu m p r x d id a á n o b is fo rm a ad tem pus h u ic p r o u in c ix p r x fid e a t, fed etiam aliis p ro u id e a t, q u x e u n q u e ei v el per lacra co m m o n ito ria c o m m ifim u s, fiue
in pro u in cia quam ei tradidim us, fiue in a liis, q u o d
in qu am fecim u s, facris ad ipfum co m p ofitis c o m m o ­
n ito riis de diuerfis a d ib u s , q u o s ipfum & in aliis re ­
g io n ib u s ad effe d u m d e d u cere x q u u m e f t . Q u x v e ­
r o ad fa c e rd o tia lp e d a n t,e a ( v t f x p e dixim us ) v o lu ­
m us in priftina m anere form a, n eg o tio ip fo nequ e c ir­
ca ius m etro p o licu m ,n eq u e circa o rdinationes v e l m u
tatio n em v e l n o u atio n em fufeipiente: fed prius o r ­
dinatis nu nc q u o q u e e x o rd in a tio n e au d o rita te m o b ­
570
tin e n tib u s, & p rio ribus item m etro po litan is in fUo
perm anentibus o rd in e: v t quantum ad ipfa nihil pe­
nitus in n o u e tu r . Illud fane in co n feffo eft , e x q Uo
te rtix A rm e n ix com item non tantum ciuilem , fefi
etiam militarem magiftratum fe c im u s : necelfe ha­
b ere etiam m ilites qui in ea ftationes a g u n t , v t huic
fu ppo firi fin t: licentia illi p r x b ita , v t (qu em a d m o ­
dum militaribus perm ittitur m ag iftratib u s) & nom i­
ne q u em q u e fu o e u o ce t, & in q u ir a t , & de ipforum
annonis difpiciat , & fupplicio eo s perfequatur fi
qu a n d o iniufte eg e rin t: n eque com m ittat v t milites
in fu b d ito s n o ftro s iniurij fint . Q u o d fi q uid fla_
g itio fiu s perpetrent: ad inflar crim inaliu m cauffarum
audientiam p rx b e a t, tametfi m ilites e x ifta n t. om nia
d e n iq u e a g a t, q uxeu m que m ilitaribus attributa funt
m agiftratibus. E t quem adm odum co m iti Ifa u rij &
1 P acatian x P h r y g i x , & infuper L y c a o n i x , P ifid ix ,
ac T h r a c ix p r x to r ib u s militares etiam copias fubdid im u s :v t x q u é & ipfe non fo lu m a d res ciuiles c o ­
h o r t e m , fed etiam in copias m ilitum poteftatem h a ,
b e a t & im p eriu m , & cum fom m a a u d o rita te & am­
p litu d in e tam m ilitibus quám paganis facienda p r x cipiat , om nia agens quafi v n o a liq u o o ffic io exif te n t e . In qu e vnam hanc rem prou identiam co n ­
ferat , ne q u id per prouinciam adm ittatur flagitij,fed
& v t adm iffum competenter c o erceat. N eq u e hanc
illi p oteftatem in vllaom nino p e r fo n a , q u x in p ro ­
u incia f it , detrahim us, fiue p a g a n ic a ,fiu e militaris,
fiue tamiaca f i t . Sub xquabili enim & perpetua pac*
n o ftro s tueri fubditos vo lu m u s, n o n p ro d iu e rfita te
p erfo n aru m inducentes legum co n tem p tu m . Q u x
^ ig itu r n o bis p lacu eru n t, ea fecu n d u m delcrip tio ' nem qu a tu o r Arm eniarum , & m axim e t e r t ix , cuius
o ccafio n e p rxfcntem facram leg em tulim us, iam inde
in o m n e reliquum tempus excellen tia tua cu fto d ire
ftu d eto : om nibus q u x lingulis annis dari iufsimus,
per particulares deferiptiones th ro n o ru m tuo rum
co n ficien d is.
D E jíD lV T O E ft'R V S Q V ^ Í E S T O K J S .
Ctnftttutio X X X V .
Hxc prorfus deeft in Scrimgeriana editione: in Haltandrh
n a fereprxter titulumpauca tantum ~verbaftunt: iuftum autem
epitomen inueni in Kouellis luliani, quam idcirco adjcripft.
Igintifex adiutoribus Q u x f t o r i s , quos
boethos dicunt Q u x f t o r i s , liceat in fuo
)
lo c o alios fubftitu ere ,id o n e o s ta m en , &
quos pro te m p o re Q u x fto r elegerit,pro p o fitis facris euangeliis. H iau tem q u i fiu n tm lo cum
eo ru m qui fu o lo co cecid eru n t, cen tu m fo lid is p r x ftitis fiant.Iftorum autem trium g ra d u tv iri,id eft feri- t
nij m e m o r if, & duorum qui p ro x im i futuri fu n t,quá- nl»uis n on e x viginti ex adiutoribus, tam en licentiam ha­
b eant furrogare in locum fuum. H a b ea t ig itu r ius v é den di m ilitiam fuam, & non v itra cen tu m fo lid o s,d ú m o d o ex his qui fubrogatus e f t , e le d io n e Q u x fto r is
f ia t . Prgrogatiuam autem c o n ftitu tio d a tT h e o d o fio & E p id e to & Q u (edio & Sabatio & P irig e n o .Ilio
v id e licet obferuando,vtfi quis e x v ig in ti adiutoribus
d e fu n d u s fuerit,ab herede eius centum folid i dentur,
& e le d io n e Q u xfto ris m iliten t. Sinautem lib eri fint
d e fu n d i, idem iuris habeant,quanuis heredes parenti
fu o n o n extiterint.
D E SVC-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
D e decurión ibus, vt filiis &c. Tit.xxxvii/.
0
A perd irifsim oru m m ercen a rio ru m , q u o s v in d ice sa p p ellan t,peru en erin t. V fu itaqu e v e n it,v t ipfa reipu­
b l i c s ad m iniftratio abu ndaret reliqu atio n ibu s,abu n ­
C onftitutio X X X V L
d aret item o m ni im p ro b ita te . H s c nos fsp e n u m e r o peru eftigantes , putauim us n e g o tio m edicinam
M n e infinitum i c c . V t A f r i ea q u s V a n ­
a d h ib e n d a m , fed q u o veh em en tiu s nos circa id eladaloru m tep o rib u s v e l ipfis v e l pro p riis
b o ra u im u s: tan to decu rio n es plures v n d iq u e c o n ­
parentibus, v e la u is v tr iu fq u e f e x u s , v e l
tra ea q u s r e d é & iu fté iancita fu n t, co n trá q u e b o ­
■
l . . j r c x tran fu erfo c o gn atis v fq u e ad tertium
nu m p u b licu m artes in u en eru n t. E x q u o enim v id e ­
j ^ u m e r e p ta funt,intra q u in q u e ann oru m fpacium
ru n t ó m n ibu s fe m odis co m p elli quartam c ó n fe r^"ndicent, nifi lcg itiiü is e x clu d an tu r p r s fc r ip tio n iuare c u r i s : v i x i d relatum erat a nobis in lég es,cü m
bus
V t ad, co m p ro b a n d u m genu s a m b s partes
illic o patrim onia fuad ifsipare coeperu nt, v t fü b m o r­
probationes p roferant. j . V t om n es A f r i R o m a n is le­
tem ' fum m a laborarent inopia , n eqü e qiiadrantem ,
fe d fum m am d ein cep s eg e ftatem c u r is relin q u e­
gibus fubditi fint.
r e n t . M o x c u m ip fis etiam c o rp o rib u s cüriam deDE E C C L E S IIS C O K S T IT V fraudare c o n ftitu iffen t: m u lto rem o m n iu m im p iift is in ¿ ( fr ic a .
íim am exco g itaru n t,leg itim is abftinentes n u ptiis,prgoptantes fine lib eris (q u a n tu m a d le g e m ) d e c e d e ­
C onfritutio X X X V I I .
re , quam gen ti f u s & c u r is fe vtiles o fte n d e r e . P e r ­
fece ru n t rurfu m , v t le x o lim ferretu r , q u s v e l fine
1E n erabilem E c cle fia m & c .A b A ria n is ab­
d e c r e to donare ipfis bo n a fua p e rm itte re t, e u m in la t a eapiuntO jfibique h abento e c c le f is A terim le x v elle t v t v e n d itio cu m .in terp ú fitio n e de­
¡¡fries: v t tamen publicas p ro illis p e n fio cre ti p r o c e d e re t. Q u s f a n é l e x m irabilis fu it,q u ó d
nes co n feran t,ab iifd em acceptis im m o b i­
folam v e n d itio n e m d e creti in terp o fitio n i & n e c e ílibus á nem ine lgdendis. H s r e t ic u s n o n b ap tizato , ad
fariis quibufdam ob fe ru a tio n ib u s f u b ie c e r it , in o m ­
rem puM cam n on a c ce d ito , catech u m en u m n o n c ir n ibu s aliis lib era m eis q u o v e lle n t m o d o p o tefta ­
c u n cid ito . N u lla om n in o h jre fis d o m u m aut lo cu m
tem agendi p erm ittens . H a c ig itu r O ccafione c u orationis habeto. C arth agin ien fis E c c le fia priu ilegia
rialibus n exibu s o b ft r id a b o n a in alias tranftu leru nt
obtineto q u s in v n iu erfu in de o m nibu s d id a funt ecp e rfo n a s , nih il e x iis co m p en d ij o b tin e n te curia: v t
clefiis in C o d ic e . Q u i ad C a rth a g in ie n fe m ecclefiam
fi quis p er noftram rem p ublicara curias, en u m ere t,
confugerit, is im p unitatem h a b e to , nifi h o m ic id iu m ,
paucifsim as in u e n e rit, & eas q uidem v e l nequ e h o ­
aut raptum virg in is,au t v im in C h riftian u m adm iferit.
m inibus n eq u e pecuniis a b u n d a n tes: v e l lice t p auEcclefiis A f r ic s a b aliqu o p ro fua ipfiu s falute o b ­
C eo ru m fo rte h o m in u m , tam en abfque v ílis pecun iis.
lata,! nemine pro rfu s a u fe ru n to r. H o c ipfe gen erali­
E t quanquam p er partes iam leges tulim us, q u s v o ­
ter de om nibus ecclefiis ac cip ito .
l u n t , v t tam v e n d itio n es quám fim p lices d o n a tio ­
n e s , & o m nis d e n iq u e a d i o , q u s alienationem im ­
DE D E C V ^ I O K I B V S , V T F I L I I S
m o b iliu m curialiu m reru m c o n tin e t,d e c r e to c u m i
fu i s d ecu rion ib u s d odran tem relin q u an t.
o b fe ru a tio n e ib id em po fita in te rp o n e n d o f u b ia Ctnflimio X X X V I I I .
c e a t : tam en cu m p o fte a p er em entitas eauflas d o ­
nationes c o n f ic e r e n t , in vn iu erfu m & ipfarri, néIm p. I v s t i n i a n v s
A .I o a n n i g lo r i o f if s .f a t r o r i n B
v e d e cu rio in v llam o m n in o p erfo n am donationem !
p er O rie n te m p ra e to rio ru m p r z f c S o ite r u m
c o n fe rre t , iu ftu lim u s. M e r it o autem do n a tio n es
e x c o n iu l i & p a t r i c i o .
ante nuptias ex ce p im u s: qu a n d o q u id em n eq u e p e r
' V i n o b is o lim co n ftitu e ru n t rem p u b li*
o m nia do natio nes f u n t , fed fp ecies q u s d a m in his
c a m ,h ie x v fu fo re rati f u n t , fi ád im ita­
c o n t r a d u s , & v e lu ti a u d o ra m en tu m p ro cre a n t io n e m r e g i s v r b i s , p er fin g u la m u n icid o ru m lib ero ru m c o n tin e tu r .
P o ft h s c cu m v i­
_ ■
pia n o b ilio res c o n g r e g a r e n t , & form am
derem u s m ultas ea in re circu n fc rip tio n es fu b o r iquandam fe n a to ris c u r is c o n ftitu e re n t, per quám 3c
ri: leg em c o n fcrip fim u s, v t cu ria o m nibu s m o d is,
publica tra d a re n cu r, & om nia r e d é fieren t atque o r- D fiu e cu m p erfo n a , fiu e ab fq u e p erfo n a p ro rfu s qua
fline. A t q u e eá res ira efflo ru it in itio , itafp len d id a
"■ lice
~ ret c u r is m inus
- re­
d‘ rantem *h a'b e re t, n eq u e vili
vifa e ft,v t am p lifsim s fim ul & n u m ero fifsi.d ec u rio lin q u e r e , aut eo m m in ifei a rte s , aut aliq u o alio m o ­
num fam ilis e x if t e r e n t : & eum ingens eo ru m effet
d o d e m inu ere ,f i u e filius ad curialia m unera fu c c e m ultitudo q u i c u r is m an cip a ren tu r, nem ini om n in o
d e r e t , fiue ipfa etiam cu ria quadrantem recip ere t.
ciuilium m u neru m onu s in to lerab ile v id e re tu r.fiq u f.
A c n equ e intra h u n c term inu m reftitim tis, fed etiam
dem in m u ltas diuifu m o n u s , paru m aberat q uin his
fcem ellis in in ftitu tio n e certam partem ab iis adfiqui id f u b ib a n t, ab fq u e fen fu & p o n d e re effe f o le g n ari fanxim us , v t nulla o ccafio n e ea c u r is d em i­
« t . P o ftea quám v e r o per partes quidam cu ria li­
n u e re tu r. P r s t e r e a nequ e hac fin i ( v t d ix im u s )
bus fc m uneribus fu b trah ere, & fraudes iflu en irc cceto tiu s f u b fta n tif eius q u i c u r is mancipatus effet,quar­
perunt, per quas aliquá ab h ifce lib eri red d eren tu r,
tam co n ftitu im u s: fe d etiam nimias illas & efifiipaulatim ea o ccafio n e c u r is d efeceru n t,p iu s m ille arfas largitio n es fu ftu lim u s, n o n aliter ipfo s co n d i­
Í
cx co g itatfs , quibus tam p riu a ts res peffum
tio n e fua lib era ri co n c e d e n te s, quám p e r m axim a­
ire n t, quám c o m m u n e s & p u b lic s penitus in te rc iru m dignitatu m h o n o r e m , patriciatus f c i l i c e t , * &
q u s iñ m ilitares h a b etu r c o p ia s . N am m agifteria m i­
n
ntj ‘ In d e * r * ° ciudla m o fie fa ad paucas p e rfo as red ad a, & illis patrim onia c o n tu rb a ru n t, & p lc litu m inter p r s fe d u r a s ce n fc ri etiam le x n o u it . V n ­
ro iq u c ip fo ru m ita dep au p era ru n t, v t in p o teftatem
d e fi quis p r s f e d u r s o ffic iu m g effe rit(in ip fo fciliccu
N oueL
1
T
ij
DE
SV C C E S S O I f l B V S E O \ V M
qui in áfrica degunt.
Í
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
573
Authen.feuN ouellarum Collatio decima.
57
a& u co n ftitu tu s) fiu e adm iniftranda rep ú b lica , fiu e A curia: o b tu lerit , & b i , v d quifpiam v e ! q Uipia
d u cen dis e x e rc itib u s : is per legem no ftram cu riali
illis ad curiam o cu lo s referre v o lu e rin t , tribuit **
co n d itio n e lib e ra tu r, o m nibu s aliis ex em p tio n ib u s
h ic dod rans d e cu rio n i d e c u rio n ib á iv e °f &
Pro P o rtio ,
fu b la tis. N am ne eiu fm o d i d ig n itate s, nem pe p r s fe n e . Si v e r ó n em o e x fpuriis vel v o lu e rit, v el fe
¿ h ir s ( idem lic e b it & d e m agifteriis m ilitum d ice­
tu le r it, tu n c d o d rantem curia c a p ito . E K l M r ^
r e ) q u s fo lo h o n o ra rio t itu lo co n fe ru n tu r, e x albo
1^0 fi leg itim o ru m filio ru m pater f i t , h o c caiu res
d e cu rio n u m eos q u i hafce na& i e ife n t,e x im e r e n t ,
ipfa d iftin gu en da , folin e m a fcu li, anfolae fcetnelfe
d ilig e n te r fa n x im u s . A t q u e haec fané cu m m ultis a an m ifti f in t : v t ex om n i parte lex abfo lu talir, & cu’
liis, quae lic e b it e x p o fitis iam le g ib u s percipere,prae­
riae c o m m o d e t . S iita q u e m afculi f ilij, aut ipfi f0r_
teritis iancita funt t e m p o rib u s. A b fo h iim u sin iu p e r
té e x praemortuis filiis m afculi n ep otes fo li fin t, do­
n o n n u llo s & v a rio s cu riali c o n d it io n e , pragm ati­
drantem in om nes fu o arbitratu p a rtito r : ita tamen
cis in illos leg ib u s p ro n o ftra liberalitate co llatis,
v t neutiquam le x de in o fficio iis differens teftamenquas om nes ratas efle v o lu m u s , & praefentem legiilatis in firm e tu r, nifi ratio h o c ingratitu dinis efficiat.
tio n em ab v n d e cim a indicftione, quae m o d o e ft,in ci­
N e q u e enim iura fuper his po fita aliqu o m o d o tol­
p e re , q u o fcilic et tem p o re in Sen atu haec n o b is le x
lim us . I llo fanc o m nibu s m odis o b fe ru a n d o ,v t do­
fuit c o m p o fita . Q u o n ia m v e r o cernim us p lero fq u e
drantem in ter no n in g ra to s filios p artiatu r, & finguita h o ftiii anim o erga patrias fuas efle a ffe cto s, v t cu ­
l ip r o e a parte ciuilia patris m unera fu b e a n t, quan­
p ia n t aliis p o tiu s fuam r elin q u ere fu b ftan tia m , quam
tam cu iq u e pater ex fubftantia fua a ttrib u it: folo
Vel quartam eius partem curiae: putauim us h ic q u o ­
quadrante ad patris a rb itriu m relin q u en d o , q u o cu n ­
q u e p er noftram le g e m , ex cafu non exiftentiu m fi­
q u e animus illi co n c e d e re & inclinare v o lu e rit, fi­
l io r u m , hanc partem augendam e fle . S I T O S T
ue ad lib e r o s , fiue ad alium . Q u o d fi om nes fcem clh anc ig itu r n o ftram leg em d e c u rio m o ria tu r, q u i li­
lae e x ifta n t, & eius ciuitatis d e cu rio n ib u s nupferint:
b e ro s n o n h a b eat, n eq u e m a fcu lo s , n eq u e fcem iiicen tia erit p atri, fi q u id e m ( v t didtum eft ) decu rio ­
nas : eo cafu tres fu b fta n tia f u s partes relin q u ito cu ­
nibus nuptae fu e r in t, totam fubftantiam in ipfas diria :, quartam v e r o q u ib u fq u ib u s v u l t . erit e n im v uid ere, aut faltem o m n in o d o d ra n te m , prou t vo lu e­
niu erfa ei curia v n iu s filij fo r t e v e l plurium lo c ó ,
rit: n ih ilo m inus & h ic le g i aduertens anim um , qu$
im ó (idem enim poflu m us d icere )ip fiu s ciuitatis ple­
fu ccefsio n es ab inteftato o rd in a t. Si v e ro partim de­
n itu d o , lib ero ru m lo c u m o b tin e b it , & perpetua e i
cu rio n ib u s , partim n o n eius co n d itio n is hom ini­
l a u s , im m o rtalifq u e m e m o ria : & tantum in d e fru bu s n u p fe rin t: do d ran s quidem o m nibu s m odis apadhis e x if te t, quantu m a liberis ex ftitu ru m n o n era t.
tre d e cu rio n u m v x o r ib u s relin q u ito r, h o c etiam ca­
S ic iii v e r o tam etfi le g itim o s filio s n o n h a b e t, f p u fu diuiden d us qu em ad m o d u m pater v o lu e r it : reli­
rij tam en f in t , in tegru m ei e fto cum o n e re curiae h o s
q ua v id e licet parte leg itim a penitus illis alteris conetia m h ered es fe r ib e r e : & ipfa plane ferip tu ra p ro C feru a n d a . A t 'f i n o n d u m c o lk ic a ts fin t nu ptu m ,"tun¡
qua cu m q u e o b latio n e e r i t . nequ e opu s h a b eto ( id
ea co n d itio n e ipfas, aut aliquam v e l aliquas e x ipfis
q u o d in a ntiqu is tra d itu r l e g ib u s ) v lla alia a d ie & io ’ d’ran tem h
’ e red-e s f-e r -ib a t , v t o m n im o d o ems
in do
n e ,a u t du m fuperftes f u it , o b la tio n e : fe d in d id em
ciuitatis d e cu rio n ib u s nu bant . A u t fi h o c noluerit
fe rip ti ( m o d o lib eri fin t ) decu rio n es & heredes e x iip f e , v e l cu m ip fe fc rip fiffe t, h s n o n fu ftin ean t: do­
f t u n t o , h a b en tó q u e & ipfi d o d ra n te m , p ro u t pater
drans q u id e m ad cu riam ciuitatis p e ru e n ito , qua­
in ter ipfo s eum partitus fu erit. Q u o d fi to tu m q u o ­
drans v e r o fo lu s in o m nes e o m o d o q u o le x vult
q u e aflem eis relin q u ere v o lu e r it , m u lto etiam prae­
d iu id ito r , im putandus illis in rationem d o tiu m . Si
clarius e g e r it . C s t e r u m v fq u e ad do d ran tem o m n i­
v e r o tam m afcu li fin t , quam fc e m e lls: m afculi qui­
n o eis h ereditatem r e lin q u ito : c e rtó fcien s,q u ó d &
dem p ro rfu s dim idiam patrim onij partem habento,
fi m inus r e liq u e rit, p ro rfu s tam en fubftan tiaeex le­
fce m e lls v e r o reliqu am d im id ia m , fed n on totam,
g e f u pplem en tum ad do d ran tem v fq u e fu tu ru m fit.
dabunt enim d e cu rio n ib u s ip fsfra trib u s d e fua qua­
A t illi fi qu id em p atrim o n iu m cu p iu n t p ercip e re,
drantem ,nifi St ip f e d e c u rio n u m v x o re s fin t v e l oetiam d e cu rio n es i u n t o . Si partim am p ledan tur,p ar­
m nes, v e l a liq u s e x e is . nam fi ad eiu fm o d i nuptias
tim r e c u fe n t: eo ru m p o rtio n es q u i re c u fa n t,a d eos
p e ru e n e rin t, & p a tr is f u s d e cu rio n ib u s c o n iu n ñ s
q u ia m p le d u n tu r,p e ru e n iu n to . Si o m n es repu dient:
fu e rin t: tu n c a p rs ft a t io n e quadrantis lib e rse ru n t,
tu n c quafi nu llis ex iften tib u s lib eris, e o cafu do d ran s P v t q u s & ip f s p e r m aritos fuos, qu o ad fuperu ixéad curiam peru en ito . S I F EB^O E T IT S E ta­
r in t , in partem curialium m uneru m v o c a ri videan­
cu erit , n equ e v lla ei e x leg itim is fu p e rfit fo b o le s ,
tu r . H s c nos le g é c o m p re h en d ere cogitauim us,
tu n c quadrans q uidem ad heredes ab inteftato d e n o n v t ho m in ib u s reru m fuarum t ra fh tio n e m & a d u o lu ito r : fpurij a u te m , fi v o lu e rin t fe ip fo s o fferre
m in iftratio n em ad im a m u s, fed n e ciuitates penitus
c u r i s , a m p le x a n to r, p ro u t fiue om nes, fiue quidam
deftitu an tu r c u r ia , aut c u r is p e r im pia q u sd a m com­
e x iis v o lu e r in t , d o d ran te patrim onij o m n in o ad de­
m enta fo rte ad igan tu r ad pauperiem . Siqu id em com ­
cu rio n e m d e cu rio n é fv c d e fe ren d o . In fu p e r & fi
pertu m h a b e m u s, n o n n u llo s etiam leg e vetitas con­
e x ancilla natos ha b eat, & v e l fuperftes eo s, v e l in te ­
tra h ere nuptias, dum taxat n e ipfis leg itim i exind efiftam ento m a n u m itta t,o fferá tq u e c u r is : am plexan­
l i j , fed fp u rij g ig n e ren tu r: St illis tandem quafi ex­
t o r hi q u o q u e , St d e cu rio n es f u m o , p ro u t ip fo ru m
traneis b o n a fua re lin q u e re , ac cu riam p e r h o c a d e *
q u i c u r is eo s o b tiile r u n t, defiderium co n ftitu erir,
b ito p a trim o n io a u e r te r e . A d h s c quoniam & ¡1"
p erc ep tu ri ( quem ad m odu m d id u m eft ) do d ran tem .
^ludfane ad cu riarum detrim en tum f ie r i, e x ip fare'
V b iq u e enim vo lu m u s ,f i u e teftam enti tabulas c o n ­
ru m exp erien tia d epreh en dim us : q u o d q u e multi,
ficiat, fiu e ab fq u e nou ifsim a ex p refla v o lu n ta te de­
du m alterum parétum f u o rfi v e l d e tam ia co ,v el C o ­
c e d a t: eo s q u i curiam in g re d iu n tu r, d o d rantem a c­
m itiano v e l c o n c h y le g u lo ru m , v e l alio c o n fo rtio fuif
cip ere . C s t e r u m fi m anu tantum em iferir,non etiam
fe a ffe ru n tjc o n a n tu rv c lta m ia c s , v e l C o m itia n s , ve!
conchyle-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Vt ecclefia fands Refurrect.&c. Tit. xl.
*" '
575
— alii
1:: fe
c . co n d itio n i a„,4
1-»,,
__
,
in n ,m v e l. c u i•p i•a m
d - Aa cis fuilentat p a n ib u s. Q
u o,-efit v t & ei m.aio ribus reeo n c h y leg u lo n m ^
u;
^ fa n cim u S jn e
ditib u s o p u s f it , & piis fuffragiis atque o ccafio m b u s,
it^nare.& curiam
r. .
...
v t t a n t s m u ltitud ini o p itu lari p e rfe u e re t. C o g n o u ia ua e iu fm o d ifo rtu n a fcu c o n d itio co n tra rem p u b lim us enim q uem ad m o du m nu per d e o am icifsim uj
cam exiftat: fe d fiue e x tam iaca m a tr e , f iu e c o n c h y p re s b y te r & C im eliarc h u s fa n d ifs im s huius regiae
leoula', fiue C o m itia n a d e cu rio n i natus fit filius, o m ­
ciuitatis
ecclefiae E u fe b iu s , cu m eflet in praefata Ienino curialem p rsu alere fortu n am v o lu m u s . D e c u ­
ro fo lym o ru iH c iu ita te , ho n eftu m & d e o gratum eriones enim paucifsim i v b iq u e terrarum per n oftram
tiam n u n cd em o n ftra n s m o d u m ( q u o m ultis & m a­
rcm pUblicam e x iftu n t; tam iaci v e r o , & C o m itia n i,
g n is & iu ft is augm entis illius ciuitatis am plificauit r e ­
& co n ch yleg u li ad ingentem effufi funt m ultitud ine:
d itu m ) p o tu it trecen tis o d o g in ta auri lib ris co m p a­
& co n aenientius e f t , curias d u itatu m ad pauca c o r ­
rare red itu m trigin ta plus m inus auri librarum , p ar­
pora coanguftatas a u g e r e , quam num erofaem u ltitu ­
te q u id em pretij e x praefenti e c c le fis ipfius pecunia
dini aiios d e in teg ro ad iicere . Si q u i v e ro fub n o ­
accepta, parte v e ro p er d e o charifsim os eiufdem e c ­
mi n e matris fuae, n em pe de tam ia ca, aut c o n c h y le g u ­
c le f is o ec o n o m o s, eo d em E u fe b io fuad ente, f cen o lorum , aut etiam C o m itia n a fortun a feu co n d itio ­
r
ia c c e p ta . V e r ü m d o c u it q u o q u e n o s & f c e n e r a t o ne exiftentis, curiali fe c o n d itio n ifu b tra h e re co n a ti
res fuum rec ip ere c o n a r i, & fe inopinatam in u en iffunt vel fuerint iam ind e a d e cim a in d id io n e , & ipfa
quae m o do praeteriit: quae ad eu m c o n f e d a f u n t aut E fe n o u i q u s ftu s ra tio n e m . M u ltis enim co n flu e n ti­
b u s &' acced en tib u s ad prsfa ta m d u ita tem ex o m n i­
impetrata m o d u m , fiue e x facra a u la , fiue aliunde,
b u s lo cis d e o f u b ie d is , & m u lto auro co m p arare fi­
caifa & inualida f u n t o : & iftiu fm o d i d e cu rio n es d e ­
b i ecclefiafticas d o m o s d e fid e ra n tib u s, v t c o m m o ­
caetero efle fan cim u s. fi quid enim ante d ecim am in dius in c o lo c o h a b ite n t, n o n p o fle tam en iftu d p er­
d id io n e m c o n fe d u m im p etra tá m v e e f t , id firm iter
fice re f a n d s R e f u r r e d io n is an tiftites, m etu leg is a
& in fuo m anere r o b o r e v o lu m u s . E x cip im u s au­
n o b is p o f it s de ecclefiafticaru m reru m alienatione,
tem praefente facra hac n o ftra co n ftitu tio n é T h e o tam etfi tanta h in c refu lte t e c c le fis ipfius v tilita s , v t
doftum, & fratres ac filio s Io an n is c o g n o m e n to d e
in annos quin q u a g in ta v e lin t quidam fu b teg u lan ea
lic is , q ui ante decim am fe in d id io n e m , q uam quam
h u iu fm o d i sd ific ia p lene e m e r e . Q u a in re fane d i­
e x decurionibus o rti p a re n tib u s , tamiacae c o n d itio c i v ix p o te ft quantum d ifc rim en fu tu ru m f it , cu m
niadfcrip ieru nr:& q u id q u id p r o iis liberandis a d u m
p offefsiones q u id e m ad iecerin t fa n d ifs im s e c cle ­
im petratám ve e ft,to llim u s . N u lla enim ip fo s re e x
f i s triginta auri libras,idqu e v ix in tre d e cim annis, at
concefsis p erfru i,fcd d e cu rio n e s efle v o lu m u s ,& q u g
d o m o ru m v e n d itio in q uinquaginta annis fiet, id q u e
decuriones c o n d e c e n t ,a g e r e ,& cu rialibus in ten d e­
v tilite r,c u m facultates in sd ific iis co n fiften tes o m n i­
re m uneribus: nulla ( v t d ix im u s ) re ad h o c illis ad iu b u s fint fo r t u n s cafibus o b n o x i s , ftatím qüe iifd em
m entum adferre q u eu n te,q u am u is co n cefla illis Sc d e ­
finita ex aula aut aliunde f in t . Quae ig itu r n o b is pla­ q cafibu s c o r r u a n t, atque ita co n cid an t, v t v i x funda­
m en tu m faluum f u p e r f it . Ifta nos in d u x eru n t v t ad
cuerunt,& ad v tilitatem d u ita tu m & curiarum decrep rsfe n te m co n ftitu tio n em in ten d erem u s, quam o f­
tafunt,& hac facra ex p rim u n tu r legerea ftu d eto e x ce l­
ferim u s d o m in o d e o , & o m n iu m e c cle fia ru m fa n lentia tua & co n feru are, & e ffe d u i tradere: pcena im d i f s i m s R e f u r r c d i o n i. P e rq u a m fancim us om nia
minente his,qu icu n qu e hanc n o ftram leg em tra fg re q u id em q u s in p r s d iis h a b et fan d ifsim a R e fu r r e dipraefumpferint.
d io ,p r io r i n o f tr s le g i fubiacere. n eq u e enim p erm it­
tim us illi v e n d itio n e m vllam o m n in o celeb rare p r s Kouell. XL. V T E C C L E S I A S ^ Í K C T ^ E
d io ru m . q u o d autem ad s d ific ia attinet, aliqu id ei d e
I{efumSienis alienarepofsit ¿edificio, qu/ein ipfa & circa ipfam
habet 1
r ig o r e ipfius leg is rem ittim u s. Si enim ipfam p ro e c ­
t.
^Antonio Contio interprete.
clefiaru m vtilitate fcrip fim u s, v id e m u s autem in h o c
I d b m I m p . P e t r o f a n fu fs im o & b e a tifsir o o
ca fu aliquam v tilitatem fu beflé , q u o m o d o n o n il­
a r c h ie p ifc o p o I e r o f o ly m o r u m .
lu d ei p er p rsfe n te m leg em p erm ittem u s, o m n em
A m q u id e m quse ad p ro h ib itio n em ecdantes & v en d en tib u s licentiam , & e m en tibu s fe c u ¡ clefiafticarum alienationum pertinebant,
ritatem ? Q u o d & e o lu b c n tiu s fa cim u s, d u m c o n f co m m u n i a n o b is le g e p ro m u lg a ta fu n t
fe n tim u s & fa u e m u s te m p o ri celerius ea ipfa s d ific ia
quam v tiq u e o b tin e re v o lu m u s , & in
ad eandem ecclefiam r e d u d u r o : v tp o te c u m e m p to omnibus firm am efle
co nu eniens
«rf» . Q u o—n ia
:—m autem
— ------------—
:— D r e s ip fo r u m ( q u ifc ilic e t o b fingularem in d e u m a feft t cum om n iu m ecclefiaru m v tilitatib u s p r o fp ic e fe d u m ea e m e rin t) ea cu m m o rie n tu r eidem ec cle­
m axim e e c c le fis f a n d s R e fu r r e d io n is , &
f i s re lin q u e n t. L ice a t itaqu e ip fi f a n d ifs im s e c c le ­
'“ -¿b,- ioci illius in q u o m u ndi hu iu s artifex dignatus eft in
f i s c e le b ra re s d ific io r u m v e n d itio n e m , nih il v e humana co n ftitu i g e n e ra tio n e : id eo hanc leg em ferire n ti leg em in g en e re circa ipfa p o fita m , q u s id cir­
4 ^ ' b e r e nobis o p e rs p re tiu m v ifu m e f t , n o n tam ad e o c o per ha n c p o fte rio rc m leg em fu b d iftin d io n e m ac­
rum q u a jam co n ftitu im u s fubu erfio n cm ,^ qu am ad
c e p it , ne vlla deesetero pcena ex in d e ad q u am libet
«■«i*, reddendam rebu s o m nibu s co n u en ien tem & n ec efp erfo n am p eru en iret . Ita tam en ea sd ific ia liceat
fariam vtilitatem . O m n ib u s enim ho m in ib u s m av e n d e re , fi talis v tilitas e m e rg a t, v tm u it o maius c ó nifeflum eft , q u em ad m o d u m fan d ifsim a R c fu r r e m o d u m quam dam num talis alienatio adferat p r s d io infinitam p ro p e ho m in u m m u ltitud in em e o e x
f a ts e c c le f is . om nem habituris fecu riratem q u i
omni o rb e con fluen tem fu feip iat & a la t, & faciat ex ifta e m e r in t , n u n c & o m n i fu tu ro te m p o re , & nu l­
psnfasim m enfas, & p r s t e r o m n iu m fpem & fidem
lam e re p tio n em aut c u id io n e m tim entibu s nec fib i,
tant$ m ultitufiini fu fficien tes, id efficien te m ira b ili
n ec fuis h ered ib u s aut fu cc efio rib u s . C u m enim
d = i& do m in i n o ftri I e f u C h r if ti d ifp e n fa tio n e , q u a
p e r hanc le g e m alacres & im p erterriti fiant ad c o n ­
ineffabilem m u ltitud in em q u o tid ie e x c i p it , & p a u trahen dam em p tio n em , in d ig n u m eflet eo s alicui
N o u e l.
T
ii j
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Authen.feu.Nouellarú Cellatio decima.
nuLiicii.icu.i-Nuutiidiuv^cijauoaecima.
577
fu b d i m o le ftix v e la c c u fa tio m v e l n o x x v e l e u iftio n i. A
D
d i1«
- e c r e to v id e licet in terp o n e n d1o ap udtu
1 am cb ea titu
-—
nem prx fen tc v en era b ili cle ro , caufáqu c pro bata eius
a lie n atio n is, & q u o n ia m m aioris co m m o d i gratia ad
e o ru m ven d itio n em p r o c e d itu r,& exigu a efle q u x alien a n tu r,m u lto autem am p liora q u x in d e p r o fic ifc ú tHV/ter» tu r,p reciis v id e lice t T x d ific io ru m e x m erced ib u s feu
fsfitaton- p en fio n ib u s v e n d itio n is in q uin q u a g in ta ann os f a f t x
firmat» «JJreficiend is , & fo lu tio n i q u id e m illius p e c u n ix a p p linond.uo cand is, quam f e n e r a to r e s m u tu ariit p r x d if to r u m r e -
De*tm‘¡nt ditu u m em en d o ru m cauffa.Si enim om niu m d om inus
rer.ccclejia- & artifex deus dignatus eft tantam illi dare p r x r o g a ti-
fii.cap.y. uam fupra exteras ciu itates, v t e x ea fecu n d u m ca rn é
Comius, reíiirg ere t,m anifeftum eft q u ó d & n os d o m in u m d e ú
& m ira eius o pera quan tu m in n o b is fuit im itati,pr^ ro g atiu am aliqua ipfi fupra exteras ecclefias dedim us.
v u o f a ia m f r u i d e b e a t n o ftra le g e , q úam v t feracita te
quandam & ca rp o p h o ria m illi d e p ro m im u s,q u o d ip fi
c o m m o d u m eft in prim is eligentes atque xftim an
tes . Quae ig itu r á n o bis co n ftitu ta fu n t p e r hanc
particularem le g e m , & ipfam leg u m libris in ferib en d a m ,tu ab eatitu d o co gn o fcen s,m an ifeftam ipfam ru rfu m o m nibu s faciat. O fte n d á tq u e n o ftra m v o lu n ta ­
tem quam erga fanftifsim am & m erito ab o m ni h u ­
m an o g en e re ad orand am R e fu rre ftio n e m n o ftru m
h a b et im p eriu m , & d o m in o ad h ibet d e o , q u i n o b is
t o t & tanta b o n a fu p ra om nes q u i ante nos im p e ra ­
r u n t , in fin gulis rebu s im p artiri d ig n a tu r. P a rtic u ­
laris lex fcripta P e tro fan ftifsim o & beatifsim o arch ie p lfco p o & p a tria rch x Ie r o fo ly m ita n x e c c le fix .
D a t . X V .K a le n . Iun . C o n fta n tin o p . p o ft B ilif. V . C .
C ú n fu la tu m .
^ Í P V D Q V E T rl 0 P 0 B J E ¿ Í T
¿ ÍP P E L latttnes in quinqueprouinciis,C¡triafypro,
Cycladibus infulis,Tñyfia Gr Scythia
interpofitas examinari.
Cenfittutio X L l.
t *1.2»»0.
IriTiNUNTs
a . Mono t gloriofifs. quar­
tiori exercitus Iuftinianei.
m ou eantur & ip f x a p u d te, & exam inentur
573
vnácum
g lo rio fifs. q u x f t o r c i i c r i n o ftri palatij in íá c r o audi­
t o r i o , q uem ad m o du m de appellationibus pro po fi
ta le x explanat. Si v e r o in S cyyU
thuia.nipfe
& M
< iv .u
r .iyyfia
i — mrv
,v
ram trahas, appellationes ad tu m d e d u ca n tu r, q u ii
am pla h a c v rb e lo cu m tu u m fu p p le t, o m n in o tam en
fecu ndu m ciu im o d i co g n itio n u m fo r m a m ,in fo c ie tatem au d ien tix ad h ib ito g io rio fifs. n o ftro q u x ft o r e , q u o m inus ho m in es p rx d ic h s difficultates * fed
p rx fa to á n o b is m o d o co m m u n iter ab ipfis iu d ic e tu r,q u a n d o n on aha de caufla nobis ita o rd in are le ­
g em p la c u it, q u á m v t m aio re & am p liore cu m dili­
g entia & a u fto rita te c o n tr o u e r fix d iiceptaren tur.
C x te r u m f iip f e iu d icem in p r x d iftis p ro u in ciis de­
d e ris: is qui in am pla hac v r b e vice s tuas o b tin et,
h ifce au dientiam p r x b e b it , q u o m o d o & apud g l o B rio fifs.p r? fe fto s in m o re e f t . C e r té fi ap ud g loriam
t u a m h ic ( v t co n fic im u s) inuentam litecoepta,
d e in e c c e p ta ,___
de co n tin gat in m ed io g loriam tuam p ro p ter num e­
randa m ilitaria ftipendia pereg rin ari: ab fq u e co m ­
peren din atio n e h u ic finis apud eum q u i vices tuas
g erit,im p on atu r eadem form a qua & ip fe ei audien­
tiam acco m m o d a fles . A t f i in itio non ad g lo rio fifs.
p rx fefto s e x aliqu ibu s pro u in ciis appellatio tranfim itte b a tu r, fed ad aliud iu d ic iu m : in nullo veterem
m o rem n o u a m u s. Q u .f ig itu r n o bis placuerunt, &
per hanc facram ex p rim u n tu r legem : ea in perpe­
tu u m ex cellen tia tua tam effectui & fin i tra d ere,quám
co n feru are ftu d e to .
Nduell. X L 1 1 . De depofitione ^Anthimi & Seueri &
“Petri & Loarxfir exterorum. Verfa quidem ejl abHaloanC dro:fed ycterem eius tranflationem 'anobis ex Ifidort libris
recognitam adferibere maluimus, quafifideliorem , & minus
fucatam.
In nomine domini noftri Iefu Chrifti dei noftri.
Imp. Cxfar, Flauius, luftinianus, Alemánicos,Gotthicu?, Fran'
cus,Gsrmanicus, Atticus, Alanicus, Vandalicus,pius,folixjglor
riofus, viQoriofus, triumphalis, femper Auguftus, Men na» fa nQifsimo & beatifsimo archiepifcopo & generali patriarcha:.
E m t n o n in fo lita m im p erio & no s fa- fj viopbor.
C im u s p auló anté facram á n o bis co n fti­
e je n te s , ad p rx fe n te m v enim u s legem ; ln.\-¡.c.9.
tu tio n em faftam ,in q ua cum q u in q u e has
Q u o tie s enim face rd o tu m fententia q u o t '«/&>•*#
p ro u in cias, C a ria m , C y p r u m , in c ircu lú
.^-afe^dam in d ig n o s fa ce rd o tio de facris fedi- f f
J g pofitas infulaSjinfuper etiam M y fia m &
b u s d e p o fu it(q u em a d m ca u m N e fto r iu m ^ u ty c n e n , , n.
S c yth ia m g lo r ix t u x tra d e rem u s, v t fu b g lo r ix t u x
A r iu m , M a c ed o n iu m & E u n o m iu m , ac quofdam
im p erio c e n fe re n tu r-.a d d id im u s e tia m ,v t p ro u o c a alio sa d in iquitatem n o n m inores illis) toties
rium , eiufdem fen cen tif & o rd in atio n is cum facertio n e fu fp en fx lites in p rx d iftis p r o u in c iis , d einceps
n o n ad g lo rio fifsim o s n o ftro s p r x fe fto s , fed ad tuam D d o tu m a u fto ritate fu it-S íc q u e diuina & humana pa­
m itteren tur g lo riam . Q u o n ia m v e r o m u lti n o s e x
riter c o n c u rre n tia , vnam confonantiam re ftis fenC a r ia ,R h o d o , & C y p r o cu m fum m a anim i in d ign a­
tentiis f e c e r e : quem ad m o du m & nu per faftum efle
tio n e ad ieru n t, dicen tes lx p e n u m e ro v e l h ye m is te ­
circa A n th im u m fc im u s , q u i qu id e m d e ie ftu s eft d e
fed e huius r e g if v rb is á f a n f tx & g l o r i o f f m em o ­
p o re fe cbm pelli a d S cythas & M y fo s ,in q u ib u s lo ­
ri^ A g a p e to fa n ftifsim fe c c le fie a n tiq u p R o m j P o n ­
cis tu d e g is , p r o f ic ifc i, v t appellationes iftic n o n pro
tifice ,e o q u ó d n u llo m o d o fibiipfi co n u e n ie n s, c o n ­
m agnis ad m odu m pecuniis ex p ed ia n t, & tum lo n ­
tra o m n es facro s ca n o n es fe in tru fera t: fed & c o m ­
giu s per m are e x c u r r e n d o , tum b arb a ro ru m e x c u r m uni fen ten tia ipfiu s fa n fte m e m o r if v iri prim um ,
íio n ib u s in fefta lo c a ad eu n d o , pericu lu m fu ftin e de in d e etiam f i c r f fy n o d i h ic celeb rate condem natus
r e : p ro p terea v ifu m n o b is eft h an c ad tuam gloriam
& d ep o litu s fu it,eo q u ó d á re ftis d o g m a tib ’ r e c e fs in ^ V ^;.
Jegem c o n fe r ib e r e , v t caufsis qu id em appellationu m
& q u f prius m u lroties d ilig ere v id e b atu r, hec dem ú Cíaí^¡.
ex S cyth ia & M y fia tanquam v icin is delatis, audien^
diu e rfislu ftratio n ib u sta u fu g it, fim u lan sfequ i fanftas c' .
tia m p e r te ipfum a cco m m o d es . Q u x v e r o ab aliis
q u a tu o r fyn o d o S jtrec en to ru m v id elicA ' d e cé & o f t o «
l o c i s , h o c eft C a ria, p r x d iftis in fu lis , C y p r o , d efe­
patrum in N ice a, & centu m quinquaginta in hac feiici
¿y.
ru n tu r, fi q u id e m apud g lo rio fifs. n o ftro s p r x fe fto s
ciu itate,& in E p h e fo p rim ó c o n g re g a to rü du cé to ru ,
agitabantur , ex facra iu fsio n e no ftra ad fig n a tx p ro ­
& fex c c n to rú t rig in u v en erabiliu m p a trú m C h a ic e u in c ix p r x f id i, & ip fe in reg ia hac v r b e p r x ft ó fis:
do a a.
É
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
I
579
D e depofitione Anthimi &c. T¡t. xhj.
dogm ata fe q u i,n e c n o ftra e le -
5g o
ribas noftris im p erato ribus in íuis co n ftitu tio n ib u s
- t f i í dona-A t q i
v ifu m eft ftatuere fim ilia his q u s d id a & feripta funt
7 - mcr.tiam & c o n d e fe e n fu m , quem p ro p te r ipfiu s faa
P o rp h y rio in C h riftia n o s ) fic n ec d id a & feripta
u- lutem habebam us , fu feip ere v o lu it , nequ e ipfe^abdrSeueri
m aneant penes aliquem C h riftia n u m , fed fint
c a r e a d o r e s im p io ru m d o g m a tu m , q u i p n u s a ia n profana & aliena ab ecclefia ca th o lic a , ig n e q u e c o m ­
a i s íy n o d ís percufsi f u e r a n t,fed pu ta u it o p o rte re
bu rantu r a p o fiid en tib u s,n ifi q u i ipfa h abent, v elle n t
fecu ndam ipfum in aequali, d u ce re & co nd em natos
pericu lu m p a ti. A n em ine e rg o feribantu r neque ad
& co nd em nato res. N a m fem el alienis a fan d ifsim a
p
u lch ritud in em n equ e ad velo citatem fe rib e m iu m , 1 t
n eti-*- e c c jefta in telied ib u s m ancipatus,& a r e d is d o g m a u rt
- fo
r ---------Q--— J:--------------fcituris o m nibu s quia am putatio m an u s, his q u i fe ribus alienatus,m erito ad ip
ru m rectitu
d in em re u e rpta eius fc rip fe rin t, poena e r it . N e q u e enim v o lu m u s
t in o n v a lu it,etia m ad h s c in u itatu sá n o b is & d ir e ti non
in futuro tem p o re ex illis blafphcm iam pro tra h i. S i­
<3us,qui om n i ftu d io vfi fum u s ad ipfius falutem .
m
iliter autem & h u ic in terd icim u s o m n in o regiam
P ro p ter h s c ig itu r o m n em fententiam dep o litio n is
ciuitatem
in g r e d i, aut d iftrid u m e iu s , nec aliquam
jn ipfum a fa n d a f y n o d o fa d a m o ccafio n e n o n li­
aliam d e in fig n ib u s,fe d in aliqua folitu d in e & in file n citi ncque a fan d is can o n ibu s ap probati raptus fatio fe d e re , & n o n co rru m p ere e s t e r o s , nequ e in b lacrarum fedium huius regiae v r b is , & a u e r f io n is a r e fphem iam ip fo sa d d u ce re , & n o n fem per aliqu id no­
1
d is & veris d o gm atibus, Ki/piav t & pro p riam n o ftrü
n i inuenire c o n tra vera d o gm ata,p er q u o d rurfiis n o ­
./utHa- |-ac|t jmperiutrT, & co n tra iftu m p rsfe n te m f c r ib it le bis co n turbare fan difsim as ecclefias feftin a ret. N e c
¡¿£Éri#T g e m . Interdicim u s ei co m m o ra ri in hac felici ciuitafo lu m m o d o h u n c ,f e d n ec P etru m epifeo p u m A p a U°
te & eius d i ft r id u , ac in q u a cu m q u e alia in fig n i ciui­
m e s & fim ul d e p o fitu m ,& fim ul ab ipfis a qu ibu s S eta te , fancientes in quiese eife & eos d ilig e r e , q uibus
uerus fub p r s d i d o anathem ate fa d u m im p eriu m ad,,
feipfum d igné fu p p o fu it , & n o n aliqu ibu s co m m u ­
m ittit, fed fint p ro p ria co n tra ipfiim fententiata. t E t
nicare,n eque eos im b u ere in p erd itio n em in t e r d id o q
u
i
fu
b
co
m
m
u
n
i
anathem
atifm
o
pofitu
s
eft
&
red.arum d o g m a tu m . N e c v t iq u e extra im p erialem c o n ­
d u s , fub ip fo e f t o : & fententia fan d ifsim o ru m p o n ­
firm ationem relinqu im u s fententiam iu fté co n tra S e tificu m , qu® co n tra ipfos p ro cefsit,firm a perm aneto.
uerum la ta m ,a c e x o m n ib u s v t ita dicam us po n tifi­
N e q u e v e ro perm ittim u s illi hanc regiam v rb e m ha­
calibus & patriarchalibus v n a .cu m m onachicis c o n bitare,aut ipfiu s d iftr id u m ,v e l aliquam de infignibus:
fenfibus pro u en ien tem fe d ib u s , & anathem atifinum
fe
d q u o ru m fecu tu s eft e rro rem ,h o ru m im itetu r d i s ­
ipfi inferentem ,qui prius co n tra facras fa n d io n e s,a c ­
ta t , quam lo n g ifsim e ab fce d e n s. N am talibus, o cc u l - 1 i i eftcon*
cipiendo fedem fa n d ifs im s e c c le f is T h e o p o lit a n o tari quam v id e ri vtiliu s e f t . Ig n o ti enim exiftentes fe aerfa ‘°n*>
rum ,fic vniu erfa co n tu rb a u it,ficq u e accum ulatas t u r­
ip fo s Is d u n t folo sip ublicantes v e ro fua dogm ata,m ulbationes fe c it, q u ó d co m m u n e q u o d d a m ac a b o m ititifixTo» n ab ile f bellum ia n d ifsim is ecclefiis adinuicem im - ^ tis e x fim p lic io r ib u s o cc a fio n e p erd itio n is p r s b e n t , f uet»dmt.J
q u o d n u llo m o d o fieri in C h riftia n o o u ili d ei & o r - Cantm*
yenit Ha- m ittat. E t h o c áfeeptris q u s ante nos fu eru n t co n tra
th o d o x o p o p u lo iu ftum e f t,n e q u e ab im p erio p e ripfum fcriptum e ra t, variis d o gm atu m á re d itu d in e
m iflu m eft. Q u o n ia m v e ro & Z o ara m d ig n e pen itu s
bAilcS: alienatis in te lle d ib u s ac blaiph em iis v fu m fu ifle ,a c
iu dicaru nt fu b anathem atifm o efle reu eren difsim i &
»im,-nmi vniuerfa conturbafle , & illum q u e m cu n q u e erro rem
binUetar, abom inabilium h s re fia rc h a ru m & in iq u o rú d o g m a q u i iu ftaiu d ica n t e p ife o p i,cu m p a ru a q u sd a m talium
m alorum in terp o fitio fit, & q uibus deho neftatu s eft,
OstlT* ' tum rec'P ere;E t cu m N e fto riu s & E u ty c h e s ,& v te r o m nia v id e licet có p re h en d en d o e x m em oria quadam
que horum p rs c e p to ru m co n trarij q u o d a m m o d o ad
inuicem efle v id e a n tu r, ad v n u m v e r o im pietatis fi­
abundanti,fit & Z o a ra in terp o fitio t q u s d l huius ma- f
nem inferunt illo ru m diu u lg a to s fe rm o n e s ,c u m in
I s partis ( A n th im i dicim us & Seu eri ac P e tri)o rd in e vnum fo rm a u e rin t, d u o b u s e x iften tib u s d ogm atibus
tu r & ipfe in ter anathem atizatos,facra fententia ipfum
adinuicem rep u g n an tib u s, q u o ru m v tru m q u e fim ili­
d e fe ren te, quam propriam & ipfam in fqipfa e x ifte n ter ad a n im s p erd itio n em ad d u cit, N e fto r ij v id e licet
tem ,firm io r em ad hu c facit im perialis m a iefta s,& h ü c
& E u ty ch is ( q u em ad m o d u n i d icen d o narrauim us)
d e hac regia v r b e & eius d iftr id u a b i ic i t ,& habita­
q u s e x A ria n o ru m & A p o lin a rij co n ta g io n e c o n tio n em in aliis ciuitatibu s ipfi o m n in o in te rd ic it. Ita ­
fiftu n tjip fe p a rado xum q u id perp efliis, in v tru m q u e
q u e eum illis fo lis habitet & c o n fu la t,q u i a nobis ante
fim iliter in cid it : & ib i q u id e m h o c , ib i q uidem illu d
m em orati fu n t,q u i fimilia q u id em blafphem ant, fim iNpsjSiyj-- —'
I—
.-C----------- n
■
__ n ■
m ittendo t feipfum & ferm o n es fu o s v ifu s eft c o n fti- ^ lia pa tiu n tu r, & fim iliter in ex ilio p o n u n tu r . S i q u id
tuifle c o m m u n e recep tacu lu m tan toru m d e lid o r u m .
■fan d ifsim o ru m ep ifco p o ru m
v e r o aliud in fententia
'evafj.
itaque & ip fe fu b p r s d i d o anath em atifm o, q u em
co n tin e tu r q u s p r s d id o s d e p o n it & anathem atizat,
vn iu eríá s parriarchalis pontificalis ac m onachicus
h o c firm ius p onim us & d iu tiu s, ac im perialibus n o ­
n o f t r s v t ita dicam us p o litis c c etu siu fte in ip fu m in­
ftris legibu s ipfum c o rro b o ra m u s , 3C fi ab im p erio
d u x it, de T h e o p o lita n a q u id e m ecclefia e i e d u s , id ­
ip fo p ro u e n ifle t. S i v e ro aliquis ip fo ru m deprehen­
circo q u ó d th ro n u s d e illa ip íu m re m o u it, eo q u ó d
datur d e c s t e r o facere a liqu id p r s t e r co n ftitú ta ,fciat
ipfius p rincipatum r e d e n o n acceperat, fed ad hu c v i in cid ifle in leg ib u s im p e r ia lib u s ,q u s m inores pce­
uente eo & in ia n d ifsim is ecclefiis co m m o ra n te, q u i
nas de clin a n tes, ad m aiores im m ittunt in d ig n atio ­
ante ipfum ia cerd o tiu m h abebat, & p ro p te r eum qui
n e s . In terd icim u s autem & o m nibu s conantibus ca­
p o ft ipfum f u it , d e fa ce rd o tio e x c id e r a t. N e c v e r o
tholicam dei eeclefiam d iuellere fiu e fecu n du m N e ­
v fq u e a d hu c ftetit,fed etiam fu b co m m u n i o r th o d o fto rij h s r e tic i d o d r in a m , fiue fecu n du m in fen fa3C c a th o lic s e c c le fis anathem atifm o f a d u s , m u l­
tafn E u ty c h is tra d itio n e m , fiue fecu ndu m blafp h etis libris blafphem iifque 8c abo m in atio n ib u s n o b is
miam S e u e ri, q u i & fim ilia illis in te lle x it, aut eo ­
politiam im p le u it. quare v n iu erfis in terd icim u s, ali­
rum qui illos fe q u u n tu r, feditionem im m ittere fanquid de libris ipfius p o fs id c ri. E t ficu t n o n lice t N e d ifsu m s e c c le fiis , & lo q u i aliqu id de f id e : fed fan­
1 fib ro s fcn b ere , v e l p o fsidere ( quia p r s d e c e flb cim us q u e m lib e t talium filentium d u c e r e , & n o n
N o u e l.
T
iiij
u id e m t n e c
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
■
A
581
A uthen.feuN ouellarum C ollatio decima.
5g2
c o n u c c a re riiq u o sa d f e ,n e q u e accedentes rec ip ere A clefia m cen tu m & m ille officinas m f r u d u habereab
r ^ a r e aa u
ud
d ee re
r e,,aaut
u t facram c o m m u n io n e m
o m n i v e d i g a li l.b e ra s,q u a s o p p id o quam libenter
aut parabaptizare
illi c o n c e d a n t, eo q u ó d ad peragendas in commune
fo rd id a re , & ipfam aliqu ibu s tra d e r e , aut in te rd id a s
o m n iu m h o m in u m exequ ias p ro fician t: fed este­
d o d r in a s e x p o n e r e , fiu e in hac n o ftra r e g ia , fiue in
ra fe o n era ferre n o n p o fle . N am cum p lu rim x in al­
a lia : fe d o m n e fu p p o rra re p ericu lu m fi q u id tale fa­
ma hac v r b e diuerfarum m erciu m & negotiationum
c i e t . In terd icim u s etiam o m n ib u s ifto s fufeipere.
offiemse
ta b e rn x q u e e x ifta n t, n on h afce fo las (nem ­
A b ii c i e r g o ip fo s fancim us d e d u itatib u s ab ipfis
pe centu m & m ille )o fficin a s p r x d id is publicis muc o n c ita tis , fcientes v itra poenas iam contentas in n o ­
niis ob eu n d is exem ptas e ffe , 1'ed etiam m ultasfacroftris diuinis c o n f t it u t io n ib u s ,q u x & d o m o s ipfas in
fa n d a s ec c le fia s, m ulta facra h o fp ita lia , monafteria
q u ib u s ta le q u id fit , & cam pos e x q u ib u s n u trim en ­
& alias facras aedes, quarum pleraeque prius haereticis
ta p raebentur, fan d ifsim is ecclefiis afsignant,& a p o fm an cipatae,dein d e ad o rth o d o x a m fidem reu erfe
fid en tib u s a u fe ru n t,& q uia detrim enti caula funt fim fu n t,m u lta s q u o q u e regias d o m u s , & infuperm agip lic io r ib u s ,fu b fan d ifsim is v e r o & o r th o d o x is e c ­
ftra tu u m , ac fe n a to ru m , & illu ftriu m ,& cubiculario­
clefiis haec iu fte d u cu n t e f le . Haec p ro co m m u n i pa­
ru m a p rx fta tio n e v e d ig a liu m e x im i, harum que do­
ce fan d ifsim aru m ecclefiaru m ftatu im u s, haec fe n m inos peculiarem fib i e x in d e red itu m com p arare, &
te n tia u im u s, feq u e n te s fa n d o r u m patru m dogm ao
m
n
e
facerd
o
tiu
m
im
p
ertu
rb
atu
m
decaetero
®
oblaedere re m p u b lic a m , ex em p tio n u m m ultitudine
U j VI V/LSXliV
-------------L ----- -----rem ipfam anguftis ad m o du m term inis concludenn o b is p erm a n ea t. Q£S> in pace fe ru a to , reliqu a v o ­
t e , vt paucifsim i ex ifta n t q u i pu blica agnofeant Sc
bis exu b erab it p o litia , d e fu p er pacem habens ,q u a m
fuftineant m u n ia , & p rio re s v o n trib u tio n e s aliquo­
o m n ib u s m agnus deus & Salu ator n o fte r Iefu s C h r iftu s T rin ita tis v n u s,v n ig e n itu s d ei filius , praebeat ac
d o n e t his q u i fy n c e r e ip fu m & v e re g lo rificare ac
ad o rare d ig n i h a b iti f u n t . C u fto d ia t itaqu e b e a titu d o t u a , q u x r e d e ad notata f u n t , & m ittat ipfa p er
fuas D e o d ile d a s literas o m n ib u s fa n d ifsim is m e­
tro p o litis fu b ipfa e x ifte n tib u s,q u o ru m cu ilib et cu ­
ra erit ipfa m anifefta facere fan d ifsim is ecclefiis fu b
ipfis o rd in a tis, v t n em in em e x o m n ib u s lateant quae
fa c e rd o tio v ifa f u n t , A' ab im p erio c o n fir m a ta .D iuina fu b fcrip tio . D iu in itas t e feruet p er m u lto s an­
n o s , fa n d e ac relig io fe p a ter.D a ta o d a u o id us A u g u ftas C o n fta n tin o p o li p o ft co n fulatum B iliíárij. V . C .
ties in trip lo & q u a d ru p lo , h o c tem p o re etiam decu­
p lo m aiores f a d x f in t : quanquam d iuus princeps A naftafius in ftatuta ab ip fo form u la nulli om nino alij
im m u nitatem co n c ed a t p r x te r centu m & mille offic i n a s ,q u x p er ca u flá m e x e q u ia ru m fa c ro fa n d x ma­
io r i e c c le fix a ttrib u tx fu n t: E a p ro p te r & nos putau im u s , tu m p ro ce rib u s n o ftris & infuper beatifs.huius a lm x v rb is a rc h ie p ifco p o id n e g o tij d andu m , vt
ce rto lo c o c o n u e n ir e n t ,& r e m iptám examinarent,
atq u e placita ad n o s fua referren t,tu m ad excellentiam
tuam p r x fe n ti v te n d u m l e g e , confirm antes ea q u s
A n a fta lio piem ifs.in h o c p rin cip i placueru nt. E t fan^ c i m u s ,v t ce n tu m q u id e m illx & m ille o fficinx,fa-
L E O F F IC IK IS SIVE T^BEI^KIS
Cenjlantinopohtana yrbir.& yt mille tantum &
centum officinafacrofanela maioris ecclejia
excufentur.omncs reliqua,ad quem­
cunque dominumpertineant,
confueta obeant munia.
Confiitutio X H I I .
c r o f a n d x m aio ri e c c le fix o cc a fio n e decanorum fiue
l e d ic a r io r u m , & ad peragend as d e fu n d o ru m exe­
quias d e p u ta tx , o m n ibu s m o d is in teg ro num ero &
o m n i p rx fta tio n e l ib e r x c o n fe ru e n tu r: p r x te r ipfam
nulla alia q u e u n te decanum e x ig e r e ,fiu e ex hxreticis re c e p ta , fiue q uacu nque fa cro fa n d a ec clefia . Sed
q u o d n u p er co n ftitu im u s, v a le a t ,& o d in g e n tx q u i­
d e m o ffic in x c o rp o ra p r x ft e r .t,t r e c e n t x autem in
In nomine dominiIefu Chriftidei noftri.
e x a d io n e pecuniaru m co n fifta n t. nam q u o d exinde
Imp. Cxfar,Flauius,luftinianus, Alemanieus,Gotthicus,Trác o r r a d itu r , ad q u id p ro fice re co n u en ia t,fa c ra iam
cicus,Germanicus,LazicuSjAlanicus, Vandalicus, Africanus,
pius,fili*,gloriofuSjViftor,triumphator,nunquam non colen­
n o ftra pragm atica form a d ifp o fu it. Sem perque,quod
dus A uguitns,Longino prsefe&o vrbi.
in te r c id it, reftauretu r. at qua ratio ne fieri debeat reV o n ia m potentiae n o f t r x fu b d iti n o ftri
ftauratio , fatis p er A na ftaiij p ix m e m o rix iufsiones
, fiue v iu a n t , fiue m o ria n tu r, c u r x funtrne
expreffu m eft . H x ig itu r v t im m unes & ab om ni ve­
v e l grau es ipfis f e p u lt u r x , v e l d e fu n d i
d ig a li m aneant e x e m p t x , fan cim u s: nequ e his ipfis
co g n a tis d a m n o fx e x ifta n t, pr o p ter ea & D o fficin is,n eque v e d ig a lia im perantibus collegiis, q ux
h x c , q u x eo ru m fepu lturam c o n c e r n u n t ,q u o c o n iftas p r x b e n t , q u id q u a m dam ni fuftincntibus,aut v lu en it m o d o , d iip o fu im u s. E t quia tam d iu x m em o ­
lo s titu lo s a g n o fc e n tib u s . C x t e r x v e r o omnes huius
r i x C o n fta n tin u s a m p lx huius n o f tr x v rb is c o n d i­
a lm x v r b is q u a tu o rd e cim reg io n u m o fficin x , fi­
t o r , quam etiam p ientifs. p rinceps A n a ftafiu s,led ica­
u e fa c r o fa n d x alicuius fint e c c le f ix , fiue hofpitario ru m feu d e ca n o ru m ( v t v o c a t ) nu m eru m ad cer­
liu m , fiue m o n a fte rio ru m , fiu e orphanotrophioru m ,
tam m en fu ram re d e g e r u n t, m ille & centu m tantum ­
fiu e p t o c h io r u m ,fiu e alterius cu iu fcu n q u e dominij»
m o d o decanis to tid e m q u e officinis d e fin itis, v t n u l­
fiu e reg iaru m d o m u u m ,fiu e aliqu o rum magiftratuú,
lo h x vnquam te m p o re au gm entum recip eren t: p ro ­
a m p la ,m e d ia ,m in u táv e o fficia adm iniftrantium ,fi­
p terea fane cu piétes v t num erus e o ru m q u o s e x v n o u e glo rio fiis.fe n a to ru m ,fiu e m agnificentifs- illuftriu,
q u o q u e c o lle g io co n u en it e fle le d ic a r io s , d iu x m e­
fiue fp e d a b iliu m cu b ic u la rio ru m , fiu e aliquorum
m o r ix A naftaiij fo r m u lx fu b ia ce a t, firm a ea & fixa
m ilitiis a d fe r ip to r u m : h x inquam om nes publica
m an ere v o lu im u s . C x te r u m q uia ad eu ntes nos alm x
ipfis im p ofita p rx fte n t v e d ig a lia , & om nia alia tum
hu iu s & r e g ix n o ftr x v ib is co lleg iati, q u o ru m e x c e l­
f a cia n t,tu m im p lea n t,q u em a d m o d u m quem que m
len ter & p r x e x te ris curam g e rim u s , p o ten tiam n o ­
fu o c o lle g io facere x q u u m e f t : nem ine qneunte ea de
ftram ed o cu e ru n t, m agnam & intolerand am fe n ec efcaufla inniti priu ileg iis, aut c iu fm o d i alia v ti excufafitatem fu ftin e re . S ac ro fa n d a m eten im m aiorem ectio n e . N e q u e enim fuftinem us alio ru m onus ad ahc<
deferri»
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
5*3
Neludxi,Samaritani &c. Tit.xlv.
584
, fen i aut tam im m irem p ro p o n e re fo rm u la ,v t q u o - A
E tu lir n u p e r v iu o apud nos f e r m o n e e x c e lnd
d iím
'¿i '^ JU silen
tiato
a. D
le r o lq
lo ;: in
ínter
ecu rio n es Iudaeos
TnA»».-»c
lentia
tua,
p lero
ter d
decu
n d ie v e’ d~i g a1:___
l i a au geantu r,& /(qnuiiím
e m oa rdfm
mo
u m /'rlofl-i
cd odi
Sij
f o r t e , aut Sam aritanos, aut M o n ta n ifta s ,
fu m u s) quadru plo, aut q u in c u p lo ,ad eo qu e etiam d e­
~ 1,! ' ^ aut alio q u i dete ftan d o sefle h o m in e s ,q u o s
cuplo m aiora ir r o g e n tu r : cum n ih il tam m agn o il u ­
iio n d u m ne n u n c q uidem r e d a noftra & in cu lp a­
dió, tam que ferió a£ ed e m u s,q u ám ne n o u o q m fqu 3 m
ta fides illu m in a n t, fed in ten ebris refid ea n t, n eq u e
ved ig aí* o n e re tu r. N o u u m autem fuenc n on tantum
illo ru m anim i v llo v e ro ru m m y fte rio ru m fenfu tan ­
nuod°nunc prim ú im p o litu m eft,fed etiam q u o d prigan tu r . Item q uia haereticos o d io pro feq u im u r:
u iu m m od u m e x c e d it . Sed eadem c o n d itio n e ac fo r ­
q u ó d per hanc cauflam & praetextum petierin t cu ­
tuna om nes f u n t o ,& facra hsec n o ftra pragm atica
rialibus fe lib era ri m u n e r ib u s .& q u o m o d o c o n form a (q u a m leg em etiam ap pellare lic u e r it) co n tra
ueniat
ea quae illo p e rtin e n t, d ife e rn e re .
Caete­
omnes com m u nis e fto ,v t o m n ibu s largiatur,q u o m o rum v e h e m en ter m irati f u m u s ,q u ó d eiu fm o d i il­
leftia v a ce n t.N e q u e enim facilé eam quis argré tu lerit,
lo ru m rationes p ru den tia & in g e n ij tu i acum en fu fi nem inem alium praeterea ex em p tu m in tu e a tu r: n ili
ftin u e r it,a c n o n pro tinus eo s q u i talia p ro ferren t,
qu o d in centu m & m ille o fficin is exequ iaru m defu n ­
d ifc e rp fe rit. N am fi v ili fu n t h o m in e s, qui per exctorum ratio habeatur,quae m áxim e có m u n is eft o m -
nibu s, & ex sequo v n iu erfis pariata ho m in ib u s. Si B trem am im p ro b ita tem illis fe d ig n o s eflTe m u n erib u s
arbitrantur,qu£ fum m is tantum m o d o d ignitatibus re quis v e ro co n e tu r ex cu iacio n e aliqua v t i , & feip fu m a
feruauim us: quis n o n p erd itifsim é e o s o d e r it? V n d e
praeftanda alleuiare c o n trib u tio n e ,& au tn o n co m m itn o b is fu n to d e c u r io n e s , q u em ad m o d u m & co h o rta ­
tere qu o m agis ab inqu ilinis fuis e x ig a tu r, aut praeflalib u s,* v t iam ante leg ib u s e xpreffu m e f t , n eq u e v llu s
re etiam p atro cin iu m ffiue m ilitare,fiu e c iu ile, fiu e e e relig io n is cultus tali eos fortun a ex im ito . nihil enim
cleíiafticum ,fiue q u o d cü q u e tandem iin v n iu erfu m o f
h o ru m n eq u e an tiq u io r a liq u a ,n e q u e re c e n tio r le x
ficin f do m in io e x c id ito ,e flo q u e ipfis p u b lic a ,te tia d p r o tu lit. In d ig n i tam en in v n iu erfu m o m n i curiali
dida* c o lle g io . E o enim p a d o & cautiores e r u n t , &
e x iftu n to h o n o r e . E t quia m ulta leges de cu rio n ib u s
vetita nó atte n ta b u n t.P o rro fi m in u ta tim & pariter in
p riu ileg ia trib u u n t, tu m ne id u s fu iliu m illis in fera­
omnes v e d ig a lia d iftrib u a n tu n n ó fo lú p aululum erit
tu r , tum ne v e lu t ford id ati rei iiftantur iu d icio , n é v e
quod praeftitum fu e r it , fed etiam tanto m oderatius,
in aliam du cantu r p ro u in ciam , & infinita alia : n u llq
leuius,tolerabiliu s,faciliufve q u o d c o n fe r tu r , e x ifte t,
h o ru m p e r fr u u n to r . Im m o fi q u id o m n in o d e d e cu ­
quanto á p la rib u s co llig itu r. A n v e ro n on m u lto abrio n ib u s fcrip tu m e f t, cum per priuils^gia illis gratia
lurdifsim um fu erit,h o m in es p ro p riis laborares m ani­
n o n f i t , h o c & in illis o b tin e t o . & im p len to tam p e rbus,& v x o re s ac lib ero s alentes,& reliqu a deniq-, v itg
fo n a lia , quám patrim onialia m u n era, n eq u e eos le x
n eceífariain d ea d q u irerefatag en tes, etiam nú m aiori­
ab his ex im a t, h o n o re au tem n u llo p erfru u n to r, fed
bus onerare v e d ig a lib u s ? & quanto plures in ter allefortu n am fu flin en to cu m in fam ia, qua etiam anim um
Uiatas referu ntu r,tanto etiam m aiores e x in d e laefiones
notatu m effe v o lu e r u n t. A tq u e itá fané de h o c ipfis
obo ririiidqu e onus in fin itó fit,n e q u e po fsit v llu m ha­
d ifp o n ito r . E K IT tl VEBJO & illud n o bis q u seilio bere terminum? Haec n o so m n ia prohibentes,Iaeram
ne tib i d ig n u m v ifu m d e n u n c ia fti. E x q u o enim hae­
hanc pragm atica form am pro po n im us,am ifsio n is pce­
re tic o s á d icen d o y e flim o n io arc u im u s, in q u ib u s
nam fim iliter o m n ib u s o rd in e fu bd itis interm inantes,
caufsis o r th o d o x i in ter fe litig a n t, perm ittentes illis
fi ex q u o q u o c o lle g io im peritares fblita illa & ab in i­
in n o ftra co n ftitu tio n e,fi q uidem qui in ter fe m ifce n tio ftatuta v e d ig a lia p ercip e re p ro h ib u e rin t, a u t v e tu
r & litig a n t, vcerq u e haereticus fit,tam a d o r , quám
digalia co n e n tu r in p en iio n es priuatas c ó u e r t e r e : fed
r e u s , v t pofsint teftim o n iu m d ic e r e , cu m alter altero
quiique p ro ie q u id e m p en iio n u m illatio ne perfl ui­
d ig n u s f i t : fiue litig ato r, fiue te flis :& rurfus fihaeretitor, officinas auté leu tabernas fo lito re c e p to q ; m o re
cus f it,& o r th o d o x u s ,v t co ntra haereticos.quidem ni­
có m b u tio n e s ag n o ice re c o n c e d ito . Q u em a d m o d u m
m is quám teftim o n iu m p erh ib ere po fsin t, d e o r th o ­
enim qu ifqu e p ro fe rebu s fuis p ro fpicittita & nos n e d o x is n o n item : litig ato rib u s v e r o v trin q u e o rth o ­
ceflfe e f t e iq u o d a m p lf & regiae h u ic v r b i ex p ed it &
d o x is e x ifte n tib u s , v t nullus o m n in o illis ad t eftim o ­
confert,nutanti q u o d á m o d o St ia lapfuro m anus p o r nium d icen d u m pateat a d itu s.In d e ad eo d o c u ifli no s,
rig e re .n eq u e enim aliter,quae p u b lice ex p ed iu n t,p ro q u ó d quidam cu m o r th o d o x i f in t , inficientur fe c u greffushabitura iin t.N e m o itaqu e e x his q u i tali h a ctenus o n ere lib era ti,q u iq u e h u c v fq u e id ferre c o a d i D ri3^ls effe f o r t u n a ,& n e c e f fe fit v e l g en e re illis co n
i u n d o s , v e l q ui alio q u i de illo ru m fortuna habeant
funt.* Quae ig itu r no bis p lacu eru n t,& facra hac ex p ri­
n o titia m , in teftim o n ium p r o d u c i. & quia lex de o r­
m untur l e g e , ea ex cellen tia t u a , im m o non ipfa tan­
th o d o x is prolata haereticorum teftim o n ia a rc e t, p ro ­
tum cu flo d ies,fed A q u icu n q u e p o ft te id em officium
pterea iu dices v erea n tu r haec ad m ittere. A t q u i inani
fuicepturi iu n t,& obtem perans tibi c o h o r s , iam in d e
folicitan tu r m e tu , qu i iftiu fm o d ite ftim o n ia fu fe ip e in o m n ere liq u u m tem pu s c u flo d ie t.
r e recu fán t,prim um q u idem ,quia p ro o rth o d o x is in­
te rp o n u n tu r , id q u o d leg es haereticos facere n o n v e ­
N £ I V D ^ A E I , S JC M o t l ^ l T K K l t E T
tant - m o x fi quis eos q u i d e cu rio n es fu n t , renuentes
h ¡entici per caufam religionis & cultus fu i curiali for­
dein d e c o n d itio n e m , ad curiam retra h a t, & haereti­
tuna liberentur f e d cum curialibus muneribus fub dan­
c o s in teftim o n iu m a d u o c e t : q u o m o d o p ro n o ftra
tur priuilegiis eorum nonperfruantur. Item yt itdcmpofh o c rep ú b lica n o n facit? v t ipfa q uidem refp u b lica
Jint contra orthodoxos qui curiali fortuna fub diti fu n t telitig atoris lo cu m te n e a t,o rth o d o x a e x iflen s, & m a x i­
Jrimomum dicere,yt quiprseclare pro orthodoxa república
m e ab eo te m p o re q u o deus illi nos im p erare p e rteftimoniumperhibeant. Conftitutio X L V .
,
,
Imp. I v s t i n i a n v s . a . Ie an n i prsefefto p r e to ­
r io ,iterum e ico n fu li & patricio .
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
,
m ifit:qui v e r o eo n o m in e teftim o n m d icu n t, p ro o r ­
th o d o x is teílifice n ru r.S iqu id é n o ftra re fp u b .re d a eft
& o r th o d o x a iam im buta fid e ,o m n i alia h g re fie x o íá .
jS?
A uthen.feaN oueliarum Collatio decima.
IscíícHa.X L I X. De appellationibus ex quinqueprouinciis. 1
TZihil prater titulum reperiJn editione quoque Serimgeriana
notatur eandem ejfe cum mutila X L I.fttpra.
D E I M . 9 E K S I S Q V ^ I S F I E E J 0 9 0 1 fc
teatindtf.mUorumfenerationibus. Conjlttuiio L I X .
Im p .
I t s t i N i A n v s
a . I o a n n i f a c ro ru m p e r
O r i e n t e m p r x to r jo r u m p r £ f e f ie ,it e r u r n
e s c o n f u ii & p a t r ic io .
I q u id q u id v fq u am eft b o n o ru m o p erú ,
Í | g ^ | g y | í id o p o rte t (v o le n te d e o ) per n o s in itiu m
ca p e re te o n u e n ie t it e m ,v t ea b o n a quae
per alios c c e p e r u n t,ii his im m ineat e x i­
tiu m ,p er n os d e n u o refta u re n tu r,& in v e te re m r e d u ­
can tu r o rd in em : v t fem p er n o b is v e l ip fa re i c o n fe •d io n e , v e l reftauratione ad praeclaras a d io n e s c o n ­
ten d e n d i facultates a d fin t: C u iu fm o d i fanc q u id ­
dam cum & in d e fu n d o r u m funerationibus p erp e­
ram a d m in iftretu r, c o r rig ere id v ifu m eft, & h o m in i­
b u s e x in d e larg iri,n e gem inam in co m m o d itatem fu ftineant,tam fuos am ittentes, quam etiam illoru m n o ­
m ine fubeu ntes d ifp e n d ia . fe d q u o d d iu u s p rin cep s
C o n fta n tin u s r e d é ex co g itatu m d ifp o fu it , & p o ftm o d u m Anaftafm s p ic n tifsi. p rin cep s co n firm auit,
a d ie d o in fu p er & re d itu a d nos ruinam m initans re ftau rare fim u l, & v n d iq u e ad ftabilitatem re d a d u m
co n u en ien tib u s a d ftrin g ere iuram entis pro peram us,
efficientes ea r e ,v t im m ortale perm aneat. N a m cu m
p ie n tifs. p rin ceps C o n fta n tin u s n o ngentas qu in qu ainta officinas e x diuerfis c o lleg iis huius almas v rb is
icrofan das m aiori ecclefiae cu m im m unitate d e d e­
r it : A naftafius q u o q u e item pientifs.princeps n on f o ­
lu m o fficin is illis centu m q u in quagin ta alias ap p o f u e r it , fed etiam p ro liberalitate fua p er duas pragm a­
ticas form as certu m red itum c o n ftitu e r it, v t aurum
e x eo red itu re d a d u m in eam fum m am p roficiat,quae
a dei amantifs. o econom is datur his qui circa h o c lab o ra n f.m u lti v n d iq u e n os ad ieru n t,d icen tes rem n on
p r o c e d e re aequabiliter, n eq u e d e fu n d o ru m funeratio n es ab fq u e p a d a m erc ed e c e le b ra ri, q uin potius
am arulente m erced es e x i g i , m ulta etiam ex trin fccu s
in u cn iri n o m in a & c o lle g ia , qua: v e l in m ed io l u d u
ab inuitis ex ig an t,& eos q u i dare n o n po fsin t, v t dent
v i c o m p e lla n t. Haec d g s co n u en ien ti c o r r e d io n e
d ig n ari, iu ftu m p u tau im u s. In d e adeo prim um o m ­
niu m facro fand ae m aiori ecclefiae officinas m agnam
ia d u ra m & d em in u tion em perpeflas,ad in tegru m nu­
m eru m rep a rau im u s, co n fcrip ta de h o c facra form a
ad p r a fe d u r a m v rbiea riam , v t o m n ib u s m o dis ea
v n i cu m o b feeu n d a n te illi c o h o rte m ille & cen tu m
officinas dei a m antifs.d efenforibus & oeconom is p r a didae facrofand ae ecclefiae tra d a n t: o d in g e n tis q u i­
d em o fficin is cum co rp o rib u s praebendis D e i amantifsim is d e fe n fo rib u s , trecen tis v e r o pientifsim is er­
g a d eum o eco n o m is:v t d ei q uidem am antifsim i ce co ­
n o m i trecentas illas o fficinas & red itu m ab A n a ftafio
facratifsim o p rin cip e d o n atu m in f r u d u habeant,
n ih il am plius o b d em in u tu m co n q u ere n tes num e­
ru m , fe d in fupplem entu m habentes quas p r a b e n t
trecentae officinae, tam d e c a n is,q u a m reliqu is c cetiTrus m en ftruaru m p ra fta tio n u m ero g a tio n e m faciant:dei v e r o am antifsim i d e fe n fo res a d m anum ha­
bentes o d in g e n ta s o ffic in a s, tam le d ic a rio s ( v t v o ­
cant) ex h ib ean t, quam reliq u u m m in ifte riu m , q u o d
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
586
d e fu n d o ru m exequias re q u iru n t, fu ffician t, qu o ma­
g is ea re d e fu n d o s a dam no afferamus & iniuria.
E as ig itu r p r a d id a s m ille & centu m officinas dei
sm antifsim is oeconom is & d e fe n fo rib u s abfque vlla
tem p o ris praefinitione cum im m unitate & citra de­
m in u tio n em c u f t o d i r i, & fi q u o c u n q u e m o d o ali­
qua in tercidat jlu m e n v e aut co m m e rciu m a g io rio fifsim o huius almae v rb is praefedo fu p p leri recu p e r a r i q u e o p o i t e t :v t d e i q uidem amantifsimi ceco no ­
m i, fu n d o ru m q u i fepu lturis attributi fu n t , adininiftratio n em h a b e n te s, h abentes item & a v ed ig a liu ra
p ra fta tio n e im m unes trecentas o ffic in a s, d efenfores
v e r o o d in g e n ta s alteras, v triq u e d e fu n d o ru m exe­
quias rite g u b e rn en t. O m n im o d o fané q u o d ex an­
nu o fu n d oru m red itu p ro u en it j a d e i amantifsimis
oeconom is in fepu lturaru m v fu m co n feratu r, q u e m ’ ad m o d u m inferius in p ro g reffu dicem us j apponen­
tes n o n n ih il d e trecen ta ru m officinarum red itu ,p ro u t
. de f a d o h ia n o b is capere petierunt. A c quoniam
d e m ille & cen tu m o ffic in is , quae in alma hac v rb e
fu n t, p le ra q u e in te rc id e ru n t: praecipimus in praefens,
v t hae fuppleantu r , & dei amantifsimis oeconom is
piem ifsim ifqtie erga deum d efen fo rib u s ( qu o m o d o
a n o bis d id u m e f t) m ille & centum officinarum nu­
m erus indem inutus & fim plicifsim e diuifus co n feru e t u r ,n e q u o p a d o p aucio res decani fiue eopiaftae,
quam o d i n g e n t i, d e i amantifsimis defen fo ribu s at­
trib u ti fint. p ro tre ce n tis autem illis quae dei amantiffim is viris ceconomis ad fig n a n tu r, fiue o fficinas in c o r­
p o rib u s p erc ip e re v elin r, v e l o m nes, v e l quafdam ex
his, fiu e ferre p er caufiam (vt vo can t)e xcu fataru m o f­
ficinarum v e l o m n iu m , v e l quarundam p ecu n ias: in' fum antu r & hae circa d e fu n d o ru m e x e q u ia s ,v t ex
his pecuniis fim ul & fu n d oru m pro u en tibu s d iftrib u tio fiat in d e ca n o s, afee tria s, ca n o n ic a s, acolu th os
& a l io s , p ro u t inferius in p ro g reffu conftituim us.
N a m c u m d ig e ftis in o rdin em rationibu s dei amátifs.
ce co n o m i o ffe n d e rin t im p o fs ib ile e ffe ,v t e x fundis
decastero id em red itu s c o llig a tu r :m e r ito trecenta­
ru m nos o fficin aru m additam entum h u ic parti attri­
b u im u s , v t q u o d h a d en u s circa cadauerum elatio­
nem laborantibu s d a b a tu r, citra repreh en fio n em de­
inceps q u o q u e praebeatur, p er fin gu lo s fcilicet m en­
fes tam decanis & a co lu th is, quam canonicis & afeetr iis , & a liis, p ro co n fu e tu d in e h a d en u s apud ipfos.
o b tin e n te :h o c e ft decanis qu id em p er fingulo s men­
fes fo lid o s. 72.afcetriis & acolu th is fo lid . 9 1.& cano­
nicis fo lid . 36. q u i qu id em ab ipfis dei amantifs. co lli­
gan tur oeconom is , folu an tur v e ro per fingulos fe x
m enfes, q u ib u s & antea percip i co n fu e u e ru n t. O p o rtet autem eam q u id e m auri p a rte m , quae afeetriis
co m p etit,a dei amantifs. ceconom.is p r a d id o term i­
no d ari E u g e n io dei am antifsi. d ia c o n o , & ipfius
Sam p fo ru m religiofae m em oria; x e n o n is, aliorum que
a n o b is illi co m m en dato ru m x e n o d o c h o , & q u iv n quam ipfum dei am a n tifs. h o ru m x e n o n u m xe n o d o ­
ch i fecu tu ri funt : pro p terea q u ó d afeetrias quas in
h u n c v fu m ad h ib en tu r, & m inifteriu m p r s fta n t, fub
p r a d id o r u m v en era b iliu m xe n o n u m p ro tem pore
x e n o d o c h is cenfeantur. alteram v e ro illa m , q u * tam
aco lu th is,qu am reu eren difs. canonicis cc m p e tit:co n '
fim iliter ab ipfis dei amantifs. eeconom is dari his qui
& m o d o illis p r a f e d i fu.nt, & q u i p ro tem p o re vnquam in illis principatu m o b tin e n t : v t p er ipfos ante
defignatis & f u b ipfis cenfitis a fe e tr iis ,& canonicis,
& infuper
De impenfis quas fieri oportet &c.
Tit.lix.
588
& infuper etiam aco lu th is d iftrib u tio fiat.
Si v e r o >t m u nionis habentibus aco lu th is . ipfis autem a c o lu ­
this ad fingula afeeteria quaternas auferentibus filioram circa eiu fm o d i folu rio n em adm ittant d ei aq u a s,& p rste re a n ihil: fecu n d u m p r s d ifta m d iu ifio m a n t if s . oeco no m i,id q u e clarum ex ifta t,fo rté fex alte­
nem afeeterio cum tribus acolu th is feretru m gratis
ris ia m m en fib u s p o ft prius fem eftre d ecu rren tibus,
p
r s b itu m fe q u c n te ,& o m n in o illi acceden te per o f t o
cum nulla adhuc fo lu tio fa fta f u : tu n c q u id q u id p o ft
afcetrias fiue canonicas, & tres ( v t d iftu m e ft) ac o lu ­
rius fem eftre debitum fuerit, h o c a dei amantifsi. oe­
t h o s , nihil p ro rfu s au ferentes, aut per d a tionem ce­
conom is exigatur cum trien tibu s vfuris legitimae cen r e o ru m exigen tes, aut fu b alio velam en to q u e m cu n ­
tefim s : p rou identiam in hanc rem co llo c a n te reliq u e e x a ftió n is m o d u m e x co g itan tes.
H s c autem
o-iofifti- Pro tem p o re arc h ie p ifco p o & patriarcha fao m nia de his tantum d e fin im u s, q u i n o n p er am bi­
crofanftae in hac alma v r b e m aioris e c c le fis . Si v e ­
tio n em & m unificentiam m agna illa d u o feretra in
ro & alter annus praetereat, & ne tum quidem aliqu id
p recio faru m rerum th efau ro re c o n d ita ,n e m p e g lo d e i am antifsi.oeconom i fo lu e r in t : fanftifsi. p ro tem ­
r ib i s m e m o r is S t u d ij,& m a g n ifie s m e m o r is S te pore patriarchae licen tia f i t ,n o n folu m q u o d reu e­
p h a n i, r e q u iru n t. Si quis enim illa habere c u p ia t, v t
rendifsi . m ulieribus & p r s d if t is decanis d e b e tu r, a
q u s & m ultis h o m in ibus in d ig e a n t, & m aio rem cu d e i amantifsi-Geconomis cu m praefatis v fu ris e x ig e re ,
fed etiam ipfos c o g e re , v t o m n ia q u s deputata fu n t, £ fto d iam ,atq u e in fum m a plenam n eg o c ij ad fe ru a tio nem defideran t:h o c p r s d if tis n o n co n n e ftim u s, fed
p rsfte n t:& fi fm ftifs.p atriarch a v o lu e rit, v t etiam fo quafi qui am bitiofiú s m o rtu o s fu o s efferri geftiant,
licitudine fu n d oru m ipfos e i ic i a t ,& repet 3 t h o ru m
q u id q u id p ro la b o re fe d ecanis aut reueren difsi. afee­
infpeftionem , q uem ad m o du m m o d o apud ip fo s eft:
triis
aut c anonicis datu ro s co m p ro m ife rin t, tantum
his om nibus curam im p ertiente beatifsi. p ro tem p o re
& p r s fte n t: v t tam en id ipfum in d u o b u s feretris
archiepilcopo huius a lm s v r b is , & v n iu e rfie iu s traS tu d ij & Stephani du o d e cim fo lid o ru m quantita­
ftu s p a triarcha, fu b cuius tutela & d ition e cenfentu r
tem e x ce d ere n equ eat. P ro eo v e ro q u o d auro in ­
& dei am an tifs.ceco n o m i,& vn iu erfu s clerus, & totu s
terte xtu m e f t , q u o d in facro fan fta m aiore ecclefia’
fa cro fa n fts e c c le fis o rd o .
H is ita euenientibus,ne­
rep o n itu r,fi q u id e m *v n o fo lo in eius lo cu m ( v t p r o ­
m o om nino ab in u ito p ro cu rato d em o rtu i c o rp o re
b a b ile e f t) ap p aran d o , qu a tu o r fo lid o s : afeetriis au­
quidquam auferat. S ed v t to tu m difeernam u s: fan ci­
tem ,fiue c a n o n icis,fiu e ac o lu th is,d u p lo m aiora quámí
m us,vt v n ic u ia u e fe re tro q u o d gratis co n c e d itu r, v ante de iis p rsfin iu im u s, fe re n tib u s: v t v id e lice t ip­
num accedat afeetriarum aut ca n o n icaru m afeeteriú,
fum q u o q u e afeetriarum feu ca n o n icaru m afeetenon minus o f t o m ulieribus feretru m p rsc ed e n tib u s,
r iu m , q u o d gratis e s te r a feretra p r s c e d i t , eandem
& p fa lle n tib u s ,& tribus a c o lu th is, qu i nec ipfi q u id ­
quantitatem percipiat quam & reliqu a a fe e te ria . E o ­
quam accipient. Si quis v e r o e x d e fu n fti cognatis
dem h o c ,q u o d p r s d ix im u s ,& in acoluthis o b fe ru a n & adfinibus, q u i elationem p ro cu ran t, v e lit fua f p o n ­
te, nem ine c o g e n te , aliud in fu p er afeeterium v e l v - <- d o , v t & hi d u plum eo ru m q u s iam á n o b is c o n ftituta f u n t , au ferant: nim irum fi id in q u o funerario
num, v e l d u o , v e l plura a flu m e re : e fto illu d qu id em
pera g itu r, v n u m de tribus illis feretris f it , h o c fcilic et
in ipfius p o fitu m m u n ifice n tia . C s t e r iim nequ e h o c
v o le n te e o cu i funerationis cura in cu m b it, necefsita­
indeterm inatum relinquim us eandem h ic q u o q u e
menfuram in afeetriis, can o n icis & acolu th is q u i per
tem fcilic et tan tu m m o d o habentibus dei am antifsi.
d efen fo rib u s, v t deca n o ru m c o rp o ra ex o ftin g e n tis
munificentiam aifu m untur, efle v o le n te s , quam fupra
illis o fficinis, quas ipfis ad fig n au im u s, & item feretra
definiuim us: ne paucio res fcilic et quam o f t o afeet ris v e l c a n o n ic s e x v n o q u o q u e afeeterio aflum ane x h ib e a n t, n o n autem v t fum ptum aliqu em im p en­
t u r , & tres ad v n u m q u o d q u e afeeterium a c o lu th is
dant. dei v e r o amantifsi. oeconom is co g e n d is, v t tam
D e n tu r au tem afeetriis fiue ca n o n ic is, q u s vitra
ex red itu a facratifsi.principe A n a ftafio r e lif to , quam
id ipfum afeeterium q u o d gratis m inifteriu m fu n era e x trecen tis officinis in p r s d if ta s p e rfo n a s, fecu n ­
tioni p r s b e t, affum untur, fi q uidem intra n o u o s m u ­
du m á n o bis in o m nibu s co n ftitu ta m d iftn b u tio ros huius a lm s v rb is elatio p e ra g a tu r, v fq u e ad tres
n e m , o m n esp rsfa ta s im penfas fa c ia n t.Ita nih il in ­
fo lid o s : nihil ex h o c penitus auferentibus aco lu rh is,
determ inatum erit: fed & q u i m o d e ratio res fep u ltu neque partientibus ifta cu m reueren difsi. afeetriis &
ras fieri v o lu n t,e x hac d ifp o fitio n e fru ftu m capient:
canonicis: fed a c o lu th is, q u i p o ft tres illos gratis f u & q ui ad am bitio n em re fp ic iu n t, n on p erin d e ma­
n erationim iniftrantes affum untur, fi quidem tres alij ; gnis in u o lu en tu r d ifp e n d iis, fed intra certu m m o ­
fint, trib u s filiquis c o n te n tis : fi fex, filiquis f e x : v t ad
d u m m u n ifici erunt. H s c nos ig itu r tam de o ffici­
eum m o d u m ,q u s c u n q u e h o c có cern u n t,íta d einceps
nis,quam red itibus,& funeru m e la tio n ib u s, fiue g ra ­
gerantur o rd in e. Illu d fane naanifeftum eft, fi m aius
tis,fiue cum q uadam am bitio n e p eragantur, d efin iu i­
interuallum fit, & q u i feretro in feru iu n t d e c a n i, p lu m us. V t autem o fficinaru m n um erus n u llo v n quam
res fin t, & plura afeeteria : q u ó d p ro p ter h uius p o n ­
tem p o re dem inu tion em patiatur : cu fto d e s eius re i
dus & ipfis paululum dabitur, * ad fim ilitudinem afee­
co nftitu im u s n o n tantum g lo rio fifsi. huius a lm s v r­
triarum q u s circa fun eratio n em lab o rem fuftinent:
b is p r s f é f t u m , & o btem perantem illi co h o rte m , fed
v t pro p ter d ifta n tia m & ip f ic o p ia f t s t v idean tur e x etiam m u lto m agis excellentiam tuam , & qui vn q u a m
¿ / w j » 1IK*e n o n n >hil h abere f o la t ij, v id e an m r autem * intra
h o c dignitatis fa ftig iu m , cu i tu m o d o p r s e s ,t e n u e ­
«¿«mi» nou° s m u ro s , & term inum Iuftinianeum & F icu s,
rin t . E t in fu p er peenam c o h o rti t u s quinquaginta
quandoqu idem n o n lo n g e d ifta n t, n equ e o pu s eft
p o n d o auri irrogam us,fi negligentiu s egerit: item d u ­
*on§ ‘or<: tem Po re’ m aio rév e lab o re, v t illo peru én iaplicem co n tra eos qui v n q u a m th ro n um tuu m fu feef‘ tu r- 5 Si v e r o ex tra n o u o s m u ros huius a lm s v rb is,
pturi lu n t,q u o m inus com m ittant, v t fecu ndu m a n o ­
aut ¿q alios term inos quam d iftu m eft,elatio fiat: tu n c
bis d ifta m diuifio n em m ille & centu m o fficin aru m
a fe e tris q u id em fiue ca n o n ic s tres & d im id ium fo li­
num erus deficiat.Sed fi h o c d o ce3tur:vt v e l ip f e , v e l
um p ercip ian t, nequ e h ic q u id q u am o m n in o c o m fu cc e ffo re s iu ijin hanc rem p ro u id en tia m c o n feratis,
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
589
Aüthen.feuNouellarum Collatio decima. 590
p ro cu re tífq n e , v t per oxnnÍ3 is fine dem in u tion e, fine A
o n e re ,íin e m achinatione aliqua,tum p er excellentiam
t u a m ,t u m per quam uis aliam perfonam perm aneat:
n e e x in d e nou a o b o ria tu r o c c a f io , v t p r x te r d efini­
tio n e m r.oftram d en u o m erces p ro perfonae alicuius
fu n era tio n e danda f i t . nulla in ter defu n cto ru m per­
fon as d iftin c tio n e in tro d u cen d a, fiue diuitiis affluant,
fiu e prem antur in o p ia : nifi fo rte (v t dixim u s) vn u m
e x trib u s illis feretris d e lig a n t , in quibus & ipfi c o n u e n ie n tia d ifp o fu im u s. V o lu m ú fq u e ilia & ad hu n c
o b tin e re m o d u m , Si abfq; praefinitione tem p o ris im ­
m o ta m anere S. aeterna. A t q ; lacra hac pragm atica leg e
in p erp etu u m valente, quandiu hom in es funt, qu a m ­
q ue diu m agnum illu d & lo n g e celeb errim u m C h r iftia n o ru m n o m en inter h o m in es h a b e b itu r, q u o tid ie
etiam d o m in i dei b en ign itate in crem en tu m accipiat, B
h u ic v id e lic e t n e g o c io p r x e x te ris om nibu s ip fo r e ie m o fiís. patriarcha'huius a lm s v rb is p ro fp ic ie n te , ne
h ac caufa p ro facerdotali p o teftate v fu s com m ittat
v t a b v lla p erfo n a v e l fa c e rd o ta li, v e l m agiftratu d e ­
co rata, v e l q u a cu m q u e , in n o ftra delinquatu r co n ftituta. S e d & v tip fa maieftas Im peratoria in tam am ­
plam dignitatis & h o n o ris fedem co u erfis o cu lis, q u i­
cu m q u e tandem Im p é rij fceptra ten eb it,h u ic rei prou id e at, d e ce rn im u s. N e q u e enim p ro d e fu n d is tan­
tu m i f tu d , fed etiam p ro v iu e n tiu m , ad eo q u e im p e­
ritantium falute e ft, v t o m n im o d o p is a d io n e s ad e ff e d u m d edu can tu r, n equ e p rsc la ra m aiorum in ftitu ­
ta p er n égligen tiam p o ftero ru m depereant. Q u e m ­
a d m o d u m autem centu m illas & m ilie officinas in d e m inutas.& im m unes c u fto d iri d ifp o fu im u s, ita o m ­
n es reliqu as officinas p rsfta n d is v e d ig a lib u s fanci­
m us effe o b n o xias : n em ine o m n in o licentiam h a b e n - C
t e v t eas e x im a t, fiue ad f a c r a s s d e s , fiue ad xeno nas,
fiu e ad a fee teria, fiue m o n a fteria , fiue q u o d eu m q u e
aliu d, fed n equ e fi ad regias noftras d o m u s, v e l m agi­
ftratu aut p o ten tia p r s d ito s p e rtin e a n t: fed c x s q u o
o m n ib u s officin is v e d ig a liu m p rx fta tio n em a g n o fc e n t ib u s :n e fip au la tim v n u fq u ifq u e e x c u fe tu r , Sc
q u ifq u e fua rcleu et,pau cis q uib u fd a m , q u i relinquan­
tu r,to tu m p rsfta tio n u m onus im p o n atu r,& m agnum
e x in d e diip en d iu m fuftineant hi q u i id ferre nequ eat.
Q u s ig itu r per p rsfe n te m Iaeram pragm aticam fo r
m am n o b is p la c u e ru n t, ea tam ex cellen tia t u a , quam
q u i p o ft te eundem m agiftratum fu fcep tu ri f u n t , &
o btem peran s tib i c o h o rs ,cu fto d ie n t.
Kouella L X I I . D E C O K S V L T ^ Í T I Ó K I B V S .
Deeft in Scrimgeriana edit. & eft mutila apud Ha~
loandrum.Integnorem eiu-s epitomen fuéieci ex manu
fcripta luliani epitome: quam aliquddo mihi cmmod¿u;t nofier Cuiacius.
N t e d e his ipfis & c . In co n fu ltatio n ib u s
n on tantum im p erij p r o c e r e s , & fum m i
m agiftratus,fed etiam to tu s Senatus c o n jfcik u en ito . p ro p o n u n to r q u o q ü e'in m ed iu m
fa n d a e u an g e lia: & q u s o rd in is d e cre to placueru nt,
r e fe ru n to r ad maieftatam Im p e ra to ria m . A g a t autem
Senatus co n u en tus in H ip p o d ro m is. V rb ica ria p r s fe d u r a o m nibu s aliis p rx fid e a t dignitatibus , id e-ft
a n t e fe d e a t ,& p o ft p r s f e d u m e x te r i patricij nu m er e n tu r .E t c o n fu le s ,& q u i in ter eos co n fularibus in fig n ib u s d e c o ra n tu r, fecu n d u m c o n lu larem o rd in em
& p rsro g a tiu a s co n fu latu siu i f e d e a n t ,v t ta m en a n -
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
jj
reponantu r o rdin ari) co nfulares h o n o rariis confula,
rib u s,& p o ft ho s tam có lu lariu m p r s f e d o r u m q i^ m
m ag iftro ru m m ilitum illuftriu m v iro ru m o rd o pona­
tu r : o m nes autem ifti liberam habeant facultatem in
Senatu fententiam d icere . Q u i autem p ro p ter cin gu ,
Ium m agiftratus Sen atoribus c o n n u m e ra n tu r: etiam
p o ft d e p o litio n em cin g u li fui inter Sen atores connu­
m erentu r . L ice a t autem illuftribu s v iris patriciatus
c o d icillo s a ccip ere,q u am u is ñ equ e co nfulares,neque
p r s f e d i f a d i fu n n q u o d n o n folu m in futuro tem p o ­
re,fed etiam in p r x te r ito co n ftitu tio relaxauit. Illud
autem c ertu m e f t , q u o d tertiam partem fportularum
in ingreffu dignitatis dare co m p eliátu r. O m n ibus aliis
e x co n fu e tu d in e fpo rtu lis dandis, in fua firm itate d u­
rantibus . Q u i autem praefentem co n ftitu tio n em non
o bferuauerint,poena 50.1ibrarum auri pledentur:quge
pcena n o n folu m v io la to rib u s ipfius conftitutionis
im m in e b it, fed etiam aliis q u i vio la ri eam confenferint. P .P . m enfe Ianu ario p o ft C o n fu latu m Bafilij V .
C .a n n o .l l .
DE
Imp.
H .0 I \ T V L J i n 1 S.
Conftitutio L X I I I l .
L o n g in o gleriofifsinjo
p rx fe& o huius alma; vrbis.
It s t i n i a n v s
a
.
V i t x v n d iq u e & lo n g o iam tem pore
co ntra huius almae v rb is & fubu rbio rum
eius hortulanos q u e re lx ad nos deferun­
t u r , o m n ibu s in d ig n e illoru m im probi
tatem ferétibu s.Q u a; v e r o renu nciantur, ad hunc ferm é m o d u m fe habent. A iu n t eos q u i a?ftimandis re­
bus p r x p o fiti fu n t,v t plurim um de c o lle g io hortulan o ru m e ffe , & rem in to lerab ilem pa trare . N am cum
h o rti do m in us c o n d u ftio n e m fubeu n ti hortulano
eum tra d it: nihil aliud x ftim a re ,q u a m in fitu m olus,
& in gratiam accipientis h o rtulan i fiue co n d u d o ris
erus xftim atio n em tantum v tc u n q u e conglom erare,
& ce le b rare v elu ti per a u erfio n em . fim ul atque vero
c o n d u fto r fub finem ftatuti tem p o ris do m in o eum
red dituru s eft:tu nc dem um ipfos fubtilifsim am ole­
ris x ftim atio n em fa ce re,eám que v e l in fexcuplu m &
n u m ero fio rem in fup er fum m am e ffe rre : v t fi quin­
quaginta illi aureis xftim an d u m olus fit,n o n minus
trecen tis,aliquan do etiam amplius h o c x ftim en t. N e ­
q ue intra h o fc e dum taxat term ino s inexplebilem il­
lam auaritiam c o n fifte re , fed m ulto etiam his eos ma­
io ra facere, dicen tes fte r c u s f e f o lo in ie c ifie ,& p rx terea q u afd a m habere m eliorationes feu em ponem ata, atque ea o cc a fio n e aeftimationem ipfos extollere*
& p ro d u ce re ad quantam cu nque ipfi fummam v e­
lin t. p ro x ftim a tlo n e den iq u e infitarum ( v t verifim ile eft) a rb o ru m ,n o u a a fig m en ta fa c ere: quamuis cum
a dom inis fu feip e ren r, nulla o m n in o eius p retij ratio
putata f it : p rx fe rtim hortulanis v t plurim um per paé la c o n u e n ta p ro fite n tib u s, curam fe habituros infi­
tarum a rb o ru m , & in lo cu m dem ortuarum alias fupplantaturos . Sed p ro b ab iliter com p endi) fui cauffa
xftim an d is reb u s p rx p o fitu m id genu s infitiabilis au a ritix im p o rta re ,ta n q u a m q u i paulo p o ft futurum
arb itretu r, v t co n fim ile quiddam in fe q u o q u e expe­
r ia tu r. V t fi per im peritiam m ife rille dom inus hanc
p e rfo lu e re ,& v n a cum re fua difpen dium recipere fuftin e a t ,m o x alteri ho rtulan o h o rtu m e lo c e t, & pef
illum id em patiatur, & infup er in t e rtio & item quar­
t o xq u a le m auaritiam ex p eria tu r: periculum f i t , ne
prorfus
jpr
V t conftitutio íacratiís.&c. Tic.lxviij.
592
rfus ip fo h o rti do m in io e x c id a t , & a p ro p riis r e - A rem ag e n s,q u ó d có tefta ta lite & legitim é v o catu s n o n
o b te m pnm
er .merit.
r ili, mnr.
anno iIm
bus alienus fia t, illi v e r o a d im p ro b ita tem m aiorem
oKc^m
^nrrir P P.
p m enfe A
Ap
nrili
m „p erij
J ; D.
Iu ftin ia n i.X 1 1 J o a n n e .V .C .C o f .
etiamnum accefsion em faciant . N am fi hortulanu s,
qui po ftea in co n d u & io n e m f u c c e d it, aliqu id p rio ri
reditui ap p o n at: e x ig it & ip fe finita hu iu fm o d i c o n d u ftio n e illius sftim atio n em ,q u afi illa fua m elio ra tio ­
ne a cceflerit:q u an q u a m ea plane a c c e fs io n o n e x d i­
ligenti eius cultura faéta f i t , fed fo r t e in itio v e l p r s propera feftinatione lo cato ru m , v e l etiá fo c o rd ia d e pauperantibus * (fi m o d o c o n u e n it) elo ca tio n e fafta.
q u s om nia n o b is lo n g e om n em v id e n tu r fuperare
malitiam & audaciam :quam etiam reprim ere v o lu m u s
per excellentiam tuam , facra» h u ic noftra; pragmaticae
attendentem legi: & q u o m o d o hortulanus á d o m in o
hortum fu fcipit,eo m o d o eum & reftitu ere. fi qu id em
olus habeat cu m hortulanu s eum fu fcip it, & eius s f t i matio inita fit: co n fim iliter & in re ftitu tio n e e x afta m
oleris dum taxat sftim a tio n em recip i, fi n on habeat,
fed nudum h o rtú fu fcip iat, fiu e cu m fterq u ilin io , fiue
abfque eo:ita q u o q ; reftitu tion e m fie r i. In fum m a ta­
lem ab ho rtu lan o ra tio n e m in reftitu en d o o b fe ru a ri,
qualis fuit ciim fu fc ip e r e t,n u lla ex trin fecu s alíalasfione do m in o ind ucend a.
Ip íá m v e r o oleru m asftim ationem no tantum a b h o rtu lan is ce le b rari, fed v na
cum his q u o s Sum m arios a p pellan t,qu ique harum r e ­
rum peritiam h a b e n t , p ro p o fitis v id e licet facris elo ­
quiis . N eq u e enim v o lu m u s , v t p e r im p ro bitatem &
inexplebilem auaritiam eo rü q u i c o n d u ftó accip iü t,
dominis fuis poifefsiones inu tiles fin t. H is ig itu r d e
caufsis co n gregatis ip fis , q ua fini fe g e re re debean t,
prasfcribesm eque co m m ittes,v t dam num aliq u o d poffefforibus ir r o g e n t , fed e x o m n i p a rte eos ills fo s indem nefque co n feru ab is. V o lu m u s etenim in aequali C
menfura co n fifte re tam q u f a d o m in is ad hortulanos,
quám quas ab hortulanis a d d o m in o s p e ru e n iu n t, eo
q u ó d v n d iq u e n o b is aequitas, & n e alterutri parti in­
iuria inferatur,curas eft. Si quis v e r o ru d em & in cu l­
tam terram e lo c e t, ille v e r o ad cu ltu m ipfam perd u ­
ca t: m erced em v tiq u e p ro terra ru d i e x cu lta auferat,
& oleris q u o d in ib i fu e r it , aeftim ationem . A t q u e ita
fine n eg o c io res p ro c e d a t, nulla exuperan ti auaritia,
nulla per fraudem arte ne in hac q u id e m parte e x c o g i­
tanda, q u o m agis per facram hanc no ftram pragm ati­
cam leg em , & futuram ab ex cellen tia tua e x ipia fo r­
m ula,decastero á m oleftiis p e r id gen ú s ho m in es m o ­
liendis vacu i perm aneam us, neq; inter estera s n oftras
pro repu b.cu ras, h u iu fm o d i etiá fo licitu d in es anim ú
noftrum f u b e a n t: cum alio q u i nullam m o d o re ip u b .
n o ftr s partem ,fiu e paru am ,fiu e m agnam , á fo licitu d i- j )
ne no ftra feclufam h abeam us & fepofitam , om nia m e­
tis ocu lis p erlu ftran tes, n ih il ino rnati, nih il in o rd in a­
ti,nihil co n tro u e rfi perm anere cupientes, ln te rm inabis infup er & pcenam q u in q u e lib raru m au ri tam
his q u i tale quidd am decaetero p e r e g e r in t, quám q u i
peragi perm iferint.
Z>E H I S Q V j í E E J E ^ IC T j Í S V K T E C clejix Telyfix.
Conftitutio L X V .
>Cimus antea le g e m & c . R e l i f t a e c c le fis
(M yfiae ad red em p tio n em ca p tiu o ru m , &
| pauperum fu ften tatio n em , v e n d u n to r, fi
— ¡lo n g iu s ab eo lo c o in sedibus aut v in eis
confiftantsvt tam en q u i ea re liq u it, e x v en d itio n e r e hetoru m flerit ero g a tio n em fieri. Is qui in iu re p o matur, fi fe abfen tet,co n dem n ato r, v id e lice t m alam
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
TLouell. L X V I I I . V T C O K S T I T V T l O S ji~
CTattfimi Imperatoris de fuccefionibus nuptialium t lu- f 1 n 'ditioerorum qua apadia, id efi non extantium liberorum lucra neSmmSV
introducit, obtineat in bis faBis qua acciderunt pojl
fed no
fiitutionem: in his autemfaBis qux ipfamprxceJferunt,Lco- dubitatu «nu conftitutio locum habeat. Jintonio Contio interprete.
mendare
yautaiur.
C im u s L e o n is piae memoriae c o n ftitu tio ­
nem d e his fcrip ta m ,tq u i ad fecüdas p eru eniu nt nuptias,fiue v ir i fint fiue fcemi-y-e*g<j<n^ t
n s , & nuptiale lu c ru m procreatis e x illo
m atrim o n io liberis fa n fte cu fto d ie n té , & eum q u i ita
lu cratu r, foliu s v fu sfru ftu s do m in u m facienté, d o m i­
n iu m auté illis co n feru an tem ,& iu b en té, v t fi qu id em
filij v el n ep otes m o rian tu r n u llo fuperftite,per quem ,
q u i ad fecu ndas nuptias trá íiit,d o m in io p riu etu r,tu n c
im m o ta & fo lid a apud lucrantem etiam perueniat d o m inij v tilita s . ipfam nos nu per c o rre x im u s , alia q u i­
dem ftatu en tcsjvo len tefq ;, v t h eredes m o rtu o ru m lib e ro rú v e l n ep otum ,fiu e parentes,fiue alij q ui cu n q u e
fint,h abeant in d e a liq u o d fu b fid iu m ,lu crétu rq ; etiam
iu re d o m in ij per e o rü m o rté quantu m e x p a fto n o n
exiften tiu m lib e ro ru m erant lu c ra tu ri, reliq u a v e r o
p ars ad h eredes filio rú v e l n ep o tü q u i m o rtu i fu eru n t
p e ru e n ia t. nih il enim á n o bis o cc a fio n e v fu sfru ftu s
im m utatú e ftJ H sc itaq; & n u c,& in o m n e tem pus o b ­
tin ere v o lu m u s ,p rs te rq u á in his filiis q u i m o rtu i fu e­
rin t ante n oftram c o n ftitu tio n e m .P o ftq u a enim p r s u en it lu cru m fo lid ú iam a d ieftu m ei q u i a d fecu ndas
peru enit nuptias, liberis ante legem m o rtu is, n eq u ic quam labo rau erit n o ftra lex circa e a q u s le x p i s me­
m o r is L e o n is anteuertens fu b fuam red eg it p o teftate m .Ita q u e non fo lú filiis aut n ep otib u s n o n exifte n ­
tib u s fe c u ré h abebun t q u s lucrati fu e r u n t, fed & fi
qu id e o ru m apud alios e ft,fecu ndú ius q u o d do m inis
co m p etit,e u in cen t. H s c ig itu r breu i le g e co m p re h é d e n te s, h u iu fm o d i d u bitationes t o llim u s, né afsidué
fu p e r caufsis m oleftiam p a tia m u r: fed leg e h s c c o m ­
m u n i r e c o le n te s, his liberem ur tu r b is , vo le n tes fer­
u ari form am q u s noftram legiflation em p rs c e fs it,
ci q u i ante eam b en e ficio affici m e r u it .T u a itaqu e
e x c e lle n tia , q u s á n o bis hac d e re co n ftitú ta funt,
in h u n c m o d u m o m n ibu s m anifefta p ro p riis p r s c o niis & program m atis e fficere ftu d eto . D a t. V I I I .K a l.
Iu n . Im p . D o m i. Iufti. P P. A . A n n . X I I . Ioanne V .
C .C o n f .
Kouell. L X X V . D E ^ f T V E L L ^ Í T I O K I B V S
Sicilia. Cuius nulla pars tnueniturprater pauca hac yer­
ba in Serim*eriana editione.
S
i c i l i s appellationes fufcipiat Q u s f t o r : & in teru eniant pfephifm ata tam ecd ico ru m quám patru m .
DOK^fTlOKE
faBa a decurionibus
d e
THOfTIS C^fVSSoi
Conftitutio L X X X V I l .
Imp. I v s t i N i a b » s a . IoanniglorioGfs.Orientalium
praetoriorum praefeftejterúerconfuli ordinario & patricio.
^ 9 U- ^ d e cu rio n u m v e r fu t is d e trim en -
xfr ti p o fsin t adferre r e ip u b lic s ,& v t h u iu fm o d i confiliis le x re fifta t, om n ib u fq u o
m o d is co n traria m oliatur, v o lu m u s .C o -
593
Authen.íéu.Nouellaru Cellatio decima.
59 4
Imp. I v s t i x i a n v s . a . Ieanni glorioGs. praeto­
gn o u im u s e n im ,fim u t atque de cu rio n ib u s d o n a tio - A
riorum Orientis prsefeéto, iterum
num íá d io n e in te rd ix im u s , n o n co n ced en tes illis v t
exconfuli & patricio.
v e l donarent a liq u id , v e l teftam ento alicui relin q u e­
re n t vltra q u adran tem , fed prorfu s curia: d o d rantem
E r b e ll s n o b is fe r e n d s leg is anfam p r * referu aren t:'qü ó d ,vt callido co m m en to leg em circ ú b u it q u o ru n d a d e cu rio n u m interpellatio
ferib ere n t & e lu d e re n t, h u iu fm o d i quafdam circa le ­
atque eam íá n éleg em non de certis decu i
g e m fraudes in u en erin t.N am c u m fcire n t n o s,d e p re rió n ib ü s co n d im u s,fe d d e vniu erfa im peh enfa veteru m leg ifla to ru m de m ortis cauifa d o n a tio ­
rij n o ftri d ition eid icim u s autem & quid q u id verfus o n e co n tro u e rfia ,vtru m do natio ,an legatum effet ,p le rie n te e ft,& q u id q u id fo i Occidens intuetu r,quid quid
rifq u e p ro d o n a tio n e ipfam ,nonn ullis p ro legato nu­
d e n iq u e e x tran fu erfo per v tn in q ; latus có fiftit. E x
m erantibus,felecta m aioris partis & m elio ru m legifla­
q u o enim q u s d e cu rio n es Sc o b latio n es ad curia c o n ­
to ru m fen te n tia,d e clara flev t penitus ea legatum effet,
ce rn u n t,ftu d io habita fu n t á decc-fforihus noftris, &
n eq u e p u b lico ru m acto ru m in d ig ere t m o nu m entis,
quidam ad curialem fortu n a p ertrah untur,quidá rur­
fed v t lice re t hanc p e rfic e re , inqu e eam certas in fere fus ab ea lib era n tu r tfartcim us illu d , v t d ecu rionibu s
r e co n d itio n es quas v e lle t d o n a to r : & fi h o c feciffét,
n o n folu m f u s ciuitatis d ecu rio n es heredes in flitu elicentiam q u o q u e h aberet r en u n cian d i, n c pcen iten g re ( id q u o d & h a d e n u s perftiiffum f u it ) fed etiam fi
tia o b tales do natio nes d u d u s reu o ca re eas p o fsit,
quo s c u r is n exu lib e ro s heredes inftituere velint
q u e m ad m o d u m fapien tifs.vir Iulianusfanxit: id q u o d
h o c facere licentia f i t : ea tam en c o n d itio n e , v t heres
no s in trice fim o n o n o D ig e fto ru m n o ftro ru m v o lu ­
h e re d e fv e o m n in o teftato ris curiali f o r t u n s , h o c
m in e d e fc rip fim u s. fiqu id em om nia b reu iter & fu b
eft ex q u a ille p r o c e f s it , fefe o ffe r a n t,& cu rialiafu bco m p e n d io co m p re h e n d im u s, tam qua; á v eterib u s,
ea n tm u n e ra ,ca p ia n tq u e hereditatem nem ine impequám quae á n o bis prom u lgata f u n t .H s c inquam cum
d ie n te .C o g n itu m e n im h a b e n s,q u ó d ñ e g p rijp rsfe n f c ir e n t , c o n ftitu eru n t ifto apud fe m o d o cauffa m o r­
t i s c o r r e d i o * q u o d iftiu fm o d i rationibus c u r is adiitis do natio nes face re,& fecu n d u m leg em p a d u m c ó cietu r co n fiften s in pecunia v tilit a s ,& ex fatura leu en tu m in fe r e r e , q u o d illis ad im eret ne poenitentia
g ifla tio n e d e c u rio pariter & patrim onium accedet,
d u d i p o ffen t eas reu o ca reiite aliam co n d itio n em quae
efH o refcentqu e c u r is tam larg io re n u m ero co rpo rú ,
ipfis v id e b atu r aliqu id iftis do n a tio n ib u s ap p o n ere,
q uám q u ó d fua retineat patrim onia-.p rop terea fan­
v t per fe tandem ipfis lice ret do n atio n es re u o e a tio cim us , v t d e c u rio n ib u s , cum teftam enti tabulas c o n ­
ne liberas red d ere , & ita fua labefactare patrim onia.
f ic iu n t , licentia fit q u o fc u n q u e in heredes affumere,
E t quam quam ex his quae in leg es retu lim u s, o m ­
fiu e eius ciuitatis d e cu rio n es v elin t ( id q uo d lex di­
nis iam illis fublata eft cauffa, ne q u id v ltra q uadran­
cit) fiu e aliqu os g en e re c o n iu n d o s ,fiu e extraneos, fitem v e l teftam ento alicui re lin q u e re , v e l per m o d u m
c u e h i decu rio n es f in t , fiue etiam n o n f in t , fiue in par­
d o natio nis alienare p o fsin t: tam en v t aliqu anto am ­
tem d o d ran te n on m in o rem ,fiu e in a ffe m : v t hi taffleii
plius illoru m fedem us & reprimamus, v erfu tia m ,p ro ­
fe c u r is offerant , & co a d u n en tu r eius c o rp o ri,& fine
p terea nunc q u o q u e fa n c im u s ,v t d e cu rio n i ne per
querela pu b lica im p leant m unera. H o c .obtentu­
d o n a tio n em qu id e m m ortis caufla d o n a re aliqu id li­
r o tam in ip fis , quám filiis ac n ep otib u s,& csteris de­
ceat,nifi p er d onationis f o lu m m o d o ante nuptias m o ­
inceps fu cc effo rib u sin o n ea tam en fo rm a , qoa iubet
du m p ro fe fu ifve filiis f a d s , aut p er cauffam d o tis,
p a u ló ante d e his q u i feipfbs o ffera n t c u r is , p ropofiquatenus n o ftra iu b et co n ftitu tio n u bentibus eam fi­
ta c o n ftitu tio ,p ro lem e o ru m fu bd u cen s,qu i curte iam
liabus o ff e r r i. C seterum aliter res im m o b ile s do n a re
o b lati f u n t . E t quafi iam in d e ab initio decuriones
n e q u e a n t, fed fem p er apud ip fo s perm aneant curiali­
fu iffe n t, ita Sc ip fi cu m p ro le fua c u r is albo adunati,
b u s o bnoxiae m u n iis: fo la illis v e n d itio n e conceffa, &
c o r p o r a le s .* N e q u e enim aliquid in terfu e rit,h equ id em fecu n d u m nouellae noftrae co n ftitu tio n is o b red ém n e ferib a t q u i eius ciuitatis d e cu rio f it , an qui
fe ru a tio n e m : m o rtis caufla do n a tio n ib u s fuam o b ti­
m o x futurus f i t . S ed & fi quis cognatu s & ipfe de­
n en tibu s firm itatem , & o m nibu s aliis ( p r s t e r d e cu ­
cu rio , aut etiam alius h u iu fm o d i fortun a lib e r , ad de­
r io n e s ) q u e u n tib u s praedidas m ortis cauffa d o n a tio ­
f u n d i decu rio n is hereditatem v o c e t u r , nimirum qui
nes in quafcunqu e v e lin t perfonas c o n fe r r e , & c o n ­
teftam en ti tabulas n o n c o n íc rip fe rit, v élitqu e ille fedition es in fere re,& ( f i qu id em h o c v e lin t) poeniten­
ip fu m o flerre curis-.liceat illi h o c face re,& intra mentiae de reu oean dis eqnuentis re n u n cia re , v t p er o m ­
D fes fe x apud a d a pu blica fuam declarare fententiam,
nia n eg o ciu m intra m o rtis cauffa donationis term i­
& fim ul cu m fu cc e fsib n e fu a ac patrim onio inferuire
n o s e o p a d o p e r m a n e a t. Illu d enim fanciendoprae­
c u r i s , fim ul & h ered em fie r i: v t nih il d e patrimonio
d icim u s, hu iu fm o d i d onationes Sc firm as fo re & fla­
ab e o q u i d e cu rio v e l iam c o n ftitu tu s, v e l breui futu­
biles. Q u p d n o n h o c p rim um te m p o re fancim us,fed
r u s , h ereditatem fem el am plexus e f t , n eg o c io denuo
q u o d iam ante n o ftris fancitum eft le g ib u s , id n u nc
ad curiam r e d e u n te ,p e r cauflam quadrantis atft do­
q u o q u e v o c e n o ftra interpretam ur & confirm am us
drantis e x ig atu r. In fu p e r fi quis rem de fuo patrimo­
in aliis o m nibu s p e r fo n is , folis tam en ( v t d id u m eft)
n io , aüt p lu rim a s,a u t o m n in o n o n pauciores quam
d e cu rio n ib u s e x c e p tis , id qu e f tu d io qu o d am iuuanq u s do d ran tem c o n flitu a n t,d o n e t a licu iex his qui
dae r e ip iib lie s . Q u s ig itu r n o b is placueru nt, & per
v e l eius ciuitatis fem p u b lican l adm iríiftránt,aut etiam
hanc .declarantur le g e m , ea cu fto d ire g lo ria tu a ftu cuiquam alteri,qui' q uidem tam fe,quám patrimonium
d e t o , m axim e o m n iu m reip u b lic e v fih u s Sc co m m o ­
fiium & reliqu am o rd in e fueeefsio n em atque prolem,
dis om nem im pendens p rbú íd en tiam .
fiu e e x ifte n te m , fiu e fu tu ram , adducat & offerat eius
D £
D T .C V E J . O n i B V S.
Conftitutio C Í.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
ciuitatis c u r is e x qua eft qui donationem facir:fahc im u s , v t ea co n d itio n e fa d a d o fia tio co n u alefo f.
N am fum m o n o bis f tu d io d ig n u m effe v i d e t u r , ne de­
cu rio n u m p atrim onia v ilo m o d o á curia illius ciuita­
tis cuius
D e moderatore Arabis.
9 f
Tit.
. . . c
;
59 6
Q u o m in u s A n i féipfum o fferen ti nupta m o rte m o b e a t : G q u id e m
ex eo m a fcu lo s G lio sfu fce p e rit,re s apud G lio s fu n to ,
tlS üT¡fta~Der deceptionem geri videantur, & aliqui
q u i & ip G de cu rio n u m m unera fubibu n t: nequ e ea in
aS u m hereditatu m d o m in i f a c t i, v e l per m o du m
re cu rio G tate aliqua o p u s erit. S if c e m e lls e x f tite donationis, v e l teftam enti ( v t p rsd ix im u s ) aut etiam
rin t g n a t s ,f i q u id e m & ip fs a liq u ib u s n u p fe r in t,q u i
h in tefta to , differant protrahan tqu e o b la tio n e m , dc
v
e l d e cu rio n es eius ciuitatis G n t, v e l eius fe ciuitatis
Konis v elin t p erfru i,o b la tio n e fui ad cú riam n o n
c u r is offerant x G m iliter & ip fs h a fc e ha b eb u n t ab fS » c f a n c i m u s , v t fi res ( id q u o d & ante d id u m eft)
q u e n e g o c i o , p er m aritos fuos curialib us o b n o x ia s
oer donationem c o n fe r a n tu r : n o n p ro p ere c e le b re muniis. Si q u s d a m v e r o eius ciuitatis d e cu rio n i­
r r c r u m tra d itio , fed tan tifper m aneant apud d o n a bu s n u p fe rin t, q u s d a m d e cu rio n ib u s v el ex ifte n titU
d o n ec fe d onatarius apud prouincias p rs fid e m
bu
s v e l futuris n o n n u p fe r in t: tu n c fecu n d u m p r s inter ad a pu blica gratis & f in e viliu s p e c u n is d atio ­
fátam d ift in d io n e m , d e cu rio n ib p s q u id é n u p ts p ro *
ne p e d i d o m o d o c u r is o b tu le r it , in ferib atu rq u e in
p te r cu rialiam un ia do d ran tem h a b e b u n t,re liq u s v e ­
album c u r i s . tu n c enim illi & res tradi v o lu m u s. Si
r o c o n t e n t s eru nt quadrante. Si n eq u e mares ipGs,
vero ex teftam ento aut le g e v o ca tu s h ereditate adeat:
n eq u e foe m in s n alca n tu r: quam diu m aritus q u id e m
tunc protinus ftib o b itu m d e cu rio n is d e cu rio n u m o r­
fu p e re ft,h ab e to harum v fu m fr u d u m , p er eas curialia
do co e at, & vna cum d e fe n fo re ciuitatis abfque v ilis
im p letu ru s m unera. E t G qu id em ad fecundas p r o ­
infidiis contra d e fu n d i res p o n en d is,tu m b o n o r ú in g red iatu r n u p tias, & filio ru m pater fiat m afcu loru m ,
uentarium co n ficiat, tu m in b o n is reperta afsignet cu ­
v e l fcem in aru m , quas d e cu rio n ib u s iu n g a t: rurfum
ris,in p rsfen tia c o n ftitu to tam ip fo h e red e q u i ad h e ­
c o n fim iliter curiali c o r p o r i res co n fe ru a b u n tu r. E reditatem vo catu r,q u am d e fe n fo re ,& d ei am 3ntifs.lon im u ero fi m o ria tu r v e la d fecundas non p ro g re fiu s
corum e p ife o p o .E t fim u la tq u e a d d e u m , & fu b c o n n u ptias,vel pro cre atis filiabus,quas d e cu rio n ib u s iam
jn e d u d e i(v t appellatur ) a d o ru m p u b lico ru m p r s f ic o n ftitu tis v e l futuris n o n iu n g a t: tun c d i r e d ó curia
dentia c e le b ra tu r, dc v n a cum pa trim o n io ac p ro le
eas res p e rc ip ie t.N e q u e enim v llo tem p o re hanc par­
tam q u s m o d o e f t , quam futura ( id q u o d fs p iu s iam
tem cu rialiu m facultatum & m u neru m p eregrin ari &
d idu m eft)le o b tu lerit c u r is :tu n c & res a d fe recipiat,
a f u n d io n e fua d ifc e d e re p e rm ittim u s,e tfi profapia
& earum d om inus fit,p e rin d e v t p rio r d e cu rio fuit, in
p e r multas circu m agatu r f u c c e fs io n e s : v t ab fq u e v lla
nullo d ifferre ab illo vifu su fta v id e lic e t a d o r u m c o n ­
tem p o ris praefinitione,tali linea d e fe e n d e n te , fiu e p er
fectione apud p r o u in c is p r s fid e m a b fq ; v llo q u s ft u
m ares filio s d e c u rio n e s , fiue per g en e ro s feip fo s cu­
& difpendio celebrand a. N e q u e enim in fraudem aut
riis o ff e r e n te s ,c u r is is dod rans c u fto d ia tu r . Q u am
ad difpendium c u r is ,f e d ad vtilitatem hanc le g é p ro ­
fane le g e m o b tin e re tam p e r o m n e d einceps fe c u tu ponimus, vt p erp etu o o btin ea t,tu m p ecun iis,tum c o r ­
rum s u u m v o lu m u s , quam etiam in p en d en tib u s a d poribus d e cu rio n u m patrim onia & c o lle g ia collocupletans. Q u o d G d e cu rio n is h eres qui ab in teftato c h u c , & n eq u ed u m iu d icia li fententia aut am icabili
vocatur,cum ip fe d e c u r io n a n e f f e t ,a d i r e ,f e q u e ip
quapiam tra n fa d io n e fop itis caufsis. Q u s ig itu r n o ­
bis p lacu eru n t,& p er hanc facram declarantu r le g e m ,
fum c u r is o fferre n o lu e r it : tu n c d o d rátem curia d e tiea ftu d eto excellem tia tua cu fto d ire,m ax im e o m n iu m
netoúple v e r o quadratis fo lu m d o m in u s fie t , id q u o d
illi etiam p rio r le x p r s b e t , lice t c u r is m u n eribu s n o n
in v tilitaté pu b licam fiim m l co llo can s prou identiam *
inferuiat. C s t e r u m fi plures fint q u i eo d em g rad u
D E MODE
0 \ E J .\ jíE I Á E .
ad decurionis h ereditatem v o c e n tu r,e x qu ibu s aliqu i
Cmjlitutio C I I
fe offerant, alij r e c u fe n t: d o d ran tem q u id e m is aut ij
d e c u r io n e s
f u n t , abalienen tu r
.
capiunto, q u i fe c u r is o ffe ru n t: quadrantem v e r o re­
loqui heredes q ui le g e vo ca n tu r.o m n in o enim ftu d iú
nobis e ft,v t dod rans ad eius ciuitatis d e cu rio n e p e rueniat. A t v e r o fi quis d e ce d at r e lid a filia, fi q u id e m
c a v x o r d e cu rio n is fit eius ciuitatis: m anifeftarium eft
quód citra calum niam paternas res habitura f i t , v e l
om nino in f o lid fi,v e l d od rataria r atio n e, fi pater qua­
drantem fo rte a d alium p eru en ire v o lu e r it . Sin v e ­
ro etiam cu m d e cu rio n i in itio co n ftitu to n upta n o n
fit, ad eius nuptias a ccedat a liq u is, q u i e3 co n d itio n e
velit a c c ip e r e , v t de cu rio n is m u n ere fun gatur,fe ip­
fum c u r is o ffe re n s, atque h s n u p tis m u lieri e x p e te n d s v id e a n tu r: h abeto & ipfa h o c cafu nullis e x p o fitum calum niis do d ran tem per cauflam b e n e u o le n t is erg 3 c u ria m : & quia rebu s d e cu rio a ttrib u itu r,&
eas adm iniftraturus eftj p ro p terea o m n in o hafce m u ­
lieri co n ced i v o l« m u s.
Sin v e r o & plures f ili s fint,
& q u s d a m e x iis n u p ts fin t d e cu rio n ib u s,q u i v e l iam
decu riones e x ifta n t, v e l p e r o blatio n em fia n t :d o ­
drans quidem inter ipfas d iu id etu r, quadrans v e r o ad
reliquas d e u e n ie t. M a riti autem curialis p a trim o n ij
rebus v té ru r fru en tur,tam etfi d o m in iu m ad m u lieres
pertineat, pro pterea enim res illis p a tern a sco n cefsir n u s jy t q u i ipfas haberent in m a trim o n io ,e x in d e cu ­
ru lia im p leren t m u n e ra . A t fi c o n tin g a t v t d e cu rio -
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Im p . I V ' S T I N I A N V S
a
. I o a n n i g l o r io í ífs .O r i é t a li u ín
p r s t o r i o r ú p r * f e é tG ,it e r ü e x c o n fu li o r d in a r io & p a t r ic io .
V m p le ro fq u e alios p ro u in ciarum m ag giftratus ad m elio re m iam form am tra $ d u x im u s , q u i hu m iles a b ie d iq u e prius
1 e x ifte n te s , n eq u e v ili rei co n u en ien ter
a g e n d s id o n e i, p o ftq u am in a m p liorem co n ftitu im u s
o rd in em , & valen tio res per o m nia fa d i fu n t, & ita r e ­
rum ad m in iftratio n em capeffere c o e p e r u n t,v t v n iuerfa in m e liu scó m u ta re n tu n tu m v e r o i n o b is etiam
p r o c o n fu le s ,& p r s t o r e s , & m o d e ra to re s,& v eteru m
h o ru m n o m in u m am p litu do in u e n t a e ft ,a u d s q u e
ipfis a n n o n s , & iu m m ap otefta s d a ta : & ante om nia
in te r d id u m illis f u it , ne p ern iciem inferant fu b d itis,
Sc m ultis ad ip fo s dirip ie n d o s v ta n tu r m an ibu s, iu ram en tis q u o q u e rem m uniuim us o m n iu m horrendifffim is : nequ e aliter eis officia tradim us, quam p rs ftitis
iuram entis ita co d icillis m agiftratus d ig n i fint habiti.
C o n u e rtim u s ig itu r & ad A rab u m reg io n em o c u ­
l o s ^ req u ifita ca u fta ,qu am o b re m & pu blicum labo ­
re t in o p ia , q uanquam r e g io florentifsim a f i t , & tam
m agnus nos interpellantiu m num erus iis lo cis acce*
d a t , & o m n es la m e n te n tu r,a lij furta & ra p in a s,a lij
in iu ria s, alij alia dam na in querelam d e fe ren tes: o c -
597
Authen.ícuNouellarum Collado decima. 59^
ca fio n em & cauffam huius mali e x im b ecillita te & A ex p refle h u ic a fsign abim u s, neq; cum p agano a!iqUo
ñ eq u e cu m illoru m litibus fi quas inter fe h a b en t, ne­
im p oten tia eo ru m q u i m agiftratum ib i g e r u n t, p r o q u e fi paganorum aliquis in ius p ro d u c a tu r. N u llu ^
u e n ire d e p reh e n d im u s. E ra t enim ita tenui p o teftate
d en iq ; habeat cum paganicis caufsis c o m e r c ió : quanp rx d itu s is q u i ciuili m agiftratú defu n gebatu r , v t ei
d o q u id em m agnum in m ed io interuallum eft inter ci­
q u i p r x e ífe t a rm is,fe ru ili p ro p em o d u m m o re man­
c ip a re tu r, & m illius arb itrio huius falus eflet pofita,
uilem & m ilitarem adm iniftrationem : difeernuntóroea in ter fe , q uem ad m o du m patres n o ftri in república
aut v t n e eflet quidem o m n in o h ic m agiftratus. In d c
ifta ordinaru nt & in ftitu e ru n t. fcitu ro fpeftabili D u ­
ad eo & lo n g u m tem pus eft e x q u o is d e fie rit,& m ilic e ,q u ó d fi rebu s fe ciuilibu s im m ittere aufit: neq; mi­
taris ea quse c iuilem m agiftratum c o n c e rn u n t, pera­
g a t,* n ih il fib i, n ih il illi o m n in o v trin q u e lucrifaciat.
litaria retin e b it, fed & illis fpoliatus p riuatum aget, 8c
H x c n o s ad fü feip ien d u m p rx fe n s c o n filiu m e x huius m agiftratus im p erio fubditu s erit. A tq u e h xc
cita ru n t:& p rx fe n ti v te n te s le g e , m agiftratum ad p u l­
n o b is item de m agiftratú reg io n is A r a b ic x íáncita
c h rio re m form am tra n fp o n im u s, b en ig n éq u e & ipfi
fu n to . P erfuafu m enim habem us v o lu n ta te d ei, quód
M o d e ra to ris ap pellationem largim u r (id q u o d etiam
ea res ad m elius p r o fe d u r a fit. E x q u o enim neq; pe­
in P o n to fecim us ) & fp e t h b iliu m m agiftratuum ius
cu niis p ep ercim u s,& annonas illi au x im u s: inde adeo
c o n c e d im u s , v t i n n u llo fit D u c ia n o in ferio r. S ed ^ c e rto f c im u s , q u ó d & is q u i h u n c m agiftratum gerit,
& p u blicis e x a ftio n ib u s cu m fum m a v eh em en tia ad talem fe circa v e r é p u b lico ru m trib u to ru m exactio­
h x r c f c it o , a d h x re fc ito etiam priu ato ru m vtilitati:
nes p rx b e re ftu d c b it,v t n o n dam num e x in d é , fed iu­
ftu m lu cru m fifc o addu cat. Illu d fime fieri obtinen eq u e c o m m ittito , v t v e l íp e c h b ilis d u x , v e l trib u ñ u s , v e l aliqua p o te n tio ru m d o m u u r a ,v e l etiam fa­
réq u e v o lu m u s , v t fpeétabilis d u x ind e annonas fuas
cru m p a trim o n iu m , v e l f a c rx n o ftr x res p riu a tx , v e l
percipiat, v n d e p ro u in c ix p rx fe s iu ife rit: cum manifeftarium fit,n o n cu m tanta eum ignauia his rebus ad­
ipfa facra noftra d o m u s , q u a le cu n q u e fubditis n o ­
m o tu ru m a n im u m , v t fuas ipfe annonas ex ig ere neftris d am num irro g e f.n e q u e facilé fu cc u m b ito ,n e q u e
form id in em c o n tra h ito : fed v irilite r fubditis p rx ito »
queaf.fcien s q u ó d fi q u id h x c co n tra fe c e rit, quin­
& ante o m n ia d e o pariter ac n o b is & Iegi puras c o n decim libraru m auri pcena m u lS a b itu r.
feru a to manus. fiqu id em iifd em iuram entis & h u n c
D E V X j ) C O K S F L E f A l J l E S T IK ^ iE .
fu b m itti v o lu m u s, q uibus & e x te ro s m agiftratus fu b Confiitutie C l I I .
m ifim u s. D e in d e cu m c o d icillis p e rc ip ito etiam im ­
Scripta Ioanni gloriefifs.facroruni per Orientem
perialia mandata , q u x tam ante n o s legum latores,
praetoriorunvprasfsiio,iterum eiconfuq uám vetu s illa r e ip u b lic x form a n o u i t , & n o s cu m
li ordinario & patricio.
p en é o b fo le u ifle n t, d e n u o reparau im u s, & i n re m p u b licam red uxim u s: v t ea fem p er adhibeat v elu ti in
A m q u id e m & alios gen tiu m prxfidatus
co llo q u iu m , & iufsiones noftras c u fto d ia t. N am fi il- (
m aiores re d d id im u s , q u i prius humiles
pariter e ra n t, & ad aliqu id fortiter sgenlas fané fecutus f u e r it : n o n eft cauflá q u am o brem n o n
dum im p oten tes : & tam in ter fpedao m n ia illi p rx c la ré & e x anim i fententia o ccu rra n t,
& leg u m b en e ficio ad fum m am ipfe in rebu s g ere n ­
b iics ip fo s c o n ftitu im u s, quám etiam annonas ipfis
dis facilitatem & iuftam facultatem p eru eniat. P rin ­
ad fe flo rib u fq u e & co h o rti auxim us: & in ter alia om­
cip io ig itu r ( v t d ix im u s) ftu d io illi fit p u b lico ru m tri­
nia q u x b e n ig n é illis elargiti fu m u s, v t item de ap­
b u to ru m e x a d io , d eu o tis quidem hum ano p a tern ó p ellatio n ibu s c o g n o fe e rc n t,p rx b u im u s :aliofque ho­
q u e fe a ífe d u ex h ib en s, ind eu otis v e r o v eh em en tem
n o re p ro co n fu lu m e x o rn a u im u s, alios ( v t appellant)
&. feuerum .
D e in d e curam ge re t etiam reip u b licx*
co m itu m ,alio s p rx to ru m , alios d en iq u e m oderatorú:
éc v t r e d é in ea atque o rd in e om nia fia n t, n év e tu ­
& fem per p rx c la ro aliqu o a d in u en ien d o , no u ó veluti
m u ltib u s & n e fed itio n ib u s ded iti fint v e lB o ft r e n i,
flo rem n o ftr x addim us r e ip u b lic x . V e n it aute nobis
in m entem & m etro p o lis C x fa r e a , q u x in prim aPav e l a lij, & q u x á v etu fta te p erm ifía funt ad d e le d a t io n e m ,e a co n u ertan t in fu ro rem & e x d e s .
H a­
Ix ftin ap rin cip atu m te n e t,q u a m p r x ex te ris maiore
b e b it item fecu n d u m mandata n o ftra d i d o fu o au­
etiam h o n o re perfru i o p o r te b a t : pro pterea q u ó d &
d ien tes m ilites ( fiq u id e m & h o c in d e lice b it d e fu q u o n d am p ro co n fu l ipiam ten u it, & p rx fec tu s illi ta­
m ere ) n eq u e vllam o m n in o rem n e g lig e t, q u x c o m ­
lis m agiftratus fiiit, lice t p o ftea ab am p liore dignitam o ditatem aliquam in fe h a b e a t. Q u em a d m o d u m e - j tc ad m in o rem tranfierit: nim irum cum v n a prius to­
n im in P o n to cu m M o d e r a to r e eg im u s, ita & ipfum
ta P alxftin a e fle t, ea d ein d e in tres diuifa partes, &
p e r eadem eius m agiftratus v e ftig ia in g re d i facim us.
n eq u e pro co n fu latu m r e tín e n te , fed ad magiftratum
E r itq u e & ip fe ip e d a b ilis : & co n fim iliter cum alia
h u n c(vtap p ella n t)o rd in a riu m delata.Q uanquam fam u lta , tum etiam ea q u x appellationes co n c ern u n t,
n c & v e t u f t á v rb s f i t , & fem per am pli nom inis fue­
ad m in iftrab it.S ed n eq u e ad m o du m p rio ris dum taxat
rit,tam cum S trato prim us eam in form am v rbis rede­
folatij refiftem us. V o lu m u s enim v t ipfe qu id em p er
g it, qui m utatis fedibus ex ce d en s G rx c ia ,h u iu s con­
cauflam ann on arum & reliqu i folatij percipiat q u in ­
d ito r exftitin q u ám c u m d iu x m e m o rix Vefpafianus
d e cim auri lib ra s, ad felfo r v e r o eius m agiftratus duas
celebratifsim us ille Im p e ra to r, qui p ix m em orix T i­
lib ra s , & c o h o rs eius n o u em auri libras habeat. E t
ti pater fuit, q u o d illi ad fum m am g loriam v el folum
quam quam (v td ix im u s ) e x im p erialibu s m andatis iam
p o tu it f u ffic e re , ip fo ru m C x fa ru m appellatione eam
etiam m ilitibu s p rx e ft:e rit tam en nobis c u r x ,v t n o n ­
nominauitjCUm antea Stratonis turris v o c a re tu r: boc
n u llo s illic ftatiua agentes m ilitares num eros & ei
illi h o n o re im p e n fo ,c o q u ó d in ea p o ftlu d aicas vi­
fu b d a m u s, qui in h o s m agiftratum g e r i t , v t illi fo li
s o r ia s in ter Im perato res ad fcriptns eflet. Cerni­
o b ed ian t,em fq u e form u lis ac p rx fc rip tis cedat & o b m us autem , q u ó d & m a g n x a d m ira n d x q u e regionis
te m p e re n t.N o n ig itu r co m m u n io n e m o m n in o h abe­
im p eriu m habeat ea p ro u in cia,& quam maximam r « '
b it aliquam íp e d a b ilis d u x n equ e cum m ilitibu s q u o s
p u b lice n o ftr x gratia & fenfu m exh ibeat,ta tributor»
0i-agnitu-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
5
600
D e Proconfule Palxitinae. Tit. ciij.
9 9 tud in e,q u ám
d c u o tio n is exuperantia.praebeátju a g u e
,
.
.
que ampli nom inis ciuitates, ac b o n o s ciues en u tn at,
& om n i doctrinarum g en e re referto s, n eq u e n on ín ­
ter facerdotes ce le b res: & ( q u o d o m niu m m axim um
cíf'q u ia vn iu críl c ó d ito r do m in u s n o íte r Iefu s C h r i •ftusjverbú illud d e i, & totiu s hum ani gen eris f ilu s ,in
ca com p arueritjdignatú fqu e íít aflum ere n o ftra.H an c
i aiiur q u ó m o d o n o n h o n o re a fficiam us, & p ro u e h a inusad form am p ro c o n fu l 3 re m ,c o n c e d a m ú fq u e illi
qui jn ea d e fu n g itu r m agiftratu, v t p r o c o n fu l pariter
fit Sí v o cetu r,id q u o d facim us p e r h anc pragm aticam
foriDam?Appellari autem eam v o lu m u s & C aeiárienlium p riu ile g iu m .E t q u i eu m m agiftratum g e rit,p ro confulem efricim usipraebem úfq; e i,v t in ter fp e fta b ile sa d fc rib a tu r,& o m n ia h a b ca t quae e iu fm o d i m ag i­
ftratus funt p ropria: audiat etiá p ro u o c a tio n e fu fp e n fas lites v fq u e ad d ecem áuri libras,qua: e x v tra q u e ad
ipfum P alaeftinad euoluu ntur: v a leá tq u e o m n in o ta­
lis e x ifte re, v t iufsiones noftras praeclarius & m aio ri­
bus cum viribu s qu e a t ad effe ftu m d e d u cere .
V te ­
tur autem & ven era n d a illa atq u e antiqua V e n e ta (d e
purpurea plañe fto la lo q u im u r ) in facris eam m en fium íeftis in d u e n s:v en u ftám q u e fe praebeto tan to redimitas h o n o r e ,& m ultis im p erato m ilitibu s, ac tan ­
t i s ^ quid q u id d e n iq u e v e l p u b lic o , v e l n o ftris v tile
eft fubieftis, facito .
C e t e r u m p e r o cc a fio n em an­
nonarum p ro b em u s illi v ig in tilib ra s a u r i, quas tam
inter fe,quám ad feííbrem fu u m & o b te m p era n te fib i
cohortem d iu id a tq u o ip fe v o lu e r it m o d o , per fu g geftionem nos d e iis c e rtio re s r e d d e n s , v t facra pra­
gmatica form a eam d iu ifio n em c o r r o b o r e m u s . N e q ;
enim fuftinuerim us v id e re aut v t ip fe ad fe flo rq ; eius
fub priftina tenuitate annonas p erc ip ia n t: aut v t c o ­
hortem eius, quam quam c irca t o t trib u to ru m illatio ­
nes laborantem p e riclitan tém q u e , o m ni d e ftitu tl au­
xilio, non fu b le u e m u s, q u o m aio re cu m b e n e u o le n tia 5 r illi appareant,& p u b lica trib u ta e x ig a n t,& in iu ftis rapinis abftineant.
In fu p er nuliam o m n in o cu m
ciuilibus caufsis p u b lico rú m q ; trib u to ru m p ro flig a ­
tionibus co m u n io n e m h a b eb it p ro te m p o re fp e fta bilis e o rü lo c o ru m duxzfed ip fe o m n es pu blicas p riuatáfque cauflas(prout d iftu m e ft)d ifc e p ta b it,& m a­
xime om niu m p r o u id e b it, v t p u b lica t rib u ta fine re ­
tardatione detrim en tóq ; inferantu r, & pu ris ip fe v ta ­
tur m an ib u s. Q u a q u id e m re d ilig en ter o b fe ru a ta ,
cum & fpeftab ilis v ir S tep h a n u s, qu i n u n c prim us in
ca verfa tu r, m agnam lau dem co n fec u tu s f i t : p ro rfu s
meam o p in io n em v e n im u s, fum pra v id e lic e t e x an­
tecedentibus c o n ie ftu ra ,q u ó d rurfus h o c faciet. M a ximé om niu m v e r o c u ra m g e re t, v t quaeque fu o o r ­
dine fiant in c iu ita tib u s, n eq u e po p u laris aliquis tu ­
multus ex cite tu r in vrb ib u s .
Siq u id em & h o c eius,
cum in m agiftratu effe t,p ro p riu m fu it: q u i cu m p ro ­
uinciam tum e x aliis o c c a fio n ib u s , tum v e r o m axim e
cx diuerfitate re lig io n u m fed itio n ib u s laborantem
fufcepifleu eu identer pacatam eam r e d d id it , Sc o m ni
m otu ac tu rb a lib e r s u it . q u o d fin e nu nc illi q u o q u e
Vt faciat iniu n g im u s.E t fiq u a n d o res ita ferat,vt etiam
m fecundam Palaeftinam e x c u r r a t, & ibi tum u ltus fe d e t, n eque co m m ittat v t in c o m m o d e aliq u id in illa
geratur,& praefertim in illa:q u an d oq u id em & m u lto s
1 c tum ultus e x ifte re ce rn im u s, n eq u e Ieues h o ru m
cu entus. Q g o d fi etiam m ilitibu s in d ig e a t,q u i in
prouincia ftationes h a b e n t: adiungim us &. h o s illi, e x
q u o militarium n u m ero ru m ftrenu itatem co m p e rN o ú e l.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
A tam ha b cm u sta m ín tuen d a dign itate v r b iu m ,q u á m
c o n feru an d a m o d e ratio n e in iis qui ru ri h a b ita n t, Sc
e x ig e n d is trib u tis p u b licis. Sacra pragm atica f o r ­
m a, quae ad eam illi rem p rius data e f t, n u n c q u o q u e
rata m an en te, quae n o n v u lt, v t v e l fp eftab ilis d u x ,
v e l gloriofiiT . m ag ifter m ilitu m licentiam habeat, m i­
litum praefidia quae apud illum co n ftitú ta fu n t ,a b il­
lo a b ftra h e n d i, ne quis ex in d e in ciuitatibus o ria tu r
m o tus ac t u r b a : id q u o d n u n q u a m e u e n tu r u m e ft,fi
ille & ciuilem m agiftrarfi g u b e r n e t , & in ier p u b lic o ­
ru m t rib u to rii co llato re s reftae difciplinae p ro u id e n ­
tiam a c c o m m o d e t, tam in au xilió paratos habens m i­
lites , quám fi q u id in d e c o re v e l ab ipfis v e l ab aliis
p e r ip fo s gera tu r,co rrip ien s. E rú n tq u e o m n in o in ­
ter fe d iftin fti officiis fp eftab ilis lo c o ru m d u x ,& is
g q u i p ro co n fu lare m g e rit m ag iftratu m . N a m ille q u i­
de m m ilitibu s,& lim itan eis, a c foederatis, & q u ic q u id
o m n in o in p ro u in cia armatae militiae ad feriptum eft,
praeibit: ex cep tis his m ilitibu s,qui p ro c o n fu li dep u ta­
ti fu n t.h ic v e r o tá p ro ciuilibu s perfo n is,quám reb u s,
& praefidiis m ilitum illi adhaerentibus p ro u id e n tia m
a d h ib e b it & cu fto d iam . C e r te p u b lico ru m trib u to rü
n o m in e , aut p er cauffam motae in p o p u lo fed itio n is
n em o p ro rfu s á fp eftab ilis p ro co n fu lis iu r ifd iftio n e
ex im e tu r, fed o m n ib u s im p erab it,o m n ib u s p rec ip iet,
n eq ; q u ifq u am eius re fifte t form u lis ac d ifp o fitio n ib u s, aut v llu m h a b eb it praetextü v e l d efraud andi p u ­
b lic u m , v e l ciu ib u s inferendae iniuriae, publicae fed i­
tio n is a u fto r fa ftu s :a u t etiam v te tu r v e l c in g u li, v e l
d ig n ita tis,v e l fa ce rd o tij, v e l cu iu ílib e t alterius cauiiae
praerogatiua: fed c o fo lo feipfum n o x a lib era b it &
f u p p lic io , fi nullam n o xa m co n trahat- Haec ig itu r
C ( v t d ixim u s) & h u ic m agiftratui co n c ed im u s,& c o n feruari p erp etu o p e r hanc facram pragm aticam leg em
v o lu m u s .S e d & v t excellétia tua p erp etu o ipfam co n fe r u e t,& e o m o d o particylaribü s th ro n o ru m tu o ru m
d ifp o fitio n ib u s ac form u lis a d fc rib 3 t,fan cim u s:n eque
n o n v t o m n es Palaeftini, q u i in fe q u e n ti fu tu ri fu n t
te m p o re ,c ó g n o fc a n t,q u ó d d e n u o p ró co n fu la re ipfis
ius r e f t i t u t ú íit ,& p r o c o n fu l in prim a Palaeftina fu m m urn habeat im p eriu m , ipfis v e r o etiam p r iiis , * &
p rio re liberata fu p e rc ilio , in m aio re n u c h o n o r e erir,
nem pe ciuitati d e b ito .
Quae ig itu r n o b is p la c u eru t,
& per hanc facram declarantu r le g e m , ea ftu d eto e x ­
cellentia tua e ffe ftu i & fin i tradere.
Tl^ iM TO IlE
Conftituti0
^
S I C I L I ^ÍE.
CI III,
A b e t o Sicilia praeto rem , q u i & res ciu i­
les tra ft c t ,& curam gerat m ilitaris im p en fae. 2 P u b lic a trib u ta Siciliae n o n p erti­
nen t ad f o lic itu d in em Praetoris, féd c e n fen tu r fu b co m ite pa trim o n ij Italiae. 3 A p p e lla tio ­
nes & d e creta de fe n fo ru m & p rim o ru m ciuitatis S i­
ciliae tra fta t & exam inat Q u aefto r. P . P. p o ft co n ftila tu m B elifa rij.
V T M . K J I C V I ¿ Í \ E S V S V X ^ f E J 'M
f elutiones in duplum computentur.
Conjlitutio
CXXI.
Im p .
vv
I v s t i N i a n v s
a . B a filio
prasfidiT arfi.
It:
^
..
| V m d e cu rio n es videam u s n o b is in ftare
‘ 1 p re c ib u s,& lib en ter iis in d u lg ea m u s: m ei r it o fa n é le g ib u s contrarias artes,& per
V
6oí
Authen.feuN ouellarum Collatio decima.
fraud em e x co g itatas con fefsio n es v a le re n o n c o n c e - A
dim us. D o c u e r u n t enim potentiam n o ftram E u fe b iu s & A p h th o n iu s,q u i D e m e tr io nep otes e x ftite rú t,
6 Cz
Anifefté Theodofius & Valentinianuj
fscratiff.principes lege cxprefTerunt,vt
caufas appellationum quaftor facri panati e x P allad io D e m c trij f ili o , q u ó d is D e m e triu s
latij vna cum praefefto Orientalium prs ,
A r te m id o r o p er caufam m u tu i q u in g en to s au reo s
toriorum,qui pro tempore thronum re­
d e b u e rit,in quam fum m am etiam vfu ras ftipulatus fit.
gat excellentiae tuae,fecundum formam facrarum coniultationum
examinaret. Inuenimus autem in huiuf
N u p e r v e r o facram p ro d iifle form am , quse v o lu e rit,fi
modi examinationibus aliquid euenire,quod& rts
d u plum d ebiti fo lu a tu r,v t nulla co n tra ip fo s fecu n d ú
leg es no ftras fu p e rfit e x a f t i o . A rte m id o ri autem c re ­
pub.& noftro indignum fit imperio.Litigatores enim
& procuratores, & horum aduocati, & omnes qui iQ
d ito ris fu cc e ifo re s E p im a c h u m & A rte m o n e d ix iflc,
huiufmodi caufsis minifterium fuum adhibent, q Uaft
m en tito s ip fo s in p rec ib u s,n eq ; n o ftro dig n an d o s 3U x ilio :cu m d e b ito plene fa tisfa ftu m n o n fu e rit,le d io li
nobis ipfis praefidentibus & audientiam praebentibus
tam vefte,qiiam calceamentis & verbis apud noftros
n o n g e n ti qu a d ra g in ta n o u é au rei p e rfo lu ti fin t. A iu n t
magiftratus vtuntur, quibus folummodo vti conuenit
, enim fupplices,patrem fuum Palladium v n a cum D e ­
m e trio patre eius & P au lo o ftin g e n to s fexa g in tafep té
eos qui ad maieftatem ingrediuntur Imperatoriam.
fo lu iffe au reos. Sed A rte m o n e m & P rifc ia n á A rte m i- ^ Quin & ipfi iudices non ex propria perfona, fed quafi
d o r i filio s , q u i E p im a c h i & A rte m o n is illius alterius
nobis ipfis praefentibus & interloquentibus, ita luas
auus fu itjd ixifle particularem fe fo lu tio n e m fo rti n o n
proferunt fententias. Q u od decaetero in quocun­
a d iu n g e re , fed o m n ia v e lle rep u ta re in v fu ras.h a ec
que iudicio fieri piohibemus:fancientes, vt facri qui­
item in n u ere fententiam prouincise p ratfidis: & p r o ­
dem noftri palatij pro tempore quaeftor quidem vna
p terea. exegiiTe Palladium p ro p rio re q u in g e n to ru m
cum tua excellétia,fiue pro tempore facrorum pr$toa u reo ru m fceneratitia fyn g rap h a alteram au reo ru m
riorum praefefto,huiufmodi cauflas examinet: nó au­
f e x c e n t o r u m . So lu ifle autem ipfi in q u iu n t diuerfis
tem ex noftra, fed ex propriis perfonis interlocuto^
tem p o rib u s & Palladium au reo s fep tu a g in ta d u o s, &
rias proferant, & legibus cognitam edant fententiam:
E u fe b iu m stq; A p h th o n iu m d e c é , v t in d e co llig atu r
folitis videlicet feriniis in huiufmodi cognitionibus
n o n g e n to ru m quadragintanouem au reo ru m fum m a.
fuum adhibentibus minifterium. fcienttbus quoque*
E u m v e ro q u i co ntro uerfiae au dientia praebuerat, cú
magiftratibus qui id genus cauflas diiudicaut, quód fi
in anim o n o n r e u o lu e re t,q u ó d totiu s a ccu fatio nis ea­
quid haec contra quocunque modo decaetero delifti
d e m caufla e f le t : n o n ad m ififle i p f o s ,f e d v o lu ilfe in
fuerit admiffiim, crimini perduellionis fubiacebunt.
fe x c e n to s e o s au reos fo rtis e o n d em n a re.P etieru n tq ;,
In omnibus praeterea appellationibus hoc valere
v t hac necefsitate e x im e r e n tu r : & c o lle ft o v n iu e rfo
iubemus, vtquotiefcunqueappellatione interpofita,
d e b ito q u in g e n to rú au re o ru m , fi q u in q u a g in tav n u m . intra praefinitum tempus vtraq; pars fatale dié oblera d h u c fo lu e re n t,q u i reliq u i eifent ad m ille fo lid o ru m 1 ' uauerit:abfq;omni dilatione iudices tum afta cauife,
quantitatem ,tam v n iu e rfo d e b ito lib e ra re n tu r, quam
tum iudicata examinare fiudeant, & legi ac iuri confceneratitiam fe x c e n to ru m a u reo ru m fyn g ra p h a m
fentaneam depromere fententiam. Sin verofolusts
r e c ip e re n t. C u m ig itu r leg es noftrse n ih il v itra du­
qui prouocauir, fatali die ingreflus fuerit:iubemus,\ t
plum fo lu i v e l in t , & no s in h o c sentum differentiam
iudices fub extremum fatalem diem , fi vel requifitus
habeam us cu m p rio rib u s, q u ó d illae q u id é d ebita c o viftor non inuentus fuerit, examinatisaftis caufla: le­
ftitu an t v fq u e ad d u p lu m , fi nulla particularis fa fta
gitimum adfignentterminum.
Si folus is qui viftrtfu iffe tfo lu tio rn o s v e r o recip ia m u s,vt p a rticulares etiá
cem retulit fententiam, ingrediatur, qui vero prouolo lu tio n e s d ebita d iifolu an t, fi v fq u e ad du plum p e r cauir, requifitus inuentus non fuerit:praeftolentur iu­
tin g an t:fan cim u s, v t fecu n d u m h o c fiat c o m p u tatio :
dices nó folú ad extremú vfq; fatalem diem, fed etiam
& f i tantum hi p e rfo lu e rin t, quantum ad h u c ad m il­
per tempus reparationis,hoc eft tres menfes. Quod
le au reo s d e e f t , rec u p e ren t etiam fceneratitiam fe x ­
fi ne tunc quidem inuentus fuerit qui prouocauit:non
ce n to ru m a u reo ru m fyn g rap h a m , n e d e b itu m ex hac
amplius decurfu temporis corroboretur fententia,
caufla m u ltip licite r e x ig i d e p reh e n d a tu r. Quas ita­
fed vel vna tantum parte praefenteiudices aftitatain
q u e n o bis p la c u e ru n t, & per hanc facram pragm ati­
caufla & iudicata examinent . E t f i quidem refté pro­
cam d e claran tu r form am , ea ftu d eto m agnificentia
latam fententiam inuenerint:eam confirment. Si quid
tua e ffe ftu i & fini tradere:tam ea in terp re ta tio n e , quas ) in ea per negligentiam omiflumeft: id corrigant,&
de h ac caufla in fe n te n tiis, quarum fu p p lices m em i­
legitimam edant fententiam. Simul atque vero fe­
n eru n t,fafta eft,abolira:quam o m n ib u s quae p e r o b r e ­
mel appellationis caufla intra eos dies qui dilationis
p tio n em & ex vn a tantum p arte c o n fe fta funt,au t c ó caufla prsfimti funt, fiue ab vtraque p.?rte,fiuc ab
ficien tu r,v aca n tib u s.
vna tantum inwodufta fueritmon amplius biennij de­
curfu firmitatem decstero capiat fententia,fed atten­
E D 1 C T V 7H L E
TOXJrtVLji
tis oculis veritate ac iure confideraro, terminó huiuftificHm.
Cmfiitutia
CXXII.
.modi caufsis legitimú adhibeant, fiue vna fiue vtraq;
M n is artife x , au t m ercen arius, au t m erc a to r, fe­
parte praefente. A c propterea iubemus, vt in hoc
cu n du m a u ftio n is form u lam operas lo ca to ,m e rgenere cauflarú nó amplius quemadmodú in prarftnc é iv e v e n d ito . N am f i q u id am plius a c c e p e r it: pcena:
tem vfq; diem obtinuit,in primi appellationem o
trip li fu b ia cet.
cognitiones conferantur,fed vnaquseq; cognitio ftu
dieqi prsefcriptú habeat.
fancimus,^
E X E 21 V L V 7M S j í C K^oiE
E 0
jCE
omnes iudices appellationé quidé quae intra deputa­
de dppeliatisniÍM. Canfututta C X XVI .
tos dies offertur,neq; interdifta eft legibus, omnibus
Im p . I v s T i v i A N T t
a . P e t r o g lo r io fifr .
modis fufeipiant. Intra triginta vero d i e s q oblata fuit
O
<AL H^fEC
p r z t o r io t u m p r z f . c t o .
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
appellatio,aftitata in caufla, cú propria fubfcriptio^
<5o3
D e tranfitu militum
cxxx.
Tit.
6
04
prxbeant litig a to rib u s, v t illi p r o f u o h s c au xilio c ó - A o m n i ipfis m o d o rep u te tu r. H is o m nibu s pro ce d e tib u s & obferuan dis p ericu lo g lo r ix t u x , & cu iu fq u e
petenti po fsin t infinuare m a g iftra tu i. Q u o d fi quis
p r o u in c ix tra ftato ru m án eq u e n on p r x fid u m , & o b ­
judicum h o c facere fu p e rfe d e rit : fententia qu id em
tem
perantium ipfis co h o rtiu m , fu fcep to ru m q u o q u e ,
temporis d ecu rfu co n firm a b itu r.ip fe v e r o iu d e x , q u i
& d e c u rio n u m , & om nium q u i pu blica traftan t tri­
jfta non o b lcru a u it,q u íq u e h u ic ap parent,om ne dam ­
b u ta. Sed & h o c o b fe ru a ri iu b e m u s, ne q u ifqu am
num q u o d p e r cauflam n on ed ito ru m acto ru m liti­
au t ex p rx fe ftis leg io n u m aut m ilitibus ¿ v e l ab v r b i­
gator fuftinu erit, e x p ro p riis facu ltatibu s ei refarcire
b u s, v c lp r x d iis o cc a fio n e tranfitus, per có c u fsio n e m
com pellentur, & denarum lib raru m auri pcenam n o e x a f t x aliqu id p e c u n ix p ercipiat. Si quis v e r o d e ­
ftris in fercdam rebus priuatis p e rfo lu e n t. G lo r io f a
preh enfus fu e rit, q u i p er co n cu fsio n e m e x a f tx ali­
igitur,& magnis reb u s g eré d is nata au fto ritas tu a p r g q u id p e c u n if p e r c e p e r it: iu b em u s, v t ab eo q u i tale
fentem legem & in reg ia v r b e p ro p o n e re ftu d e to ,& *
a liq u id perp etrat,d u p lu m o m n in o cius q u o d p ro h o c
¿lib i rn4m fcfi.tr» f t c e r t p ro cu ra to , v t o m n es c o g n o fc a n t
accip ere aufus fu e r it, e x ig a t u r ., Si q u iv e r o ex n o ouid o bferuare debean t.
ftra ru m le g io n ú p rx fe ftis , aut e x e rc itib u s , aut o p tio ­
T v llL lT V U
d e
t u jA k s i t v
nibu s eo ru m de fa ft o ab ipfis fum ptu recauta n o n
C onfu tu ti» C X X X .
j c ó m p o fu e rin t: iu b em u s, v t co llato res q u i fum p tu m
fu
p p e d ita ru n t, a fto ru m m onu m enta c o n fic i p ro cu ­
I t í t i h u m t s
a . P e t r o g l o r io G f i .
fa c ro ru m p ra etorio ru m p ra r fe fte .
ren t, fi qu id em p rx fe s in iis lo cis inuentus fu e r it , co ­
R x c ip u a m m u ltó q u e m axim am reip u b .
ram ip fo & religio fifsi. ciuitatis e p ife o p o : íi p r f íé s i á
n o ftr x co n c ilia tio n e m in h o c c o n fifte iis lo cis inuentus n o n fu erit, co ra m relig io fifs. ciuita­
re arb itra m u r, fi q ua n o fte r tran fit ex er­
tis e p ife o p o , aut d e fe n fo re l o co ru m in q uibus p o fcitu s,v t ib i citra o m n em alatur q u e rim o ­
fefsio fita e ft,v n d e fum ptus faftus eft.p é rq u e eam m o niam , & Incolum itas atque indem nitas no ftris c o n n u m en to rú co n fe ftio n e m m an ifeftum red dan t,& q u i
feruetur co llato ribus. In d e ad eo iu b em u s, v t q u o n o ftro ru m d u c u m , aut cu m q u o e x erc itu tranfitu m
tiefcunque tranfitus fit n o ftro ru m d u cu m & e x e rc i­
facientes,recau ta n o n c o m p o f u e r in t ,& quam m a g n i
tuum * d e le g a to re s, co m ite n tú rq u e eos h i q u i m i­
fum m am in fum pferin t . A t q u e h o c gen u s a fto ru m
litarium alim entoru m curam g eru n t. S ingu larum v e ­
tranfm ittant ad tuam g loriam :v t g lo ria tua p erin d e
ro p rouinciarum p rx fid es,p e r quas tranfitus fit,in pa­
q uafi recau ta fin te o m p o fita , tam ipfis c o lla to rib u s
rato habeant v n d e e x p e n fx fieri po fsin t, v t in qua q u e
(qu ea d m o d ú fuperius d ixim u s) fum ptu ab ipfis fa ft u
prouincia exercitu s n o fte r cu m tra n fit, c itra q uere­
v e l p r x f t e t , v e l rep u tet, qu^m e x his q u j ex trib u tis
lam alatur. E t cu iu fq u e o rd in is o p tio n es tam fpecies
p u b licis leg io n u m p r x fe ftis & m ilitibu s, q ui fum ptus
abfque vlla d ifto rtio n e fu fe ip ia n t, & annonas quas
fece ru n t, deleg an tu r, eam quantitatem , qu g p er a f t o fuppeditantur in f p e c ie , ero g en t in p r x fe fto s le g io ­ C rum co n fe ftio n e m declaratur, retineat. A d h gc iu ­
num & m ilites: quam etiam ipfi deputatam fib i fo latij
b e m u s , v t no ftraru m leg io n u m p r f f e f t i,f i u e etiam
occafionem habeant decim am qu in tam p a rte m . D e
co n feru ato res e x e r c itu s , & delegatores, cum tran fi­
his etiam , q u x ab ipfis e x p e n d u n tu r, o p tio n es colla­
tus f iu n t, antea in illum lo cu m v b i ex ercitu s n o fte r
toribus folita recauta facian t,p ericu lo e o ru m q u i cu m
d e b et o ccu rre re ,m itta n t,& infum enda pr^parent,ne­
ipfis funt p r x fe fto ru m leg io n is,& trib u n o ru m ,& c o ­
q ue ad alias vrb es,a u t poiTefsioncs,aut prxdia m ittant,
mitum , & p ro u ifo ru m ex erc itu s, ac d e le g a to ru m , &
q uafi necefle habeat illic m anere ex e rc itu s, p érq u e
cuiufque ordinis p rim atum . N e q u e v llo m o d o m i­
h an c cauflam a po i& fsio n ib u s ac prpdiis e x to rq u e ­
lites apud co llato re s n o ftro s gratis fum ptus faciant,
ant pecunias. Q u o d fi quis eo no m in e a liqu id aufus
fiue occafione eius, q u ó d ( v t fieri p o teft ) nihil in pa­
fu erit a ccip ered u b e m u s, v t eo q u o q u e m o d o p rg d irato habeatur,fiue in tro itu u m n o m in e, q u o ru m pen i­
f t a a fto ru m m onu m enta co n fician tu r, qu£ de claren t
tus ipfam etiam ap pellationem to llim u s , q u o m agis
& q u id datu m ,& cu i q u id q u e datú fit:neque n o n q u o
ex omni parte co llato res n o ftro s illx fo s ind em néfqu e
fuperius a n obis m o d o d iftu m eft,tam dam no affeftis
ton feruein us. É a s etiam fp ecies ta n tu m m o d o ,q u x
a g lo ria tua repu tentu r p rx fte n tú rv e om nia q u x p er
in fingulis re fe riu n tu r lo cis,m ilites c a p ia n t: n equ e ah u iu fm o d i a fto ru m c o n fe ftio n e m declarata fuerint:
lias requ iran t,qtix iii ea pro u in cia n o n reperiu n tu r, &
quam le g io n ü p r | fe f ti,& q u i q u o c u n q u e m o d o e x e r­
diftortionem atque dam num n o ftris inferant co llacitu m no ftru m c o n fe ru a n t, & d elegatores in d u plum
toribus.
Q u i v e ro fum ptus a p o fleflo rib u s in m ili­
quantitatem eo ru m q u x accipere per hanc cauflairi
tes fad u s e f t , & per recauta d e cla ra tu r: iubem us v t a
p r^ fum pferin t, re d d a n t: pro m etato réfq u e to rm e n ta
throno e x ce lle n tix t u x fine v lla d ifto rtio n e , damno*
iu xta & ex iliu m fuftineát. P o r r o fi q u i ex pro u in cia­
aut vafro co m m e n to , in co n trib u tio n em ab ipfis pu­
ru m pr^fidibus n onnu nquam cü exercitu s n o ftri problico inferendam illius in d iftio n is re p u te tu r, in q ua
u ifo rib u s confpirantes, fum ptus n ó p rfparau erin t, o£
is fumptüs faftus e ft. Q u o d fi plures fp e c ie s , quam
p er h o c in diucrfas h o fc e v r b e s & lo ca p erd u x erin t:
ab his qui eas d e d e ru n t,co n trib u i folet,d ep reh en d an ­
iu b em u s,v t tales m agiftratú ab d icati,cú o btem peran ­
tur in fu m p tx : iu b em u s, v t e x v n ifierfo p u b lico ru m
tib u s fib i c o h o rtib u s p u b licatio n i b o n o ru m & ex iiio
eius p ro u in cix t rib u to ru m co rp o re ,h is qui v ltra p r o fu b iicia n tu r.n o ftri v e r o c o lla to re s fic q u o q u e indem ­
p n x co n tribu tion is m o d ii fum ptus feceru n t, iatisfiat.
nes c o n feru en tu r,v el c x datis recau tis,vel e x a fto ru m
Si ea v ero pro u in cia tantú p u b lico ru m trib u to ru m
m onu m entis q u g p r x d if t o d e b en t m o d o co n fici.
non habeat,quantum ad fum p tu m faftu m fufficiat: v e l
H x c aute cu ftó d iri p rx eip im u s n on fo lú in tranfitu
his qui eum fum ptu fecerun t, fatisfiat a generali m en n o ftro ru m du cú & m ilitú,fe d & a lio rú q u i e x q u a cú a ,q u x ab e x ce llen tia túa g u b e r n a tu r: v e l ea ex his
q u e g en te ad auxilium n o f tr x a n o bis m ittu ntur r e iquxfeqiaente ab ipfis in d iftio n e c o n tr ib u u n tu r ,ip fi
p u b .v t n equ e p er m etatorum p rx b itio n e m contum e­
1 retineant,& ab his q ui p u b lica tributa p ro flig a n t,
liis afficiatur co llato ru m n o ftro ru m libertas. San"
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
-
'
V
ij
J
<
5 c >5
A uthen.feuN ouellarum Collatio decima.
eim us item ,v t nem ini o m n in o n o ftro ru m m ilitum li­
ceat metata fib i in prim ariis h a bita tio n ibu s defu m ere;
in q u ib u s aedium d o m in i habitare d e prehendu ntu r:
fed illae qu id em dom inis fuis co n feru en tu r Omni m o leftia & in q u ietu d in e liberae, m ilites v e r o in aliis fib i
ccenaculis merata defum ant.
Quae ig itu r n o b is pfeeu é ru n t,& p er praefentem declaratu r leg em , ea tam in
v r b e r eg ia,quám re lig io fif.lo c o r ü ep ife o p is,& clariiT,
p ro u in cia rú p r x fid ib u s , neq; non o m n ibu s no ftris in
qu a cu n q ; p ro u incia & v r b e co llato rib u s ex ce llen d a
tua m anifefta c ó ftitu ito : v t co llato res n o ftri fciat q u x
pro. in co lu m itate ip fo rú á n o b is difp o fita funt, & c o g n o fe a n t q u ó d fi h x c co n tra f a d u m aliq u id fu erit, &
q u i iniuria a fficiu n tu r, filen tio adm iffum tra d id erin t,
ip fi eiu fm o d i fib i dam ni a u d o re s e x ifte n t.
D E T H O K ^ ÍC H IS , E T ¿ ÍS C E T E J IS ,
& earum conuerpitiene. Conjli. C X X X I I I .
Im p .
;
Iv s t i n i a k t i
,
a . Ioanni beatifs.
archiépifcopo.
D lita ria vita,arqu e in ea co n tem p latio , res
^ ^ l ^ ^ ^ p l a h é facra e f t , & q u x fuap te natura animas ad deum ad d u ca t: n eq; iis tantum qu i
eam in c o lu n t, c o m m o d e t: fed etiam ó m ­
n ib u s aliis pu ritate fua & ap ud d e u m in terpellatio n e
co m p ete n te m d e fe v tilitatem p r x b e a t . V n d e &
o lim e a res Im p e ra to rib u s ftu d io fu it habita, & nos
n o n pauca d e d ign itate & h o n eftate eo ru n i leg ib u s
co m p le x i fum us .fe q u im u r enim facros in h o c cano­
n es , & fa n d o s patres q u i h x c co m p re h en d eru n t le ­
g ib u s : qu an d o qu id em nihil n ó n p eru iu m ad in q u jfitio n e m m aieftati e x iftit im p e r a to r ix , q u x co m m u ­
n em in o m n es h o m in es m o d e ratio n em & principa­
tum á d eo p e rc ip it. A c defcripfim u s q u id e m iam c ó ftitu tio n e m q u x v u l t , v t m o n a c h i, etii m agno co n ti­
n en tu r n u m e ro , fecu n d u m form a m co e n o b io ru m ( v t
appellant) in co m m u n e v ita m degant, nequ e p roprias
habeant p o ife fsio n e s, n eq u e o pes accu m ulent, n equ e
elam teftib u s viuannfed & có m u n iter c ib fi capiant, &
in co m m u n i lo c o cu b en t, & v n d iq u e b en e c o m p o fitam p erfeq u an tar v ita m , tefte fq u e fin tin u ic e m m u ­
t u s h o n e ftatis:& iu n io res reu erean tu r caniciem eo rü
q u i ifta in fp ic iu n t: nonnu nquam etiam dedita o p era
ca p e ffa n tv ig ilia S jV tn e in fo m n o q u id e m a liq u o d in tem peftiuu m aut tu rp e d e fe aliis edant fp e d a cu lu m ,
fed qu ifqu e p ro fe h o n eftatem v e l in ter d o rm ien d u m
co n fe ru e t.
C u m v e r o q u s p ia m n o b is ren u n cien t u r , q u x & m aio re cura digna fin t, & firm io re le g e
in d ig e a n t: m e rito ad p rx fe n te m legiflation em ad il­
lius p e r fe d io n e m & fupplem en tu m p e ru e n im u s. p er
quam fan cim u s, v t nullus o m n in o p ropriam habita­
tio n em h a b e a t, n equ e aliqua ( v t appellatur ) cellula
fit in m o n afterio his q u i ad v itam in co n tem p latio n e
& qu iete tradu cendam v n o fo rte aut d u o b u s v ta n ­
tu r m iniftris: f e d tam etfi p lures v ir i fin t, n ih ilo m in u s
v n icu s ip fo ru m fit c o n u en tu s,fiu e preceritur, fiu e na­
t u r x o p era faciant, q u x citra rep reh en fio n em tam en
& ab fq u e calum nia c o n f if t u n t : & tam co m m u n iter
( v t d iftu m e f t ) cib u m ca p ia n t, quám co m m u n iter
dorm iant:fi m o d o tanta m u ltitu d o f i t , quam vna d o ­
m us pofsit c apere :a lio q u i d u x fo rte aut tres do m u s
ex ifta n t, q u x ipfo s recipiant - N u llu s autem o m n in o
quidqu am habeat p r o p r ij, fed diu n o ftú q u e in c o m ­
m u n e v iu a n t , & n o fte s eandem in ter ipfos cum die­
bu s habean t o b fe ru a tio n e m . N e q u e enim fem per
<s0(y
om nes d o rm iu n t :f e d m anifeftarium e f t , q u ó d <j0
h i d o rm ien d o o cc u p a ti f u n t , illi v ig ila n t, & p rorflls
quidam do rm ien tes in fp iciu n t. C x t e r u m f iq u i f j
b ita tiu n cu lx feu c e llu lx in v ilo m onafterioru m f¡je
rint fub generali huius a m p lx v rb is patriarcha, fiUe
in eius confiniis,au t fub fan d ita te tua conftitutorugj
fiu e á n o b is ipfis x d ifica to ru m ,fiu e ab aliis: halce 0m’
nes om nibus m odis d e m o lie ris, aperiéfque ipfi$ ^
tuu m inter fe a f p e d u m , v t q u x vicifsim inter ipf0¡
g e r u n tu r , o m n es in tu e a n tu r. Cu r-en im tandem hoc
a g e re re u e re a n tu r, q u i fem el fe d e o dedicarunt &
o m nem po p u la rem co n u erfatio n em valere iuifertmt?
A tq u e h o c quidem eo fine o b tin ere, tam h o c teiffpol
re, quám in o m n e d ein cep s x u u m volum usm ullo (vt
d iftu m eft ) p ro p ria m habitationem habente, fed om( nibus in v n u m co n g re g a n d is , & q u x vicifsim inter
ipfo s g eran tu r, fp e d a tu ris. Iflu d enim conflat ,’quód
eiu fm o d i peragere ftu d eb u n t,q u g v n d iq u e reprehenfio n e careant. Q u o d fi quis vfqu ead eo impudens
v ifu s erit,v t co n a ri audeat tra n fg rcd i ea q u x lege prom u lg a ta ii m t :h x c fo lit a r ix m anfionis praefui exatnin ato .v o lu m u s enim , v t ifta n o ftra o bferuatio diligen­
tius c u fto d ia tu r.E t 'primum q u id em ,n e monafterium
m u ltos habeat aditus, fed vn u m tantum , aut duos for­
te : & v t p o r t x adfiftant v ir i x ta te graues, & cafli, ne­
q u e n o n o m niu fn teftim o n io co m p ro b a ti, q ui neque
ipfoS reu eren difs. m onachos, perm ittant fine prxfulis v o lu n ta te m o n afterio e g r e d i, fed intus eos conti­
neant , v t ea q u x deum co n c ern u n t, perq u ira n t, nec
f e ip fo s ,a ftio n e íq u é ac ftu d ia fu a á 'd e o díuellant ¡ñe­
q u e alios q u o fp iam v e l in terd iu v e l n o ftu in mona­
fte rio v erfa ri finau tjqu i qu id em , ne reuerendifs. mo' nacho rum fjm cera ac r e fta m aneat o p in io , efficiant.
E f t o autem m o n afteriu m fo rti m u ro circunfeptú,
ne q uis alia parte exitus fit, quám p er p ortas. Dein­
de etfi ecclefia in m o n afterio non fit, nequ e fic ta­
m en licenter p r x te x tu ecclefiaru m egrediantur,aut
etiam d eam bu lation es illic fa cian t, & cum aliquibus
c o llo q u a n tu r, qu ib u scu m n o n d e c e t : fed tempore
q uidem fa c r im in ifterij v n á c u m p r x f u le ,& primo­
rib u s eius, ac x ta te p ro u e ftis illo a c c e d u n to . roinifte rio autem im p leto ,q u id q u id m onachorum eft,om­
nes in co en o biu m d e ñ u o c o n c e d a n t , & ibi relideant, fim ulqu e m agnum deum precib u s fatigent, &
facrarum ferip tu ra ru m le ft io n i in c u m b a n t. ingens
enim facro ru m iftiu fm o d i lib ro ru m ex iftit chorus,
& p otis eft cu iu fq u e anim um em e n d a re, ac facris ir­
rigare e lo q u iis : q u x fi co n tin u e legant, no n vñquam
e rra u e rin t, n eq u e ad humanas delabentur folicitudines. P o r r o in fa cro fa n d a ec c le fia , q u x in mona­
fterio co n fiftit , q u a tu o r aut qu in q u e ex eadem manfio n e fenes fint, q u ibu s o m nis iam difficultas in fancta
illa v it x ac fidei in ftitu tio n e fuperata e ft, & q ui ordi­
nationem in c le ro m eru eru n t,p resb yte ro rü forte,vel
d ia c o n o ru m , v e l alio ru m deinceps grad um tenentes:
a tque hi ad eu ntibus fu i copiam facien t , & d e feriptur is fa n d is exquifitiu s ferm o cin ab u n tu r, efficientque
v t alij om nes tales repu tentu r,fim ul facram sdferuantes x d e m , fim u l iu uentu tem in fo lefeen té, & térmicos
fu o s eg re d i v o le n tem ,in tolerantia retinentes. Non
in g red ietu r autem o m n in o nequ e m ulier in monafte­
rium v iro ru m ,n e q u e v ir in m u liebre, vel obtentu mem o r ix d e fu n d i illic re c o n d iti, v e l o b aliam cauffiDi.
E t m axim e fi quis fratrem f o r t e , aut fo ro rem , sut
quem piam e x g en e re co n iu n d is, fe in monafteri°
haber*
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
607
De monachis 6c afeetriis. Tit. cxxxiij.
habere d ic a t m onachis etenim co g n a tio in terra n on
ft v tp o te q u icc eleftem vitam a ffe ft e n t . Q u id enim
C ’ ino tandem v o le n te s , h u iu fm m o d i aditiones fa° unt* nifi fi quid perp etra re v e lin t reru m in te rd iS a r u m : cum & ea quae v iro s d e ce n t, v iris in v iro ru m
monafteriis e ffic e re , & co n fim ilitcr quae m ulieribus
aitributa funt,m ulieribus liceat in m u lieb rib u s m ona­
fteriis peragereinullo alteri ad m ifto , n eq; fi f ra te r, aut
foro r,aut alius cognatu s eiTe d icatu r. N e q u e enim per
hanc cauifam aditum ipfis p atere co n c e d im u s , nam fi
i p f a praeciderimus p rin cip ia, & e rro rem qu i per a fpe,ftum fe animis h om in um in fin u a t, & ex in d e ad mala
lubrieitatem p ro h ib u erim u s: m u lto d e m e n tio r & fa­
cilior ex iftet facris de ce rtato rib u s vitae in m elius e mendatio . O m n es itaqu e h u ic leg i o b te m p era n to ,
& neque v iru m re c o n d u n to in m u liebriu m m onafteriorum fep u lch ris,n eq u e m u lieres in v iro ru m m ona­
fteriis feu afeeteriis d e fo d iu n to r.n e q u e enim viris m u
lierum d o m icilia,n equ e rurfus v iro ru m habitacula c ó
ueniunt m ulierü c o n fo r tiis . N e c p e r eos q u i p ro p ter
defu nftos in g re d iu n tu r, vo lu m u s ex in d e inh on eftas
hafce com roiftiones fie ri: ne p er hanc cauifam natu­
rae, feneftra ap eria tu r, v t ea quae nefas e f t , d elicatius
in fe admittat,& lu d o s faciat,facráfqu e res d e fc e d e t, ac
velam ento pietatis & fu b fp e cie ex eq u iaru m ea p er­
petret,quae n eque d ice re ,n e q u e in anim o co g ita re f o litariam vitam ex ercen tib u s p u lch rum eft. C u m v e ­
ro illud re ipfa m an ifeftum e x ifta t, q u ó d n eceífe fic
eos qui fepulturis peragend is m inifteriu m praebent,
& m axim e qui feretra dep o rta n t, q u iq u e d e fo d iu u t,
ingredi in m onafteria:res fane difficilis c ó fiftitin m u Íiebribus:cüm o b alia m ulta,tü p ro p te r praefatam p ro ­
hibitionem . Sancim us tam en, v t fiquan do tale ali­
quid futurum e f t , & m u lier aliqua in m u lieb ri fep eliaturm onafterio ( v ir u m e n im ib i fep eliri n o n p e r m ittim us)reuerendifs.quidera m ulieres in fu© perm a­
neant h a b ita cu lo , fola autem o ftia ria , fiue oftiariae,
& ip fa forte ( f i v e l it ) antiftes, his quae fiu n t, in terfit,
fimul atq u e v e r o illi,quae circa exequ ias fieri folen t,tá
fepulchro effo flb ,quá c o rp o re recódito,efFecerint:fta
tim d ifcedant,neque aliquas ip fi reu eren d ifs.fp eftátes
m ulierum ,neque ab aliqu ibu s e a r ú fp e fta ti. S ed n eq;
aliam ingrefluu m o ccafio n em e x c o g ita n to v e l v iri in
muliebria m onafteria , v e l m u lieres in ea quae v iris
depurata fu n t,p er caufam eo ru m q u s p eragütur circa
exequias, quas fcilicet m em orias ap pellitan t, in te rtiú
nonúm que d ie co n u en ietes. item cú quadraginta e x ceflerint, aut etiá annus:cum lic e a t , fi q u id é m u liebre
m onafterium fit,m ulieres om nia peragereffi v ir ile ,v iros:neq; per eiu fm o d i o ccafio n em ven era b ilib u s m o ­
nafteriis aliquam in u rere infam iam . Q u ia v e r o n i­
hil eorum q u s inclu ía funt le g ib u s , v ti s q u ú eft, fe ruari p o teft,n ifi co n u en ien té habeat cu fto d iam : fan cimus, v t q u ic u iu íq u e m onafterij p ro tem p o re p r s fu l
fuerit, co n tin u e ad ipfum an im ad uertat, & in v n o q u o q u e ad inftar rei & d ifc ip lin s p u b lie s operam n auet. E t f ic u b iv e l paululum q uidd am co n tra d e c o ­
rum fiat:protinus n o c em édet, nequ e có m itta t,v t ma­
io r exinde lapfus o r ia t u r ,& anim 3 q u s ad falutem e x
ian cta v i t s atque fidei in ftiru tio n e p rou enientem c ó iu g it, p ere a t. Ip fe q u o q u e m o n áfterio ru m fum m us
p rsfu l,fiu e in l o c o fit,qu em adm o du m in hac eft v r b e ,
fiue n o n ,en ixe in ea rem o peram d a t o ,& ap ocrifario s
-uos ( v t nuncupantur) per m onafteria d im ittito : é v i­
cinis e tu in terro g et, num q u id mali in aliqu o v icino^
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
6q8
rum p erp etretu r m o n afterio rm atque h s c om nia co e r
e e t o ,& co m p eten tem p ro dign itate im p en d ito p r o ­
u identiam . S ed & cu iu lq u e ciuitatis epifeopus in
h o c p ro u id en tia m a d h ib e to , fiue patriarcha, fiue m e tro p o lita n u sjfiü e q u icu n q u e fit: & reu eren aifs.d e fe n fore s e c c l e f i s f u s m ittico , q u i h s c p erq u ira n t,& o b fe ru e n t,n e q u e co m m ittan t,vt p r s t e r d e co ru m q u id ­
quam f ia t . fed & fi q u id tale p e r p e tr e tu r : v t p rim o
q u o q u e tem p o re h o c c o r r ig a n t . C o n fim ilite r au­
tem & fanétiís. huius a lm s v rb is p atriarch a, ea q u s
m onafteria hic co n c ern u n t,p e rq u irito : & eius rei cu fto d es dei amantifsi defen fo res fa c r o fa n & s m aioris
e c c le f is , & q u o fc u n q u e d iligentifsim os h o n e ftifs im ó fq u e efle putauerit, co n ftitu ito : v t m aio re a d h ib i­
ta cu fto d ia, am p lior item o b fe ru a tio , & p ro d e lid is
v in d id a p ro ce d a t . E n im u e ro lingula m o nafteria
fu b aliq u o cen feri o p o rte ta n tiftice ,& habere ( q u e m ­
ad m o du m d ix im u s ) q u o s d icu n t ap ocrifario s, v iro s
s ta te g rau es,qu i & in m onaftica iam d ifcipliua im pen­
d io d ece rtarin t,n e q u e facile c o rp o ris fuftineant im pe
tu s ,& rebu s g ere n d is atque ip fo ru m v fibu s vacarintN e q u e h o c tantum fi v iro ru m m onafteriu fit: fed etiá
fi m u lierum fo rte f it,d u o aliqui v ir i,v e l(fi haberi p o ffu n t) eu nuchi c o n ftitu a n tu r, q u i am p lifsi.teftim o n io
có p ro b a ti, n eg o cia ipfarum gera n t,& ineffabilem ipfis
co m m u n io n e m ,cu m eius rei opportunitas e rit,d iftrib u a n t. Q u p d fi illi de necefsitate aliqua m o n afterij,
aut q u s v nam aliquam reu eren difsi.afcetriaru m per­
tingat,neceflarij aliqu id d icere v o lu e r in t : co llo q u an ­
tu r ea de re cum fola antiftite, n eq u e p rs te re a cu m v lla alia m u lierum q u s in eo co nliftant m o n a fte rio : p er
reu eren difs.tam en om nia con ficien tes oftiarias.opor»
te t e nim & h u iu fm o d i aliquas ad fores co llo c a ri, q u s
c o n fim iliter & in greflus & e x itu s refpicientes,tam e x ­
itus m ulierü p ro h ib e a n t, quám inacceflos v iris aditus,
excep tis a p ocrifariis,red d an t.H ¡autem o ftiarias a c ce d c n t,& aduentus fui cauifam e x p o n e n t. antiftes v e r o
r e co g n ita ,& p ro g re fla c u m h is c o llo q u e tu r: ip fiq u e
ad illam referent ea q u s d ifpenlatio nem eo ru m c o n ­
ce rn u n t,& necefsitatem quam o brem a cce flerin t.A tq ;
ita & hum ana p u lc h re adm iniftrabun tur , & e x o m n i
parte nu llo tentata m alo du rab it caftitas . C E I { T E
fi q uis d elinquat ( v.t m ulta funt hu m an a, n equ e q u ifquam ita co n tin e re naturam p o te ftin o ffic io ,q u in ali­
q u a n d o p ecce t, h o c enim foliu s eft de i)h u n c q u id e m ,
fi m e d io cre delitftu lit,& ad m o n eto , & fe o rfim in clu ­
d ito ,tép ú fq u e illi a d fign ato p cen iten ti$ :v t m elio re ra
tio n e percepta ad feipi um red eat,nequ e depenfos iam
& exhau fto s labo res am ittit. Sin v e r o m aior lapfus
fu e r it: p ro m o d o p eccati ad h ib e to r etiá em en datio ­
nis dilig en tia,& item v eh e m en tio rem ad m o n itio n é &
fo rtio re m poenitétiá e x p e tito .E t fi q u id é h ifce m odis
feru a re eum v alu erit, qu i labi cosperat (idem autem &
in m u lieribu s fanctim oniali v i t s d e d itis , & in v iris
d icim u s) m agno d e o gratias a g a t, q u i & angelicis iri
ccelo p o te ftatib u s g audium o b o r ir i d ixit,fi quis p ecca
to ru m feru etu r. A t fi deliétú atrociu s f i t , quám q u o d
m edela reparari p o fs it, tu n c pro rfu s m onafterio ip ­
fum e x p e llito : v t ciim feipfum á m elio rib u s ad d e te­
rio ra co n tu lerit, ip fe folu s im p robitatis f f is fru ftu m
capiat, n eq u e v itio ru m fuorum aliqu id cs te ris co n ta­
g io n e a d fricet,quem ad m o dum p efte laborantia & in cu rab iliter aegrotantia lo len t peco ra. N am v tm a x im é
h i n eg lex erin t: non tamen maieftas ifta de fp icie t im ­
pera to ria,n eq u e in d ig n atio n e co n tra id fadrum , c o n V
iij
6 09
Authen.feu.Nouellaru Collatio decima.
<y,0
\
trá v e lo c o ru m e p ife o p u m , Sc e c clefia ftico s,q u i fu b i- ,
v ib u s maxime rebus diuinum
p fo co n ftitu ti fu n t,ab ftin e b it, nifi h o c ob feru a u erin t:
numen placari perhibetur, eafaneinter
n im irum cum eius n eg o c ij diligentia n eceflário ipfi e fubditos iugiter incrementum acciperc
tiam m aieftati Im p e ra to rix in c u b a t. Si enim puris illi
atque elucefcere contendimus. Zofa_
n u d ifq u e m anibus p ro rep u b . preces d e o o b tu lerin t:
rius quifpiam ex M yfis oriundus,cum lachrymis por~
m an ifeftú fané, q u ó d & res m ilitaris p-ulchré fe h a b e­
reftis precibus, nos edocuit, quód cum pecuniarum
b it ,& ciu itatesin b o n o ftatu eru n t, d eo item p ro p itio
publicarum pariter & priuatarum nomine conuenac b e n e u o lo co n ftitu to ,q u o m o d o n on om nia in fum ­
tiones experiretur clarifsi. prouincix prxfide cum
ma pace & re fta legum m o d e ratio n e vigebu nt? T erra
contumelia,*& quidé fola.neque enim credidit de iis
q u o q u e n o bis fru ftu m f e r e t,& celerius bo n a fua ed et,
pecuniis propriarum rerum fuarum perfecutionis li­
p er dei ben euo len tiam p recib u s illo ru m vn iu eria m
bellos oblatum iri, id quod iniuftifsimum habetur,&
rem p u b .in v n u m co llig en tib u s . fed & com m u nis h o ­
inter ea capitula,qux cum primis adferunt moleftiam.
m inú figura v e n e ra b ilio r e rit,q u x rén tq u e q u o d p r x V b i enim locorum iuftum eft, v tis qui in vniuerfum
ftantius e ft,illo ru m puritatem r e u e riti. V n d e vn a fiet
ex accidenti, non lupina negligentia res fuas amififfc
co n fp ira tio ,o m n ib u s fim ul ad h o c c o n c u rre n tib u s,&
traditus effet, denuo per vim ad ignominiofam vitam
(q u o a d fie ri po teft)e xterm in ata o m n i m alitia,m eliori­
tranfponatur,& ad quotidiani viftus,neque non(vt lib u s la n ftio rib u fq u e ftu diis in tro d u ftis, & dignitatem
cet coniicerc) amiftus corporis inopiam adigatur?
h aben tibus, q u o d q u id em cu m d e fid ere m u s, bo n u m
D e his edofti,alacritérque cupientes,id quod dete­
ha u d d u b ie o p u s,q u e m ad m od u m perfuafu m habem 9,
rius eft,per melius corrigere,quo magis ea re omnium
p erficim u s. Illu d q u o q u e o m n ibu s o b fe ru a ri m o dis
optimus deus concilietur,neque calamitofi aliquid no
v o lu m u s, v t fi quis reu eren difs. m o n ach o ru m in cau­
ftris geratur inque vfu habeatur teporibus: fancimus,
p o n a aliqua d iuerfari v id e atu r, ilic o is tradatur d u ita ­
v t nemini gloriofifs.aut magnificentifs.magiftratuum
tum d e fen fo rib u s,au t h ic iu d icio excellentia: t u x , c a liceat rei cauffa cefsionis bonorum necefsitatem alicui
ftig e tú r q u e c o n u ift u s , ce rtió rq u e ea d e re red datu r
eorum inferre,qui de prxdiftis caufsis iudicium fuftia n tifte s,vteu m qui h x c d e liq u it,& tu rp em vitam cum
nent, aut huiufmodi contumeliis vti ac prxtcxtibus,
an g e lico h o c ftatu p erm u ta u it, expellat m o n afterio .
perinde quafi dum corporis fupplicium ipfi remitti­
D u a b u s enim p o tifsim um in rebu s o peram & dilig en ­
tur, maluerit rerum fuarum amifsionem capeffere po­
tiam rep o n e re o p o rte t m o n ach o s, v t aut facris v a ce n t
tius, quam cum inopixiugo itidem ad mortem vfque
fcripturis,au t quas m anuarias v o c a re fo len t a rtes,m o­
premi opprobrio ignominix. Iufiurandum tamen per
nach o s d ecentes m ed itentur ex erceán tq u e . fiq u id em
adoranda prxbeat eloquia, quód nullam rerum cauffa
m ens in erti o c io d e d ita , haud fané quidqu am b o n o r ú
occafio nem aut aurum reliquum habeat, v nde xris apep ererit. A t q u e hanc leg em de his p ro p o n im u s, t i
, lieni fupplemétumfaciat. Prxtereafi qua ipfi iura lex
in h ac regia v alitu ram v r b e , quam in o m n ibu s g e n ti- ' vel ex hereditate,vel cognatorum donatione in rebus
bu s.n am & ad v n u m q u em q u e religio fifs.patriarch am
mobilibus prxftet,in quarum poifefsione nondum có
p ro m aiore cautela & co m p eten te cu fto d ia ea m tra n fftitutus fit,competere tamen ipfi videantur, pofsintq;
m itte m u s: h i v e r o ad m etro p o lita n o s fu b ipfis c o n fticreditores vel partem ex iis,vel etiam totum collige­
tu to s eam e m ittenf.illi autem o m nibu s aliis im p ertien ­
re,extra tamen res vxoris:revera hoc fiat,fi quidem ad
tu r ep ifc o p is:& per e p ifc o p o s h x c reu eren d ifs.m o n aipfos pertineant, creditoribúfque huiuímodi aftionú
chis eo rú m q u e antiftitibu s m anifefta fiet. P o r r o hu ­
vindicandi,& in perfonam eius qui aliquando iuriura
iu s rei o bferu a tio n em com m ittim u s n o n tantum c u iu f
futurus fit dominus,aftiones inftituendi, fiue prxfens
qu e m afionis fo lita rix p rx fu li,n e q u e folu m d e i am andebitor eft,fiue non,& (vt fimplicirer dicam*) quo ad
tifs .lo co ru m ep ifco p is, aut religio fifs. m etro po litanis,
aftionem Sc vindicationem rerum,confiftendi in per­
aut fanftifs.patriarehisffcd & h ic qu id e m p r x fe ftis ,v t
fona eius qui ita fuerit obnoxius,licentia fit. Diligens
íi res v eh e m étio re aliqua anim ad uerfione in d igeat, de
itaque & virtutis amans magnificentia tua, ea qux tam
h o c a dei am antif. viris e d o ft i,id exequ an tu r :in p r o pie nobis placuerunt,obferuaro: decem librarum auri
«inciis v e r o illarú p rx fid ib u s,v t tam en q uid fa fto op*
mulftam ei qui ex iis aliquid,qux de his a nobis (ancita
fit,p riu s a d e i am an tils.perdifcan t ep ifc o p is. E t p ro r­
funt, tranfgredi prxfumpferit, irrogans. Neque enim
fus tam per facratas perfonas,qu am m agiftratus,ea qu e
abfque periculo erit, fed Sc v itx periculum inferetur
d eum c o n cern u n t, in c o rru p ta exiftant: & p r x ex teris
, iis qui vel fola cogitatione tenus eaquxiufté anobis
o m n ib u s,p e rm a ie fta te m Im p e ra to ria m , v tp o te cu m
per hanc facram exprimuutur legem , tranfilire attenn ih il diuinarum rerum , & q u x cu ftó d iri iu ftum eft,a
tauerint.
n o b is n egligatu rrfed p er o m nia ftudeam 9, vr cóm u nis
reipubli.ftatu s ex m agni d e i & feru sto ris n o ftri Iefii
D E ¿ I ^ G E t lT ^ Í B J O P ^ V M
C O K T \ JÍC h r ifti erga hom in es a m o re , frufturn auferat p er r e clibus.
Cenjlimio C X X X V I .
u eren d ifs.viroru m p u rita tem : quam c u fto d ie n t& cle­
r ic i, & m o n ach i, & epifeo pi tam m aiores,quam m in o ­
V i incorporeae collegio confiftuntarres,tu m facro rú m em ores c a n o n ú , tum n oftrarú le g ú
N
gentariorum huius almx vrbis , hifup& c o n f t it u t io n ú d e h o c c o n fc r ip t a r ú , q u a s & valere,
plices apud potentiam noftram fafti, de
& ratas efle,per p rx fen tem q u o q u e legem fancim us. *
multis nos capitulis petierunt, potiri cu­
Q u x ig itu r no b is placueru nt , & per hanc facram
pientes auxilio, vt qui cum multis fe vtiles prebeant,
declarantu r legem ,ea co g n o fce n s g lo ria t u a , effectui
nihil
aliud
exinde
habeant , quam conftitutx pecu& fini tradere ftu d e to .
nix Sc mutui obligationes ex omni parte periculi ple­
nas . Nam cum facra noftra exiftat conftitutio
K E Q J I S COG^fTVT^ B O K I S C Equ x vult,vr exaftiones ordine fiant, a c primum qui’
dert.
Conjlttuti» C X X X V .
dem principales rei & res eorum excutiantur, de­
\
1
inde ver»
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
(t\\
Deargentarioru contradibus. Tit.cxxxvj.
6 ,t
nde v e r o & fid eiu flb res, & m an datores, nequ e non A fint ad nonnullarum m o b iü ú aut im m o b iliú rerú em ­
p tio n e m ,& certa auri fumrna d e d e rin t:vt pro rfu s ip fi
c o n ftitu tz pecuniae r e i : ab hac le g ifla tio n e ip fo ru m
exim i COn fo rtiu m ,& pati o m n iu m grau ifsim a, fi ip fi
ea in re p o tio ra iu ra h abean t, neque d ifto rtio n e ali­
idem co n flitu tio n is au xilio v ti n eq u ea n t, fed p r o ­
qua te n te n tu r: fed fim ul ac o ften d erin t fuis pecuniis
eam rem cóparatam efle,n equ e pofsint d eb itores p e­
tinus ex ig a n tu r: cu m v e ro conftitu ta; pecunia: o b li­
cunia ipfis num erata fatisfácere: resiftiu fm o d i pecu ­
gationes ab aliis p ercipianr, n o n item ipfis fatisfacianr,
niis empta perin d e ipfis ad d ica tu r, quafi revera ab
aui pecuniam c o n f titu e n n t , m an d ato réfve in ea rem
ipfis e m p tio celebrata f o r e r , & nuda em p to ris ap­
aut fideiuflbres e x ftite rin t,& con u en ien s pu tetu r n o p ellatio fuiflet ad p o fira.N eq u e enim iuftum e ft,v t q u i
ftram ipfis co n ftitu tio n em o p p o n e r e . Sancim us ig i­
ta m la rg iter pecuniasfuas p ro fu n d u n t, n on item pri­
tur, vt cum aliqui e x his q u i argentaria: m en fiep ra:m u m & e x tra o m n em co n tro u e rfia m po fitu m o r d i­
pofiti fu n t, m utuam alicui pecun iam d e d e rin t, & v e l
nem in reb u s fua pecunia com paratis teneant: dum ta­
c o n ftitu ts pecuniae reo s, v e l fideiuflbres v e l manda­
x a t fi in co n tra d ib u s ferip tu ra in teru e n ien te celeb ra­
tores in eam rem ac ce p erin t,o p p o n a tú rq u e ipfis co n tis
h y p o th e ca: a liq u a fa d a fitm e n tio . h o c nanque fi
ftitu tio ,& o r d o per eam introdu du s-.nihilo m inus &
o b fe ru a u e rin t: to tu m habitu ri fu n t,q u o d á n obis pein ipfis co n ftitu tio o b tin e a t, n ififp ec ia le p a d u ra fe­
cerint, v t cre d ito ri licentia fit tam principalem d e b i- . , tieru n tjim m o v e r o etia amplius quam petierút: fiq u itorem , quam m an datorem , atque fid eiu florem ,& con- ’ dem o m n ibu s prasftantiora ipfis iura in iis rebu s c o n ­
ce d im u s, qua: ip fo ru m pecuniis empta: p ro b a n tu r.
ptutxpecurti*rerum c o n u e n ie n d i,n o n e x p e d a to c o n ­
Si tam en c o n tra d u s fa d u s fitaut fiat nulla feriptura
ftitutionis gradu. P ro p te r ingens enim illud ftu d iu m ,
in teru en ien te,ip fiq u e v e l pecuniam numeratam d e d e­
quod argetarij circa p u b lico s c ó tra d u s ad h ib en t, h u rin t,v e l(q u o d m x im é apud argentaria: menfae praepoiufinodi p a d a co u en ta adm ittim us: cú nó v id e lt u r c ó
fito s fieri c o n fu e u it) fpecies aliq u o t,m u n d i fo rte m u ­
tra legé e fle, p ro pterea q u ó d v n icu iq u e in teg rú eft his
lieb ris,au t arg e n ti,q u o d o b eiu fm o d i datur v e n d itu rq u f ipfi a lege data & có cefla fu n t,re n u n cia re . P ro in ­
v e ,p r o q u o tam en preciu m no n dú p ercep e rin t:tú c li­
de ficubi tale p a d u m fiatdicitum ipfis efto ,tam p rin ci­
ceat ipfis hgc tanquam fua vin d ica re,etfi h y p o th e ca rú
pale d ebitore,quam m an datore & fid e iu flore m ,atq u e
ius in iis n o n h abeat.n equ e enim illi p o fsid eb u n t alie­
alias p o rro perfonas co n u en ire: v t q uidem fi nullú pa­
n a t cu m aurum p ro p r e c io non folu erin t,fru ftra de»
du m adferiptum fit,penitus & in ipfis valeat co n ftitu ­
tin eb ú t ea qua: ipfis ab aliis tradita funt:led fiue ad h e ­
tio. Si p a d a v e r o adferipta f in t : fim ul form am ac re­
red es tran fm iferin t,heredas eo ru m p ro ipfis, v e l ipfa
gulam addat c ó t r a d u i,fim ul e x in d e inferatur e x a d io .
dat»redd en t:fiue ad heredes n o n p e ru e n e rin t, lice b it
S E C V K D V M v e r o ipfis capitulum d e altera illa
h f c ipfis vin dicare,n ulla c ó t r a ip fo s h y p o th e c a in e o ­
exceptione erat,quam p rid em fe c im u s, cu m quis ar­
rum rebu s q u s p e r alios fo rte quaefitae funt,valitu ra.
gentaria: menfae praepofitus m ilitet, aut filios fuos m i­
Q j f l j L V E 7 ^ 0 legem tulim u s, ne arg é ta ris m élitare faciat,vt nequ eat e o m ilitantes ip fo ru m filij v ti, <i
fae p rs p o fit i v itra beffes v fu ras f e n e r a r e n tu r ,d o c u e ­
quafi non ex p aternis,aut aliunde q u ffitis pecuniis m i­
run t autem n o s ,q u ó d cum fine fe rip to fe n e r a r i fo litent,fed cre d ito ru m :& p etie ru n t,vt aut n equ e in ip­
lean t,hi d eind e illiberales fe circavfuras praebeat,pro­
fis huiufm odi l o e u h aberet praffum ptio,aut ipfis q u o ­
pterea q u ó d Sc m utuum fine ferip to co n tra d u m ,n e q ;
que eadem fu p p e tere n t,v t fi q uis m u tu o ab ipfis fu m ftip u latio in terp o fitafit: fcilicet iu xta illud q u o d v u l­
pto m ilitet,aut etiam eius filij, n eq u e debitum po fsit
g o d ic itu r, n o n co n u e n irp , vt v fu ra ec itra in terp o fialiunde d iflo lu i,v el e x iftiu fm o d im ilitie eius aut filiotam currant ftipulationé rquanquam m ulti cafus fint,
num e x a d io n e fatis ipfis f ia t . N o s ig itu r cum n eq u e
in q uibus v e l fine ftipu latio n é & e x p a d o nafcatur v fimpliciter legem p ro p o fu e rim u s, fed cum ce rta cau­
tela, neque facile fu b u erti ipfam fuftineam us: fancim ’ ,
furarú oblig atio m ó n u n qu am etiam hg,tam etfi non e x
vt facra co n ftitu tio n é v alen te,n eq u e h ac p r§ fu m p tio p a d is, fed luapte fp o n te in tro d u c itu r, tam é exigatu r:
ne,qua: fecu n d ú facra có ftitu tio n é có tra ipfos p ro té p ro p terea fa n c im u s ,v tv fu r s ipfis non folu m e x f t i ditur,fublata: q u a n d o q u id é m ulti cú co n trah u n t, n on
p u la tio n e,fed etia abfque f erip to p rsb e a n tu r, n im irú
fuis om nia pecuniis facere v id e a n tu r: habeant & ipfi
tales,quales ipfo s lex ftipulari perm ittit, h o c eft v fq u e
hoc p riu ileg ij,vt fi quis m ilitet,aut eius filij,ipfius q u i­
ad beflem centefim a:. N am q u i om nibu s p ro p em o d ú
de militia om nibu s m odis o b n o x ia teneatur, fi de nu­
in d ig en tib u s o p em ferre parati funt,hos v tiq u e p er em ero earum f i t , qua: v e n d i fo len t. co n fim iliter a u - ] > iu fm o d i m inutias iniuriam p erp eti,iuftum n o n fuerit.
tem & filio ru m , nifi m anifeftifsim e ab ipfis c o m p ro ­
I K S V T E 7^ de h o c q u o q u e n os in ftru x e rú t,q u ó d
b etu r,q u o d v e l e x maternis filio rú b o n is,v el ex p rin­
hi qui cum ipfis co n trah u n t,cu m inftrum enta contra­
cipali largitate m ilitia ipfis acceflerit. nam fi deb itu m
d u s Sc ratiocinia con ficiu n t,p a rtim pu b lice e a in fo ro
aliúde diflo lu ere n eq u ea t,tú c argétarisem éfe prsepoc o m p o n u n t, partim ipfi p ro p ria manu co n ferib u n t,
fitis etiam ex filio ru m m ilitia fatis fiat: fiq u id em ip fo ­
partim ab aliis co n fcrip tis f u b fc r ib u n t: petie rú n tq u e ,
rum gratia hanc leg em pro p o n im u s,o p p o n en tes eam
v t fi q u id eius generis co fcrib an t ij q u i cum ipfis c o n ­
p refu m p tion i q u s e x co n ftitu tio n é nata eft. E t q u é trahu nt,teneantu r o b n o x ij, & ipfis fatisfacianr, nequ e
adm odum illa p r s d id a m co n tra ipfos p rsfu m p tio n é
p o fsin t h o c in v fu m aflum ere,& d icere , q u ó d tam etfi
effecit: ita & nos co n trarium ip fi rem ediu m addentes,
inftru m éta fiueco n fefsio n es fiue ratiocinia om nia ma­
bis folu m m o d o q u i de p r s d i d o c o n fo rtio funt, lib e nu fua c o n fcrip fe rin t, aut aliis feriben tibu s his fu b firalitatem noftram explicam us p ro p ter com m u nem ipgnarint,auru m tam en q u o d in iis co m p re h éd itu r,da­
forum vtilitatem ,quam in c o n tra d ib u s ex h ib en t,d u m
tum n on f ic.& v t e x in d e h y p o th e cas habeant,& befles
multis fe periculis im m ifcen t,vt ingru entibu s aliorum
vfuras,quanuis fcripta: n o n fint,tam en percipiant.
«ecefsitatibus m edeantur.
N o s itaq u e,q u o n iaeiu fm d d i com m u nia ac p u blica
. ^ 0 K R .0 nequ e illud abs re d icere v ifi fu n t,fi cu i­
iu n t,& m aiore có fid eratio n e in d igén refpo n d em u s ad
piam m u tu e n tu r,a u t etiam praeterito té p o re m utuati
h g c ,v ti có u en ien s eft. E t q u id é fi quis pu blicú in ftru V
iiij
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
613
Authen.feuN ouellarum Collatio decima.
614
m etum c ó fe c e rir,a u tto tú p ro p ria manu c o n fcrip fe rit, A cro s canones c u fto d iu n t,D o m in i dei ad iu to rio dio^i
fu u r.q u i auté eos trá fg re d iu n tu r,ip fi fem etipfos
aut etiam inftru m étis v el ratiociniis ab aliis co n fcrip tis
cío red du nt o b n o x io s .M a io ri ig itu r condem nationi
fu b fc r ip fe r it: v t o m n ibu s m o dis tam ip t e , quam he­
fu b ia cen t fan d iisim i ep ifeo p i quibus concred itu m &
red es eius p erfo n alibu s fcilic et a d io n ib u s teneantu r
co m m iffun i eft & canones in q u irere & co n feru are,fi
o b n o x ij,fa n c im u s . N e q u e enim tem ere h yp o th e ca m
q u o d e o rú p rx term iífiim futrir,ind énatum atq; iTOpu.
d ed erim u s h is,qui d e ea p a d u m n o n fecerin t,n ifi o m ­
n itum reliqu erin t.San e cú h a d en u s canones obferuan in o in feriptura eo ru m q u x in bo n is fin t,c o m p ro b e ­
ti non r e d é fu erin t j diuerfas ex e o palsi fumus inter­
t u r fa d a effe m e n tio , aut ipfi b o n a fua p ig n e ri o p p o pellationes
co n tra clerico s & m o n a c h o s, Sc quofdam
fu crin t,a u t faltem h a c fim p liciter a d iecerin t, p ericu lo
ep ife o p o s,v t qui fecú d u m diuinos canonas non v iueeo ru m q u x in b o n is habeat,aut deniq; aliqu id p ro lo ­
r e n t,& qu id á etiá in ter eos in u en iren tur qui nec ipfam
cu ti fuerin t, aut co n fcrip fe rin t eiu fm o d i, q u o d in te lq u id e m v e l f a n d x ob latio n is v e l fa n d i baptifmatis
le d u m quendam h y p o t h e c x ad ferat. t u n c enim ipfis
o ratio n em ten ere n t aut fc ire n t.D e i igitu r intellioétes
etiam h y p o th e ca m p r x b e m u s ,v t nequ e leg u m n o Sí anim o in figétes iu d ic iu m , fin g u lo rú q u x n ebis de­
ftraru m in v n iu erfu m naturam p e rtu rb e m u s ,n e q u e
lata funt in q u ifitio n em fim ul & c o r r e d io n é iufsimus
ip fo s to lera b ili defraud em u s a u x ilio . V f u r x fane,
fi qu id em certas p ep ig erin t, p a d x p rx fte n tu r. fi v ero* ^ ca n o n ice p ro ce d e re .Si enim illa q u x á laicis peccatur
generales leges n o n c o n ced u n t extra inquifitionem &
dum taxat fcrip tu m fu it,q u ó d fceneratitium cred itu m
v in d id a m m an ere,q u o m o d o á fan d is apoftolis & pa^
e x ftiterit:n eq u ea n t contrahentes d ice re ,q u ó d ex q u o
v f u r x fin itx n ó fu n t,p ro p te rea & deb itu m fterilc ha­
tribus fu p e r om n iu m h o m in um falute canonicé ftatub e r i d e b e a t : fe d e x p rx fu m p tio n e ita ce le b re tu r ex ata d e fp ici patiem ur? Sane tn uk o s e x eo m axime de­
d i o , quafi beffes v fu r x exprefsis v erb is n o m in a tx
p reh en dim us in p eccata fuiffe p ro !ap fo s,qu ó d nófunt
fin t.a tq u e h o c q uidem d e e x te ro o b fe ru e tu r.
In ra­
f a d x f y n o d i fan d ifsim o ru m facerdotu m iuxta ea q ux
tio cin iis v e r o , q u x iam c o n f e d a f u n t , etfi nulla v fu a fa n d is ap oftolis & patrib9 definita fu n t. Si enim hoe
ratum habita fit m entio:tam en quia m anifeftarium eft
fuiffet o b fe ru a tu m ,q u ilib e t m etuens grauem in fyn o ­
q u ó d a p u d a rg e n ta rix m e n fx p rx p o fitu m fo lu m m o ­
d o accu fatio nem , ftuduiffet v tiq u é & facras edifcere
d o co n tra d u s fub vfu ris in e a tu r, cu m n o n p o fsit q u i
litu rg ia s,& tem peranter viu e re ,n e condem nationi diip fe vfuras d e p en d it, fine v fu ris dare im p en d ia : liceat
u in o ru m canonum fu b ia cere t. Illu d q u o q ; n ihilo mi­
ipfis beffes vfu ras e x p e t e r e , v t tam en d e e x te r o o b nus q u ib u fd á peccan di o ccafio fu it,q u ó d abfque exa­
feru e n t ea q u x p rx fen s ipfis facra le x larg itu r. In
m in a tio n e,& r e d e fidéi atque honeftatis v it| teftim o­
illo v tiq u e cafu nim is quám ipfis opera ferim u s,yt fi
n io o rdin an tur epifeopi,{Jresbyteri,diaconi, & exteri
ratio cin ia p ro feran tu r, q u x ex p refsé q u 3 nque cauffam
c lerici.N a m fi ad orand um p ro p o p u lo deftinati, indi­
habeant ad fcrip tá,in qua aurum datum eft,atq; h ic ra­
g n i d iuino m in ifterio in u en ian tu r,q u om od o p ro tráff
tio cin iis ipfis fu b fc rip fe rit: & fi fin g u lasin ipfis cauf- C g r e fs io n ib u s & d e lid is p o p u li deum propitiare pote­
fas p ro pria m anu n ó fcrip ferit,au t etiam c ó fe fsio n é de
runt? Plane o rdinationes facerd o tu m cum omni di­
h o c aliq u a m , fiue fub fp ecie m u tu i, fiue e x accepti­
ligentia & rig o re fieri o p o rte re d o c e t nos & qui inter
latio n e,fiu e etiam aliter n o n c o n fecerit-.n e q u ea t am ­
fa n d o s c e n fe tu r G re g o r iu s th e o lo g u s , fequutus fan­
plius a b e o q u i h o c fe c it,fin g u la ru m c a u ffa ru m p a rd o s a p o fto lo s & diuin o s cano nes.Sic enim in magno
ticu latim p ro batio n es ex ig ere:n ifi fo rte e x abundan­
A p o lo g e tic o , Q^V 1 S au tem (inquit)fecund um Pauli
ti v e lit v e l ip fi,v e l cre d ito ris hered ibu s iufiurandum
canones & defin itio n es feipfum dirigens,quas de epi­
d e fe rre, h o c enim folu m ei co n c e d im u s , intra tam en
feo p is & p resb yte ris co n ftiru it,v t ficci fiue fobrij fint,
ca t e m p o r a ,q u x ex ce p tio n i n o n f o lu tx p e c u n ix a tm o d e fti,n o n v in o le n ti,nó p ercu ffo re s,ad docendum
trib u t a fu n t .N a m fiid q u o q u e te m p u s p rx te rire co n ­
id o n e i,irrep reh en fib iles in o m n ib u s,n o n couerfantes
tig e rit , nequ e iu reiu ran d o ip fo s g rau am u s: id q u o d
m alism ó m ultum aberrare fe inu eniet ab illa canonum
eti am in g en eralibus leg ib u s d efcripfim u s. quanquam
r e d itu d in e? Id c m q u e rurfum lo qu itu r in hgc verba:
n e h o c q u id em e x v iu erat.* na eum q u i pro p ria ma­
M u n d a ri(in q u it)o p o rte t prim u m ,ac deinde mundanu v e l f c r ip fit , v e l tradidit r a tio c in ia ,q u o m o d o iu re:fap ere,ac dein d e fapientiam d o c e re .L u c e m fieri,5 £
ftu m fuerit p utare ita d iffolu tu m e x ftitiffe , v t q u x da­
p o ftea illum in are:p rop inquari d eo ,tu m alios adduceta n o n effen t,pro datis feriberet?
Q u x ig n itu r n o bis
re:fa n d ifica ri,tu m fan d ificare : m an uducere cú mani­
p la c u e ru n t, & per hanc facram pragm aticam decla­
b u s,có fultare cu m c o n filio .E t rurfus idem fandis c6ran tur l e g e m , ea tam g lo ria tua,quám qu icu n q u e p r x ­
num eratus G re g o r iu s ,de iifd é in eadé o ratione iftud
terea reipub. n o ftr x m a g iftra tu s, inu iolata cu fto d ire
f e r ib it : Q u is inftar fig u li v n o ip fo die fid ilia fua tor­
in perp etu um ftu d eto :d e ce lib rarú auri pcena ím inéte
natis,ita repente fingat v e ri cultus antiftité,cum ange­
his qui h x c v e l trá fg re d iu n tu r,v e ltrá fg re d i patim u r.
lis ftatem ,& cú archágelís laudes ca n été,& C h rifto có
fácrificantem ? E t per h x c qu id em indicat iíie T h e o ­
DE OR^DIUlATIOtiE E T I S C 0 9 0 lo g u s qualesná o p o rteat ad fa cerd o tiu m prom oueri.
rum & clericorum.CenJlitutio C X X X V 11.
D e his autem qui ord in an tu r in d ig n i, idem h x c dicit
vintenio Contio interprete.
in e ad em o ra tio n e .Q u i cum nih il ( in q u it) ad facrum
Imp. i v s t x n i a n v s a . Petro magiftro officiorum.
dei altare & facerd o tiu m a ttu lerin t, nec in v irtu te &
I ciuiles leges quarum poteftatem n o b is
p u lc h ro prius infudarint & elaborarint,íim ul difeipuli
deus p ro fua in h o m in es benignitate cre ­
& p rx cé p to re s pietatis o ften d u n tu r : & priufquam_
didit , firmas ab o m n ibu s cu fto d iri ad
purgati fint, purgant-.heri fa c rile g i, h o d ie facerdotes: iSf
ob ed i entium fecu n ta té ftudem us, quan­
h e ri extra facra,hodie p rx fu le s m y fte r io r ú : veterato -.^ 15
to plus ftu dij ad hibere debem us circa fares m alitia,n o u itij p ietate, qui funt opus atque fabrica
c ro rú canonum & d iu in arú leg ú cu ftodiam q u x füper
h u m an x g r s t ix ,n o n f p ir itu fla n d i .Q u ó d autem difalute no ftraru m anim arum d e fin itx iiin tiq u i enim fau in i canones p ro h ib e n t clerico s efle , q u i fecunda®
■ y x o r e ia
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
(5i5
Deordinat.cleric.&epifcop. Tit. cxxx vij. 6 1 6
v x o rem d u x e ru t,& inter fa n d o s Bafilius d o c e n s , fic A e p ife o p o ru m p er fingulas p rou incias co n g re g an d is,
h u cü fq u e m inim e o b fe ru a tu m é ftú llu d in prim is c o r ­
'•D iu rn o s canon m in ifterio e x c lu fit , in q u it , & e x
ait
r ig e re eft neceflarium . S a n d i ig itu r A p o f t o l i& pa­
¿s p ro ° en iro s.E t haec quidem fa n d u s B afiliu s.In tan tres
d e fin ieru n t, bis in v n o q u o q u e anno fieri, d e b ere
tú autem patribus fa ce rd o tu m cura fuit, v t qui N ic ? x
fy n o d o s fan d ifsim o ru m facerd.otu in vnaquaque p ro ­
conueneruntjCanonem ed id e rin t ita habentem : In ter­
u in c ia , & em erg en tes caufas e x c u ti, & co m p eten tem
dixit per om nia taagna S y n o d u s , n o n e p ife o p o , n o n
accip ere c o r r e d ió n e m .h o c e ft , v n a quidem in q u a resb3^tero, n on d ia c o n o , nec alicui o m n in o q u i in
ta fe p tim a n x f a n d x P e n t e c o ft e s ,f alteram v e ro O d o - f Tt; ¡¡uar<&»- clero eft,licere fu b in tr o d u d a * habere m u lierem , nifi
bris m en fe. N o s autem inuenientes q u ó d ex hu iu fm o - tafei-u/«,.
forte aut m atrem aut fo ro re m aut am itam , v e l eas tandi negligencia m u lti diuerfis peccatis im p liciti fiint,
?<7Me'
tü ptrfonas qua: fu fp icio n es effijg iu n t.H is ig itu r qua:
iu bem u s o m n ibu s m o dis vnam fy n o d u m fie r i fin g u - f°^es'
facris canonibus definita fu n t in fifté tes,praefentem fa­
lis annis in fin gulis pro u in ciis m enfe v el Iu n io ■
,v el
cimus le g é ,per quam fancim us v t q u o tie s v fu u e n erit
S ep tem b ri: & co n u en ire q u id e m ap ud beatifsim os
epiícop ú o rdin ari,co n uen ian t c le rici & p rim o res c i­
patriarchas ¿ illos q u i ab ipfis ordinati fu n t ,
qui n o n
uitatis cui ordinandus eft e p ife o p u s: & pro p o fitis fanhabent ius alios e p ifc o p o s o rd in a n d i: at apud .fan¿Hs euangeliis fuper tribus p erfo n is pfephifm ata fie r i,& q u e m q ;ip fo rú iu ra re fe c u n d ú diuina e lo q u ia , & B d ifsim o s m etro p o lita s cu iu fq u e p ro u in cia :, eos q u i
ab e is fu n t ord in ati. Q u o in lo c o m otas lites & in ter­
ipfis p fephifm atibus in fe r ib iq u o d n eq; per d atio ­
p ellationes v e l p ro fide, v e l cañonicis q u x ftio n ib u s,
nem neq; p ro m ifsio n em v e l am icitiam v e l gratiam v e l
v é l ad m iniftratione r e r u m , e c clefia ftica ru m , v e l de
a lia m qualem cü que a ífe ctio n é / e d q u ó d ícietes ip fo s
ep ifco p is & p re s b y te ris, vel diacon is aut aliis cle ri­
redas & catholicas fid e i, & h o n é ftx v ita :, & -excedere
cis,v e l de abbatibus, v e l m o n ach is, v e l d e accufatá v i ­
triCTefimnm x tatisa n n u m ,ip fo s eleg e rin t, & q u ó d ne­
ta ,v el d e aliarum reru m c o r r e d io n e , m o u eri q úidem
que v x o re neque lib ero s fciu nt a liqu é ex ipfis habere,
& a g ita ri, & co n u en ien ter exam inari , & éo rü m cor-,
n e c pellicem aut filios naturales fciü t ipfos habere v e l
r e d io n e m fecu n du m facros canqries p ro c e d e re ,& fe ­
habuiíTe,fed fi q uis^ o ru m p rius v x o r é habuit, & illam
cu ndu m noftras l e g e s . N o n folu m autem in a n n iu erfola,& ñeque v idu am ,neq; a v iro fe p a ra ta ,n e q u e íacris
íariis fy n o d is ifta q u x r i v o lu m u s , fed etiam qu o ties
canonibus aut le g ib 9in terd iciá .fe d nec m u neribu s pu­
q u idam facerd o tu m y e l clerico ru m v e l abbatum v e l
blicis ad d id ú ,a u t cu ria lé aut taxeó tá fiu e co h o rtalem
aliqué eo rú q u i e le d í fu n t,éííe c d g n o fc ú t, p rx te rq u á
m o n ach o ru m accu íábu n tur v e l d e f id e , aut tu rpi v i­
t a , aut o b aliqu id aliud co n tra lacro s cánones ad m iffi in m onafterio, n o n mirius1qu in d e cim annis m o n achica v ita fine v lla calum nia e x e g e rit:ea fané o b fe ru a ­
f u m . & fi q u id e m epifeo pus eft is q u i accufatus eft,
eius m etro p o lita n u s exam inet ea quse d id a f u n t .fi
tione quas antea a nobis d id a eft, & in talibus p e r fo ­
v e r o m etro po litan us fit^eius bea tifsim u sa rch iep ifco nis éarúq; e le d io n e o b fe ru a n d á ,v t ex tribus ita e le d is
perfonis m elior-eligatur e le d io n e & iu d icio ord in an ­ C pus fu b q u o d e g it .f fi veri? p res b y te r v e l d iacon us v e l t
ye^
alius clericu s v e l abbas v é l m o n a c h u s, tu n c f a n d ifs i- íí”/ef"r*
tis. E x ig i e tiá a n te o m n ia a b eo q u i o rdinand us e ft,li­
m us epifeopus c u ifu b fu n t,exam inet delatas h u iu fm o ­
bellum cum eiu sp ro p ria fu b fe rip tio n e có p le d e n te m
quas ad r e d a m eius fid é pertin e n t. E n u n cia ri etiam
di querelas:& cum veritas p ro bata fu erit,v n u fq u ifq u e
ab ipfo & fa n d a m o b latio n is form u lam q u s in fa n d a
p ro qualitate d e iid i can o n icis poenis fab d a tu r e x a ­
minantis a rb itrio ,
H x c autem om nia o b tin ere v o ­
cóm unione fit,& eam qua* fit m baptifm ate p rec a tio ­
lum us n o n folu m in ordinandis p o fth a c ep ifco p is &
nem ,& reliquas d ep recatio n es. Iu fiu ran d u m autem
fufcipere eu m q u i o rd írfa tu r, per diuinas feripturas,
clericis & ab b a tib u s, fed etiam in tiis q u i n u n efu n t,
quód neq; per feipíum neq; per aliam perfonarp d ed it
& qui ex q in b u fcú q u e caufis p er canones & noftras
quid aut p ro m ifit nequ e p o fth a c d abit v e l o rd in an ti
leges in terd id i» accu ían tu r. S i enim h x c ita ó b fe r ipfum , v e l his q u i facra p ro eo fuffragia fe c e ru n t, v e l
uata f u e r in t , & laici m axim um hinc & ád re d a m fi­
alij cuiquam o rdinationis de ip fo fa cicn d x n om ine. Si
dem & ad v it x h onéftatem p ro fe d u m p ro m ere b u n ­
quis auté praster m en iofatairi o b fe ru a tio n é epifeopus
tu r & p erc ip ien t. A d h x c iubem us om nes é p iic ó o rdin etur,iu bem u s & ip fu tri ó m n ib 9 m o dis e p ife o p a p o s & p re s b y te ro s n o n in f e c r e t o , fed cu m e a .v o c e .
tu d e iic i,& eum qui có tra talé o bfe ru a tio n e m eú o rd i­
q u x a fid e ítísim o p o p u lo e x au d ia tu r,d iu in a m o b la­
nare aufus fuerit. Si q uis autem accu fatio n em in ftitio n em ,t & p recationem q u x fit in fa n d o baptifm ate, f
tu e tc ó tr a o r d in á d o s in e p ife o p ú v e lp r e s b y te r u m v e l D ia c e r e , v t ind e audientium anim i in m aiorem d e u o - ^ '^ diaconum ,v e l alió clericu m , v e l etiá abbatem ex qua
tio n em & dei laudationem & b e n e d id io n e m efferancunque ca u fa , differatur talis o rdin ario , & fiat prius
tu r.S ic enim & diuinus A p o fto lu s d o c e t d icés in p rio ­
in q u ifitio accu fatio n isp refen te etiam ac c u fa to re ,& ea
re ad C o rin th io s epiftola : C x te r u m ( in q u it.) fi fo ­
q u x ab ip fo delata funt, v fq u e ad fin em p ro feq u en te.
lum b enedicis fpiritUjis qui id io tf lo cu m im p le t,q u o ­
Si v e ro defiftat & co m p eren d in et a ccu fato r, n ih ilo
m o d o t u x gratiaru m a d io n i fu b iicie t d e o fa n d u m
minus is q u i o rd in a tio n é fa d u ru s eft, in q u ifitio n é d iillu d ^ Í M £ N ? fiq u id e m q u id dicas ,n o n n o u it: tu
ligétifsimam faciat intra tres m éfes:& fi qu id em o b n o ­
autem p u lch re gratias a g is , fed alius n o n x d ifica tu r.
xium inuenerit eú qu i accu fatio n e fuftinet,fiue co n tra
E t rurfus in ea q u x eft ad R o m a n o s , fic d ic it : C o r d e
diuinos canones,fiue fecu ndu m noftras leges,jphibeaqu id e m cre d itu r ad iu ftitia m , o re autem co n fefsio
tu r ordinatio, fi v e ro accu fato r aut p rx fen s n o n p r o fit ad fa lu tem . Id c irc o ig itu r c o n u e n it, v t ea preca­
bauerit,aut fe abíentauerit,fi q uidem clericu s fit, p ro ­
tio q u x in lá n d a a lla tio n e t d ic it u r , & a lix oratio n es -f
prio gradu d ep ellito r.fi v e r o laicus, có p e té té c o e r c i­
cu m v o c e a fan difsim is ep ifco p is & p resb yteris p r o tionem fu ftin e a t. Si autem quis ante exam inationem
ferantur d o m in o n o ftro Iefu C h rifto d e o n o ftro
ca u fe ordinau erit accufacum :tam o rd in ato r quám o rcum patre & fpiritu fa n d o . feituris religio fiísim is fa, ' natus facerd o tío éx u u n to r.
Q u a n d o autem q u o d
c e r d o t ib u s , q u ó d fi q u id h o ru m co n tem p férin t, &
la ca? o n ib u s cautum eft d e fy n o d is fan d ifsim o ru m
h o rre n d o déi & faluatoris n o ftri Ie fu C h rifti iu d i-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
617
A uthen.feuN cuellarum C ollatio decima.
c io rationem red d itu ri fu n t , Sc nos ifta c o g n o fc e n ­
tes non relin q u em u s quieta & inu lta. Iu b e m u s autem
& pro u in ciaru m p r s fid e s fi q u id n e g lc d u m e x his
quse ftatuim us in u e n e rin t, p rim u m qu id em co g a n t
m etro p o lita s & alios e p ifc o p o s d id a s fy n o d o s c o n ­
g r e g a r e , & om nia im p lere q u x e u m q u e d e fy n o d is
p e r prsefentem leg em iufsim us. fi v e r o eo s m o rantes
n o u crin t & re m iifo s, tu n c n o b is in d ic e n t,v t ad co m ­
p e te n te m p ro tin us c o r r e d io n e m pro ced am u s co n ­
tra d e tre d a n te s fy n o d o s ce le b r a r e T r itu r is v e r o ipfis
p r x fid ib u s ,& o bed ien tib u s ipfis o ffic iis , q u ó d fi qui­
d e m ift3 n o n fe ru a u e rin t,e x tre m is fu b iicie n tu r fú p p lic iis . C o n firm am u s autem & p er p rx fe n te m le ­
g em om nia a n o bis diuerfis le g ib u s fancita de epiic o p is & p resb yte ris & e x te ris c le r ic is , ad h x c & x e ­
n o d o c h is & o rp h a n o tro p h is , & e x te ris q u icu n ­
q u e ven era b ilib u s lo c is p r x fu n t . Q u x ig itu r n o b is B
p lacu eru n t,& per p rx fe n te m m anifeftata fu n t le g e m ,
tua claritu do per prothem ata in co n fu etis lo cis r e g i x ciuitatis affixa in c o g n itio n e m o m n iu m p erd u ­
c e re fe ftiñ e tí & m anifefta facere o m n ibu s qui p r o u inciis p r x f u n t D a t . X . K alendas M a r t . C o n fta n .
D N .I u f t .P P .A iB a f .V .C .C o n f ,
6ig
bis p la c u e ru n t, & per hanc lacram n o itram decla­
rantur le g e m ,q u x & v ig o re m habet fp ecia lisn o ftrj
in d u lti,e a ftu d e to g lo ria tua e ffe d u i & fini tradere.
Keuclla
C XI . apud Scrimgcr. epittme.
P p e lla tio fié st fecu n d u m leges p o rred as t hc
v o lu m u s ab om nibu s p rx fid ib u s recip i , etiam ab his qui fecu n d u m noftra® * * *•?
iu fsio n em a u d ire eas d e b e n t,fiu e m aio.
res fin t, fiue m in o re s : & ed i quidem ad a
ab fq u e v lla dilation e his qu i litig an t ¿ v t legitim a ir,
his p ro ce d a t ex a m in a tio . A d h x c iu b em u s, poft
oblatam leg ib u s ap p ella tio n e m , n eq u e exeeutiones
p e r a g i, n eq u e p o flefsion es reru m trásferri do n ec diffinitiu a fu p er ea fententia latafit.
EDICTVM
COKST^tKTlXO*
pelitantsde bis qui luxuriantur contra
naturam. Confiitutio C XLI .
I v s t i n i a n v s . a . Cenftantinepolitanis.
V m fem p er o m nes b enignitate ac b o ­
nitate d e i in d ig ea m u s: tum v e r o m axi­
m e h o c t e m p o r e , cu m p ro p ter peccato ru m n o ftro ru m m u ltitud inem variis
^ ipfum m o d is ad iracundiam p ro u o c a u im u s . E t quanquam m initatus e f t , & claré oftendit*
qu ib u s fecu n d u m peccata n o ftra d ig n i eflem us: ta­
R x fe n s co n ftitu tio d e cla ra t, q u ó d n eq u e v f u r x
m en clem e n te r n o bifeu m e g i t , iram que fuam in aliud
q u x p e r partes f o lu ú t u r , du plum d e b itx fortis
tem
pu s re ie c it,n o ftr a m e x p e d a n s po en ite n tiam ,v t
e x c e d a n t. Ite m q u ó d o m nis facra & principalis in ­
q u i n o lit m o rte m noftram p e c c a to ru m , fed co n u crterp reta tio vim legis o b tin ea t.
^ fio n em Sc v ita m .
Q u a p ro p te r iu ftum n on fuerit*
v t o m n es nos opulentiam bonitatis ac to lera n tix &
longanim itatis b e n ig n i dei contem nam us,ne o b indu­
REMISSIO TO É K Á E ILLlratum & poenitentiam refugien s c o r n o íiru m ,irá no­
cite contraciarumnuptiarum.
bis in d i e ir x a c cu m u lem u s. fed cu m om nes im p ro ­
Confidunt C X X X I X .
bis ftu d iis & a d io n ib u s abftin eam us, tum v e ro ma­
In nomine domini Iefu Chrifti dei noftri.
x im e q u i abom in ab ili illa & m erito d e o ex o fa atque
Itnp. CzfarjFliuius,luftinianus,Aug.Floro.
im pia a d io n e c o m p u tru e ru n t.lo q u im u r autem de
ftu p ro m a fc u lo ru m , q u o d n o nnu lli mares facrilcgo
E t u lit ad no s g lo ria t u a , incolas S yri& im p io aufu p rx fu m u n t , cum m aiculis perpetrantes
(d y o s p a g i,n e q u e n o n H e b r x o s in T y ­
tu rp itu d in e m . Scim us e te n im , facris feripturis ed o ro in fu la , illicitis c o n tra d is n uptiis,in fa­
d i,q u a m iu ftum deus fu p p liciu m his q u i olim in So­
cram noftram incid iffe co n ftitu tio n e m ,
dom is ha b ita b an t,p ro p ter h u n c ipfum in com m iftion ec fecu n d u m ea q u x d e h o c c o n ilitu né
fu ro re m in tu le rit, v t in hunc, v fq u e diem ea terra
ta f u n t , quartam b o n o ru m fu o ru m partem in ferre:
ig n i co n flag ret in e x tin g u ib ili: d e o p er h o c no seruiam que e x iis n o n n u llo s in tertia xtate co n fifte re, &
d ie n t e , v t leg ib u s co n trariam h anc a d io n e m auerfefilio ru m patres efle,ac p ro p terea cu m lach rym is fu p m u r . R u r fu m fc im u s , qualia de h u iu im o d i diuus di­
p lic a fle ,n e n u n c tandem v x o r e s a fe d im ittere c o m cat A po fto lus*qualiaque r e ip u b lic x n o ftr x leges pro­
pellan tu n fed v t tam ipfas retineant:quam q u i e x ipfis
m u lg e n t. V n d e om nes q u i tim o ri dei intenti funt,
p ro c re a ti funt filij, aut p ro cre a b u n tu r,fu cc eflo res e o ­
co n u en it v t a tam im pia & fcelefta a d io n e abftineanr,
ru m exiftant ¿ n eq u e vllam ex in d e reu erean tu r poe­
quam ne in b rutis q u id em anim antibus admiflam renam . Sancim us ig itu r , v t p ro hu iu fm o d i in d u lg en ­
perirc e f t . É t q u i qu id em n ih il tale fib i co n fcijfu n f,
tia p ro p te r prxfatas cauflas fin g u li denas auri libras
h i Sc in po fteru m éó fe p a d o c o n fe r u e n t. Q u i v ero
p r x b e a n t jip fifq u e v e l fo lis m aior illa peena rem it­
h o c m o rb i g e n e re c o n ta b u e ru n t:illi non folu m de
ta tu r, & tam v x o r e s , quam q u i ex in d e nati fu n t,& (v t
e x te r o p ecca re d e fin a a t, fed etiam rite agant poeni­
p o te ft fieri)p o ftea n a fce n tu r, fu cceflo re s habeat.ne*
tentiam , Sc coram d e o p r o c id a n t, & m o rbu m beatif.
q u e id ii n o b is in ex em p lu m aliis faneitum in tellig apa tria rch x rc n u n cie n t,fa rio n e m q u e curationis per­
t u r : fed q u o c u n q u e alio feitu ro , q u ó d fi q u id tale p e cip ia n t,& (p ro u t f c rip tn m c ft) fru d u s produ cant pcetie rit :v ltra h o c q u ó d petitis n on p o tie tu r , etiam fa­
n it e n t ix ,v t b e n ig n u s d e n sp ro opu lentia m iferatiocultates a m itte t,a tq u e in fup er co rp o ra lib u s poenis
n u m iearu m d ig n etu r no s q u o q u e benignitate: & om­
ex ce p tis, p erp etu um in c o le t ex iliu m . N e m o autem
nes illi agam us gratias d e perim entium fa lu te , quos
his q u i á nobis n o ftra dig n ati funt in d u lg e n tia , aut
m o d o iufsim us v t etiam m agiftratus perfequerentur,
eo ru m v x o r ib u s , ex iften tib ó fV e v e l futuris filiis, aut
co n cilian tes fib i d e u m , q u i m erito n o bis ira fe itu r. Et
b o n is j fiu e c x iudiciaria fen te n tia, fiüe alio q u o c u n -
DE
JKTEI{V}ÍEtjTIók£
fl^IKc ifefa S ia , & y ty fu r x p a r tic u la t im fo lu tx duplu m [o rtis n eti ex ced a n tt
ConfitU C X X X F I I Í .
P
q u id e ®
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
5i9
D e iiis qui eunuchos faciunt. Tit.cxlij.
620
id e m fc ie n te s p rü d e n té fq u e a d fa n d o ru m d ieru m A m etii a v etu ftio rib u s te p o rib u s lib ero s efle o p o rte b a t:
•
J -n
rn o
p rcrra
om
1ro h
rrf n n i i- im in /la o A
qcuerentTam T
b en ign
um d
eum
o hb ffe
mnucs, v t ita
hiI
iu b em ’ ta m e,v
t qu i iam in d e á decim a~ in Ad lidXX1
io__
n_e_n ü c
rC i im pi£ huius a d io n is ccen o co in q u in ati f u n t , poe­
ineuntis m éfisp er quem efiq; in lo c is n o ftr o re ip u b lic o caftrati fu e r in t,lib e r i fin t, n equ e v lio m o d o aut
nitentiam caoeiTant, ne alia n o b is perfeq u en d i eius
q u o u is g en e re c ó t r a d u s in feru itu te retrahantur: neq;
flagitij p ru b e atu r o cc a fio . P ro d ic im u s autem o m ­
ité
in ftru m étú de ipfis vel p u b licu m , v e l priuata m anu
nibus deinceps q u i h u iu fm o d i alicuius fibi p ecca ti
c ó fc rip tü ,q u o c ú q ; tandé m o d o aut p er fraud e fa d u m
co n fcij f u n t, nifi p e c c a r e d e fie r in t, & f e ip fo s renu n­
c i a n t e s beatifs»patriarcho,faiutis fu o curam g efle rin t,
aut fien d u m ,v alea t:fed n eq u e in q u iren d i illo ru m ftat*
cauifa c o g n itio n e s , q u o anacrifes d ic u n tu r, de if tiu f o ro tam im piis a d io n ib u s d e u m incra fan clu m feftum
m o d i p erfo n is in terpo n an tu r,au t in te rp o fito v alean t.
placantes: q u ó d acerb io ra fib i ac ce rlen t lu p p licia,n i­
Sed & om nes eo s q u i tali c ó t r a d u i in p o fteru m m in i­
mirum q u i nulla decastero v en ia d ig n i h a bebu n tu r.
N equ e enim de eius re i in q u ifitio n e a c c o r r e d io n e
fteriu m p ro b en t,fu p eriu s traditas fu b ire pcenas iu b e ­
m us .
P ro te re a fi v fu u en iat v t feruus p ro p te r m o r­
quidquam rela x a b itu r,n eg lig en tiu fv e tra d a b itu r c ó ­
tra eos qui intra fa n d u m feftu m fe n o n d etu lerin t,aut
bu m c a ftr e tu r :iu b e m u s v t& ille libertatem nan cifcat u r .Q u i enim in itio lib e ri era t,eos p ro b a b ile eft, cu m
in tam im pia a d io n e p e r ftite r in t : ne fi rem iifo circa
in h o c gen u s m o rb i in cid erin t, fu i po teftate h abuilfe,
id animo fim u s, d eum c o n tra n o s iritem u s, q u ó d casv t q u o d v e lle n t, fib i rem e d iu m ad h iberen t. Iu b e ­
cutientibus o cu lis tra n fm ife rim u sa d io n e m tam im_
mus ig itu r , v t in n o ftra rep ú b lica caftrati iam in d e á
piá,ac p ro h ib ita , & q u o m axim e id o n ea fit v t b o n u m
m em ora to tem p o re,a p u d qu a cü q; p erfo n a fint, lib e ­
illum deum in o m niu m p ern iciem ad iram p ro u o c e t.
rali caufla ad ferantur m an u ,& lib eri fint,neq; v n q u a m
DE H IS Q J I E F K F C H O S E j i ­
in feru itu te r e tra h a n tu r. C a tteru m f iq u i e o r ú p o f t
ciunt. Conjlitutio CXLI I . Ii
p ro fe n te m n o ftra le g é aliqu o s d e tin ere apud fe caftrato s pro fu m p fcrin t:d am u s etiam ipfis caftratis licen tia,
Iv s t i n i a n v s
a . Marthanse.
n im irum q u i fem el e x p ro ie n te no ftra leg e lib ertatem
V p p lic ia , quas ab aliq u o t retro p rin c i­
p ro m e ru e rin t,v t h ic quidem m aieftaté Im peratoria*
pibus co n tra e os q u i eu n u ch o s facere au­
& f a n d ifs .p ro t em p o re p atriarcha a d ea n t, n equ e n o n
d e r e n t, co n ftitú ta f u n t : om nia fané ma­
ap ud g lo rio fifs.im p erij n o ftri p ro ce re s relatio n em ea
nifefta e x iftu n t. E x q u o enim n o n n u lli ra­
d e re in ftitu a n t: in p ro u in ciis v e r o ap ud relig io lifsitio n em falutis fuae n o n h a b en tes, ante
t J ia fm o s lo c o ru m e p ife o p o s,& harum prasfides:quo m agis
prmtd paruum ad m odu m tem pu s aufi fu n t tam im pium in fe
p ro u id e n tia om n iu m n o ftro ru m m ag iftratu u ,& p e r i­
íius populadelidu m a d m itte re:p ro p terea & n ó n u lli m eritas d e fe
cu lo o b tcp era tiu m ipfis c o h o rtiu m (fiu e C ó fta n tin o rcsjhaf- ¿ e(j erunt pcenas, alij p o ft irro g a ta fu p plicia etiam in
p o li,fiu e a h b ic ü q ;. lo c o ru m noftras r e ip u b .)h is fe c u n £ £ t f exilium m ifsi funt. V e r u m e n im u e ro quia ne fic
quidem a tam im pia a d io n e tem peratu r,fed in tantam u dum lib ertate d en tu r v m d ic if ,lib e rta lq u e ex p í f e n t e
n o ftra le g e ipfis 1largita c ó<íérru
.....r. N a t o t cgdes c o n - “e tu
niu entibu s o cu lis a ccip ere p er cauflam eo ru m q u i ta­
lia in n o ftra prasfum unt repu b. neu tiquam fu ftin u e rim u s.Si enim b arbari fim ul atque n o ftra de h o c au d ie­
afped n d e p o fu e rin t, ó n o n a g in ta asgré tres feruatos
run t m ad ata,h f c cu fto d ie ru n n q u o m o d o tad é p erm it­
cfle:quis o b fe c r o in tantú falutis fuse co n te m p to r e x i­
ie
m *,v t poft: t o t r e tro p rin cip u m f e n d io n e s tale q u id
ftit,vt haec d e fp ic ia t, & inulta relin qu at ? N am fi leges
d e n u o delin qu atu r,& inultum relin qu atu r Í n o ftra re ­
noftras eos etiam q u ig ia d iu m co n tra aliquem d iftrin pública? Quas ig itu r n o b is p lacu eru n t,& per hac fag u n t, fuppliciis 1'u b d u n t: q u o m o d o im p une co n n ic r i gen e rale d eclarantur le g é ,ea tá h ic,q u a m in ^puinuentibus praeterire o cu lis pofsim u s to t perpetratas cae­
ciis glo ria tua m anifefta p a riter faciet & co n feru a b it.
des,& fa d u m có tra d eum pariter & leg es n oftras prse-
oumchos/* multitudinem h o c flagitij gen u s e x c u r r it , v t ftep enu
,ai.d»- mero N m ujtis v ix pauci euadant in c o lu m e s, v fq u e
tm'
ad eo,vt quidam e x his q u i feruati f u e ru n t, fu b n o ftro
fum ptum ? In d e ad eo neceflarium d u x im u s ,e o s q u i
hu iu fm odi facere a u fin t, e x q u iim u s per hanc leg em
perfequi. Sancim us ig itu r,v t qu i in q u o c u n q ; r e ip u blicas noftrae lo c o q u a m cu n q u e p erfo n am caftrare
praefum unt, aut etiam prasfu m pferint: fi q u id e m v iri
fint q ü i h o c facere praefum pferint, aut etiam prasfum u n t: id em h o c , q u o d aliis fe ce ru n t,& ipfi patiantur.
& f i incolum es eu aferin t: tam b o n a eo ru m addican­
tur fifco p er eum q u i p ro tem p o re'm ag iftratu m o b it
gloriae tuas:quam ipfi m ittantu r in g y p f u m , v b i l o c o ­
rum per o m n e vitas fuae tem pu s efle d e b eb u n t. Sin
v e ro m ulieres fin t , quae id e g e r in t : afficiantur & ipfas
iu p p iic io ,& b o n a earum per eum q u i p ro tem p o re
gerit m agiftratum tu u m ,add ican tur fifc o , m ittantu rq;
in exilium : v t e x q u o p u ta u erin t, aut p utant im p ium
fe lucrum afTecururas,ex eo fupplicia fim ul & b o n o ­
rum fuo rum am ifsionem fu ftin e a n t.
P o rro & eos
qui ad h o c m andatum d e d e rin t , o b tu lerin tv e p e rfo ­
nas,aut etiam d o m o s ,v ti lo cu m aliqu em ad h o c prae­
buerint,aut p ro bent,fiue v ir i fin t,fiu e m u lieres,eadem
fu b ire fupplicia iubem us * v tp o te qu i iniuftae huius
actionis teftes f e d i fu n t. V e ru m ip fo s caftracos ta-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
D E Sj í TUj í X J T j í K I S .
Conjlitutio C X L I I I I . t
t hetieii-
1T im piam Sam aritanorü h e r e f i m ,& o m ~ Uaitinai»
¡ ni ratio n e carentem h o ru m vefenia ad me~ ftimano m, lio ré fru g é p erd u cerem u s,n eq u e n ó ip fo - &»«*>•,« «*
rum anim as,q ü o detin en tur m o r b o , lib e - s-r,n>S‘ 1
,.
1
„ .
.r
rtaaa lu rarem usdaepenum ero ta pientiís. p rin cep s pina im^e,
pater n o fter,q u am etiam nos ipfi ftu d io habuim 9. Sed tauri.
in p lerifq u e h o ru m n ó p o tu im u s id ,in q u o d lo g o ftu ­
d io incubu im u s ,effe<5h ii t ra d e r e . E u aferu n t enim in
tanta n o nnu lli eo ru m v e fe n ia m ,v t v el felutari b ap tifm o d ig n a ti, d e n u o ad id m ali, v n d e d ifc eflera n t, re­
d i e r i n t ^ eadem cum Sam aritanis habere in p recio*
eo d em cu m ipfis agitari fu ro re d in o fe a n tu r. Praecla­
rum ig itu r n o b is v ilu m eft, v eterem illa & prius c o n ­
tra ipfo s p ro p o fita m patris n o ftri le g e m ren o u are.
A c p ro p terea fa n cim u s, v t ip fi nequ e ex t eftam e n ­
ti tabulis* n cq u e ab fq u e iis heredes fiant, le g a tá v e c a ­
p ia n t, aut d o n atio n is titu lo rem aliquam nan cifcant u r . S ed n eq u e S am aritani, aut in vn iu erfu m h asretic i , q u iv e r e d a m ie C h riftia n o ru m fidem a m p ie d t
6i\
Authen.feu N ouellarum C ollatio decima.
6>z
fim u lan t, cum rc vera n eq u e ita fe n tia n t, nequ e h u ic A e x o fc u le tu r,i!ic o & R o m a n a ipfum libertate potiri
Q u a ' ig itu r n o b is p lacu eru n t, & p er p rafer.ttin de,
co n ien tan ea fa cia n t: ad hereditatem ab inteftato v o ­
clarantu r legemrea p ro p o n en s g loria tuai'olennibus j0
cati , fu cc efsio n c m h a b e a n t. Item neq u e teftam en ta
cis,effe
ftu i & fin i co n trad i p r s e c ip i t O é
c o n fc r ib a n t, nequ e legata re lin q u a n t, aut d o n en t, nifi q u i e a p e rc e p tu ri f u n t , & r e fte de fid e fe n tia n t , &
VT
n V L lJ t ? .l
D E C jtE T E \ 0
LICEX
fideles fint o p e rib u s. N am fi n em o h o ru m i i t : rn b e tiam dux aliquis aut cohibendis -violentiis prapofotu ha~
m us, v t p o f t ip fo ru m m o rte m ,h o ru m b o n a a d facra beat
ad
ytratnque
“
P
hrjgiam
accedendi
aut
aliquos
ip fs :e„
tifs.p ertin ea n t serarium . V n d e & facra illa form a per
iunBos eo dirigendi, yt quofdam comprehendant. Sed neo»e
ind ulgentiam ipfis a patre n o ftro co n ceffa , q u s le­
earum prouinci arum incola ad eos qui tales magiftratus i»
g is v ice m o b tin e n s, larg itu r ipfis v t h ereditatem pa­
caoma Cr item L jd ia gerunt, decurrant, apitdque tpfos contra
rite r adire & tran fm ittere,item legatis h o n o ra ri,& le­
aliquos querelam inftitu¡tnttcum ciuiles magiftratus abunde fuf
gata r elin q u ere p o fsin t: in p o fteru m v a ca b it , nequ e
fictant ad huiufmodi emergentes cafas perfequendos.
p ro rfu s vllam firm itatem h a b eb it.N a m fi h uius fe cle­
C onfituiio C X L V ,
m entia in d ig n o s efle p e rh ib u e rin t, q u i Sam aritano­
ru m agitantu r v e fa n ia : nem inem alium quám feip fo s
Imp.
I
vstivia n ts
a . A reebindopraeto­
a c cu fa b u n t, cu m á b en ign itate dei & feru a to ris n o ­
riorum p r a ;fc fto ,e s p r a fe ñ o alm a irrbis,
ftri Ie fu C h r ift i alieni fint. liberalitates autem ab Im - 1
& exaiagiiiro militum.
perato ria o lim m aieftate ipfis conceflas am ittunt, in
h o c , v t ad m elio re m m en tem red ean t, n o n v t perp e­
A m e tfi afsidué in cid en tibus rebus com t u o in peru erfa hac o p in io n e fua perm aneant. E x ­
p e té s p e r fingula rem ediu m inuenimus:
cipim u s autem á p rs fe n te le g e ru ftico s, q u i Sama­
p o ftea tam en quám e iu sv fu s effe defi­
ritan o ru m o p in io n ib u s h o n o re m habent :íd q u e n o n
n it , rurfum p rio ri nos o rd in i adiungiip fo ru m gratia, fed p ro p te r co n ftitu tio n e m praedio­
m u s , p ro m o d o d u taxstlabo ran tisp arru m quaeab ipfis c o lu n tu r , p ro p térq u e red itus & t r i­
ticulae m ed icinam fta tu e n te s. C u iu s generis quiddam
b u ta quae e x in d e in feru n tu r p u b lic o , v t q u i r u ftic i& p rs fe n s facra n o ftra le x in n u it. C u m enim paulo
tate fed u ca tu r. H is etenim p erm ittim u s, v t tam afeenante partim p ertu rb a tio n es ord in u m ac diiciplinae pu
d en tes, quám d e fe e n d e n te s, & e x tran fu erfo c o g n a ­
blicae , partim latro n u m in c u rfio n es pafsim per v to s fuos h e re d e s le g a ta rio fv e fc rib a n tjta m e tfi Sam a­
tra m q u e P h ry g ia m & P ifid iam fieri perdifeerem us:
ritan o ru m e rro re d e tin e a n tu r: v t tam en fu n d os re­
v ltra ciuilem ad m iniftratio nem fu n ftio n é m q u e his
f t e c o la n t , q u o m agis & v b e r io r e x in d e p ro u en tu s
i p f i s , atque in fu p er L y c a o n ia & L y d i a militarem
ad praediorum d o m in o s d e fe ra tu r, & per ipfos ád
etiam m agiftratum praefecim us: eum cuius curae haec
f ifc u m . Sed & fine teftam entis praedifti alter a d a lpars co m m itteb a tu r, D u c e m n om inantes, feu B io co teriu s hereditatem peru en ien t p ro p te r eandem ca u - 1 l y tam ,h o c eft c o h ib en d is v io le n tiis praepofitu m . V e ­
fam : q u a n d o q u id e m & G n em o h o ru m inueniatur,
rum q u i v tra m q u e P h ry g ia m & P ifid iam incolunt,
n ih ilo m inus tam en v o lu m u s , v t praedij do m in u s in
d u du m n o s ad ieru n t, dicen tes grauia q uidem illa q u s
q u o r u ft ic u s d e fu n ft u s e f t , ab illo relicta c a p ia t, &
o lim ad m ittebantur, iam defiifle, nequ e latronum am­
fifc i lo cu m teneat , v tp o t e q u i & p ro illo p u blicis faplius receptacula p er ea lo ca cx ifte re, neque ho c ho­
tisfacit trib u tis . Praeterea Sam aritanum o m n in o ne­
m inu m genu s in p ro u in ciis fuis en u triri: onus autem
q u e m ilitiam capcflere co n ced im u s,n eq u e ad ciuilem .
ex c o g ita ti á n o bis m agiftratus fe ferre n o n p o fle , cum
ad m in iftratio n em a c c e d e r e , n eq u e po ftu la re in iu d i­
h i q u i illi funt in m in ifterio , cre b ro decu rrant per
c io , n eq u e p o ftre m o in co n fo rtiu m d ifertifsim o ru m
pro u in cias, & certo s h o m in es co m p reh en d an t, damaflum i rh eto ru m , n eq u e ad o lefcen tes in ftitu e re . Sed
r.aque inferant : .& lo c is illis m ilitaribu s refertis tu­
& fi q u i e x iis falutari dig n ati b a p tifm o , ad priftinum
m u ltibu s , p ro u in cias ipfis p en itu s inhabitabiles red­
d e n u o erro re m reu erfi , o b fe ru a re fabbata, aut etiam
d i . A d e ó q u e & m u lto s e x iis qui prouincias inco­
alia quaedam a g e re v id e a n tú r, quae coarguant p e r f il u n t ,lu c r u m fibi e x alio ru m m o d eftia adfcifcentes,
m u la tio n em ip fo s fa n ftu m b a p tiím a aíTum pfifle: eo s
m agiftratus hu iu s velam en to ab u ti, & in n o x io s pre­
p ro fe rib i iu b em u s,& in p erp etim tradi e x iliü . Iifd e m
h e n d ere , atque hac ratio n e p erp etra re ea q u s iure
q u o q u e pernis eos fu b d im u s,qu i co n tra refta m C h r iip fo s facere s q u u m n o n eft . H s c cúm m ultotitns
ftia n o rú fidem im p ium iftis p a tro cin iu m p rs ftitc rin t.
i s p u d n os p ro tu lerin t : ip fo s m ife ra ti, a d p rsfen tem
P e rp u lch ru m v e r o n o b is v id e tu r ,v t ad in co n ta m i­
facram n o ftram leg em p eru en im u s: per quam fanci­
natum accu rren tesb a p tifm a ,n o n te m e re fufeipiantur,
m u s , v t p r s d i & s n o f t r s p r o u in c is ( n e m p e P h r y ­
f e d cu quadam o b fe ru a tio n e & in ftru ctio n e quae in i­
g ia falutaris, P h ry g ia P ac atian a ,& P if id ia ) d e c s t e io
tiatio n is t e m p o re fieri f o le t .D ic im u s au té,v t qui o m ­
a b n o c m a g iftra tú , q u e m prid em ip fis , neque non
n in o fenfu aliq u o bonae doctrinae tan g i p o f lu n t,p e r
L y c a o n i s in fu p er & L y d i s p r s fe c im u s , exempta?
d u o s prim u ann os ia fid e in ftitu an tu r, & pro v irib n s
fin t: n eq u e v lia iam ind e ab h o c tem p o re licentia fit
fc ri pturas ed ifean trtú n equ e d em um facro red ep tio n is
his qui illum m agiftratum g e r u n t, v t v e l in iis pro­
o ffera n tu r b aptifm ati,tam lo n g i tem p o ris peenitentia
uinciis v erfe n tu r quafi p o teftatem aliquam' & im­
p ro rfu s red ep tio n is f r u ft um aflecu ti. P u e ro s auté adperium in e a s habean t: v e l aliqu o s de co h o rte fua,;
m o d ü ,q u i per aetatem d o ctrin as in tellig ere n eq u eu n t,
aut alio q u i fibi coniun ñ o s illo d irigan t,& quofdam
etia ab fq u e hac o b fe ru a tio n e fá cro d ig n ari bap tifm ap re h e n d a n t. Sed n eq u e iis qui ex illis prouinciis
te adm ittim us ¿ P o r r o n ullus Sam aritanus C h riftia o rig in e m haben t, licentia f i t , v t ad c o s q u i vtrinque
n u m h abebit m a n cip iú : fe d fim ul atque em ptu fu erit,
e u m m a g iftra tu m g eru u t, cu rrant, in térqu e fe mútoas
p ro tin u s in libertatem ra p ia tu r. Q u o d fi aeque p e rq uerelas p ro p o n a n t, fiue de pecuniis, fiue de crimi­
u erfa o p in io n e m an cip iu m , v t ipfe do m in u s, fu erit:
nibu s ag itetu r q u s ft io , his qui pro tem p o re eum ma­
licitu m ei e f t o , fi C h riftia n o ru m de fide fen ten tiam
g iftratu m geru n t,a u t d e n iq u e in c o h o rte ipforum re-
-
,
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
<5^3 D e Hebr.quo.opor.eos
624
■
a.m ncená form idantibu s: n o - A n in o Jocis H e b r x i fu n t , H ebraeis q u inv o lu n t, licen tia
fírútur,trigin ta lib rarú auri p.cená form idantibus:
fitin eo ru m íy n a g o g is G r x c a etiam lin g u a , itém q u e
lis v id e licet o m n em illis ad_ p r x d id a s p ro u in cias adi­
patria hac f o r te ,nem pe Ita lica ,aut q uacu n que alia p ro
tum interclu dentibu s. V n d e ñ eq u e iu fsio n esin illo c i ratione mutata lin g u a , facro s lib ro s in tellig en tiliíprou inciis,aut co n tra illo s q u i eas in c o lu n t, ed ent:
bu s le g e re tq u o magis p e r ip fo ru m le d io n e m in tellineq; a lio q u iq u id q u á eo ru m qua: ad ip fo s, referan tu r,
g e n u b u s tota d id o r u m feries o rd in e manifefta fit,
fo i v m dicennfed co n ten ti eru n t L y c a o n ia & L y d ia ,
lecu n d ú m q u e ea & vitam & ftu dia fua in ftitu a n t: ne­
J_
rin - r in i
J,is folis im peritantes, q u e m a d m o á ü in itia m a g iftra tü
q u e facultas fit ip fo ru m in terp retib u s, q u ifo la m H e ­
jpforú duabus hifee pro u in ciis in clu lim u s, nulla ilii m
braicam aílum unt lin g u a m , v t fu o a rb itra tu m alitio-*
y tranq; P h ry g iá & Pifid iá po teftate d a ta . O m n i enim
fe hanc t r a d e n t , v u lg i ignorantia fuam tegen tes im ­
exinde proú eniente diffi cu ítate p ro ui n cias illas lib e —
p ro b ita tem . E n im u e ro q u i G rseca lingua le g u n t,
ramus:ciuilibus m agiftratibus om nia p eríéq u étib u s, fi­
v té tu r in terp re ta tio n e Septuaginta,quae o m nibu s e x ne ad pecuniaSjGue ad crim ina fp e d e n t. Scitu ris ip íis,
a d i o r e f t , & p r x te r ex teras m u lta co n tin e t occu lta :
q uó d fi p erpetrato aliq u o la tro c in io in illis lo c is, au t
p rx fe rtim v e r o p ro p ter id q u o d in in terpretan do ac­
aggreflura,ereptísve r eb u s,có p eten ti a n im ad ueríione
c id it , nam cum fem p er bin i feo rfim co n e lu fi eflent,
íadu m p ro lecu ti non fu erin t, & id q u o d ereptu m e ft,
& diuerfis lo cis in terpretarentu r: vnam tamen o m nes
vindicauerintrde fuis facultatibus e m e rg es in d e dam­
co m p o fitio n em e d id e r u n t. A d h s c quis n o n illu d in
num reíarcire eó pellen tur, fiue m agiftratu ad h u c g e ­
his v iris ad m iretu r,q u ó d cum lo n g o tem p o re faiutarant, fiue eum d e p o fu erin t. _ Q u a p ro p te r & fi is q u i
rem ap paritionem m agni d ei & feruato ris n o ftri le fi i
in L v ca o n ia & L y d ia m ilitarem m agiftratum fu ftin et,
C h r ifti p rx ceffe rin r.tam en illam futura quafi p r x fe n p o ílerio re tem p o re v e l ip fe a u fita d p r x d id a s a n o ­
tib u s ce rnentes o cu lis,p ro p h e tic a q u o d á m o d o gratia
bis prouincias a c c e d e re , v e l aliqu em d e c o h o rte fua
ip fo s circu n fu lg e n te ,facro ru m illi lib ro rd interpreta­
mitteredicétiam damus ciuitatum epifeo pis, v t ip fam ,
tio n em accóm od arunt? A t q u e hac q u id e om nes prseaut ab ipfo miiTós a cced ere v o le n tes arceant, lo c ííq u e
cip u é v te n tu r . N e tam en in eam o p in io n em v en ia n t,
abigant,v t qüi in vn iu erfu m p er p rx fen tem facram id
q uafi exteras interpretatio nes excluferim us:dám ü s il­
facerelegem p ro h ib iti í'unt:vltráqu e h o c ,q u ó d trium
lis lice n tiam ,v t etiam in terpretatio ne A q u ilx vtan tu r:
librarum auri pcena tam ei qui p ro tem p o re eum ma­
tam etfi illx d iu é rfx nationis fuerit, & in n onnullis d igiftratum tener,quum q u ib u s in iu n d ú eft v t d i d o i ld io n ib u s n o n m e d io cre cú m Septuaginta habeat dif>
liusaudientes fin t,in c u m b e t,fi tale q u id v e l ipfe iu fleferentiam . Q u x v e r o d e u tero fis, quafi fecu ndaría tra­
rit,vel quiípiá in h o c m inifterium praebere aufus fu e d itio ab ipfis d ic it u r , in v n iu erfu m in te rd icim u s, v t
rit:& infuper v ltra a m ifsio n ém a g iftratu s, circa ipfam
q u x facris lib ris có p re h en fa n o n fit, neq; defu p er tra­
etiam periclitetur fubftantiam . G lo r ia itaqu e tua c o dita p er pro p h etas,fed ex ce rp ta q u x d a m v iro ru m c ó gnofeens ea quae per praefentem facram a no b is leg em
fáncicafuntitam de creta his confentanea fa c ie t , q u á m C tineat, q ui terren a du ntaxat lo q u a n tu r , n e q u e q u id
quam in
fe
S ed &
e d id is & iu fs io n ib u s v te tu r a d p r o u in c ia m r e d o r e s ,
’
r diuini 'habeant
'
- num inis. ^
° ipias
r
y tiq u e lacras v o c e s legan t, cu m facro s lib ro s e u o l& ciuitatum e p ifc o p o s , v t & o ppid atim hsec íe x p ro ­
u u n t:n e q u e celantes ea q u x in ib i prolata f iin t , e x ponatur , & óm nibu s m anifefta fiant quse o cc a fio n e
trin fecu s aflum ant n ufquam feriptas v o c u m inanita­
huius nobis placueru nt.
t e s , ab ipfis ad p erd itio n em fim p iicio ru m e x c o g ita ­
H
E
E
I
S
,
Q
T
0
7
H
O
D
0
D E
tas. V n d e hac a n o bis p rx b ita licentia: nequ e aliqu i­
oporteat cosfcrtpturas legere.
b u s o m n in o fu b d en tu r difpendiis h i q u i G rx c a m &
Conflitutio C X L V I .
alias linguas aifu m u n t, neq u e ite m a b v llo p r o h ib e b u n tu n n e q u e q u i A r c h ip h e r e c itx , aut fen io res in teImp. I v s t i n i a n v s a . A r e o b i n d o g l o r i e fifs.prjetoriorum praefefto.
rim ,au t etiam m agiftri apud eos ap pellantur,licentiam
'E q u u m fane erat , v t H e b r x i cu m facris
h a b eb u n t,v t vafris quibufdam com m entis aut anathe*
libris aures p r x b e n t , n o n leu iter & rebus
m atifm is id p ro h ib e a n t:n ifi v e lin t co rp o ra lib u s ca ftigati p cen is, atque in fu p e rb o n is fp o lia ti, v e l in u iti
fo lu m m o d o geftis d e le d a re n tu r , fed re. c o n d ito s in ipfis fenfu s f p e d a r e n t ,p e r
c o n fe n tire nobi$,qui & prx fta n tio ra ,& d eo m agis a c cepta velim u s iu beam ú fqu e. C e r te fi q uis im pias &
quos m agnum illi d eum & feru a to rem hum ani g e n e ris Iefum C h riftu m an n un cian t. V e ru m enim uero ^ facrilegas v o c u m inanitates in tro d u ce re attentauerit,
quamuis düm com m entis in ter ip fo s in terp re ta tio ­
& v e l m o rtu o ru m r e fu rre d io n e m , v e l iu d iciu m e x ­
nibus fe co m m ittu n t , in h u n c v fq u e diem a r e d a
trem u m negare, aut affirmare q u ó d figm étum & creafententia aberraru nt : quia tam en d idicim u s h abere
tura dei per a ngelos fu b fifta t: h i v o lu m u s v t etia o m ­
ipfos inter fe co n tro u e rfia m :n o n fuftinuim us eum
n ibu s lo cis expellanturm e q u e tam m aledicam v o c e m
tumultum relinqu ere ip fisin c o m p o fitu m .S iq u id e m
em ittant, q u i in vn iu erfu m ipfa etiam c o g n itio n e d e i
per interpellationes q u x ad nos re fe ru n tu r, d id ic i­
e x c id e r u n t. E o s enim qu i huius gen eris aliqu id p ro ­
mus, q u ó d e x ipfis quidam fo la lin gua tenentur H e ­
lo q u i perten tau erin t:o m n ium acerbifsim is fu p pliciis
braica, eáque v te n d u m e iT e in fa cro ru m lib ro ru m le fu b iicím u s, in t r o d u d o p e r b o s erro re g en tem H e d io n e v o lu n t : quidam etiam G rx c a m ailiim endam
b r x o r u m depurgantes. In v o tis autem h a b em u s,vt
contendunt: & lo n g o iam tem p o re ea de re fe d itio p e r hanc & illam linguam facris libris p rx b en tes au­
nes inter fe agitant. N o s ig itu r d e hac co n tro u e rfia
r e s , & interpretu m peruerfitatem o b fe ru e n t, n equ e
e d o d i:m elio res efle iudicauim us eo s,q u i G r j c a etiam
fo lis attendant lite r is ,fe d res etiam ipfas deguftent,linguam in facro ru m lib ro ru m l e d io n e v o lu e ru n t af& facratiores o m n in o fenfus p e rc ip ia n t: q u o m agis
fu m ere ,& (v n o v e r b o ) o m nem d eniq; lin guam , quam
& q u o d p r x ft a n t iu s e ft,a d d ifc a n t,& aliquando d e ­
meus acco m m o d atio rem & magis ¿ m ilia re m re d ­
cip i , atque ab eo q u o d o m niu m prxftantifsirnum
dat au ditoribu s. Sancim us ig itu r,v t in qu ib u s o m e f t ,n e m p e in deum fid u cia ,a b e rra re definant.Pro»
N oueL
X
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
<525Authen.feuNouellatum Collatio decima. <5,5
p terea en im o m n em ipfis lin g u a ad f a cro rú lib ro ru m A fiftunt, fed & fi argentum , aut fru m en tu m , aut afiafp
le ctio n e ap eruim us, v t fi o m n es o rd in e eo rü fciétiam
cies debeatu r: * a u t l l ly r i c ia n x p r x f e d u r x ^ u t a jj
a ra p le d a o tu r ,a d m elio ra perd ifeéd a red d a tu r apem
facro ru m n o ftro ru m th efau ro ru m , fiue h x c n-ik CUl
, _____----------------------------------------res:cum in e ó feffo fit, m u lto paratio re ad m elio ra d iirum
n om ine, fiue fu b aliis titulis q u ó cú- q u e “ t u t o ­
mod»
ce rn cd a & capeflen da efle eu m q u i fa cro ru m lib ro ru
in fe ra n tu r. In co m m u n e enim om nibu s noftris*
>coli*.
le c tio n e in n u tritu s,n ó l ó g e á c o r r e d io n e ,& v t ad b o ­
to rib u s o rd in e h á c n o ftram exhibem
us munificentia.
nam fru g em p erd u catu r,d ifsid e n q u ám q u im h il h o ru
V n d e n em o e o ru m q u i p ro illis tem p o ribu s dn.
quam
in te llig itjfe d e x f o lo relig io n is n o m in e d e p ed et,e iq u e
ab iis re liq u o ru m e x a d io n e m faciant,in po fteru m to .
taquam fa e rx adhaeret a n c h o rx , & fcientiam dei pu tat
le ra b itu r,fiu e a b ipfis d irig an tu r m agiftratibu s, autain fola f e d x ap p ella tio n e v erfa ri . Q u s ig itu r n o b is
liq u o etiam m o d o ipfius fifc i p erfo n am fibi vindicet
p ia c u e rm ,& p e r h anc facram d eclaratu r leg em ,e a o b f i u e iu fsio n es aliquas aut mandata pro feran t extraorferu a b it tam glo ria tua,quám c o h o rs tib i ob tem p era s,
dinaria:qu andoqu id em & eos q u i tale q u id percipiút,
o b fe ru a b it autem & q u i p ro te p o re in faíb g iú m ag i­
p o ft tantum tem p o ris interuallum ex ig ere nolumus, *
ftratus tu i co llo c a b itu r: nequ e có m ttter,v t Hebras! c o
O m n e m enim c ó tra co llato re s e x a d io n e m tollim us,
t r a h a e c fa ciá t,fed & eo s q u i o b ftite rin t,& o m n in o ^ .......
...... ^
- m .c
u mm.iN
m c<u itam lÓ gatéin
fu p érq u e etiam
co.w
n tra
fifcu
.Naam
h ib ere a tte n ta u e rin t, c o rp o ra lib u s p rim ú pcenis fu b d ito s adeptis etiam b o n is co m p ellet in c o le re e x ih u ,
n eq u an
tem era rio
aufu
’ d o in fo len tius fe
r e&----------: ----— có
J tra deum
p ariter & m aieftatem Im p era to ria efferat. V te tu r auté
Sriufsionibus ad pro u inciarum pr£Íides,adiungés ipfis
leg em n o ftram ,vc & ip fi d e h o c c d o d i per lingulas v r ­
bes hanc pro p o n a n t: feituris q u ó d nec efla rió h x c o b feruanda fin t,n o ftra m in d ig n atio n em m etuen tibus.
p o n s f e n e tantu d e b etu r,au t f o c o r d ix deditus,aut inte r* fp o rtu la n o s p o tiu s quám principales habitus: cu
n eq u e ab illis,n equ e á fifc o q u id qu am percep erit: ñe­
q u e o p p o rtu n o te m p o re in p o fte rü extraordinariarú
uauaru
A -:. n
-----• --------e x a d io n u m m en tio n e m facit,
eq u e in
d’ e com peten­
tem e x a d io n e m co n a tu r in d u c e r e . Q m n é contrario
eu m q u i h u iu fm o d i aliqu id facere pertentat, quafi vi­
t ia to re m n o ftraru m larg itio n u m auerfam ur: v t omnis
d e in cep s e x a d io n is p rx tc x tu s ac v afrid es tollatur ta
V T E a Q JrJ Í E V B ^ j i E F E C T I S j i V T
co n tra co lla to r e s , qu á m co n tra fifcu m , & m aior vitx
largitionibus, aut rebus priuatis,autf aeropatri­
tran qu illitas n o ftris e x in d e p ro u en ia t collatoribus.
monio debentur in reliquis in quacumque
Q u o d autem his larg itio n ib u s p erfruétu r etia paffpecie,-vfque ad praeteritamfeptimam
fefsiones q u f ad facras n oftras res priuatas,aut facrum
indiBimt & ipfam indulgeantur.
n o ftru m p ertin e n t patrim onium : q u ó d q u e nec cótra
Conftitutio C X L V I I .
agricolas,aut co lo n o s,a u t em p hyteutas p ro prxdid is
Im p .lv s t i N i a N T s a . Areobindoglorioiils.
á n o b is tem p o rib u s p u b lico ru m trib u to ru m nomine,
praetoriorum prxfe<fto,exprsefefto alma:
v e l ab his q u i pu b lica trib u ta p ro flig a n t, v e l á palatinis
vrbis,& ex magiftro militum.
c ipfis in ftitu ctu r e x a d i o : apud o m nes in confeffo eft.
A m e tfi m agnis h o c tem p o re ium ptibus,
H x c autem de his dicim us q u x ad h u c deb en tu r, & aQ v t nüquam antea,indiget re ip u b . fim ul v t
pu d n o ftro s reftant c o lla to r e s . S i q u id enim illi prx' j ea tueatur q u x p er d e i ben eu o létiam o b te rito iam tem p o re d e d e rin t, q u o d v e l apud decu­
«tin et,fim ul v t ad propagandu m Im perium
rio n es fo r t e ,v e l co h o rta le s, v e l fu fc e p to re s , vel exv ltra lim ites b e llo circu m iacen tes barbaros v rg e a t:o c e p to re s , v e l etiam ap ud tra d a to re s p ro u in cix refem nes tam en vias co m m in ifcim u r,v t & in e os v iu s a b f ­
d e rit,n o lu m u s v t ea pars n o ftris co m p rehen ia intelq u e im p ed im en to o m n ia ero g e n tu r,n e q u e vllum hu­
lig atu r la rg itio n ib u s,fe d fifc o co n feru ab itu n cu m abm anitatis gen u s c irca co llato re s n o ftro s p rx te rm itta furdifsim um ex ifta t,v t q u o d á co llato rib u s tribuitur,
t u r .Q u á m m ulta ig itu r his q u i fingulatim n os ad eu n t,
id fifcus n o n p e rc ip ia t, fed priu atim alteri in lucrum
& fifcalia d eb ita,fu am q u e in fo lu e n d o p rx te n d u n t in­
c e d a t . P o r r o ab h a c n o ftra m unificentia excludi­
o p ia m , nulla in terp o fita m o ra liberaliter elargia­
m us & ea q u x fo rte á tra d a to rib u s, aut feriniariis, aut
m ur: q u o d q u e nem o q u i hum anitatem fibi e x h ib e ri
arcariis fifc o co n fefla aut etiam co n ftitú ta funt. neque
d efiderauit ,fi n e e f fe d u á n o ftro c o n ip e d u d ifc e fenim hos in partem x q u a b ilis v o cam u s munificcntix:
feritm o n n o ftru m eft d icere , cum & de h o c c ó fc r ip t x
qu a n d o q u id e m fem el h x c fib i fifcus vindicauit pro
e x fte n t tab u lx : & hi q u i liberalitates ex ce p e ru n t, eius
fu is, & p ro p em o d u m accepta h a b u it . Excipim us
r e i n o b i s t e f t i m o n i u m p rx b ea n t. S ed quia pufillum & D in fu p er diuina hac m u nificentia m ilitares difcufsioÍm n
->to
mria
r ¡, inrlierrmtin
píH» arbitram
« - k i t — . - -----m aieftate Im
p .r
era
ind ignu m efle
u r,cir­
nes, & foederatorum , h x etenim co llato res noftros no
ca fin g u lo s fpeciales aliquas liberalitates ed ere,aut cer
c ó t in g ü t,& iu ftam co n tra illos e x a d io n e m inducunt,
t é p rx d iis v e l v rb ib u s du taxat,aut etiam integris p ro ­
q u i aut in c o m p eten ter e x p u b lic o perceperunt,aut
u in ciis tenus ben ig n itate m n o ftram ex te n d e re,ac n ó
q u a m u isp e r cauflam m ilitaris fo r té im pendi) feu foe­
p o tius m agn o aliq u o & co m m u n i b e n e ficio in v n iu er
de rato ru m accep erin t,in fiium tam é id lu c rú conueffum om nes c o llato res afficere:hu iu s rei gratia ad p r x t e r u n t . M u ltó q u e m agis hac n o ftra largitione ex­
ien tes noftras larg itio n es peruenim us: P e r quas fanci­
cipim us ciu iliu m p ecuniaru m in q u ifitio n es, infem u s, v t o m n ib u s co llato rib u s n o ftris om nia reliqua
p érq u e difcufsio n es o p e r u m , tam in aitnahacvr'
q u ^ ab ipfis iam inde á prim a p rio ris circu li in d id io b e,q u ám in p r o u in c iis : q u a n d o q u id e m iuftum non
n e ,& ipfe in quam p rio re * noftras largitio n es co n clu eft, v t cu m tantum nos au ri p ro m u nitione reipub.
fim u s,vfq u e ad feptim am nuper tranfeútem in d id io e x p e n d a m u s : h i q u id e m q u i m in ifteriú in h o c fubnem & ipfam d eb en tu r, re m itta n tu r: v t ita in c o lla to ­
e u n t, in iuftu m e x in d e lucrum h abean t:loca veré
res n o ftro s á n o bis exp lica ta liberalitas p e r v ig in tin
o ftra fraud entur m unificentia,aut etiam vrbes de­
d u o s annos p o rrig a tu r o rd in e,n eq u e vlla re liq u o ru m
fra u d en tu r pecun iis q u x ad v en u ftatem & digni»1*
q u £ ad illa tem p o ra red u c u n tu r,fu p e rfit e x a d io . A t ­
ipfis co n feru an d am attrib u tx fu n t. E t quantiisoff'
q u e h x c n o n tantum d icim u s de iis q u x in a u r o c o n niferiam eo s q u i im p ro b e a g ú t, od io p ro fe q u im ur:ta'
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
6i7
D e indulgentia tributa.re!iq.
b e n ig n ita tis
6z%
n o f t r s n u llo vn q u a m tem p o re A pto res d icu n tu r,a c o llato rib u s no ftris in au ro a u ta r-
men quia
°
" cim
----------------en to
Miuifci pofTumus-.propterea
fan
u s,v t e x ce pgtio
m ,au t aliis quae d e p en d u n tu r in fp e c ie , in u en ian tu r folu ta:ex ig en tu r & ipfa,atq; p r x d id is á n o bis m aJ n i s a nobis capitulis fa d a ,in iis tep o rib u s lo cu m h ag iftra tib u s,a d q u o s q u x q u e p e r tin e n t,p r x fta b u n tu r .
w
q u x ap rim a ia m p rid etra n fe u rre n te m d id io n e
G
o n iim ili q u o q u e m o d o o m nes alio s,qu i á c o lla to ri­
S a funt, nem pe q u x t fedecim ante annis e x ftitit.In
bu s n o ftris aurum aut aliu d qu id d a in praednftis a n o ­
' S e n i m tep o ribu s q u x p rx ceffe ru t,fim p liciter g e n e bis in d id io n ib u s accep erin t, n eq u e id fifc o p e rfo lu e . Ie om nibus o rd in e m u n ificen tia n o ftra exh ibem us,
rin t,cu i p erfo lu ere c o n u en it,p re fen te n o ftra larg itio ­
" f ullam in ea ex ce p tio n e f a c ie n te s : v t có m u n iter o m ­
ne e x c ip im u s : q u o m agis h^c f ifc o , aut etiam q u ib u P
nes homines fecu ritate p erfruan tu r, neq; ab e o t e p o re
cu n q u e talia co m p etu n t,p e rfo lu a n t.S iq u id é d u d i m iuacunq; de caufla v lla r e liq u o r ú p ro ce d a t e x a d io .
f e r ic o r d ia , c o llato res prefente h um anitate d ign am u r,
^ H anc nos a d io n e m tam etfi lib era liter fubditis ed i­
n o n etiam eos q u i p u blicas ab ipfis fu fcep e ru n t p ec u ­
mus putauimus tam é & m ag n o eam d e o offerenda, v t
nias, defraudareque v o lu e ru n t aut p u blicum , a u tillo s
mnes,cü ex in d e p ro u en ien tib u s b o n is p erfruan tu r,
ad q u o s ex tra o rd in a rie ex ig en d o s deftinati fuerant.
m agnodeo p ro m aieftate n o ftra gratias agat, q u i hanc
Illu d fané m anifeftarium eft, q u ó d fi q u i cum hanc
nobis a d io n em in m entem m iferit. Q u x ig itu r n o ­
bis placuerunt, & per h anc facram declarantur leg em , s n o ftram m u nificentiam p rx fen tire n t,v a fritie quadam
anim i a co llato rib u s p ro induitis reliquis c o n fefsio n es
eaftudeto excellentia tua v t ad efte d u m p erd ucan tur:
aut e x p ro m ifsio n e s a ccep erin t,etfi ea ad priuata d e b i­
fed & v te o n fe ru e n tu r,d a to operam .
ta tran ip o fu erin t,au t aliud eius gen eris ad c ircu n fc riDE i K D F L G E K T I ^ f T B J B F T ^ Í E J O ptio n em excogitaíTe e ffecifféve v id e a n tu r: nullam ta­
rumreliquorum. Conftitutio C X L V I I I .
m en ex iis v tilitatem h a b eb u n t,fed co n fefsio n e s reftiI v s t i N i a n y s a. Areobindogloriofifs.
tu en t his a q u ib u s h afce abftu lerunt. In v n iu erfu m
praetoriorum preefe&o.
autem om nes d e o ac n o b is agent gratias, h i q u id é q u i
I V a n tu m ftu dij & p r o u id e n tix iam in d e
r e liq u a d e b e n t, q u ó d h o ru m ind ulgentia & hum ani­
ab Im p e rij n o ftri prim o rd iis in c o m m o tate dignati fint: iiii v e r o q u i nih il in reliquis debent*
■
da p u blica co n tu lerim u s,d u m fed u lo traq u ó d fo licitu d in e liberati f in t , quam in o b fe ru a tio n a
, d itx n obis a d e o reip .cu ram gerim us:om fu fce p to ru m h abu iffen t,reu eriti nequando in terc id e­
ífibusm añifeflü red d id im u s e x iis q u x iam gefsim u s.
re n t,& eo ru n d em t em p o ru m no m in e d e n u o fu ftin e Nam & xrariu m cu m m ultis p rx g ra u a tü d e b itis,& ad
ren t in q u ietu d in em .q u in rurfus* quafi fu rto p ro prias
extremam re d a d u in u enirem u s in o p ia, x r e alieno in
res recep e rin t,re m iffo anim o funt0;cum o m n i cura ac
nos fufcepto ,o n ere pariter & m agna difficu ltate f u b fo lic itu d in e v a c e n t : v t m erito in o m n es p rx fe n s n o ­
Ieuauimus: & rem m ilitare m , q u x iam; neceflariarum
ftra d iftrib u i v id e atu r la rg itio .
Quas ig itu r n o b is
rerum inopia diffluxerat-, v t v n d iq u e refp u b lica b ar­ c p lacueru nt
per hanc facram n o ftram declarantu r
barorum lab efad aretu r irru p tio n ib u s & in c u rfio n ilegem ,ea literis v ia glo ria tua, om nibu s p er hanc reg ia
bus,quantum in nobis f u it,có p e ten te c o r r e d io t ie d i­
v r b e m m anifefta conftituet*
gnati fum u s.N ihilo m inus tam en iuuandis fubditis n o
tantum hu cu fqu e term inos p rx ftitu é d o s arbitrati f u D e fid e ra tu r h o c lo c o C o n ftitu tio .
$
mus:fed etiam co llato re s alterius cu iu fd am h u m an io ­
D E E j£ Q V J IE \ J f T O E J S F O
ris fententix participes Faciendos efle putauim us, q u a
nubit.
Conftitutio
C L.
liberos eos reddam us a re liq u o ru m f o lu tio n e ,q u x ab
ipfis debentur x r a r io .
C o m m u n e ig itu r & h o c b e ­
R x fe n s c o n ftitu tio co nfirm at pcenas iri
neficium n o ftru m in om nes ex ten d en tes,o m n ia p r x co n ftitu tio n e ipfam p rx ce d e n te p r x d iferiti tem poris réliqu a a co llato rib u s fifc o debita, v fq ;
d a s.Iu b e t e n im , ne puella raptum pafla,
ad odauam inftaritis circu li in d id io n e m & ipfam in rap to ri fu o nubat. Sin v e r o h o c fe ce rit:
dulgem us.Et fancim us,n e qua ce le b retu r e x a d io eo ­
n o n f u cc ed it ei; cu iu fcu n q u e tandem f e d x aut xta tis
rum q u x in reliq u is d e b en tu r,v fq u e ad p rx d id a m in fit.N á fi ipfi co n iu n d a n o n f u e r it : capiet om nia b o n a
d idio n em ,fiue generalem ; aut fpecialem m eníam c ó eius. Si parens c& fenferit raptú pa ffx f ilix f u x , v t ra­
cernunt g lo r ix tu x ,fiu e a d m iniftratio né facro rú p rx p to ri fuo c o p u le tu r : m ittetu r in exiliu . Si m o rtu u s
toridrum in Illyriis,a u t g lo r io fifs .p r x fc d i m ilitarium
D eft noft p r x b ito co fe n fu ,tu n c raptoris b o n a c ó fifca n num erorum iri M y fia & S c y th ia ,aüt & facro ru m n o ­
tu r,v id e lice t cü m n e fa rix fint eiu fm o d i n u p tix ,fi d e­
ftrorum thefauro ru m ,au t etia facratifsim i n o ftri x r a n u o rap to ri fu o raptum pafla puella c o p u letu r.
rij,aut facri patrim onii,aut m agnificétifs.cu ratoris re ­
rum priüatarunr.fed q u id q u id in au ro pariter &. argéKE DECFBJO
uÍ F T COHOI { T^C~
to , & reliquis fp eciebu s deb itu m f u e r it , id o m nibu s
liiperducatur tn ms,ftftdtúrveiudicio citra tuftiodebitoribus ind ulgeatu r: v t n equ e ab agrico lis, nequ e
nempriucipis,qux infimeturprxfeBis.
colonis,neque em p h yte u tis,n e q u e item p o ffefloribu s
Conftitutio CLI .
reliqua fifco debita v fq u e ad p r x d i d x in d id io n is t e Im p . I v s t i s i a n t s a • Areobinda
po ra,& ipfiu s,exigantur. E x cip im u s autem hac n o ­
praetoriorum prEfeñe.
ftra m unificentia difcufsiones m ilitares fim ul & fcederato ru m .h xen im nulla parte co llato res n o ftro s fo le n t
iV g g e f t io n o bis p er epifto lam g lo r ix t u x
contingere:/?*/illos,& q u id em fo lo s, qui yete p u b lic o
>fa d a e ft,q u x d icit, n o n e x v fu efle, v t d e erogatas pecunias incompetenter accipiunt,yel e a q u x m i, cu riones aut co h ortales, cum p u b lico p riitaribus o rdin ibus & foederatis d e p u ta tx fu n t, é p u f u a tó v e cum ipfis iu re agendum e f t , ad d ilico ad fuum lu cru m transferunt. C x te r u m fi qua
u e ria iu dicia , v e l ad hanc almam p erd ucan tur v r ­
apud cos q u i v e lfu fc e p to re s ,v e l e x a d o r e s , v e l e x c e b e m , v e l iri alias m ittantur p ro u in cia s. fx p en u m e ro
X
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
ij
6 ig
----------- r
Authen.feuNouellarum Collatio decima.
n
,
- - r - _____________________ A
t > :, ----- s r . n f i A . , -------------
<5,
'
R im e n á fe n fu hu m an o alienum , & q U0(j
au tem iacras noftras p r x b e r i iu fs io n e s ,q u x id velin t: A
p c tiiftiq u e v t facra pragm atica fo rm a p ro h ib e re tu r ne
t f éSEC
n e a b v i iis q uidem barbaris admitti Cre.
quis co h ortaliu m aut d e cu rio n u m iu dicij cauifa vel ex
d ib ile e f t , dei amantifs. 1 heffaloniccnfis
e c c le fix ap ocrifariu s A n d reas a d n n * alia in aliam p ro u in ciam d u ce retu r, v e l ad han c v fq u e
tu lit,q u ó d quidam V i x ex Vtero 'nos re,
regiam pertrah eretur v r b é .fi v e r o f a c r e d e h o c c o p o Pr°g ref,
fo s infantes abiiciant, in q u e fa n d is eos relinquant ¡c '
nátu r f o r m £ :v th x p rius in fin u en tu r iu d icio ex c e lle n ­
elefiis: & p o ftq u am ed ucatio n em atque alimoniam
t i x t u x ,& d e creta,v ti x q u ú eft,fu fcip ian t. N o s ig itu r
h o m in ib u s pieta tis ftu dia e x ercétib u s prom eruerint
tam etfi om n em p r o d u d io n e m in iu s , ex h ib itio n e ro h o s v in d ice n t,& le ru o s fuos effe p ro n u n cien t, cupiCQ
q u c in iu d icio a u e ría m u r: fi tam é necefsitas.incidat v t
h u iu fm o d i aliq u id agatu r, n u lli n o flro ru m m agiftrates cru delitati fu$ h o c etiam a p p o n ere,v t q uo s in ipfis
t u ú ,e x c e p to th ro n o t u o ,c ó c e d im u s ,v t c o h o rta le , aut
v i t x p rim o rd iis ad m o rte m cx p o fu eriu t, cos p oftquj
ad o le u e rin t , defraud ent libertate. E x q u o igitur hud e cu rio n e m ad ha n calm a m vrb é iu d icij caufla p erd u ci
i u s g en e ris factum m u lta fim ul in fe abfurda complefa c ia t:n ifi ia craa liq u a in teru en ia tiu fsio , quae e x p re ffis verb is id p r x c ip ia t, quam ipfam co n u en it v t & e x ­
d i t u r , e x d e m vid e lice t,a c calu m niam , & q u x cu n q Ue
a l i q u i s in tali a d io n e facile enum erauerit: xq u u m fa,
cellen tia tua p erd ifeat,n eq u e citra d ecretu m tuú ipfe
h u c in ius p e rd u c a tu r, cu m ita fieri id exp ed iat pu blin é erat, v t q u i talia p erp etra ren t,vin d id am q u x pror.:*
- u fn u b h ca s tra d a n t p ec u n ia s,a b f- * ficifcitu r ex le g ib u s , n o n effu g eren t, fed qu ó magis
c o t n e fie x iu lo c is v b ip u b l c a s ^
infer&Ji
alij e x em p lo h o ru m tem p eratiores fierent, extremis
tra
h a nrepublicana.
tu r, han c anlam
pcenis fu b iic e r e n tu n v tq u i p eradiom sim pu den tiam
c ó tra
Q u ? ig itu r n o bis n|a
p la fiie
c u er.in
ru nt.&
t,&np«e rr
h a n c facram
n o ftram pragm aticam d eclaratur form a,
. x—
ea ftu d eto ex cellen tia tua effectui & fin i tradere.
KE
f ua d etu lerin t flagitia. id q u o d in po fteru m cuftodiri
iu b e m u s .Q m
ita q u e ad eum m o d u m in ecclefia, autvicis p u b licis, aut aliis lo cis p r o ie d i fuilfe com probati
S jiC \ J t E F O F J á jíE Q V jiE D E
cauftts procedunt publicis,aliter robur accifiant, quamftglorioftfs.fratorisrumfra feclis mfinuatafint,yelfuerint, il­
lic que habeantur rata.
Conftitutio C L I I .
eru nt:hos om nibu s m o d is lib ero s efle prxeipim us, lic e te iq u ip r e iu d ic io co n ten d it ad h o c , manifeftacxtftat p ro b a tio ,& p o fsit eiu fm o d i perfonam ad fuú per­
tin ere d o m iniu m o ften d ere.N a m fi n oftris precipitur
Wiklic
J -—
'
le
g ib u s , v t x g ro ta n te s C*--feru :i Sa d
om inis
fuis pro derel i d o h a b iti,& q u a fi d efperata iam valetud: ne,cura do­
Itnp.lv s t i n i a N v s
a . I o a n n i glorioiifs.
m inica n o n dignati, p ro rfu s ad libertatem rapiantur:
prztoriorum przfs&o.
q u a n to m agis e o s q u i in ip fo v i t x prin cip io aliorum
A n te s o p e ra m ,v t d iu in o co o p e ró te au xi­
ho m in u m pietati r e l i d i , & ab ipfis enu triti fuerunt,
lio , cu fum m a d iligentia res Im p e rij á d o ­
n o n fuftinebim u s in iniuftam feru itu te pertrahi-Quin
m in o d e o n o b is c o n c red iti gub ern en tu r: ^ fancim us, v t tam relig io fifs. T h effalo n icen fiu m archi_J.$, iu bem u s n ea lite r fo rm a de pu blicis c o n ­
epifco p u s,q u am fa n d a d e i fu b ip fo có ftitu ta ecclefia,
fecta caufsis ad m agn ificen tifs.d u cem ,au t etiam A u g u
& g lo ria tua his o p em feratm eutiquam illis qui hec pa­
ftalé,a u t c k rifs.p rc u in c ia ru p rx fid es valeat, nifi prius
trant, leg ib u s n o ftris co nftitu tas pcenas effugientibus:
in fiiu a ta fuerit iu d icio e x c e lle n tix t u f .q u g v e r o in finim irum q u i o m n i inhum anitate & crudelitate referti
n u a tx nó fu erin t,n u lla firm itatem habeant. A b fu rd u m
f i n t , & tanto de te rio res h o m ic id io pollutis,quanto
eten im fuerit,facram form a p ro pu b licis c ó f e d á caufca lam ito fio ribus id inferunt. Q u e ig itu r nobis placue­
fis,n o n prius infinu ari t h r o n o e x c e lle n tix t u x , atque
r u n t ^ p er hanc facram noftram declarantur legem,
ita tranfm itti in p ro u in cias, fin iq u e c o n t r a d i. Si q u id
ea tam gloria tua,qu am q u i eu ndem p ro tem pore maig itu r h u cu fq u e ad d etrim étu m reip u b licg fa d u m eft,
giftratú fu fcep tu ri f u n t , & obtéperans v o b is cohors,
iu b em u s h o c irritu m effe :fa n cien tes,v t q u x u is d e c x e ffe d u i ac fin i tradere & o bferuare f tu d e n to . Quin­
te ro f a c r x fo r m x p ra g m a ticx ,fiu e ad auguftalem , fiue
q u e etenim libraru m auri pcena im m inebit tam his qui
ad d u cem ,fiu e ad reliq u o s p ro u in ciaru m prsfid es c o h f c tra n fg re d i p e rte n ta u e rin t, quám q u i alios tranfficiantur o ccafio n e ( v t d i d ü eft)cauííarü pu blicaru m :
g r e d i p erm iferin t.
o m n in o in fin u en tur iu d icio e x c e lle n tix tu x , e ó q u e
p a d o (v ti d id u m e ft)cu m iufsionibus ex c e lle n tix tug
DE HIS Q f l
I K OS D 1\_0 E N J / I m ittantu r in p rou inciam rvt q u f q u id e fa e rx fo r m f ad q
licitas contrahunt nuptias. Cenfti. CLI I I I .
d etrim en tü re ip u b . f a d x n on fu n t,h f & fufeipiantur,
I m p .lv s t i n i a n v s
a . F lo r o co m iti
co n iician tú rq u e in p r^ cep tio n es, & ab e x cellen tia tua
fa c ra r u m re r u m p riu a ta ru m .
m ittantu r in prou incias, quatenus ce rto fini tradatur,
q u x v e r o ad detrim en tu m reip u b . per o b rep tio n em
R x t e r o p in io n em in certus 3d nos rumor
fiunt,has q u id e iacras form as tua fufeipiat excellentia:
p e ru e n it, q u ó d hi q u i M efopotam iam &
n o n tam en prius qu£ in ib i funt rep o iita faciat, quam
O fd ro e n am p rou incias incolunt,illicitis
ad nos relatione ea de re p e rtu lerir.q u o magis fi q u id
fe iu n g e re aufint n u p tiis: & Romanas le­
( v t p o teft fien )a d detrim en tü f a d ü e f t r e ip u b lic x ,id
g e s , n eq u e n o n interm inatas in iis poenas veteres fi­
co rriga m u s. Q u x c ú q u e enim facra p ragm atica form a
p u b lic a m cauflarum n o m in e fa d a ,th ro n o excellenti^
tue ífinuata a ó fu e r it:h á c n u llo v a lere t e p o re volu m *.
DE
I K F ^ K T I B P' S E X T O S I T I S .
Conftitutio C L I U .
Im p . I v s t i > t i A N v s a . M en n z g lo r io f if s ,
p r z t e f i o p r z t o r io r u m I l l y r i c i .
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
m u l & nouas tra n fg red ia n tu r, in illicitas ac prohibi­
tas incid entes nuptias,dum vicin is & adiacentibus po­
pu lis m o rem g eru n t. C x te r u m nos nihil quidqua®
h o ru m credid im u s . neque enim arbitram ur homi­
nes effe, qui qu id em c u m p o rtio fint n o ftrx reipub>!tale q u id facere audeSt, q u o f a d o & progeniem fu¡cl
de h o n efte n t, & co n fu n d an t nom ina. V n d e & p e rUjT
ftig a re ea v o lu im u s: & fi om n in o huius generis ¿ f
¿ y
Vv tu matres
tutelíE&c.
Tit.clv.
n a u o a etiam
i d u i L
u i u * ^ .
x i u e - . v .
<Jj 2
•J fa d u m fit,extrem um d clin queribus inferre fu p - A dú os habuiflé f ili o s .& c u m r e d é erga ipfam affed a
1
_ , quia
- 0.1
----------nonii*
/-r».
nQn eflíet, inftitut uni qui dem ab ea tutorem adm ini­
licium
. Sed
& lo
n g u m tem pus
eft,neque creftratio n e d eftitifie,cu m ipfa v ix decim um terrium appreben d iflét annum :p e tiifle q u e , v t fecundae aetatis
cu rato rem q u x re re t:m o x etiam perfu a fifle, v t p ro fe
Tuocunq; fe m o d o habeat,his q ui O fd ro e n am & M e acceptilatio nes c o n fcrib eret, & o m ni a d io n i quae fe­
L o t a m ia m prouincias in c o lu t, p ro p te r diuerfas h o cu ndu m leges ipfi p o ffet co m p ete re per cauflam t u te­
ftium irru p tio n es, q u s q u o tid ie in ipfis f iu n t, m d u llarium ratio n u m , in iftiu fm o d i acceptilationibus r e ^emus, m axim e v e r o quia agreftis v t plurim um m u lnu nciaret:cu m in c u b ic u lo p e r id tem pus effer, nequ e
•tudo hsec fertur d e lin q u e re : fin im á fq u e ea m anere
quidqu am fc ire t eo ru m q u x g ereren tu r .N e q u e enim
fu b p rx fe n te fo rm a ,h a u d fc ru p u lo fiu s nim ifqu e anp o fsib ile fu it,v t ea que apud illam ed u c a re tu r, nequ e
ia hsec in qu iren tes, q u s v fq u e ad n ou ellam facra de
in v ilo co n trad icere poflet his qua: aduerfus ipfam
ho c n oftra ( v t po tu it fieri) co n ftitu tio n em perperam
gere ren tu r, v t m áxim e in ferri fib i detrim entum fe n admiffa fueruntffed om n em h u iu fm o d i d e h o c in q u i­
fifler,aliqu id a geret eo ru m q u e p ro h ib ere p o tu iflen t
fitionem co ntra perfonas & res ad earum p ro u in cia­
ad
ipfius attentata ia d u r a m . P o ftq u a m v e r o tem pus
rum incolas pertinentes p ro h ib eri fancientes. P o ft
noftram v e ro leg em q u s n u per d e h o c fuit p r o p o ­ B effecerit, v t quse aduerfus ipfam agitata effent confilia,
p e rfe n tifc e re t: fe quidem apud m atrem vfam e x h o r­
fita, fi quis p rs fu m p fit ,a u t etiam p rsfu m p fe ritta le
tationibu s , ne his quas in fraudem fuam gefta effent,
quid facere: vo lu m us v t is extrem is fu b d a tu r pcenis,
p erperam vte re tu r: fed v ti m atrem d e ce re t, fe o fte n feiturus q u ó d n o n intra pecuniarias pcenas refiftc d e re t:& quas prim u m res in bo n is habuiffe n o fcere mus,íed tam ipfum , quam v x o re m , & lib ero s e x illi­
tu r, fibi r eftitu eret. Ipiam v e r o cu m fe totam filiis e x
citis procreatos nuptiis p o ft noftram co n ftitu tio n em
fe cu n d o M atrim onio p ro creatis e x p o fu iffe t, fteutidigna anim aduerfione p e rfeq u em u r,& p ericu lu m ca­
quam iftiu fm o d i rationes e d id iffe : q u in é co n trario
pitis fimul atque b o n o r ú ad em ptionem irro gabim us:
facram no ftram p rx ten d iffe fa n d io n e m , q ua co n ti­
nulli p a rcen tes,fiu e m aioris fiue m in o ris ftatus aut
n e tu r, n o n p o fle reftitu tion is co n tra ipfam iu ra in
cond itionis,aut(qu od m u lto etiá d ifficilius e ft) íá cerv fu m affu m i: tam etfi ea nih il eius gen eris de m atri­
dotij fit,fed om nibus plectend is folén em & R o m a n is
b u s quse filio ru m tutelam fufcep iffen t, & fecundas
legibus decentem o rd in em co n feru ab im u s, no n tan­
e x o fc u la tx eflent n u ptias, fan ciret. A tq u e ea d e ca u ftum m odo parte b o n o ru m a b la tu ri, fed & cü t o to pa­
fa fu pplicationem n o bis p o rre x it, q u o m agis & m en­
trim onio partem c o rp o ris : & fi im p ortun ius illicitas
tem facra: co n ftitu tio n is re d d e re m u s m a n ife fta m ,&
contradas nuptias d e p reh e n d e rim u s, ne ipfam etiam
extra co n tro u e rfia m p o fita m : nequ e fi perperam in
vitam quoquam íaluare queunte: v t p er om nia poenae
ea co n ten tis v te re tu r A u x e n tia M ater e iu s , res á p a co n fed an ex f in t d e lid is . O p o r t e t enim r e d a pariter
ac cóuenientia ia p erc ,& alios ad earund em rerú aemu­ C tre re lid a s in lu cru m p ro p riu m co n u erteret. C um
ig itu r hsec in fe c o n tin e ret fu p p lic a tio : m erito ad fa latione ex citarem ó v e ro ipfos perp etrare legibu s c ó eram hanc pragm aticam form am refpexim u s, p er quS
traria,& ex m utua v itio ru m im itatione refugium quae­
fancim us,vt q uo n iá facra n o ftra fa n d io nullam m en­
rere. H x c ig itu r co n feru ari in p r x d id is p ro u in ciis
tio n em facit earum m u lierum quse fufcepta filio ru m
volum us, tam ciuilibus quám m ilitaribus m agiftratifu o ru m t u t e la , fecundas amplexae funt nu p tias: n o n
bus id ipfum c u fto d ie n tib u s ,& v t p c e n s d elin quen ti­
liceat Auxen tiae clarifsimae fcem in x eam facram n o ­
bus im ponantur p ro cu ra n tib u s.A tq ; h o c m adatu tu o
ftram fa n d io n e m perp eram in v fu m d e fu m e re . P r o ­
volum us ib i l o co ru m prográm atis per p ro p rio s ma­
p ter cauffas autem p r x d id a s , & quia m onu m enta
giftratus m anifeftum f ie r i: nifi & ipfi extrem is fu b d i
a d o r u m , fu b q uibus M arthae filiae fuse tutelam fu feevelint fuppliciis, fim ul & m agiftratuu m ac b o n o ru m
am ifsionibus,fi q u id h o ru m per n egligen tiam o m ife p it jo fte n d u n t leg ib u s definitum ipfam iufiurandu m
rint. Quae ig itu r n o bis p la c u eru n t,& p er hanc facra
praeftitiffe n o n fe ad fecundas peru enturam nuptias,
& q u o d iufiurandu m afpernata , in m atrim onium
pragm aticam declarantu r f o r m a m ,e a ft u d e to g lo r ia
tua effe d u i & fini tradere.
fecu n d o fe m arito iu n xit, & fufceptis e x eo liberis,'
effecit, v tc la rifs im a filia eius M arth a p ro reru m re ­
VT
7d *AT BjZ S T L T ljlT d T V T E l j l E
ftitu tio n e acceptilatio n es in ipfam e x p o n e r e t : fum rnútmibtu ebnoxiiCfint. Conjiitutu C L V .
X) mam v tiq u e licentiam habere M artham cla rifsi. fce m inam p o ffe fa n cim u s, v t reftitu tion is in in tegru m
I v s t i n i a n t * A. B e lif a r io .
iu re v ta tu r, p rx fe rtim cum n o ndu m fe v ice fim u m ►O rre xitp o tetiae noftrae fu pplicationem
q u in tu m it a t is fuse annum excefsiffe p ro fite a tu r: fa­
| M arth a clarifs.foem ina, qua c o n tin e b a cra fa n d io n e á n o b is p r o p o fita , quse fa n cit, ne fili)
i tu r, q u ó d magnificae m e m o rix Sergius*
c o n tra parentes fuos , aut lib erti co ntra p a tro n o s
' q u i pater eius fu it,cu m o b iiffet m o rte m ,
fu o s po fsin t reftitu tion is in in tegru m iu re v t i, n eu tenera ad m o du m xta te ipfam reliqu crit'.qu ó dqu e clatiquam ipfi o b iic ie n d a , p ro p terea q u ó d nih il le x de
rifsi.m ater eius A u xen tia ,te ftatio n e apud a d o r ú m o ­
h is d ifp u tc t, quae filio rum fu o ru m tutelam fu fce p e numenta depo fita n o n fe ad fecundas peracturam nu­
r u n t : quin c o n tr a , e o q u ó d altera p o ft hsec facra n o ­
ptias , tutelam eius fu b ie r it : & legibu s noftris d e h o e
ftra p ro ce fferit f a n d i o , q u x f a n c i t ,n e ,q u i tutores
definito iureiu rand o p rx ftito ,re s ad m iniftraaerit. his
c o n ftn u u n tu r, aliter filio ru m fu o ru m tutelam fu feiita ab ea geftis, quafi nequ e iufiurandum ab ipfa p r x p ia n t , qüám fi defigñatio nis fu g tem p o re apud a d a
ftitum ,& d cfpicabile patrim onium r e lid u m effet:paude p o fu erin t , q u ó d pu pillo s indefenfos n o n relin ­
cula qu x d a m in inu entario ab ea c o n f e d o defignaffe.q u e n t i fi co n tin g a t etiam m atrem filiorum fu o ru m
poftea etiam fecundas elegiffe n u p tias, cu m tu to re m
tutelam fu feip e re,v t & ipfa h o c faciat, tu telaribó fque
ipfi nom inaffet P e t r u m . Ite m é fecu n d o m atrim onio
ratio n ibu s o b n o x ia f it : & fi alium p ro fe d efig n a5 Usus eiufm odi aliqu id d e lid i adm iffum effe,vt maxihuiufm odi q u id co n tigerit:tam en q u o d p r x te n it,
X
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
iij
633
Authen.feuN ouellarum Collatio decima.
634
re tu ta re velit, v t fuo & fu b fiften tiu m illi rerú pe ricu - A t r a h im t y , & p r o I ^ h b aaimim T ^ q m a l i g p r o ^
lo i d facÍ3t. V n d e o m nibu s m odis h o c etiam cafu
co n u e n it,v t fi M a rth a clariis.fcem ina co m p ro b a u e rit
n o n p rste riiffe ea tem pora,in qu ib u s r c ftitu to r is ip fi
a flio n e s cópetu ntn am reftitu tion e in in teg rú v tatu r,
quám om nibu s aliis, p er quse leges noftrae m in o ribu s
s ta te opem & a uxilium p rsb e n t.S a n cit etenim noftra
p o te n tia , v t om nis reu eren tia q u s p arentibus d e b e ­
tu r á lib eris,ité h o n o r atque o b fe q u iú parentibus c ó feru e tu n d ú tam en nih il ab ipfis in illo rü d etrim entum
fia t. V t v e ro ex p rio rib u s nuptiis filio s defpiciam usj
n eq u e relig io n i putam us co n ie n ta n e u m : nequ e alio ­
q u i c o n u en ire,v t res q u s ex paterna ad ipibs perueneru n t fu bftan tia,h u iu fm o d i m atres p ofsint v e l fib i, v e l
his q ui fecu n d a v ic e ipfas habent in m atrim o n io , v e l
c x iftiu fm o d i m atrim o n io procreatis liberis lucriface­
re . Q u s ig itu r nobis p lacueru nt, & per facram hanc
pragm aticam d eclaratu r form am ,ea ftu d eto g lo ria tua
vna cum b ea tifs.a rch icp ifco p o T h e o p o lit a n s e c cle fis,effe< 51:ui & fin i tradere.
DE
T I\O L E
rujtkos.
T jtB jlE K D jt
Conftitutio
lK T E l^
C L V I.
x e ru n t:& fola "noftra opus eífe p ro u id étia. Sancimus
ig itu r , v t praediorum d o m in id e c s te r o ruftico s fuos
p ro u t v o lu e rin t c ó feru en f.n eq ; quifquam eos q u i iim
c én iu n d ti funt,pofsit fecu ndú co n fu etu d in e prius obtinenté d iuellere,aut co m p ellere v t terra ad ipfos per,
tin en té c o lan t,abftxaheréve á parentibus filios praete­
x tu có d itio n is c o lo n arie.S ed & fi q u id hu iu fm odi for­
te ia faétú eft, c o rrig i h o c fim ul & reftitu i efficies, fiUe
filios abftrahi có tig erit,fiu c etiá m ulieres,nem pe vel \
á p arétibus,vel c ó tu b e rn i) c o n fo rtib u s:eo qui reliquo
d einceps té p o re h u iu fm o d i aliquid facere pr^fumpferit,etia de ipfo p r s d io in p ericu lú v o c a d o . Q u are lib era fu n to có tu b e rn ia m etu qu i d u dú ipfis immittitur
& parétes haben to ex hac iu fsione filios fuos:nequeutib u s p r s d io r ú do m in is fu btilibus có ten d ere rationi­
bus, & v e l nuptias contrahentes, v e l filios abftrahere.
Q u i enim tale q u id facere prsfu m p ferir.etiam de ipfo
p r s d io in p ericu lú v e n ie t, cu i eos vindicare rufticos
attentat. Q u s ig itu r no bis p lacueru nt, & per facram
hanc pragm aticam declarantur form am , ea p rouidentiam habeto m agnificentia tu a , tib iq u e obtem perans
co h o r s ,& q u i p ro tem p o re eundem m agiftratum ge­
re t,v t ad effectum dedu cantu r conferuentúrq;-. trium
libraru m auri pcena im m inente ei q u i v ilo vnquam té­
p o re h s c tra n fg red i attentauerit.
I O c u e ru n t n o s,q u i fa c r o fa n & s A p a m ien • fis e c c le fis n eg o cia g e r u n t , q u ó d ad alios
iq u o fd a m pertinentes ruftici,cuna ru ftica [nis m u lieribu s fuis fe co n iu n x erin t, e x in VT
D E L IB E ^ U D I
IV S ETVAM
d équ e p ro creau erin t filios: p e tie rú n tq u e , v t & ru ftiad impuberes transmittatur.
co s ipfis afsig n a re n t,& h o rú filios,m aternum fequetes
C L V I I 1.
vte ru m .S e d qu i h s c petu nt,hi fané co n ftitu tio n e n o ­
ftram q u s n uper p ro d iit,in te llig e re n ó v id e n tu r qu id
B la t s nobis á T h e c l a , q u s & M an o ap­
ea fib iv e lit.N a m fi lib eri aliqui fe adferiptitiis co n iu n pellatur, preces fu n t, q u s declarant T h egantrfecundum rationes co n ftitu tio n e co m p reh en fas, f
^
clam
quandá é v ita d e ceísiffe reliéta Ser­
infantes m atrem fe q u e n tu n v n d e ad libertate n on pergia filia im p uberem s ta tem agente: cúmq;
u en iu n t.S i v e r o ru ftici fin t,n o n am plius c o n ftitu tio n i
v ix fe d e c im d ie s m a tr i f u p e ru ix iffe tfilia ,o b iiffe & iilii p er om nia lo cu s fit:fcd q uem ad m o du m n u per d e pfam m o rtem in co n tag io n e illa q u s nuperrim e h o ­
c re u im u s ,& le g e ca u im u s, pro les diu id itu r in partes.
mines inuaferat.Eam v e r o q u s n o b is p reces porrexeE t fi qu id em s q u a lis fit natorú num erus: in duas par­
rir,in quit S erg ie patri fo ro re m ex titiffe:C o fm a autem
tes d iu id itu r.fi in sq u alis,au t etiá v nus tatum natus fit:
T h e c i s fratrem ,Sergig h ereditatem vindicaffe,dichfi
tu n c q u o d red un d at, ven ter h abet,p ro p tere a q u ó d &
feq u e eo nom ine iu d iciu m .R u rfu m hanc, ne n ó redé
am plius la b o ra u erit.& vn us q uidem fi fit, m atrem fe co n ten tio n es fereret, a biifle ad Io an n em prouinculis
q u e tu r.fi v e r o tres n a tifu e rin f.d u o q u id é d u s v e m a­
fo ri ad u o catú ,percontatu m d e leg ib u s q u s hanc cauftrem feq u en tu r, vnus autem ad p ro p rieta tem p aterni
fam c o n e ern ere n r.Illu m q u e re fp ó fu m in feriptis edid o m in i p eru en turu s eft.atqu e ita fe m p e r f v tp r s d ix idiífe, eo ip fo fignificantem , q u ó d S e r g is ad ipfam de­
m u s)id q u o d im par e ft,h abebit v e n t e r . E t fecu n d u m
lata effet h e red itas.A tq u e ea fané d e caufla controuerh s c A pam ienfes q u o q u e p ro lem partiendam efle c o f i s iu dicem d elegiffe ipfum I o a n n e m , C o f m s partes
g n o fe u n to : v t q u o d m ultis re tro tem po ribu s in c o n agente A e fcu la p io 'q u o d a m feriniario per Orientem
tro u erfia fuit p o fitu m , intelligant d e n u o fu b noftram
D m agifterij m ilitum .Sed Io an n em contrariam edidiffe
red actu m fanétionem .
fentétia his q u s in feriptis reípóderatrvfurpata adhoc
DE
B^VSTICIS
<
Q V I
I K \ A L 1 E~
in fententia leg e iu ftifs.principis T h e o d o fij ,q u s dicit
nis pradits nuptias contrahunt.
nó poffe eu m q u i n o n d ú fepté a nnorum natus fit,ma­
Conftitutio
CLVIT.
terna vindicare h ereditatem ,nifi tu to ré habeatifed vt
ad illos ea d efera tu r,q u ib u s co m p etitu ra effet etfideI v s t i n i a n t s
a . Lazaro Comiti Orientis.
fu n d u s im p ubes ad hereditatem legibu s vocatus non
X his q u s diu erfim o d e ad a o s relata
effe t.N e q u e h s c tantum p ro tu lifle in fentenda, fed &
fu n t, didicim u s in M efo p o tam ia & O f effeciffe,vt q u s n o bisíu p p licare t,co n feq u en ter fecú­
d ro én a pro u in ciis quidpiam delinqui: nodu m fententiam p a ft iln ire t,& eadem .denu o didaret
_ ftris plane tem p o rib u s in d ig n u m . C o n A efc u la p io , q u rp ro -C o fm aca u ffa m egerat. Petiftqu®
fuetud inem etenim apud ipfos effe, v tq u i e x diuerfis
nos, v t ipfam tam m iíeré affecfám in iu ria , refpicereo rig in em trahant p rsd iis,n u p tias inter fe contrahant,
m us:& m axim é cum le x in C o d ic e q u i d e n o ftro no­
in d e fané co n a ri d o m in o s,d e faélo iam contraétas nu­
m ine co g n o m e n acce p it, pofita f it ,q u s innuat, rede
ptias diffolu ere,aut p ro cre ato s filio s á parentibus a b fm aterna hereditatem vin d ica re eum q u i fari p o fsit: &
t ra h e r e , ex in d éq u e totu m illum lo c u m m iferé affli­
rurfus alia á nobis lege pro p o fita , q u s v u lt, v t fi quis
g i, dum S cru ftican i v iri & m u h eres e x vna parte d ifh e r e d i t a t e a d i p f u m d e l a t a , a n t e q u a m e a m vindicer,
aut
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Exemplumfa.prag.for.&c. Tit.clx.&clx/.
6$6
fententiam fuam o ften d at, ex A rere o p o rte t,v t rerum f ifc a liu m .Q u ó d fi quis p o ft hae
aut contrariam ea m rc _
p rx fen tem noftram form am aliter ea q u x á nobis lege
h c vita e m ig ret: fuper ea hereditate d eliberan d i ius
p ro m u lg a ta fu n t,accep erit,& defraudare ciuitaté d ato
d heredes fuos trani m ittat. P o r r o eam legem q u x nuaú ro v o lu e r it : & p ro v n iu erlo tem p o re quantum d e ­
3 cr a nobis pro p o fita fit,qu a id em in h ereditatibus o r­
bet,ciu itati p e rfo lu e t,& p rx terea red det d u p lu m : v t
do agnatis pariter & cognatis trib u itu r, lo cu m in h ac
m alitiofg interpretationis iuftam retribu tio nem perci­
controuerfia non ha b ere,cu m an tiq u io r fit noftra,cu ­
piat, propterea q u ó d cu m in manu illi eflet v t bo n u m
ius occafione lex ifta valere iuiTa e f t. Sancim us igitu r,
fe ex h ib e re t c iu e m , ita im p ro bu s e f t 'v t q u x illum iri
v t <rloriatua,fi h x c ita fe h a b ere co m p ererit:o p em felucem
pro tu lerit,eam n o n d u b itet afficere iniuria.
r3t fiip p lican ti,& leg em noftram illi c ó feru et, q u x d e­
liberandi ius ei tribu it, n im irum Sergia ap.ee exceffum
D E ‘P ^ O F i n C l ^ T ^ V T U V \ * 4E S I a n n i poft matrem fuam dem o rtu a, v o le n tiq u e m ater­
d ibu s.
Cenflttutio C L X l . t
nam S e rg ix h ereditatem v in d ic a r e , eius agendi c o p ia
\ ln Serim*
geriana edi
prx b eat.N eq u e enim p u g n are in ter fe aliquis T h e o O n tantum de ce n ter leg es ferre , f u m - I;“e
dofij pientifs.principis & noftram leg em dixe riticu m
m o b o n o e f t , fed etia m la n cita a cc u ra te
jn eodem v tra qu e vo lu m in e fit p o fita,& nos p er c o n ­
cu fto d ire ,& ad effe d u m d e d u cere ,tra n f- citúr)T>L
ftitutionem quam p ro eo p o fu im u s, o bfirm au erim u s £
g re flo re fq u e com p etentibus pcenis fu b - rvfojlm»nihil in eo relid ere c o n tr a r ij. Sed o b tin e to q uidem
iicere .sQ u x enim legum erit vtilitas,fi in literis d unta - riSlex noftra in p rx fen tt c o n tro u e rfia , & o m nibu s cafi­
x a tc o n fift a n t , non etiam per ipfa fa d a atque ep e ra
bus in q u x ftio n e m d e d u d o afsim ilibus: o b tin eto aute
fu b d itis vtilitatem d e fe p rx b ea n t? A c fcim us q u i­
T h e o d o fij facratifs.principis le x , in quibus a n n ú p rx d e m , quam v ehem enter maieftas Im peratoria colla­
terire c o n t ig it , & *d elib era n d i tem pus elapfum eft.
to ru m curam g e ife rit, cum aliqu oties d e fin ie rit, v t
P a d a enim poft fententiam eo n fcrip ta ,cu m altero in i­
p ro u in ciarum p rx fid es o fficia gratis fu feip ia n t: q u o
ta, q u i o bligatio n em ad quirere non potuit: m anifeftú
m agis & ipfi , cum pu ré his v tu n tu r,x q u u m & b o rn í
eft qu ó d nuliam a d io n e m C o f m x de his q u x in ib i có
fu bd itis im pertiantur, & ex co llato ru m in co lu m itate
fefla fuerunt,dederint.
o m n iu m reru m copia abundet relp u blica . Sed h x e
quidem per im m o d icam auaritiam eo ru m q u i o ffi­
E X E M f L F 1H S ^ . C \ j í E
Acia red im u nt p o tiu s quám fu fe ip iu n t, d e u id a , p au­
ticaforma de y furis.
Conjhtutio C L X .
latina
in o b liu io n em deuenerunt . N o s autem de
Imp, I v s t i n i a n v s a . P apio.
his p ro p o fita s leges ren o u a n tes, fan d m u s, v t illi ma­
R ifto c ra te s p ru dentifsi. A ph ro d ifien fis
g iftratu m g erant, q u i & bo n a exiftim atione no ti fu n t,
rc ip u b li.p a te r , q u iq u e im m obilia in ea
&. in e x ercenda iu ftitia plurim um rep o fu eru n t f o lip o fsid en t , fupplices n o bis f a d i fu n t, ^ citudiriis.Sed & v t citra vllu m m u n u s & larg itio n em
^ aientes p r x d id a m ciuitatem & c .
Ac
m agiftratus fufeipiant. Ite m v t tam co llato res in c o ­
principio quidem illud c o g rio fcim u s, q u ó d pleriqu e
lum es ind em néfqu e c o n fe r u e n t, quám p u b lica t r i­
leges noftras ita accipiant atque in te llig a n t, v t v n d e
b u ta d ilig en ter e x p e d ia n t. P rgterea v t neq u e per fe
minime co n u e n ia t, in d e iniuftarum ipfis a d io n u m
n e q u e a d ie ifo re s fu o s ,a u t ca n ce llarios, d o m e ftic ó fanfas p rx b e a n t. S iqu id em á patre rcip u b . e d o d i fu i­
v e , aut quem piam eo ru m qui ad ipfos pertin eát,qu id m us, q u ó d cum b ene m agna auri fumma A p h r o d iquam á fubditis a c cip ia u t, nifi in quadru plum v e lin t
fiánfium reip u b. e x legatis a nonnu llis ciuitati re lid is
( v t leges lo q u u n tu r ) q u o d ab ip fis acceptum e ft,d e co lled a eifetm equando ea d eperiret, quidam illoru m
p en d ere d ed co n ten ti bis fint, q u x leg e ipfis deputata
qui in repu bli. cum p o teftate erant, eam auri furamam
fü n t é p u b lic o . Sim ul atque m agiftratu abierint, v t
collocau erint, v t quam diu id auri apud ipfum relid e­
p e r folenn es quinquaginta dies in p ro u in cia afsideanr,
ret, tamdiu q ui fufcepiffet, q u o q u e anno pro e d ciu i­
fu b p u b lico verfantes c o n f p e d u , & om nibu s a d io ­
tati de pend eret ( fiue q uis id p a ftu m , fiue red itum ,finem intentare vo le n tib u s re fp o n d e a n t. L ite v e ro in­
ue-etiam vfuram appellare v e lit )-quantum ferre c iu i­
tra q uinquaginta dies n o n fin ita : fi quidem pecunia­
tatem x q u u m eifet. E o s v e r o q u i aurum fu fcep e ria fit,p ro cu ra to rem danto.fin v e ro crim inalis,ad ter­
ru n t, poftquam co n ftitu tio n em p ro tu lim u s, n e c r c m inum v fq u e cauflxperm an en to :his q u i in cauifa di­
Sitoribus perm ittatur v t d e b itu m v ltra du plum e x ijudicant ( fiu e m agiftratus fint, fiue á p rg féd is dati)
g ere , fed h.oe ip fo du p lo co n ten ti f in t, * fané lega­
nifi intra v ig in ti dies quám initium cceperit , eam li­
tum ciuitati d e p erire ,& tam ca le fa d io n e s balnearum
tem finierint, decem libris a u rim u ld a n d is : lité nihi­
publicarum , q u x ex in d e fieri folea n t, iniuria affici,
lo m inuxfecun dum p r x d id a p ro ce d e n te. Si qüi éñím
quam .opera publica per leg em noftram lab elad ari,
m a la c o n fc ien tia ftirntilati, v e l clam a u fu g e rin t, v e l
& illorum interpretationem vitiu m adferre reip u bli,
ad facras x d e s decu rrerint:fubftaritia ex cid en t, fecun­
V t igitu r om nia h x c é n o ftra expellam us repu b.
du m legem p ro m o d o a dm iflbruin inter iniuria affefancim us, v t qui id auri p ercep eru n t in h o c ,v t p e n d o s d iu id en d a.E t quem adm odum p ro ce d e n s dé h o c
fionem aliquam pro eo p c rfo lu a n tre ip u b li, lingulis
c o n ftitu tio & * ex vn a parte , p ro u t antea lege c o m annis quoad illu d penes fe au rum h a b u erin t, in ferre
p reh enfum e f t , ftiterit: q u x p ro co llato ribus in tro d u
com pellantur id q u o d p ro eo fe illaturos conftitue-d a f u n t , ea firm a perm anento i perm anentibus v id e ­
rin t, haudquaquam facra n o ftra ad h o c conflictatio­
lice t & aliis firm is, q u x ad co llato ru m vtilitatem de
ne vfu rpata. Illam etenim de cre d ito rib u s c o n fc rip rx fid ib u s p u lch re á m aieftate fancita funt Im pera­
pum us, & qui in ea co m p reh en d u n tu r cafibu s: p r x toria . Q u em a d m o d u m autem eos qui h x c perp e­
iens v ero fpecies illam n o n attingit: fiquidem h o c m iram in fe adm ittu nt, punim us: ita' & eos qu i per hanc
gis annuo re d itu i, quám vfu raru m p rx fta tio n i fim icauflam co ntra in te rd id u m aliquid'af> ipfis a ccipiun t,
k v id e tu r. n o s autem e x x q u o ciuitatum cu ram g e reftitu tio ni quadru pli fu b iicim u s. A tq u e v t h x c ita
X
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
iii/
637
Authen.feu.Nouellaru Cellatio decima.
canerem us l e g e , ex e o n o b is in m en tem v e n it , q u o d
p lu ris á Dobis fit fu b d ito rú o pu lentia & m edel3,quam
red itu s qui e x in d e in feru n tu r Im p e rio . C o n trah im u s
enim vna cu m larg itio n ibu s p rx fid u m in arctum ip­
fa etiam fufiragia quse Im perialibu s inferebantur ra­
tio n ib u s , & m agnum red d eb a n t pecuniaru m cu m u ­
lu m : q u o m agis hac cauffa & reip u b . m elio re fu c c e ffu p o tia tu r, & lo cu p le tio r redeat, aliqu o t retro tem ­
p o rib u s á nonnullis e x co g itatis p rx ftatio n ib u s lib e ­
rata. V n a enim hsec res p o te n tis noftra; ftu d io e ft,v t
prouincias & bo n is g u b e rn en tu r leg ib u s,& tu to in ­
h a b ite n tu r,n eq u e n o n ex p rx fid u m iuftitia fru d u m
capiant,& trib u ta p u blica fine q uerela inferantur . ne­
q u e enim aliter co n feru are lice t rem p u b . nifi p ie n tiif. p rsfta tio n es im p orten tu r in p u b lic u m , e x quibus
& m ilitares n u triu n tur copiae, v t refiftatur h o ftib u s,
& per agro s ac v rb es agu ntu r excubias tp erfru u n tu r
ite m reliq u i o rd in es attributis fib i ía lariis: repajantu r
q u o q u e m u ri & vrbes-.denique om nia alia 'p ro u e n iu n t, q u x co m m u n em fu b d ito ru m v tilitatem c o n ­
ce rn u n t.
Q u ? ig itu r n o b is p la c u e ru n t, & per hanc
facram d eclaratu r le g e m , ea g lo ria tua in alma hac
v r b e co n fuetis lo cis p r o p o n e t, fed & i olitis v fa iu fi
C o n ib u s m ittet per prou incias : v t o m nes inteliigant
q uantum n o bis refp u b .fim u l & fu b d ito ru m n o ftr o ­
ru m inco lu m itas c u r s fit.
S j Í C \ j í F O B J tiiA T \ K E I S M lS S ^ i
D minie» gloriofifs.prxtormum fllyricianorum
prafecisfie diuerfis capitulis.
Conflit. C L X I 1.
E rc o n ta ta nos eft g lo ria tua de q u ib u fd a m , quse ab e lo q u e n tifs. in Illy ricia n o
^o r o o f f a r u m patronis dedu cantu r in
c o n tro u e rfia m , q u s ait n o ftra in d ig ere
d ifc ep ta tio n e,q u o m inus p erp etu o lab o ren t d ifsidio .
V BJ.7HV TU ig itu r capitulum h u iu fm o d i f u i t . M u ­
lier q u s d a m , cum res ipfi a c o n iu g e donatae effent,
neq u e tam en traditae,voluit m arito m o r tu o , & d o n a­
tio n e m filen tio p raetereunto, res v in d ic a re , quafi ha­
ru m d om ina tam do n a tio n e quam filen tio m ariti fa­
fta . O p p o n e b a tu r a reru m p o ffe ffo rib u s, h abere ip iam fo lu m m o d o e x ce p tio n em in ius v o catam ,fi p o ff id e a t : non etiam ab alio hafce per v in dicatio n em pe­
te re p o fte . E t quidem q u o d co n tro u e rfu m eft,eiufm o d i fuit. N o s v e r o & co n ftitu tio n em no ftram r e u o c a u im u s in m e m o ria m , q u s d icit,d o n a to rem ,lic et
tra d itio ab e o ftipulata n o n fu e r it , n eceffe tam en ha­
b e r e , v t donatam rem tradar, neque enim per im p o it u r a m , & v t in nudis confiftant literis q u s geru n tu r,
in ftrú m en ta co n fici co nu eniens eft. Sum pfim us p r s te ré a in m entem ia n d io n e m v eteris leg is A e l is S e n ­
t i s , quam r e d é Sc p ro o fficio é legum fuarum c o r­
p o r e ablegauit o lim r e fp u b lic a , confim ilia p ro m u l­
gantem , q u s in p rsfen tia hgren t in co n tro u e rfia .
E t fancim us, y t fi iftiu fm o d i d o n a tio ,p ro u t ante a
n o b is d iftu m eft ,p e r f e f te om nia habeat tam q u o a d
m o d u m ,q u b n q u o ad in fin u a tio n e m :a b eo ftatim
tem p o re q u o fafta e f t , o m n im o d o fecu n d u m p r s d id a m co n ftitu tio n em filen tio m ariti conualefeat:
v t tam etfi m aritus.eam rem p o ftea h y p o t h e c s d et,
tam eriq u i id filentio prxteriitjabalienaffe non v id e a ­
tu r
tra d itio fi fa d a e ft,la r g ia tu r eiexcep tio n em -.fi
fa fta non e f t,p r x b e a t etiam ( f i q u id e m ftip u la tio in t e r p o fita e ft ) e x a d io n e m p e r a d io n e m e x ftipu lata,
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
638
A v t donatam rem percipiar. Sed & illud conftitu eie iu ftum d u x im u s, v t fi q uidem initio donationes ap u d a d o r u m m onu m enta in fin u ats fu e rin t, om nibus
m o dis filentio c o n firm e n tu r. fi v e r o in fin u ats non
fuerin t j tranfcendant autem m o du m qui infinuatione in d ig e a t : ad eam duntaxat quantitatem conualef c a n t; quatenus v e l fineinfin uarione donationes fir­
mas e ffe , l e g e á n o b is e x p re ffu m e f t .h o c enim cum
pofterius fan cierim u s,o b tin ere & ipfum v olu m us,n eq u e q u o d r e d e f e h abere p o te ra t, p ro p ter quantita­
tis ap pen dicem in te r c id e r e : id que etiam ingeneralibus iam d o n atio n ibu s le x no ftra d i c it . H is non tan­
tu m in ter v x o re m & m aritum v a litu ris,fed etiam in
c s te r is perfo n is,in te r quas confiftenribus nuptiis d o­
nationes funt p r o h i b it s . D E S E C V K D O infu­
p er capite ab exce llen tia tua in terro gati fu m u s,an
p o ft c o n ftitu tio n em n o ftra m , q u s v u l t , v tq u i ex li­
bera & ad feriptitio nafcu ntur, p ro p te r conditionem
m atris po ftea & ipfi lib eri fin t:arb itrari oporteat,
q u ó d tam etfi a d fc rip titij, q uem ad m odu m o lim ,fa d i
n o n fin t:ta m e n o m n in o co lo n i ex ifta n t,p ro p terea
q u ó d alia c o n ftitu tio n o ftra c o lo n o ru m filios non
finat terram re lin q u e re , fed m anere co lo n o s iubeat:
m u lto q u e id m agis effe o p o rteat h o c l o c o , quando­
quidem & iñ ter has pro rfu s perfonas adferiptitiorum
fint p r o f a p is . A tq u e h s c quidem fu b p r s d id o capi­
tu lo ex tite ru n t in in terro g a tio n e t u a . N o ffe autem
o p o rte t eos q u i leg em n o ftram co n fid er 3 n t ,q u ó d
n u llo vn quam tem p o re c o n c ed a m u s, v t lib e r venter
ad feriptitium p a ria t: fed hanc notam atque fignum
g e n ito p o ft le g e m tu n c pro p o fita m im m itti oporteat,
q u ó d o m n ibu s m o dis libertas ex libera m atre proge<- nitos co n d ec eat. Si ig itu r ex libera & adferiptitio
natus aliquis fuerit:eft ille q u id em lib er,n e q u e mater­
nam ingenuitatem vlla ratione abiicit: o ften d it tamen
co n ftitu tio a n o bis p r o p o fita , q u ó d tales v e lit p r s d io ru m perm anere in co la s , & ag ro ru m cultores,tanquam illic pro gn ato s... h o c enim fib i v u lt co lo n i ap­
pellatio . N o n p rx b em u s itaque ipfis licentiam ,v£
p r s d iu m d e fe ra n t, & alió fe rec ip ia n t. Q u in fi omni­
n o aliqui p r s d io cuipiam d e p u te n tu r,& ex adferiptitia m atre nati f in t : m anifcftarium eft q u ó d peni­
tus ad fcriptitij fu tu ri fint. fi e x l ib e r a : m anebunt qui­
dem lib e r i, & q u s a d q u ifie rin t,in bo n is fuis habe­
b u n t, nequ e peculiu m fie t do m in o ru m , n o n tamen ex
e o p r s d io e g re d ie n tu r, fed h o c e x co lcn t:n eq u e ipfis
erit lic e n tia , v t h o c d e fe ra n t, alterum obeant alie­
n u m : nifi fo rte p r o p r is alicuius poffefsionis domini
■ fia n t, q u s fatis fu p e rq u e ip fo s in ib i occupato s tenere
p o fs it, nequ e perm ittat v t alteri p rste re a fundo c o ­
len d o operam nau ent,inqu e illum tranfm igrent. Alioq u i fa n c im u s ,v t om nibu s m odis in eo p r s d io ma­
neant,liberi q uidem co n ftitu ti,in co latu tamen deten­
t i . E t h o c q uidem in ea fp ecie ita conftitutum efto.
S E D N £ jQ _ F £ illa n o b is q u s f tio abs re facta, &
d ifceptatio n e noftra indigna vifa eft.N am fi adferiptitia cum ad ferip titio aliq u o ad alterum pertinente cóiugium c o e a t: q u x fitu m ;eft de p r o le , fi filij ex ipfi*
n afca n tu r, v tru m eam ad do m inum v ir i, an ad domi­
num m ulieris pertin ere conueniat. Sancimus igitm"
fi eius generis aliqu id in c id a t, & diuerforum inrer fe
do m in o ru m ad fcriptitij co n g red ia n tu r : q u a n d o ­
qu id em co n d itio n is ratio in co n tro u erfia pofita non
e f t , cum ve n te r lib e r n o n e x ifta t;fu n to quidem na»
a d fc rip titij, n o n tam en m atri d o m in ó ve buias totam
dabim“ J*.
(5j 9
Dereleuat.tribut.public. Tit. clxiij.
640
da b im u s: fed fi quidem vnus filius p r o c r e e t u r , v e n - A (kodeciwa,vnicuique quartam p o rtio n e m vna eademter fatio n i praefertor, & q u o d natum fu e r it , efto do
q u e o p era d e m in u en tes, & co n fu e tu d in es quse q u o cu n q u c m o d o aliqu ibu s h o c n o m in e praebentur.
m ini ipfius m atris, fin v e r o d u o f o rte f ili j: am bo in ter
R e m ittim u s autem his & prseteriti tem p o ris reli­
jp fo s d iu id u n to r, e le d io n e d u ctis fortibu s celebranquatio n es , v fq u e ad finem p ro x im e prseteritse quintae
d a . Si impar filio rum num erus f i t : id q u o d red und at,
in d id io n is . A c fan cim u s, ne q ua fiat e x a d io p ie n tifft,
maternus finus retin eto : v t fi tres e x ifta n t, d u o q u i­
a n o b is co n d o n ataru m p rseftationum , fiue m axim am
dem fint m atris,vnus v e r o patris, ru rfu s fi quin q ;,tres
p ratfed u ram refpicianc facro ru m orientalium prae­
quidem é p ro gn atis d o m in i m a t r is ,d u o v e ro patris
to
rio ru m , fiue prsefeduram U ly ricia n a m , fiue prsefifint. fecu n du m que hanc in crem e n ti rationem n u m e­
datum in fu laru m , atque p rs fe & u ra m m ilitarium in
rus p ro ce d a t: vt q u o d aequaliter p o te ft d iu id i, id e x
S c y th ia & M y fia o r d in u m ,a u t facras n o ftras la rg i­
-gquo d iftrib u a t: q u o d v e ro re d u n d a t, q u o d & g r a tio n es , aut den iqu e alium m agiftratum : in terd icen tes
tiofifsim um e f t , h o c attribuat matri . o p o rte t enim
d e cu rio n ib u s & e x c e p to rib u s , feriniariis & c o h o rta ­
m aiore eam ftu d io p r o fe q u i, quae partus d o lo rib u s
lib u s , palatinis & e x a d o r ib u s , nequ e n o n fu fce p to diftenta f u it , quae p ep erit, quae n u triit:qu am eum qu i
r ib u s ,& q u icu n q u e v e l e x a d io n e m v e l fu fcep tio n e m
fuccifiuam tan tu m m o d o lib id in i operam a c c o m m o ­
dans , filij generationem p ro cu rau it.
Q u s ig itu r fa­ B p u b lico ru m e x p ed iu it aut ex p ed it trib u to ru m , ne p er
v a fritiem e x co g ita tis co n tra ag rico las & co llato re s
cra hac pragm atica co m p re h en d u n tu r fo r m a ,c a in
v ta n tu r artibus. * aut etiam prsediorfi d o m in o s,v t d ifim ilibus cafibus co n feru are g lo ria tua f t u d e t o . Si­
u e rfo s * e x reliqu is induitis p ro fe inftituant, aut c o n quidem & generalem d e h o c leg em co n fcrip fim u s,
ftitutae pecunias o b lig a tio n e s ,a u t fid e iu fs io n e s ,a u t
tum ea ip fa , tum in fu p er alia quaepiam , in quibus le co n fefsio n e s d o lo m a lo fu fc ip ia n t.C o n ftitu im u s e t­
g iflationem neceírariam eíTe c re d im u s ,a d certam re­
enim o m n em co n tra m u nificentiam noftram fad a m
digentes form ulam .
aut futuram circu n fcrip tio n em ,irrita m :cu m illu d c o DE l^ E L E F ^ T T O t Z E T B J B V T 0 f t e t ,q u o d fiq u i n o ftram an teu erten teslarg itio n e m ,
rtimpttblicerum. Cmftituti» C L X 111. t
e x reliq u atio n ib u s iam in d e á quin ta in d id io n e fad i s aliqu id e x e g e r in t, n equ e id p erfo lu ifle v id e b u n ­
, R s fta n tiisim a in ter h o m in es bo n a funt
t u r , om nibu s m o dis p u blicis id rationibu s in fe r e n t..
iu ftitia & b e n ig n ita s, q uariim altera aequa­
N a m v t co llato re s b en e ficio afficerem us,praefentem
b iliter fuum cu iq u e trib u it, n eq u e ap peipfis ben ig n itatem im partiti fum u s: non autem his
't i t aliena: altera ad m iferico rd iam d e c u rq u i pu b lica tributa fu fcip iu n t,& in fuum lu cru m c ó r
/« Ttiertj, r¡ t , & d e b ito ru m in c ó m o d ita te egentes liberat.H aec
ferre ea v o lu e r in t , praefentis ad tempus^ Canonis in ­
emit- ornare fij-m areque Im p e riu m , haec co n feru are r e m d u lgen tiam inftituim us : n u llo m o d o e m b o la (h o c eft
publicam ,hsec p u lch re hum anam n o u eru n t g u b e r­
nare v ita m . V n d e & n o b is ,.e x q u o diuinitu s Im p e­ C eft annua fp ecieru m tra n fm ifsio n e, v t in c o n d ito &
ad m ilitares fum ptus habeantur ) d e m in u e n d a .O p o rrij fceptra fu fce p im u s, m agno affectatum eft ftu d io ,
te t enim v n iu erfu m fru m en ti aliarum que fp ecieru m
v t vn d iqu e tam b o n is a d io n ib u s co n fp ic u i fim us:
m o d u m co n fu e to ac fo lito m o re & c o n tr ib u i, & im ­
quo magis fi vtiles nos praebeamus fu b d itis ,e x v ir ­
po rtari : p reciis quartae partis per fin gu lo s annos a n o ­
tute & g lo ria rem u n eration em habeam us.
A c fc ibis v fq u e in quadrienniu m co llato rib u s in d u lta s,ad
mus quidem m utua illa & om n im o d a h o m in u m
m en fam pu blicam cu m aliis q u e in auro ab ipfis c o n ­
exitia ad tantam inopiam p offefsiones re d e g ifie , v t
t rib u u n tu r , aeftimandis , fo lu en d ifq u e é p u b lic o .
neque reditus pofsint fuis p ro d u ce re poíTefloribus,
Id e m q u e h o c in O fd ro e n a & M efop o tan ia pera­
neque fatis id o n ee p u blica inferre tributa. A t q u e haec
g e tu r eo ru m gratia quse p ro reco n d itis & m ilitari
m ilitari & alio neceffario fum ptu im m in en te, v e h e fum ptu in fp eciebu s co n feru n tu r. C o n fim ilite r &
m enterque nos im p e lie n t e ,dum m u ltisv n d e q u a q u e
in fp ecieb u s quse ploimse , quafi nauibus tran fp o rtan bellis a llu im u r ,v t cre b rio res pecuniaru m co lla tio ­
nes faciam u s. In d e ad eo n o n fem el curas in eam
dse d ic u n tu r , quae p ro u en iu n t in L a zic a , & B o f p o r o ,
rem im p en d im u s,q u an a m ratio n e fieri p o f s i t , v t &
& C h e rfo n n e fo .p c rcip ie n t enim harum precia e x pu­
b lic o , p ro u t in m enfis p rg fe d o ru m ord in atu m fu e ­
necefsitati facerem us fatis, & fu b d ito ru m egeftati a d ferrem us re m e d iu m . cu m q u e in m ulta n o ftra circa
rit , v n d e hae im p ortatu r :v t & ipfi n o ftra in h o c p e rhaec diftraheretu r f en te n tia: m agis tam en 5 b tin u it,v t ^ fru antu r b e n ig n ita te . E arum enim fp ecieru m illatio —
ad benignitatem r e fp ic e re m u s, & d e o plaeentem c o l­
nem n e g lig e re ,h a u d q u a q u a m tutum e f t : c u m & in e latoribus im p ertirem u r m e d e la m : & q u o d co m m u ­
uitabilis ex ifta t im p e n fa , & publicas ( v t ita dicam us)
nibus deeffet fu m p tib u s, h o c in eius v ice m in tro d u ­
res in v n u m c o n c ilie t .
C re d im u s autem & e x hac
ceretur e x thefauris principalibus. A c ce p ta m ig i­
n o ftra la rg itio n e m agna reipublicae increm enta fu ­
tur & hanc noftram curam ferentes d o m in o C h r itu r a , D e o om nia n o bis faufta per h u iu fm o d i a d io ­
f t o , & falutaris pafsionis n eq u e n on fandae refu rre nes p rx b e n te : ea q u x p ro fu b d ito ru m a n o bis v tilid io n is eius praefentibus m agni fefti diebu s co n d ign a
tate d ifpo fita fu n t,tra n fe e n d e re p rsfu m e n tib u s,ta m
facientes, m erito & ipfi in praefentia han c p ro r e f u b .
de fubftan tia , q uam d e ip fa periclitandis falute.
largitionem o ffe rim u s: per quam co n ced im u s in v n i­
Q u s ig itu r n o b is p la c u eru n t, & p er praefentem fa­
uerfum o m nibu s agrico lis pariter & co llato rib u s
cram declarantu r le g e m : ea program m atis vfa g lo ­
( id em autem d icere lice t & d e praediorum do m in is)
ria t u a , tam in alma v r b e , quam etiam per prou incias
integru m v n u m ca nonem p u b lico ru m trib u to ru m
o m n ib u s m anifefta fa c ie t, v t nem inem n o ftra lateat
in quadriennium p a rtie n d u m : h o c eft quartam q u i­
m unificentia.
dem eius p o rtio n em p ro nona in d id io n e p ro x im e
in itu ra, tantandem v e ro alteram & p r o decim a quae
D E H E J ^ E D I B V S . C»nhanc feeutura e f t , co n fim iliter & p ro yn d ecim a &
Jiituti9
C L X I llI .
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
f
6 41
Authen.feuNouellamm Collatio decima.
6 42
E o fim nl & iuftitia nihil maius ex iftit.ab f- A f t in c t : q u o m o d o n o n in hanc q u o q u e p artem p ro u i­
dentiam ipfis a c co m m o d a u e rim u s, &■ alacriter n o '
que his enim n ih ilv n q u am c o m m o d e g e ri
ftru m ipfis im p ertiam u r b en e ficiu m c haec etenim pl^,
p o t e f t ^ praecipue in n o ftra hac re p ú b li­
c e re deo ,petfu aG fsim um h a b em u s,& h o c iuftitise n m .
ca . E x in d e enim & r e d é re g n a r e , Sc
ñus eífe aflerim usiperfuafifsim ú quoq-, e í t , Im p eriu m
’ íu b d ito s ad b e n e u o le n tia m , n eq u e n o n
p e r haec nobis v n d iq u e m u n itum & q u ietu m fu tu rü .
ad fum m am lice t attrahere d e u o tio n em . E a p ro ­
C o n n u m e ra to r itaqu e & haec n o ftra le x caeteris
p te r cu m & nos diu initus, p érq u e iu ftitiam , Im p erij
p rx claris n o ftris facin o rib u s : & fu b d itip riftin is libe­
ic ep tra fu fccp erim u s: tam ctli m ultis v n d iq u e cu ris im
rati m o le ftiis, & tanta á po tentia n o ftra dignati p ro ­
p lic a m u r , q u o m agis & R o m a n i q u o tid ie v irtu tib u s
u id e n tia , d e o , fim ul & p o ft illum , n o b is gratias agsnt:
red d a n tu r a u d io r e s ? & B arbari d e u id i fuccum ban t:
d iuin um n u m en placantes p r e c ib u s ,v t d e u id is h o n ó tam en p enitus á fo lic itu d in e n o ftra feclu d im u s, ne
ftib u s , aliam in fu p er & m aiorem ipfis fecu ritatem im­
n o n in his quae p riu itim v fu i efle p o fsin t fu bd itis,
pertia m u r. Quae ig itu r n o b is p lacu eru n t,& per hanc
co m p ete n s ac co m m o d e tu r p ro u id e n tia .
A c cum
facram declarantu r l e g e m , ea c o h fe iu a n to tam g lo m ulta quae prius co n fu ía e r a n t, ad m elio re m ftatum
ere x e rim u s : co n u en ien s efle putauim us, & id q u o d
rio fif.facraru m d o m u u m cu rato res ¿ quam quibus v e l
lo n g o iam tem p o re in fu cc efsio n ib u s n e g le d u i fuit
m ax im o ru m v e l etiam m in o ru m g ere n d o ru m m agih a b itu m , ad a d io n e m d e o placentem r e d u c e r e .C o - ® ftratuu m c u r a , fiu e in alma hac v rb e ,fiu e item in p r o ­
g n o u im u s enim , q u ó d quidam o berran tes d e fu n d o u inciis co m m ifla e ft: pu b licatio n e m b o n o ru m iuxta
ru m pertu rb a n t patrim onia,fed n eq u e teftam enta v a ­
Sc fu p p liciu m form idan tes ca p itis, fi fancita noftra
lere finunt, n eq u e item ab inteftato fu ccefsio n e s lo ­
tra n g refsi f u e r in t. Praefentem itaq u e facram n o ­
cu m ca p ere,m o b ilib u s q u id e m rebu s im m ittentes fiftram leg em g lo ria tua in in fig n io rib u s lo cis huius al­
gn acu la,im m o b ilib u s v e r o im p on entes titu lo s, v t hac
mae v rb is p ro p o n e r: fed & v ia ad h o c iu fsionibu s,
tran fm ittet in p ro u in cias.
ratio n e ipfis illo ru m fu ccefsio ad cre fca t,in q u e ea d e ­
cen tem aliqu em o rd in em o cc u p e n t. Q u o n ia m v e ­
G E K E 1{ jlA L IS FO K fM <A D E V l f O S f E r o im p ofsib ile eft in tanta m u ltitu d in e , e x a d é ea quas
Eiuin mdre,fcripta Dominicegloriofifs.pratoAngu latim in talibus eu en iu n t, p e rd ife e re : p erp ul­
nwumprxfcUo. Conflit. C L X V . X
f Htiik
ch ru m n o b is v ifu m eft , fi generali haec leg e ad certami
red ig ere m u s form u lam . P ro p terea fancim us, vt v n iO c u i t nos m ater & c . P r o fp e d u s in m a- s" mieri'
u erfi citra inuidiam & rebus iu rib á fq u e fuis perfruanre ,q u i intra centu m efle ped es folet,n o n
tu r, & ad fuos ifta tranim ittant h e r e d e s . P en itu s au­
foiitm p e r d ir e d u m ,fe d n e p e r tranfuertem nem o o m n iu m illoru m inuadat p a trim o n ia, aut
fum q u id e m im p ediri n o u o deb et o p e h o ru m fu cc eflo re s dam nis im p lic e t, aut titu lo s fiue
r e .n o c enim praefens form a adiicir,tura Z en o n is co n fignacula rebu s praeter le g u m no ftraru m placitum ^ ftitu tio n e m c u fto d ien s,tu m n ouellam interpretans.
im p o n a t. N am & fu ccefsio n es ab in tefta to ,q u o q u ifq u e v o ca tu r o r d in e , confirm am us: & vltim as h o ru m
N o u c lla .c lx v j.& .c lx v ij.& .c lx v iij.fu n t fo r m *
^voluntates leg itim é co n fifte n te s n o n fubu ertim us. S i
p ra e fe d o ru m ,v t n otatu r in ed i­
enim fe d u lc ad u ig ila m u s, fu m u fq u e fo lic it i,v t c o l­
tio n e S crim geriana.
latores bo n is g u b e m c n tu r le g ib u s ,& de eo ru m in c o ­
lum itate m u lto m axim am p o ten tia n o ftra curam fu F I N I S .
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
T I T V L O R V M
SE
V
R V B R I C A R V M
C O L -
lationis decima: Index alphabeti
:icus.
H
[ E adiutoribus Quafioris.
y o .c
) de appellationibus Sicili*.
59z.fi>
) jlp u d quem oporteat Appellationes in quinque
3 ^
prouinciis & c .
577.C
de jírgentariorum contrdBibus.
610.D
de Jrmeniis ,y t Gr ipfi per omnia Romanas fequantur le­
le s .
5 4 1-*
C
D
E Comite Ifauria.
163.C
deConfultationibus.
589.D
fi>
E Decurionibus , y t filiis fuis decurionibus dodrantem
571.c
relinquant,
de Decurionibus.
5Pj.fi>
d e Depofitione ^ in th im i Gr Seueri Grc.
d eD efcriptionc qua tuor p rx fid um A rm en ia ,
de D onatione m ortis ca u fa fa& a a d ecu rion ib u s.
592.fi>
D
E
E Ea qua raptorifuo nubit.
de Ecclefiisconjlitutu in áfrica .
5 7 3 .C
5 6 8 .5
61S.C
571.B
Edi&umadConJlantinopolitanos de his qui luxuriantur con­
tra naturam.
6iS.fi
Edi&um dtformmla artificum.
601J )
Exemplumfarra forma de appellationibus.
ibidem.
Exemplumfacrapragmaticaforma de yfuris.
6j5.fi
G
Eneralis forma de profpe&u in mare,fcripta Dominico
gloriofi.Grc.
64z.fi
G
H
D
E Heredibus.
de His qua reli&afunt ecclefia TAyfia.
de His qui eunuchosfaciunt.
de His qui in Ojdroena illicitas contrahunt nuptias.
de Hortulanis.
640.fi>
591 .D
619.fi
6jo.fi>
5Po.fi
1
D
EImpenfis quas fieri oporteat in defunclorum fenera­
tionibus
585..//
de Indulgentia tributariorum reliquorum.
617.fi
de Infantibus expofitis.
619.D
de Interpretatione aprincipefaBa Grc.
617.B
M
D
E TAoderatore Arabia.
de TAoderatore Helenoponti.
de Trioñachis { ? afcctnis.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
5P6.C
554.Z)
6c5.fi
V T F decurio aut cohortalisproducatur in ius.
i . X He ludatf amaritani Gr baretici & c.
6i*.fi>
}8j .D
He quis cogatur bonis cedere.
6 0 p.2>
Kefacraforma qua de caufiisprocedunt Grc.
6 z9 .fi
0
E Officinisfiue tabernis Confiantinopolitanayrbis & c.
D
581 .C
de Ordinatione epifeoporum & clericorum.
61J..D
P
E Vatria Iufiiniani.
de Plebeiis pratoribus.
de Prafide Pifidia.
de Pratore Lycaonia.
de PratorePaphlagpnia.
de Pratore Sicilia.
de Pratore T hracia.
de Priuilegiis „ drehiepifeopi Iufiinianaprima & c.
de froconfule Cappadocia.
de Vroconfule Palafina.
de Prolepartienda inter rufiicos.
de Prouinciarumprxfidibus.
D
556.C
5j7.fi>
5 4 1 .^
545.fi>
558.fi
6oo.fi)
54 9-0
5J5- ^
561.B
598.B
653.fi
6j6.*/f
E feleuatione tributorumpublicorum.
6jp.fi
femifiiopcena illicite contraBarum nuptiarum.
617.C
de Eufticis qui m alienis pradiis nuptias contrahunt. 6jj.fi)
S
Jlcraforma tranfmiffa Grc.de diuerfis capitulis.
6j7.fi
de Samaritanis.
6zo.fi>
de SedeP.P.Illyrico in Pannoniam fecundam Grc. in tttu.de
Priuilegiis ^irchiepifcopi lufiimana prima.
515« ^
de Succefforibus eorum qui in ÍAfrica degunt.
571 . j i
T
E tranfitu militum.
6oj.fi
D
S
D
V
V
T confiitutiofacrotifiimi imperatoris Grc.
5pz.^f
Vt deliberandi ius etiam ad impuberes transferatur.
6 J4 -B
Vt ecclefiafancla PffurrcBionis alienarepofiit Grc
5 7 5 .C
Vt ea quaprafe&is aut largitionibus Grc.
6z5.fi
Vt matres etiam tutela rationibus obnoxiafint.
6ji.fi>
Vt nullam decatero licentiam Grc.
Cia.j í
V t particulares y furarum folutiones in duplum computen­
tur.
600.D
F I K
I S.
O
- J O
Y
Si 'A
: V
V
•.2 o ? b a t íL ¿ c | is x - w - ü
.VA' ESNSftV»'.
. ' •• '■ *
;,
-
'
'- " T X
.
.^'xicn^sA ^
■ .•> -
'
3 r.
í s j r
'
•
'
.V '• •;'■•' •
;
• __
. i5 -■ . ■
. ''-V i:. AfcV.
ü.-; .:•<;• ""-V«W
¡ W V . .'• ••-•• . : ¿ ;_
■ . -■
■
■
’■.-.-D'.-.
, T IT
¿la o ijt í
••
.-.
-
M Y Ü O J
í
‘
.J
-
...
■
“>.*.«¡ - iK í V
i
. - o Y -.c > - T V .O »•
rf T
'
■ - . -A
-1.. f í
,V; ' -ü ■
O i .f i
-J
• •
•
0 ...,»
'
'
"
Ü.
. ;- •:• . •'.-.
C
. :••
>
•,
G .q o fc
’ ,?(•>
V V ■*.
\ A1
^
0 .
» ■
»«V* «'
-«.X*
.A JÍ -
Aavksíwcijci i\»
5
-i. V' '
b'•• ••■;•; v; <. :V.
1
*
1
■3
nm
a;
- v .'v l
■
'
.■.>
í
■
•«£
.
.
.
■
f
-
■
'
-
.
•
;...
'í.,. 0^3
W. náSj xai i
^ i.-ñ
^ •••.-*;' .■
%
^.v v nv.v.qrswa
'
.• -.
■-
Q .J',3
...
v . ••;y * 4 s .\ ¡ •
V.y
v,\
V'.sív /. i
'V '- v S r v
• y-,;..: ■.■
W
■
•
.
V
,
. Y
•■••■
■
" •-" •¿ a
Si'vfeH'.íl
.
S~T
u -5 3
V
2 ...V Í
|;
•>
r -
' T ir
v V ‘
- ,
:
. • •.
•-
■
.
.'
><
x )
.
.
'
^
i
‘V - «* v .% \ v í? ; X
:
;-o;y ú -^ tvA 3 ^ q r
,
.
■
^(3
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
De iis qui feudum daré poíTunt. Xiü.j
/ i fu c c e d it, nifi iterum ab im peratore inueftiatur: y t.j. de feud.
J
«rázate
£ * fi*
¿arta ?
?0
1 V K T ' C C K SV B .T V V I nes feu d a ru m .*
darepeffunt,O r quaL ter acquiratur & retineatur.
JV C I ?
^
“u t á t a t e h rubrica m u ta fciiU e é , quibus modn fiudum a
J~
¿¡uda
ratur O retineatur-. nefter autem apparatus y ü tu rh a c rubrica a t
_______
bais-'*irf * L g gr.mc in antea, fe ilt &
cet d i bis
aut feu du m
d*rt
not. q u cd b a cru - j¿ ,_ trica habet duaspartes.Trom ¿d h ma efi,qui fe a . d o re p of. &
Z f í u d c r í hactxpedttur fio ttm y fq u t
%
ad.§.éÍa»iayidomu.Se-
c u n d a e f i , q ualiter Acquiratur. &■hac expeditur ab
fila. § .& qa ia.rfq u e in f i.
V ia d e
^
t ¡fiante
jcJtmaU
‘‘ f S a i - furoma d iñ u m efi per id
Zeniente
legitur intra in
f r ,„ ta- quibus cau.feu.am it.cir
í? ¿ - c a p n n .ij.c o l.^ in fr a p
;;; rt q u o s fiit.in u e .& p quos
^ J e .c .n u H ,^ a !it e r a u tentscortee tem debeat d iih n g u i,
L t e m r e - d ic v t in f u m n * plene
maneat-yt TiOt».
tabetur i» c Dare fetfunt.qvcd de
ftfii.O - regalibusc eftintellige^Ixf.infn- dú,fcilicet vt fi habeat
ma co. titu. beneficii aliqua regacldefi,de lia^ q uó d valeant ea in
illjsrcbus feudum dare : inde v fieuetrásla- tatum efi & eos feute funt io dum dare poffe etiam
eecUJla ex de aliis quam de reg a lilenefiiio re bus.Accurfius.
gi yelprin d Si antiquitus, v t nen
upi,ficun fiet memoria d tem a li­
c a m t e r jpcefsiffe: vel j.x x x .
¿Hacopi- annos & retro h o c c e n
miprocedit fueuerat facere:ná co n -
5»aB¿*¡B-fuetudo m ultúoperatur
Incipiut co-
fuetu d in e s F eu d o ru m e
E t p rim o
T I T V L V S 7.
mar. c.j.lic e t illud v id eatur hodie vfurpatú: 3 vt infra de alie, o-ptrufue
feud-§.in f«ude com itatus.
tudn.e, ytk Cum yero. hic in uen i.c.in quibufda libris, fed male: tu tamen etia In tali
habeas.§ .in fu p erin u e c ig le .t;lé :v a c at h oc.c. ¿jpter inferius.c. btnfeudis
£ d u o .fj.d e fe u d .m a r .haLeatloci
fuccefiio,&
yeln o u u .O rp crp añ u m eftaclom '.filia yero d u.& c o .
in feu du m nonfuccedunttr.ouifsim e autem
tem pore ctllaterales rfq u c ad J .p tim ig r a dii ¿‘fren d entes m a fiu liin infinitum f u c ced u nt.b J.yfq -u e ad.% .netadum. B alatu .
E t q u ia v id im * d e p e rfo n is,
videam * qualia prius habuerúc
in itia .A n tiq u ilsim o em te p o re
fic erat in d o m in o rú p o te fta te
fr u d u m d are poffu nt f alati ecclefia­
c
ó n e x ú ,v t qñ v elle t,p o fle n t au
rum ,fi ecclefia efi confuetudo-. f l nobiles f e ferre bré íf e u d ü a f e d a tá :p o ft cu h res:& qui sb eisfe u d » accipiunt. B a l.
V ia de fe ú - j e a v e r ó c ó v e n t ú e f t ,v t p e r a n d is b tra d a tu
c ú tantú firm itate h a b eret: d e ­
ri fum *,vid e
in d e ftatutú e ft,v t v fq ; ad v ita*
farnus prim ú
fid e lis jp d u ce re tu r. fe d c ü h o c
q u i fcud um
iu re fu ccefsio n is a d filio s n ó p dare p o ífú t.
tineret-.fic progreiTum t ft ,v t ad
F eu d ú au té
filiosdeu en iretñ q u é fcilicet d o
d a re p o fíu n t e arch iep ifco p u s,
m in^hoc velle t b en e fició c c fir e p ife o p u s,a b b a s,abbatiííá,pr^m are:qu od h e d ie ita ftab ilitu m
p o fitu s,fi antiqu itus ¿ có fu e tu e ft,v t ad cm n es f q u a lite rtfilio s
d o e o r ú fu e rit feud um d a re .*
p tin e a t. C iim v e r o k C o rra d u s
M a r c h io f & c o m e sfim iliter feu
R o m a p ro ficifce re t, p e titú eft
d u m d are p o flim t, q u i p ro p rie
a fid elib u s q u i i eius erat fe ru ire g n i v e l r eg is capitanei d icu n
t i o , v t le g e ab e o p ro m u lg a ta
t u r .S ú t & alij q u i ab iftisfe u d a
h o c e tiáad n ep otes e x filio jpa c cip iu n t, s qui p ro p rie reg is
d u cc re d ignaret:
v t frater
v e l r e g n i v alu afo res dicu ntu r: q fratri fine le g itim o h e red e d e fe d h o d ie capitanei d icu n tu r,
fu n é to ,v e l filius i b e n t fc jjo q<f
feu ap pellantu r: q u i & ipfi fe u eo rú patris fu it.fiicc e d a t.S in su
d a d a r e poíTunt. Ip fi v e t ó q u i
t é v n u s ex fra trib u s ai c c m i r o
ab eis a ccip iu n t feu d u m ,rn iro feu d ú ac ce p erin e o d e f u r d o fi­
re s v alu a fo res d icu n tu r.
n e leg itim o here d e,fra ter esus Í
DE
HI S Q V I
FEVDVM
dare p o flu n t,a & q u in o n :& q u a ­
lite r a c q u iratu r,& retineatur.
Vafilltcs iffo yiue no friuatkrfeudo.i ff e yero mortuo,ad filios aquahtir pertinet
feudü'.Si f i f i li j r,Zfint,ad r.ef ole & adf i A
tres, eis nen extátibtos, fiftu d ü iffa te r v u ,
feuiatio efi 5 iu rifdiftio ne: v t.C .d e
mamfejfe em anci.libe.l.j. & .l.fi.
danofa ec- e
Feudum dare. quod
ehfia.Bal. b ic dicitur de c lericis,intelligas 'fec ú d u m id quod d iciturq de
O-W-be. cie.qu i ¡nu e.fac.ca.c le r ic o .& ita vid etu r fetú dú qued hic d icicTeta ifta tur,q> clerici non peflunt feudú dare,nifi eotfi antiquitus fuerit
gUf.appre- c ó fu e tu d c :q r e d fo rte efi fie in tellig en d ú .f. de rebus ipfius e c-
feu d ú n ó fu c c e d it. c.ft & fi c ó m u n iter ac ce p erit,vn * alteri r.ó
fu c c e d it, nifi h o c nom inatim “
1 P roducere dignaretur, n i exiipuafu b a u d i,q u o d d ig n a tu s tu rd i r-.t*
e ft f jc e r t u p r o m u lg a u it yafalli : y t
en im le g t t » in qua h * c c-i.tn .fi.de
c o n t i n e n t u r q u a h ic d i a li.fiu . f t ■cuntur; & q u x d a m a lia túdíí B el­
e z . v t i n L o m b a r d a d e e> Wlbe.
b t n e . & t e r r is t r ib u ta d ,
fin a .A c c u r fiu s.
m F ratet.C tc e r g o f r a ­
te r fr a t r i fu c c e d it in fe u
d o p a t e r n o .f. cum fi­
n e le g i t i m o d e c e fsit h e
r e d e . S c d p o n c fr a tt e t ii
d e c e fs ifle ,q u i e s t r a n e ú
h ere d ero ii.itit u it : n u n q u id o b h o c p riu a b itu r
fr a t e r illiu s , cu m ille h e
r e s in ftitu tu s p e r o m ­
n ia .le g it im u s r é p e r ia t u r ,a r g ift ld e v c r .f i g n .h
le g c lR e fp c n d . nequaq u á h p r iu a b it u r :q u o - f,
iV -um t
n iá iiiu d e ft in te llig e n -fi/ V Bal. i»
d u m d e e o le g itim o h e - ^ .cu t.yer.
r e a V jC u i.f. d e fe r e b a tu r quatit pio.
a b in te ft a t o h e r e d ita s : p 0Ke quod
& t ó iic d e ille g it im o , fra tsr.&
id e ft d e e o q u i d e i v - W b e .
r e in f ii t u i n o v a le t : fe d -\F aathie
i c e o e ó t i n g it lu oc.q u ia B a ld. fuper
p o tiu s p r in c ip a li p r o - ynb.aqu# .
u id e n t ia ,q t á m eius iu - ¡iu r.m .i.
d)( io h o c fe u d ú ad fr a - coi f e d qu*
t r c p e i u e n i r e t ; & id e o ro d t vst>,
in e x tra n e u m tt i s k r r e y b i la t e t r a
. n o n v a le t.a r g t.fi'. d e a -¿}at harte
d c p . l. f i a r r c g a t o t .J .j. materiant.
nam í% á m s io i ibus p o ­
tiu s h o c i n t e l l ig it u r h a
b e r e ,q u a m a f¡ * i r e .v n d e in t e li io o fr a t r e fr a - Frater f i * .
t r i d e fc c ie f u c c e d c r e , tr i.fttt
ex qvacú cu e caufa ftu -ext anulus,
dum amittat:dum temen culpari n e n poisit is qu i fucc^edet e in . fuccedit io
tendit:arg.ff.d einter. Sc te .l.iij.ita temen l u c i e c i t , vt (id c tn ¡-je*¿9,
Ilum in aliquo o ffendit,ei fatisfaciaualioquin tali beneficio in ­
dignus vid etu r,vt e x c c r fu ttiiic n e in f c i iiu >;;• C e r r a d i m anitant, Bal. clefiar,qute vid elicet ei fu bicfta?fum :vt.j.epifcop u m vel ab.vel
ftfle colligitur,qua: efi in L c r r ta r .in titu.ee b t.& fe r.tri.l.v i.
0-W.be. ab batif.& c.§.item fi eprfcopus.fed alia d a r e , quse data r e n in hic ergo legitimus v e li t proxim ior frau t tr. t x d u d it.h c c aute
uenerunt tem pore fui ingrelTus, p ro h iben tor: & ho c efi quod
ita in telligitu r,fi fu erit m afculus.fam ina cr.im non fuccedit in
ib i d ic itu r,q u * v id e lic e t cifubiefia» fu nt & c .
feu.nifi ex paft o:vt infra d efu cct f te i-.§.f iia v e r o .5: infra e e f M anhtt.yut autem dicantur mai chioner jcom ites,duces,ca- - d ':m .§.hcc eutem notandum . r i f feci udum qucfdam fi fuerit
p itan e i, valuafores m a iotes,vel m in ores,& etiá m inim i,dicitur
feudum m ateintm -.vt iefra c e n a .fu c .ffu d .c .j.lk e t videatur eq
in fra quis d icatur m a rch io ,d ux,vel com es.c.qui á principe.A c.
trsd icere infra de fe«d fce.c.j.item h e c fic in telligatur,fcilicet
g Feuia accipiunt.E t ifta feuda fu perio ra proprie iurefeudi ofin e n fe len ia p rsd eceflbr fe L d v m s r o iíe m .n ím tu n c p r c x ilim concedcbátur.-alia v e r o feuda quat á m aioribus aliis impen
m icr expellitu r.& v lt tr io r adm ittitur, nili dcmir.us gratifica­
d ebantur,iurc feudi non iu d icab an tu r:vt.j.ecd era.§.r.etan d fi
tus proxim iori fu e rit, & ei feudum cen ctffc ii:: vt in fra quemeft autem, hodié autem idem o bferuatur in m inoribus & m i­
adrr:odutn ad filium fcu .p erti.c. ft q u isl ne filio q .a fc u lo .& in­
nim is, c.uod etiam in m aioribus;vt in fra de natu, fcu .c j.& .ij.
fra G vafal.feu .p riu e.cuidetcrstur.c.vafalii feu Q u r d v e r o d ih -Y<//.»Tr.quod adhuc o b tin et in feu do guardia: & cafialditr
xiferm inam t c u peife fu c c td c ie ,£ c ,v e r im c fi, nifi f-u dtm i
quod datur pro m ercede alicuius rei f c ilic e t, qu ed pcftan n u
d om in o re d em e rit^ e i r.ifi d cm iru spiopter fetu itiim petris id
poteft auferri,etiam pretio pro eo dato r o reflituto-.njfi ad cer
ei dederit .tunc enim ¿h aliquo t x patet bus fuis n e n efi inquie
tura tempus datum fit:ctij.d e fe u d .g u a r d is .c .ité illud d a tc r.&
tanda: vt ir.fra quem ad m odtm feu.ad filiam p e r ti.c .fi quis fiinfra de con ten.inter d om i.& v af.de in u efii.feu .§.in fu p erfcienc fiiio m afculc.
dum eft.nifi forte velit d ic ere ,q u e d illa capitula loquantur fen
e rg e exprefs-m per pafiC lic e t,q e o í alias n ó
eundum antiqua tem pora,fecundum q u * hic generaliter d ici—
lic e ic t:v t &' alias eft s r g .C .d e pig .l.!i].& ar.ff.deiótrah.em pt.
} lee Bal. tur:contrarium tamen vid etu r d icendum : f id to quia illa c k o
l.L a b s o .fecundú g- de hac materia Sc pro & c cn tta fatis potes
capitula’p o fita fu n t po fl iflu d .
c©11'gere in libelio d ifru ta tic rú ¿ c m .n ¡P y .¡j.c h ¿ n a r tb .lic i
j Vfquead yitxm.vliTi n c n :& h o c adhuc obtinet fecundum ri­
tú eft tac ite S. C.CÚ duab* feqoctil> rttric tílis .lilu c í aui£ ouoc
q u o d iifxddiF m
gorem confuetudinis in feu do roarchiae, ducatus, com itatus,vel
dicitur hic,I c eft in tellig écú .n ifiím p tú fu
: C11 c ir '. M f i o g t f i .p p r
a.terius regalis dignitatis ab im peratore d a ta : qceniam illud
r i s efi in fim u l fia r c t , & c o m in o f c i c t e , i y t . t .d e b e n e .fr a .& qu
ftudum f.citu r cum perfona accipientis: quia heres in eo non
lr te r f r a .iu c .if e u .c .£ q u is a c q u i fie ii i b e n e . r c c c b . q t e d i e g i t u r ^ i .
Ic u d j.
...................
A
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
‘
3
Feudorum Liber primus.
i illo ti.d e duobus fratribus de nouo bene.inuefti.c.£ duo fra A. vincaD t ,aut rooresivt ifrsdefeu.cog.c.j.Inifto.§.netarelicet r
deteriores
es efle con ditienes
diuenesm
muiierum
ulierum quam virorum : S;
& hoc
hnr a tres ia com muni caufa.quia ibi loquitur quando dom ino feudi
quod d ic itu r.ffd e fia.b o .l.in multis viiis.fed quare hoc contin
ignorante de com muni pecunia em eb at.S h o c eñ quod d icitu r
o a tq u = ro !R e fp o n .t quia dominum iuuare n o pcfTuBt,nec p n -c Seenut
ib i,n e forte inuitus dominus & c . Oc ergo cuius foerit pecunia
gnam facere.quibu* io fto ,q u ia filij earum pofiunt:tamen rem o-ei fid
de qua feudum em itur,m ultum intereft.arg.tam en con tra efi au entur,fecu d -u m quod^iti.
1
lias:q u ian ó in tereft de
cu iu s pecunia emitur,
c ct aliter in cu ria M e d ío la n é fi hic dicitur.eft ergo pro
t ft d ú fit: fcilicet v t vvin o d e fu n ration evolu n tas.
fed cuius nom ine em it,
o b fe ru e tu r:f fe d q u á d o v o lu e ­
<£to fine legitim o h e r e d e , alter
c patrueles. patrueles
rific a fu a lia notentur:
rin t,r e d e au fe rre fq u e u n t-.n ifi
fu cced at: h erede v e r o r e l iñ o ,
fratres dicuntur,qui e itF tfr ir * l
v t.C .d e rei vin.fi ex ea
R o m a c u illis in e x e rc itu per­
alter frater rem o u eb itu r.
p e c u n ia .& .C . commu­
duobus fratribus natibecri.pt*.
r e x e r in t , q u o cafu iu re feu d i fu nt .nam qui ex fero-circa
nia vtriu fqu e iu d i.l. fi
H o c a u te m notandum eft,q>
ribus nafcútur,ipfi conia.c^B».¡B
patruus.& .C .d e proba,
tra fit,& a d iu d ic a tu r:v el n ifi ali
lic e t filiae v t m afcu li patribu s
fo b rin i proprie appel- tuUfiai.
ad probationeni.cafu aq u id p ro p te r feu d u m a c ce p e­
fu cc ed a n t,le g ib u s* t a m é a fu c lantur, quafi coBforori-«tradet»
lia auté his tribus carm i
rin t . tu n c enim nifi reftitü to
c e fsio n e feud i b rem o u en tu r :fin i fin td icet vulgus om-Jl».
nibus com prehendun­
nes con fobrinos appelp r e c io au ferre n o n p o ifu n t.
xnilitcr & earü filij: nifi fp ecia­
t u r ,fit res dotalis num­
let:v t inftit.de g ra. co.
mis dotalibus empta:
lite r d i d ú füerit v t ad eas p er­
T I T V L V S
II.
§ . q u arto .& .ff. de g ra.l.
a l i e d ici» fitq u e pupillaris*num - t in e a t. H o c q u o q u e f c ie n - ^ D E P E V D O G V A R D I A E
j.§.qu arto gradu,
fúio predi- mis res empta pupilli.
& Caftaldiae.
d Crudam.aliis gradú,
g o p .l.z.in E t ne c o n u e rtas, idem d u m e ft,q u ó d b en e ficiu m h o c
Feudi, m guardia & c*fialdia , & illud aliás geniculum , gradú
gl.C .de cu- ¿ e m ilite cred as: vt. ft’. ad ven ien tes ex latere v ltra fra­
quod
pro
mercede
alicuius rei datur, elapfe plus eft affuetum quám
ra.fu.& in de iure d e t.l. cum v ir . tre s patrueles c n o n p r o g r e d i­
anno reuocan potefi: nifi ad certum temptu geniculum :fed fu n tx ecclefia fe r § .v lti. alias eft ib i.1. res
tu r fu ccefsio n e fecú d u m v fu m
detur.fed f i cafialdi nomine proprij feudi di qu ip ollen tiain fignifig l.in .lfi y t q u x . A. fo l u . raatri- ab antiqu is lapientibus c o n f tieant f e pcfsidere-.nen defendunt fibi poffef- c a to .& quidam non ha
jponis.bic m o.l. fi cum dotem, in
b e n t verba fequentia,
fiunetn,mfi
de fuo iure probent. Baldus.
tu tu m d ice tm o d e rn o te m p o re
eilega.crt £< & .C . de rei v in d .l. fi
v fq u c in in fin itó, quod
l.yx orm a- Vt p ro p o n is, fed qu o d v fq ; ad feptim um g rad u m d fit
$ T e m s illu d q u o d
autem dicit gradum, fic
rito. f f . de j n y e r fi. prim o c o n ti- v fu rp a tm q u o d in m afcu lis d e d atu r n o m in e ca - intellige-.vt fi cótentio
d o.im eryi. netur^falfum p u to :b v t fced etib u s h o d ie n o u o iu re v f ­
ftaldias v e l g u a r- in ter eos collaterales&
Siyx.M al. c . dc iure d ot.I. ex peq u e in infinitum e e x te n d itu r.
^ j k d i$ ,& 'jp m e rc e d c curtem regiam fuerit de
& silb e. c u n ia .
feu do ,debent iurare efi
b T ud tccp j ¿íW iw .q u o d verum
Feudumqued d a tu ri cap ita n eis,ycl
alicuius rei: tra n fa d o a n n o p o ­
legitim is facramentaiiimmo r e s e f eft; fc<Jalio m o d o fu c regis yaluaferibus,propriam habet n u ura.
t e ft iu re a u fe r r i, etia p r e c io jp
bu sfu is.xij. & feudum
ficiatur do- cedunt iure Rom ano: quodyeri a minaiiltu datur,propriam na­
e o d ato n ó reftitu to :n ifi ad ce r­
paternum efle:& fe illis
talis in fub al¡0 modo iu r e L ó b a r . turam non habet: duobus cafibus exceptis,
qui acquifierunt, pro­
tú
tépu
s
datú
fu
e
rit.
S
i
v
e
r
o
c
a
litera continentur.Baldus.
fid ii.l.P ro i ure enim R o m an ofucpinquiores e fle: & in
fta ld ih aliq u id n o m in e p o rp rij
cu lu s.ff.d e c e d ú ttá m afculi quám
N o ta n d u m eft au te m , q u ó d
feptim o gen icu lo eisptu.¿o. B al. fosm isse,& p f e , & cum
illud b en e ficiú q u o d a re g is ca c feud i p o fíe d e ríu n ó v a lc b ú tjp - tin ere:vt inLom bar.de
t> silbe, mafculis a*qualiter:quo
pitaneis,atq; reg is v e l re g n i v al
pterea p o fle fsio n é fib i d e fé d e
fu c c ef.l.j.
u niam fublata eft difterée Vfque in infinitum.
re, ‘ n ifip pares c u r is v e l b re u c
u a fo rib T aliis im p ed itu r,jp p rie
t H ifecudu tia fexu s:vt.C .d e fuis &
hic ergo colligitur cp
teftatú
k
p
o
tu
e
rit
jp
b
a
re
fe
anteiu re feud i c e n fe tu r. Illu d v e r o
silb . fu n t leg .h er.a ath en . in fu cinfinitas rei licitum vel
ducts, comt c e fs io n e . nec cnira d e- q u o d á m in o rib ’ in alios tra sfer
q caftaldi eífe n t,v e l p o ftq u á de
illicitum nec ¡unat,nec
tes,yel tsar h ent p ropter h o c f d ú
iie rú t eífe, íu e ftitu rá ac ce p ifle. excludit, argu. ff. de le.
tu r ,n o n iure feu d i iu d ica tu r,lithiones.
p u n ir i, quód ferm in s
p rsfta n .c o n tra tab.l.j.
nata: funt :v t.C .d e leg i,
lic et con tra alias d icatu r,fcilicet quod infinitas eft vitanda: vt
h ere.l.pe.qu id enim peccau it natura, cp mafculos n ó ^pereaueft'.de dam.ÍDÍe.1.qui bo n a.§, v lt.& de t e fti.l.j. & not.de hac ma­
ritrC -de libe.prar.vel e ih e .l.v lti.e xu n tib u s e rgo filiab usiegititeria plene in lib ello difpu. P y . iiij. char.ru. quod illicitum eft
mis,tanquam legitim is fucceflbribus,naturales filij om nin o ex& c .A c c u rfiu s.
clud ú tu r:vt.C .de na.li.quafi pe r to tú .& in auth.ibi fignata.pr^f
oi/ir*««r.quia omnium aequalis eft con ditio.Sed q u ld o hoc
terea fi pater d otauerit filiam ,nihilo minusveniet ad fu cceisiorefertur ad verfi.iliu d ,n ó ad verfi.alitcr in curia, refle hoc innem patris,etiam fi pafla fu erit cum patre fe nullü regreflum ha
tellig
o fecúdum fua tem pora.olim enim licebat minoribus valbituram ad b ona p atern a :v t.C .d c c o ll.l.p a fiú .& .C .d e pac.l.pa
u afo rib u sd eu eftireva ia llo sfu o s quandocunque volebant: &
fíü . filij enim m eritis paternis magis funt ad obfequia paterna
prin
c
ip i velm aioribu s valuaforibus no n eratperm iflum :&fic
prouocandi,quám pafü onibu s adftringédi-.rt.C .de in o f.te ft.l.
concedebatur m inori quod m aioribus deBegabatur.ar.ad hoc
fiquando.§.j. iure autem Lo m b ardo non fuccedút ita fcemir.a:
ff.de r i.n up .l.ebferuádú .arg.ff de cffi.prart.l.Barbarius.hoc ta­
ficu t mafcuÜ.quamuis enim iure Lom bardo filia legitim a,fi fo la
men hodie m utatur:quia idem eft in m inori quod in maiore di
rem aneat,totam patris hereditatem habere debeat: vt in Lom cebatur: vt infra de na.feu.in fi.& infra de feu. da.m jni.val.c.fi
bar.de fuc.fi quis Ló bard u s. & de bo.lib .§. fí quis Lomb,
m icores.fed nouifsim o iure feudú fine certa & conui& a culpa
tam en fi rem znferit vná cú filio legitimo m afculo,ipfa h abebit
amitti non debet. v tin Lom bar.de bene.Sc terris trib u .l.viti.&
tantum tertiam partem hereditatis,& mafculus duastvt in L o m
infra de feu.fine cu i.non am itten .ca.j.& titu.quo tempore mi­
ba r.d e fe cc.l.ij.& .l.v j.P rae tere a iure Lcm bar.legitim a filia n ó
le* in ueftitu.pete.debeat.c.ii j.
exclud it naturalesfinrmo habet tatú tertiá:& naturalis vnus v el
7
plures alia te rtia,& curia regia vel alij parete* alia tertiá: v t in
I t i l r d efu c.fi q;isdereliqueritfiliS.lcgitim ^ verofih»h ao re t
duas partes,& naturalis tertiá:vt in pr*d r.trr.l,J.1tc fi pater d o
ta u .r it filiam,nó veniet amplius filia ad em» fuccefs.cnem ^r .«
L0bar.prsedic.tii.fi pater filia f u l ,aut fra.Ité iure L ó b a r.filí’ legitim us Datus poft donationem quam pater fecit om niú b o n o r ú fu o rú ,re u c c s t e í tota pcft m o rtépatris.-filia v e tó tatú tertiá
partem :vt m L o H ib a r .p r s e d ic. tit.fi quis fe defp erauerit.& pra:terea filia iuree Lom bar. nen recipit com pcfiticnem patris o ccifi,fed m afculus tátum ,v el alij parentes,ideo quia faidsm leña­
re n on p o te ih v t in Lom barda.d e h o .li.h o .fi quis ló g o .d ic itu r
autem faid a,id eft in im icitia:vt in L óhar.de p la.li.h o.l. in omnibus.& titu.de fu ccef.fifu e rin tfilij.A ccu rfiu s.
b
s i fuce efsunefeu d i.h ic ergo aliud ftatn¡r,quám in legibns c b Leget%o- feruaturrnimirum legum Romanarum r o n vilis eft avthoriras:
manor» ei- non tamen vfqueadeo vim fuam extendu nt, v t con fu ettd inem
---
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
D E
CV siJfD IsiE
& cafialdia.
^
dSecid * •
illu d .a liá s ,ite m a liu d .a lia s ,illu d a u té .a líá s .c .
ú
i & a l ia s .§ .f e d .c .d e b e t e fle ,n o n .§ .q u i a h a b e t r u b r i c a m ,v e l h a ^ ,
gT
F E V D O
Tem.A l iá s , item
bere d ebet: v t hic:qua vtiraur in n o ftro apparatu.
u Us dnu>
h Si yaro caftaldi. dicitur caflaldus,fiue aftor,cu i res dom ini c o - ltr ctfu.ia
mittentur d gubernanda:: v t .C . de facrofaB .eccle.l. iubemus.
circa prin cip .& in L o m b ar.d e acq uifi.aft.re.l.j. vt alias d icitu r^ j,;»,*.•
ceconcm us, cuigubern anda res e ccle fix mandatur: v t.C . ce Jjten-a*
f 4 cro fan .ecc!e.l.iu b em u s.circs p rincip. villicu s astem dicitur,
qui ad fruftus percipiendos p rx p o n itu r: vt.fl". de ¡n ííia ftL L C crl^i«»'
cum v illic o .
¿itcT.eu
i Sibt dcfendere.igvcT tm cT accip iend o,q u od erat prcpr:ú feu-^y»:»'
dum fimplex pro caftaldia.alioiju in p reiu d iciu m fieret fibi.
*
de aftio.em pti & vendi.I.fi feruos.
/ - ‘k ’ V"
k T ^ - t i * .h « t a a e n a d ie f t io f l e r if q u c nen placet.
It-ID***'
Si deinueftit.feudi contro.fuerk. Tit.iiij
5
S'/C C E SSO T JE .S
F E V DV M
dare teneantur.
>r yete aliás.c.St aliás.§.Gue ru bri.qu p hic eft, Vel debet efle,
hic in apparatu no ftro vtimur.aliás
ha
* S í Ifecúdú
= c ú d ú qu
q u eefd
fd áá:
: qua
,
_ .
b « u r hic glofla talis:vacat ho c c a p o t e e mferius,G quis m ué
ftitus. & hic poteft efle
T IT V L V S r z i .
titu.qui fuccef.ten
Q V i SV C C E SSO R E S
b sirctíepifeofue. p o f­
feudum dare teneantur.
fu n t ergo huiufmodi ele
Succejferf relati neo cogitur inuefiitura
rici feudum con ftituea pradecejfore faftam , C ” nen expietam de
reifed h o c eft in tellig édú v t no t.in fum m a.có- feudo quod alitu tenet,ratam haberetniji eo
confentiente quifeudum tenetJ it altui ir.neflituebat olim & c . fed
licet feudum daré p e f- fiitus. inuejliens autem cogitur eam adimfint, n ó tamen cognatis flere feudo fiít afertotfed laicifuc'cejfer co­
dabunt.C. de facrofan .
gitur indifiinfte adimplere inueftituram a
pradeceJJerefadiam.Saldus.
ecclef.l. iubemus. & i a
suth. ib i pofita,quibufI v e r o * a rc h ie p iefíque m odis.& eft no ta
íc o p u s , b ep ife o
d ú , q> fi perfona e cc lc fíaltica facit inueftiturá
pu s, v e la b b a s v e l
de feu do quod ab alio
abbatifla in u e f tid etinetu r, a n teq u i fibi
tu ram eius fe u d i q u o d alius de>
aperiatur, g> non te ñ e tin
eb
a
t,
e
o
te
n o re alicui d e d e ­
tu r fu cceflo r eius : & fí
rit , v t p o ft d eceflu m eius q u i
puré aliqué in ueftierir,
g> exinanitur feudú. g> p o fsid e t, ha b ea t:& ante d e c e ffi fu b c on d itio n e fe c it,
ie r it a rc h ie p ifco p u s, quám ille
in d u cit in u eftitu rá : &
q u i f e u d ú p o fsid e b a r.fu c c e flo
ecó u erfo pd e ce d éte va
re s e o r ü n ó c o g ü tu r eá in u eftifa llo inueftiturara recu
fare n ó valet qfecus au­
tu ra fa ce re,v e l co n firm a re,etia
té eft in perfona p riuaf fp a r e s c eius curt£ ad íin t teftes,
t i ; quia tu n e v triu fqu e
v e l b re u e te ft a t ü f in d e f i t : nifi
■
} Dominus fu cceflo r o b lig a tu r . &
ille q u i in u eftitu ram ac ce p e rit,
silua, s.tit. hic po teft efle titu . qui
i.j.ifufer fucccfl". fe u .c. fi quis in n o m in e eius í poíT efsion ém iíP
text. ¿icit ccflitu s fu erit.& .'j. fi de
fe u d i fit eo c ó fe n tie n te q u i d e­
breue tefia- f e u . c o n tro u e r . fu erit.
tin e t . S ed fi ille q u i feu d ú p o f tu ejfe pío- ca.m oribus. & eft q u o *
fid e t,p riu s d e c e fle rit, q uám il­
blicum tn- que not.q? ia c le r ic e r ú
ftjumttum. in ueftiturá pariter ad­
le q u i in u eftitu rá fe citú u re c o ­
m ittuntur teftes pares
g itu r eá r a t á h a b e r e . d L a ic i
& extraneitvt.'j.fi de in*.
v e r o iifd é m o d is o m n ib u s,q u i­
u eftit.inter d o m i.& vab u s fu p ra d ix im u s,fi aliis in u e­
fa l.lis o riatu r.c.j.§.fi au
ftitu rá d e d e rin t , h e red e s e o r ü
tem fe véturura. & h o c
cúderebus ecclefiae fa fi rationib* cla ru e rin t,o m n im o
ciút inueftituram: quia
d o eá ad im p lere co p c llu n tu r e .
fecus eft cum de fuis ¡pt it v l v s
111 T.
priis;vt.).qui teftes fu n t
SI
DE
IN V E S T IT V R A
necef.ad nouam inueft.
feu di con tro u erfia fuerit.
p ro b a n .c.j.circap rin c.
Si inúejiitúra f t f a f t a coram p arib u s,y e l
Accurfius.
f e r breue teftatum ,dom inus tenetur inuejli _
c Pares.eius cu ria:, v t
tum m ittere in p ojfefsion em .fiyeroin p ojfefi
hreue teftatum: aut aláis
fson cfu erit,O rb s et m oueatur d d om in o ftb i
euidentifsimis p r o b a ­
tionibus. A ccurfius.
d R atam habere.hic poteft n o .q u ó d ratione ad iu nfti pra*fumi
tur quid ad em ptu ,nifi^ b etu r c^oimeffum^vt ar.ff.de poftu^hp§^
ité fe n atu f.& .ffd e in fi.l.f u r ti.& .C .d e in fs.l.d ec rero . ar. c ó tr a
ff.de d o .in te r v i.& v x o .l.fifp ó f9.§ .ij.& de ma.teft.fi quis lib er,
fecúdú etiá <j> de b o c n o . ¿p & c ó tra in lib ello P y.c h a r .ij.r u b .
licitú eft quid ratione a d iü fti.& ru b .c ó tra.feq u . Sed hflic.§.eft
có tra .j.fi de inuefti. in ter d o .& va.lis ori.§.G auté aliquis. Sed
* l f a bnro- illud íte llig o ,q u ád o in poflefsione fu it caftald9. h ic igitur n e n
ditariafuc- pr^fumitur fuifle datú, nifijp betu r c ótra : ficut & peculiú illiu
eefsioinec- qui m anumittitur in teftam ento ,vel in vltim a v e lu n ta te :v t.C s
eUfialocum de pecu.eius qui libertatem m e ru it.l.v n ica .A ccu r.
non halet: e Compelluntur .E t eft ratio:quia fu cceflo r pred ifto rú nihil h avs -c.iJe b e tá p red ec e flb re.a vnde e iu s fa ftú n ó tenetur h abereratu :fed
fieoex. a- in herede fecus. b A a o .q u ia ex qua pfona quis lucrum capit,eius
fcfiolica. 2. quoque fiftu m probare ten etu r,etia si fi quandoque iu re fa ftú
J.i.c.e*
n o n eflet- v t.ff.d e reg u .iu r.l.ex q u a .& .C .d e lib e .c a u .l.fi a b e o .
•rifmijfa
5/
D E I N VE. S T I T V
FÉV DI
fi-presb.
controneifia fuerit,
i
_ f Q J 4 »te.Q u id íb abét hic talé rub.fí cótro u erfia fuerit de iu eb Sequatur J flitura teudi:qua n ó vtim ur in n o ftro apparatu.& quidá habacgl.Bal. b e n t gloffatura,vacat h o c.c.p ro p te r in ferius.c.dc con tro u erfia
^ -rtlue. feudi apud pares curi® term inanda.c.fi in ter d em inu m .A ccu r.
fe u d a .
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
p, g Ceram faribus. fc ilice t quia debent efle neute inueftiturse, fi
tamen pares h a b tt dom iaus: fi autem n on habet.tunc fufftciétc ‘ ido t a l.
e xtranei.infra q u i teftesfun t n c c e f. ad profcan. noiaam inuefti- O M be.
turam .c.j. A ccu rfiu s.
h Area» fq?í<e.& á paribus confirm ato falté d u o bu s, d vel tr i- d sttp ro b a
bus:vt infra quid fit in - turper£aldatur iefenfieper iurameatum: nifii Ca(» uefti,§. G enim . S ecu ñ - S silbe.
dum M e d iolanen.aliu d
yt quando yafallus efi de aliofeudo infeuobferuatur: vt infra qui
datuS: quia tur.c domino remittitur facrateftes fu ntne.ad probé,
mentum.laco.de bell.
nouaro rno cfti.c.j.
I s u t e m f c o n tr o u c r i Pcjfofsiontm. fcilice t
fia in te r d o m in ú & fi- vacuam . quod fi diffe­
d e lé d e feu d i inu efti- r a t , omnem vtilitatem
ei pra-flabit:e v t de n o . elfiagl.ap
tu ra fu e r it : q uid iu ­
fo r. fide. c.inuefiitúram.proéctAa/.
ris fit v id e a m *. E t fi in u eftitu rá necliberabitur d em in9 silbe. ©•
fa d a fu e rit c o r á p a r ib * s curia;,
foluendo interefle,fi e u P upo.
aut in b reu i te fta to : h r e d é eü poeniteat inueftituram
fe cifle ,vt.j.fi d e fe u .c ó B q u iin u e f t it u s e ft , c o g itu r d o ­
tr o .fu e .c.fifjfta in u e fti.
m inus m itte r e in fe u d i p o ffefk Inpojfefsione. in qua
fio n e * . S i v e r o fu erit in p c fftetit ad minus per an­
num, & dom ino fciere,
fe fs io n e ,k & m o ta fu erit ei c ó & non contradicentem
t ro u e rfia á d o m in o te i d e fe n iio
nealiás ju ñ a ig n ó rá tia
d e tu r jp p te r|p o fie fs io n e . Si au­
v e l parui tem poris n e te n o fu erit in p o fle fs io n e ,1 n ec g lig en tia cum iniquae
fu p ra d id is m o d is p o t e r it jfb a po fiefsióisp eriurioqu á
d o q u e dom iuo poflet
re:tú cilli* e rit d e fe n fio , q u i in ­
damnum afferre : vt.j.fi
u e ftitu rá d ic it u r fecifie .S i v e r o
de feu. defun . c en tén ,
fe u d ú aliqu is h a b u e rit, d e qu o
fit in ter d o .& agna.vaf.
nulla c ó tr o u e r fia e ft, & d ix e rit §.G fafta de feudo.
fe in u eftitu rá alterius feu d i a c - 1 Inpojfefsione. hic da­
tur defenfio po fleflo ri
ce p ifle ab e o d é d o m in o ,n e c in
jp pter poflefsioncm . eft
p o ííé lii^ n e fu e rit,n e c p r f d id is
enim magnum com mo­
r a tio n ib u s p ro b a re p o terit: lidum pofsidere*. v t.ff de
c c e t d o m in i eife t d e fe n fio ,
ex
rei v in .l.is qui deftinauit. quod puto in tellio rd in e ta m en , quia aliu nde v a gendum de iufta poflef‘fallus e ft,re m ittitu r n d o m in o
fion e,fq uo n !am fi d olo f i d e tenet
e x aequitate d e fe n fio .
quis p cffeffbr inuentus bicS.-.l.inSi yafallus legitime probauerit fefoue- fu e rit, nón debet talis q u a iu d k it
polTefsjo fibi patrgei- hoc ejfe in.
re ius in partefeudi paterni per ipfumpofn a rh vt.C .d e li.cau.l.ea. ttlligendi*
fefiiiretinere debrt etia in alia farte de qua
n ec enim dolus propri9 tiifiiefurei
ytrfatstr quafiio inter ipfum O- dominum,
h.d. fecundum silua.
aliqué relcuare debet: de no inuev t.ft.¿ )fc c .l.v e r ú .f. té.fitu ra . na
C u m au tem q u is d ix e rit ie u pus. Q u id ergó erit fi tuc talis ab
d u m a d le p e r fu c c e fsio n é p e r­
n euterpofsid eat?R efp. nf.uapojfef
tin ere,affer e d o illu d eife p a te rei qui con uenitur,dabi fio nihil fa ­
tur cefen fio:qu ia fauo- trocittaren u :fi fu e rit í po ifefsio n e m ed ie
ta tis,v el alicu iu s partis, ° v e l cá- rabiliores funt r e i,q u á t a r . o W e
a ñ o r e s ,S vt.ff. d e r e iu . iura pereó
b iü p ro p rie ta tis P n o m in e illius l.fauo rab ii:o res.& pró- hic alie.
ptioresfum us ad a b fo l- g ide s i l uendura,quam ad códemnanduBuvt.ff.de a c .& o b li.l. A rria n 9, bai.hic.
£) & h o e ^ p e r om nia paris con ditionis funt a fío r& r é u s -a lío qu in h o n eftio ri deferendum eft facraraentum: fecundum quod
n o .C .d e iu reiu .I.in bonae fid ei.& .j.d e con .re.feu .ca. facramétú n ó fem per eft dar.dü & c.v n d e qu^ dicútur bic de facram éto
dado po fsid e n ti,& in fe .c .& in omnibus in quibus hoc d icitu r,
d eb en t in te llig i cum determ inatione prsdifti.c.facram entum .
m F jfn d efnfio.hcc fie in té llig o ,fcilicet vt befe* atur r a tié p e r fonae,& feu di quód p etitu r: vtrum honefta fit: an eft perfona
quae facile ¡uret: & an fit magnum , an paruum feudum quod á
v afa llo expefeitur: 8c an diu dominus fine aliquj. con trou erfia
fcien te v afa llo poflederit. haec omnia curiae c6m alterius iu di­
cis arb itrio relinquuntur examinanda,
n T^emi ttitur.id eft aufertur.
o "partis.h ic d icitu r quód obtinere debeat vafallüs fi de aliqua
parte p o fleflo r inueniatur:quod puto intelligendum fecundum
fuperius d ifta :v t fupra prcxi-poftea detur Gbi defenfio.
p Proprietatis.fedvtrú eadé fit d iftinftio bic quéadm odú.s.e.fí.
jp x i.fc ilc e t vtrum fuerit ei datum cambium coram paribus, v e l
in breu i te ftato ,v ei aliásfR efpon.vtique. & in téllig o qu ó d alleg at vafallus fe habere pure nomine jpprieratis pro parte illius
feudi,q u e d feudú p ro pa rtep etit,fcilicet pro illa parte pro qua
A
¡j
Feuaoium Liber primus.
8
dicit fe r ó habere cambium:nam aliequ in fi haberet cambiuro
g
Probare, qualifqualis ergo retentio d om ine p ro deñ:vt hic &
totius feudi c o m ice proprietatis,frullra experiretur pro feu do.
jT fra t i l . j . § . ite m G q u is fe u d u m .
lc>
a Juftis rationibus . hoc eñ quod inueilitura fuerit fafta coram
h penmcbit.in ifto .§.n o t. <p refolu to jure d storis, & ius acce
paribus cuii£ :vel quod habuit breae teftatú .alij enim & fi id o p toris refolu itu r.fiiB ile.j.tit.j.§.rurfus.& .C .fi pign.pign.cjs
nei fu n t,n on adm ittuntur:vt infra dc co c .in te r do.Scvaf.de in*
l.j.Sed q u e ro nunquid ifte qui fe cundo lo c o pofsidet iu re f*u*
uefu.feu d .c. fi fuerit có
d i , G v elit p riori domT"
te n n o .
feu d i h a b u e rit,v e l aliis iuftis ran o feruire, an fit expelcreroenti in u eíliru ram p er pa­
fe Probare.Cc¿ & fi non
tio n ib us a illud efle p aternú jp res c u rtís, v e l p er b reu e te fta - lend u sfR efpcn.non fe­
pr obauerit, etiá e leflio
cundum iura ifta: vt.}.
bare b po tuerittiu re c o b tin eb it.
iuriGurandi ei datar, fi
tum p ro b a re ,* S e d fi d om inus
qua.olim po .feu .ali.c.j.
v e r o probare nen po­
Si v e r o jp b a re n o p o tu erit pr£in ipfa cu rte nil fib i re tin u if.tú c verura hodie fo n s p o tu erit p r s d iá o m odo,
did to m o d o : d a bitur ei d e fe n o m n e increm entu m iu re feu d i terit.fed vtrum po te rit,
dabitur ei defenfiocum
fio cü d u o d c cífa c ra m éta lib u s.
fid e lis o b tin e b it.S i v e r o fid e lis v e l non p o te rit, infr»
xij.facram étalibus, etiá
St yafallus pofsidet cafirum nomine rtin p o ifefsio n e in c rem e n ti fu c - pleni* determ inabitur.
fi non pofsideat totum
I B r S M OBs
feudi,
dominus
nutem
dient
eum
nomi­
feudum , vel partem ,vel
rit:n o n o p o rte b it eum inu eftidis feudum O c .
no guardia pofstderc-.domine incumbit pro­
p ro e© aliquid.Accur.
turam p ro b a re ,fe d iurare.
J /""V fila fupra. Feudum
batio
:
Si
f
i
probaucrit,yafallus
condemna­
c /«re.adeo vt eum fo Si jecundus yafallus acciptat inuefiitu­
V / amittere debet. *<un
bitur', nifi yafidlus probet fe legitime inueiuro iurare fuffic¡3t fine
ram defeudo a primo yafallo cum
quid * eft h o c 4 Dt
teilibu s quando pofsi­ f ii t i a domino,pofiquam in guardiam ab
d
om
in
o
yero
m
p
sob
a
t.o
n
ed
efice*
cem
ento,&
aU
^uid
accedat
b
u
,c
feudo
in
tellig en du m , fiue iu- quafiiom
det: v t infra fi de inue.
acceperitt
. J
UPttteürimO
uentefrimo •Vóí&.íó'.ttiium
yafailo'totum incrementum efi
fté , fiue iniufté dom i|„c ^
te,yafallo datur defenfio.Baldus.
in . d o . & vaf. lis oritu r.
ipfius yafalli fecundi, fiyero pofi moitem
nus praelietut? R efpo n. dominu»
Ite m fi vaíallus p o fle d erit ca­
§.{¡ quis fe velparem . Sc
primi yafalli decedentis fine liberis, & fic
h o c determinabitur."}. ¿ iÍUa.í.q,
§.fi autem. nec eft c o n ­
f tru m ,q u o d d ix e rit fe p ro feu ­
aperientis feudum domino, tunc totum in­
tit.j.h ic finitur lex, dei- Col. c í /q.
tra p rxdidu ro .c. fi fue­
crementumftcclatad dominum. BaHolus.
d o ten ere , & ec o n tra d o m in u s
de cófu e.re. incipiút.c. yj¡i pean
rit c ó .in te r do. & va.c.
R u r fu s fi aliquis a c ce p e rit j.S íd q u a ro h ic,fi f c ia tpuLbros
p
e
r
gu
a
rd
ia
d
ix
e
rit
fe
e
id
e
d
iffi tamen con té.quia illa
d om inü in iulte p r x iia - puajiiiats
inu eftitu ram feu d i c u m o m n i
fe :d o m in ie ftp r o b a tio :& fi p o ­
determ inatorper iftam,
ri,c ú euro adiuuare n on quaíiteryo
in c rem e n to q u o d ei o b u e n iV td iftin g u a tu r,fit d o ­
terit p r o b a r e , tu n c ille q u i t e ­
te n e a tu r : fi e.ú id iv u i-fih » tenetm inus,an fidelis, vel ibi
re t:& aliquid accre u erit v iu e n - re in c ip ia t,& eú poftea tur feruire
n e t , d o m in o d e b et reftitu ere,
con ftat feudum.-fed du ­
te e o a q u o a cceperit: ipfi* e rit. v th ic d efe rat: an f e u - demuto m
v e l p ro b a re p er pares c u rtis, 4
bitatu r efle paternum
do priuetut ? R e fp o n . bello.
& fi ille q u i inueftituram fe cit,
v
e
l
per
b
reu
e
teftatú
,
p
o
ftq
u
a
an collaterale. in .c. fi
Hxc vberiu s.j. n o tab ú fine h e re d e d e c e ífe rit, & fe u ­
in guardiam fu fcep iflet,fe a d o ­
fu e rit , non cen ftsbat
tur.ar.tajnen eft ad h o c
q u ó d v n q u á fuerit feu­
du m reu erfum fu erit ad eum a g> non: b v t. C . de i
m in o p ro fe u d o inu eftitu ram
ne§ -bNifieJfet
dum .
q u o ipfe te n u e rit, v e l ad alium : g e ft.l.tutori. fu ffeit e- caufi ped
a c ce p ifle .d o m in o v e r o in p ro ­
d Per pares currís.m ho c
pau cisfc..M
q
u icq u id p o ft m o rte m eius q u i nim fi cui vel
b a tio n e d e fic ie n te , tu n c illius
& in fe .§.fic opponitur:
& c .v t ibi dicitor.fed il
d e d it,ac creu erit,ad eum p e r tie rit d e fe n fio ,q u i p o fsid e t.
aut inficiatur fe habe­
lud quod in h a c .c . di- ¡¡it iturm
re nomine guardia:: aut
S i creditor emit pigntu, definit effep i- C neb it , h ad qu em re g re fíu m
c itu r,in tellig o cum po- a-ítad
non in ficiatu r, ñ non
‘ nifi‘ effet emptio
. fimulata
. .
• fu crit.
gn *,
, O defimtoterat dominum adiuua- uádumdt.
inficiatur, ad quid pro ­
t añone cofturetper certa indicia.Bartolus.
r c ,& cum d im ifit. quid m¡uu\00.4
t it v lv s
r.
bat dorainusfltem fi in S im iliter fi aliquis p o fle d e ­
autem fi brachiis ib fc if-tic raja?
Q J V IB V S M O D I 5
F E Vficiatss íu e r it: ad quid
üs au fu g it, vt pete omda­
dum amittatur.
rit c a ftrú ,v e l aliam rem , & d o ­
poftea auditur,curo ilii
Cafus primus feu di amittendi efi,fi do­ ñ in o inutilisad doroini n.ino.aLÍ
m inu s d ix e rit fe p ro p ig n o re ei
denegetur audientia ,
minus pr alium campefire habuerit, o - t a - defenfionem ? R sfpon. comoieto.
qui prepriam fcripturá
d ed ifle: e co n tra rio ille d ix e rit
falius eum morantem m pralio iim iferit non priuabitur feu.arg. §. (i.ut.jf.
negauerit: v t.C .d e non
fe accep ifle p ro feud otfi p o tu e­
non mortuum , nec ad morum yulncratum. in fra de fe u d . fine cul. como.Silñu.pe.auth. con tra qui
Baldus.
non a.§.ij. in íi.nihii e-du¡i:Jibc.
rit do m in us p ro b a re q u ó d eijp
propriam ? Itero quxrinioi intererat dom ini
p ig n o re d e d ifíe t: tú c ille q u i te
V ia fupra d iétu m
tur in if t o .§ . & feq. ad
vafallum ibi ftetifle.ern e t,d o m in o reftitu et: v e l jp b e t
quid deleratur iufiuráeft qu ibu s m o d is g o feu.non priuabitur,
duna vafallo , fi domi­
Íu p ra d í& o m o d o f e p o f t q u á á
feu d ú ac q u iritu r,
cú p e rxq ue m oriturus
nus in probatione defi­
d o m in o jp p ig n o re acce p it,feu
& retin etu r: nu nc erat: v t argu.ff.de c e n c ia t,cuín a flo re non jpd ic .o b cau.i.fi pecunia.
di
n
o
m
in
e
a
cce
p
ifle:&
fi
d
o
m
i­
v id e am u s qualiter am ittatur.
b a n te re u s & fi nihil ji§ .v lt.& .C .d e p o .i.!i plu
nus n ó p o te rit jpbare fe n o m i­
ft icerit,e b tin e b itiv t.C .
Si enim d o m in u s praelium cam res.Sedcó fu eu it qu x ri,
de eden.l.qu i aecufare?
ne pig n o ris ded ifle,erit d e fe n p eftre h a b u erit, & vaíallus eum quod auxilium dom ino
R e fp o n . ad caurelá hoc
fio illiu s q u i p o fsid e t. Si q uis
m orantem in ip fo p r z lio d im i- vafall* prxftare teneat:
facit índex , Gcut & in
nunquid faiutem fuam
d e m anfo e v n o feud i n o m in e í- D fe r it n o n m o r tu ú , nec ad morC .d e iurciur.l. in b e n x
d ebebit prxponere fa u
eftitu
ra
ac
ce
p
erit,&
d
ix
e
rit
9»
tem
vulneratu m : feud um am iti d e i . & . ff.de ioreiuran.
lu ti dom ini fui,an non?
o m n e in c re m é tú p tin e a t ad e ú
1. ad m onendi, non eft
tere d ebet.*
arg.eft q u ó d poftp onec on tra.s. de feu. gu arp in u eftitu ram , íi do m in us r e re debeat.fi'ad fenatufiIte m fi fidelis cu cu rb itau e­
d ix .v t ibi n o .
í eru au erit f fib i aliquid i n i p í i
rit k d o m in ú jid e f t c ü v x o r e e- c o n . S ila .l.j.§ . hic auté
e Demanfo. in if t o .§ .
qu^ ritur.verf.fcrui.Sed
c u rte ,tu n c o p o rte b it fid e lé in i’ c ó c u b u e r it j^ e l c ó c ü b e r e íe
talis nefatu r d iftíd i* :
puto c o n tra c fo recéfen c jd íS a l
aut dominus aliquid fi­
dum : quia non tanturo ¿tibe . S
bi refcru auitjju t n cn .fi n o n fibi referuauit aliquidtaur eft v af.
habet ius dominus in vafallo, v t in feruo: licet d icatur con tra - ‘p apofi*1'
in pof. aut no n .in prim o cafu tenetu r probare vaf.inueftiturá:
rium in frs de alie.feu.pa.c.fi a m orte.f. q u ó d debeat dominum ¿Dcb*-*'
& hoc fa cit r eten tie d om inij.In fecundo vero Guando nihil fi­
am orte lib eraren poteft.Accurfius.
depdo-db i reftruaoit,fi non eft in poflcfsione, idera eft. fi v e ro po fsik Cucurhitauertt. d quod hic d icitu r cucurbitauerit,verbum eft. le. íi ?<*■
d:< t,n cn probabit inuefti.fed itatíTe iurabit.
in de cu curb ita no m év e rb ale .alia sd ic itu r arga: v t in
r- L
T ó' bL*’
a r. deCa.
oif P.eferuauent.prxCnmhnt enim quód dotninus incrementum
de c on uiciis.l.j.fed in h o c lo c o quidam ehabenrgl.vacantifieyir*r«»’ f '
retinuit eo quód aliquid fibi in curia refei uanit. vnde v af.obc au fsam iiter.d i feu .propter in feiio rcs.§§.h u iu s tit.
quibus *
tinere deber,& de increm ento fpecialiter inuefti.fafiáeflé p ro ­
J Cccobuerii.vel cú inimicis dem ini amicitias copulauerir,ve! IMiirnts.
bare habet n ecefle. V e l dicas re fe r r e , vtrum fit diicretum ,vel
aliter có tra dominú fe habuerit,vt magis prxfum atur inim ic*, e R¿freW*
latens incrementum:»* íi fit d ife retú , ficut eft infula,pertineat
quah: amicus:vt ar.C . de in ofE teft.l.lib eri. 5 : .ff.de o f.p rx .v rb . rurpetfi11'
ad dcminum:fi latens,ad vafailum tTt.íhde vfufru.l.item fi fu n l.j.§- crm p a tron u s, fed G dominus non placitau erit v a f. dc
d i.§j.& .»>
culpis commifsis in vita fu a , n e c h c ie s d ebet placitare.- vc
C .c a
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
g
E pifcopum,abbate,vel abbati/T.&c. Tit.vj.
¡o
, • re
1 o m n im o d o .& .C .d e r e u o .d o .l.j.& .ifd e pro- A lim um agnatum pertinebit: vr ir,fra a n ille qui interfecerit fraC. .d
íiD °
•
___tren)
fui.feu.a.c.íí quis
auis in terftce
te r fs c erit
ritd
trem domini fui,feu.a.c.fí
d..
d lñ atno í
! i P r o c u lu s .A c c u r fia s .
h Multabitur, núquid to to priuabitur ratione partis alienatse? ¡nji.feou¿
a ¿ « « « . h o c id eo,quia in m a le fie s p o n » p o lu ta s , quam
R e fp ó .im ó in quo d d iq u it: vt.j.de va.qui contra con fi.L o th a. tur S a l.&
íflfe fiu s in fp ic i tu r: v t.ft.ad .l-C o r.d e fic.1;diuus.& hoc in téllig o
benc.ali.c.j,hodie n ó p o teft aliquam parte alienare fine dom i- Jibe.
fi propter poenitentia deftirerit:vt.ft.ad lege C o r . d efa l.l.q m
p.i voluntate: -j.dejpf aifa m • G »«r o P r ®P'er
in
u e ñ ire , ad q u o s fe c ú d u m re - hi.feu.ali. per F ri. l.imimpofsibilitarem c e íh e x e r c u e r it,3 aut cu ru ca tu rp i­
perialeiB. quicquid hic
t it a fie ¿tus eft punieaH S:
d a m m o rem n o n p ertin e t: n ul ilicatur.
te r Iufcrit , b v e l fi curo filia, aut
v t n o .i n d i f t . P y .c ú q u i s
lo m o d o ad eum rep e te n d u m
cum
n
ep
te
e
x
filio
,aut
curo
nu­
i
Reuertitur. poft h o c
h ab et v o lu n ta te m d e verbú reuertitur & anre g re fsü ® h a b e t . I té fi fu erin t
pta filio , aut cu m f o r o r e d o m i­
lin q u e n d i & c .
te.§.rurfus.
inueni glo¿
d u o fra tre s, & v nus in u eftitu rá
;¿ fi b Lufirit.1 puta torte
ni c o n c u b u e rit* (haec ita o b ti­
talé,d erogatur hoc n o feu d i ae ce p e rin fi po ftea feud ú
V i9tur- manas ad peftus eius
n e t,fi in d o m o d o m in i m aneat)
ftrp tempore in curia
'ÍÍ a & tn' ponendo,vel etiam tu rcum fratre d iu ife rit, & ille q u i M ediolanenfi. I
iu re feu d ü am ittere c e n fe tu r .d
{”' t í U- pius aduenus som inam
feu d i partem acce p it , p o ftea k ^id dominum.hic no*
S im iliter fi d o m in u m afialierir,
J e j l c » iufit:vt in Lornfcar.qua.
taripo fljint qu$ n o taplus m ed ietate v e n d id e rit, &
v e l c aftrum d o m in i , f c i e s ed o Zuredemi qu isfed efen.de. fi quis
7
M1i amodo.Iudus enim fiue
fine hered e leg itim o d e ce flerir, uimus."s.titu.i.§. rurfus:
m in u m v e l dom inam ib i e f le .f
& .j‘.titu. ilio , qua. elim
lafus noxis in culpa eft:
Ite m fi fratre fuum o c c id e rit, § 2 feu d u m ad do m in u m re u e rtipe.feu .ali.circa princi.
£ p « f '- vt.fr.ad.Ll.AquiLl.nam
t u r .n Item fi quis feud um ha Sed quaeritur, nunquid
v
e
l
n
e
p
o
t
e
m
,
id
eft
filium
fra­
t.v unfr* ludus.Quis enim eos lub u e rit in u urte d o m in i fu i:n o n hic fecundus vaf.valeat
tris.
A u t fi f lib ella rio n o m i­
¿ r /«? dos a p pellet, es quibus
cótra heredé ipfius ex­
p o te rit ipfum feud um in aíiqua
¿fecundi crimina oriuntur:vt in
n e am plius m ed ietate in feu d ú
periri, cum decefferit fi
¿¿¿cum, confti.Fride.im perialé.
parte lib e lla rio n o m in e alicui ne herede, f.in f e u . fesl
ded crit:au t jp p ig n o re plus m e­
¿adre-de circafi. conftitutionis,
fine co n fen fu d o m in i fui daré, cum hered* in aliis b o ­
d ietate o b lig a u e rit, ira v t t r a f T 'a .Ési- c Concubuerit. quidam
nis? Refpó.hsec qu eftio
v e l p ig n o ri o b lig a re . Sim iliter
ach im p e rm itta t: v e l d o lo h o c
jbíJ habent h ic in test, p o li
fi ex tra cu rte m ° d.etinuerit, potius fa fti eft quám iu­
e¿:e»¡er,í illa verba ftatim hatcae g e r it : a m ifsione feu d i m ulta­
ris : & poteft determ i­
i¿turpe efi lia , hate ita obtinent, fi
& do m in us d iftrid u m h a b u e­
b itu r. h H is o m n ibu s cafibus
nari fecúdú qued leg i¡ñlcquium in dom o dom ini marit, v e l alium h o n o re m : fi alie- tur.j.de inueiti. de re a feu d u m ad d o m in um r c u e r ticaí iííP : n e at, quidam n o n h a nau crit fine v o lu n ta te , iu re ad liena. c. cum de re alie­
tu r. ‘
R u r fu s fi fidelis m inus
hic fer b e n t: fed credim us illa
na.Sed nunquid eodem
do m in u m r eu ertitu r.
tifiar..
effe fuperflua.
m ed ietate lib ella rio n o m in e
iaod o refoluitur ius ac­
tCÍcer.cum d dimitiere cerfetur. fed
feu d u m d e d e rit, & fin e h e re d e
cep tionis fi culpa fua
T IT V L V S
vi.
for.§.¿.i. nunquid h o d ie & illud
d e c e fle rit,& feudum ad d o m idominus , id eft primus
gkff. í . eft correñ u m ,v t n ó p o f
E P IS C O P V M , V E L
ABn ú k r e d ie r it,v e lp o ft q u a m a d
vafal. feu. amittit? R e ­
txirade fit auferri fine certa &
batem .vel abbatifiatD,vel dominú
fpon.
* vtique . nam fi ^ „ ' „ ¿ 1
lib e llu m ’ d e d e rit, v e l p ig n o ri
¡en.
con uifta culpa?R efpó.
plebis feudum dare non poffe.
pro pter inim icitias i^tm ierBaL
nequaquam .quod enim
o b lig a u e r it, & d o m in o re fu ta q
TfifcopttS,
albas,yelallatijfa3yeldo­
accid
it,
fiue alio m ado
$
fp ecialiter n ó rem oueu e r it :tü c ille q u i ab e o a c c e p e ­
minus fid is no»poffunt decatere infeuda- p ro p te r culpám fu am , 5»r(£e#=
tu r,quare ftare prohibe
r
it
,
n
u
llo
iu
re
aduerfus
d
o
m
i­
re
res
ecclefiarum
fibi
Juliedkirum,
c¡e&
jo
­
ipfe
te
n
eb
itu
r:
v
ta
rg
u
,
tf«»f«r-c» tu rtvt.C .d e tefta.l. fancantur lit uli.B aldsu.
ff fol.m atri.1. pe. in pri.
loc.§.ea cimus. quicquid enim
n u m fe tu eri p o te rit.
& .ff. lo. & con d u c.l.fi
yudicitar noua lege non inuenijfnt
cen
f
en
tit,iura
fua
perdit:&
aliena
sl T e m fi ep ifeo p u s, m erces.§.cond uétor.&
u.c.2.cum tur expreffum , illad in
v e l ab b a s, v e l ab - argu. C . de con di, ob
¿■¡of ver- eonítitutionibus v ete- fertificat.Saldus.
ho, confer- rfi conttat efle relifiú :
caufam.l.fi militem.
ba tifla , v e l d o m iPraetereat fi ille ad q u é feu ­
tí.exir»ie vt. C . de a p .l. prtecipi| *4d libellum, alias ad
du m p e r fiíc cefsio n é iu re o b n u st p lebis fe u d ú
feud.
niHs.mftn.1.
fatis tamen
Jiheilu. alias ad lib ella-r
tD
BS.I.
t £,xpenh
u e n ir c d e b e t , co n fen ferit eo s
d e d e rit de reb u s ecclefiaru m ,
bjfpreba- put0 b poffe d ici c o n rium. Accurfius.
.
. ,
hic d o .M turp Bald. trarium: vt in Lom bar.
m Bjgrefjum.Scd nu n *8¿¡ •
& d eb e n e .& te r .tri.l.v l.& .j.d e feudo fine cK l.n cn atn it.c.j. & ti.
quid ho c intelliges quocum que modo con fen tias,id eft fine ta- .
frapt.
quotem po.m i.inuefti.pe.de.c.iij.
cite,-fiue expretsim? R efpó .vtiq ;:vt a r g .C .d e re m if.p ig .l.ij.& .l.
e Silens, ita tamen qu ó d c ra fla & Alpina ignorantia eutnnon
fi hypo thecas.6c.ff.de reju r.l.cre d ito r.in fi.niCdum tacite có- Z *
excufet:vt.ffide c o n t r a h . e r o p . l . &£.§:igt>orátia. & d e iu r .S fa.
fentit,intelligat iusfuu vbiq j d u ra re;v f.ffq u ib .m o .p ig .ye i h y ^
eide Bal, ign.].nccfupina.im m o,vt verius loq u a r, cfubaudiendu eft, map o .fo l.L ficu t.§.nó v id etu r.ltem iftud in teíligo ,q u á d o ex certa u u >’ era
silbe. & simeiquoniam con tra facramentum facit. Sed tu in flab is, nunfcientia c ó fen fitri nam alias p o tiu sin tellig itu r errare, quám iá
? r*p°.
quid feudo priustur v a f quia facramentum fidelitatis deferit?
ccnfentire:vt.ft.de iu d i.l.ij.& de iurifd.om .iudi.l.fi per <-r¡eré.
* f*
Refpon.nequaquam :vt infra qua:fue,pri.cau.ben e.a.§.illud ede feu. c o r tro .fu e.c.fi vafaSlas.Item con fen tire hic intel
nitn. Sed ibi loquitur quando deierat fe fubtrahendo: hic au­
lig itu r,q u ip ra:fen seft,n eccon trad icit:v t arg.ff.de d ecu r.l.d e- 7
tem delin q u en d o . fi ergo fciat v e l ig n o ret dominum ib i efle, ^ cupiones.§.vltt.& .ft.ad ra u .l.ij.& .C . d cfiliisia. 1.j.lib.x.in fum*
feudo priuatur.Item fiue ib i fuerit,fiue non fuerit-.licet videa­
ma autem hic notandum eft, q u e d qui alij cófen tiqip fe fua iu- \ J” * ,
tur ofeuiare infra quaefu.pri. caufa bene.£ir.it.§ po rro, nam ibi
rap erd ittvt.C .d eadn ii.tut.l.cum cuidam .Á ccu rfius.
,
“
_
*
.
>,•
■'
''
, - '
tibw>eccLe~
Lecm Ili ^0<?u' tur
alien o locc:q u o n ia m fciens ibi dominum eflfe,feun ^e«m;i»r.hoc in tcliig o quanqo com m iiniter feudum acce> r /i;
¡j,t 1 . do priuatur.fic ergo ratione lo c i licitum deprehenditur, q u ed
perunt:& nom inatirodiáum fu ir, v t alter alteri fu cced eret. ná^T
¿c¿,
*
uon licere t, licet alibi fit co n tra : v t.C .d e temp.in in teg.
alioquin nullum efíetdubiú: & nil operaretur talis prohibitus ‘
refti.l.vl. Sí h e c itatam v arie ,q u o n ia m m aiorem iniuriam pu. con traftus:quia «lias frater fratri nen fu cced eret in fe u d o : vt^ ’ *y ^ cu
tauit legiflator in «ius dom o fieri, quam a lib i: vt.ff. ad .l.Iul.de
.fupra qui feu .da.p of.§.ij. Sed tu inftabistquoniam fi non delin­
adul.l.quodait.
quat vafal.in dominum, ad proximiorem agnatum , & non ad
V“ ~
f ihi ejfe. alias, in tus:& alias,ibi.fed m elior liter* eft,intus,
. dominum.feudum reú ertitu nvt infra in qu i.cau .feu .am it.§.vlt.
u
g Fratrifuum occidait.Hic queritur cui referatur ifiud fuú-.núib i quoque & in dominum delinquere intelligitur-.quor.iam có
quid ad d otüin ü,velad v sfallú lR e fp ó .a d vtrüq; poteft referri:
tem nere vid etu r,vt ibicem o ilend itu r.fic ergo alterius d elifíü &
*'
n ó tamé in d iftin S é . nimirú licet fratré dom ini fui vafallus o c ­
fiuefaftum alteri obeffe vid ttu r. fed bo c plenius n o tab itu rin ciderit,nó tamé ideo feu. am ittit.fed ifiud in te lü g o , nifi in trafra qua: fuit prima cau. benefi. am it.§.vlt. & infra fi vafal. feu.
dédo.i.jpdéde h c c fe c e rit.n á e s tú c fi cstranens eífet,priuaretur
p ri, cui defe.cap.vafaili .A ccurfius.
feudoimulto ergo fo r tisfi d om ini fratré ita o cc id e rit.& in h o c
o Coitim.fcilicet quod v ulgo de cauena dicitur, fie eroo fecú­
cafufeu.ad com m ú rcuertitur fi vafallus fuiipfius fratré in terfi­
dum iura ifta shas habet vsfallús feudum m curte dom ini fui¿.
ciat ad hoc fo rte, vt to tá hereditaté habeat:vel firailera fe lon ía
alias extra.& fi extra: v el dominus habet diftriflum ,id eft iu iiftecif.p u ta hominé o ccid e n d o ,v t amplius in curia fiare mó p o fd iftionem : vel n o n . in ptimis duobus cafibus non poteft ali­
tfteud.annttat. v eium q tla in dom inum non deliquit,ad p ro quam partem fine d o m in iv e lu n m e lib ellario nomine dareifed
A iij
1
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
n
Feudorum Liber primus.
in vitim o vfque ad medietatem poteft :vt fupra ^pe. & infra in ^
pluribus cafibus, vel lo cis, veruntamen hodie iu nullo i fi orum
cafuura poteft vafallus fine dom ini volu ntate id alteti c ó ce d ere:vt in co n ftita . Fride.imperialem decet folertiam & c . fic ita­
que qualifqualis retentio dom ino prodeft: r t h ic ,& fupra tit.j.
§ .fiq u isd e m a n fo v a o .
A ccurfius.
q u x eis fu b ie c t x funr, & titu li
E P lS C o P V M
y el abbatem ,yd abbatiffam ,& c.
itita s ne» eft hic ruIri. feu titu. nec litera ca fiu lt s , fed f l u s . § . Gr
maleTe fi epifeopus.Nullum
aT habet y igo re.h o c qua­
U
d > . ' fisura. Siit*culpa, hmi.e infra de feu.íine c u l.s ó ara.c.j &
A S
\ titu.quo tem po.H ii.intse.pet.debet.c.iij.& inLorobar.ff»
8t :eterr.tr
.tri.l.v
i.l.vlti.
lti.ee sxift
o lo c o c o llig itu r arg.fecúdum
arg .fecúdum vete­
b e o e.
e .&
ilio
res,qu od ex perfonarum qualitate St differentia licitum deurel
henditur,quod alias effet illicitum .arg.ff.de proba, i.cunr de in i
d eb ito. & inftitut.ad J
A q u il.§ .ij.& .C .e e proI
ne c u lp a ,d id e ft,m arch io n es &
cur. i. m uitsns, de hoc
c o m ite s,& ipfos qui^pprie h o ­
v o c a n tu r:n u llú habet v ig o r é * ,
d ie appellatur capitan ei. Id é
fecú d u m h o c q u o d c o n ftitu tú
eft G inueftitura fn fa éta a c a p ieft á papa V r b a n o in fa n d a f y tan eis, & m aio ribus v alu a fo rin o d o , h o c eft illu d q u o d p o ft
b u s , q u i p ro p rie h o d ie capita­
eius d e cre tu fuerit d a tú : quod,
nei ap p ella n tu r. S i v e r o f a d a
autem ante datum fu erit, firm i­
fuerit á m in o ribus v e l m inim is
te r perm an ere d e b et.
valuaforibu s,aliu d eft. T ú c e n í
Id e m iu ris e ft fi fit p r x p o fip o liu n t d e u e ftiri n ó habita ra­
tu s, v e l ab b a tifla,v el alia e c c le tio n e cu lp xtn ifi fece rin t h o fté
fiaftica p erfo n a q u x antiquitus
n o n fit fo lita in feud um da re; B R o m x . tu n c enim id em eft in
fcilic e t, v t q u o d d e d e rit,d e iu m in im is,q u o d í m aiorib’ valuaio ribu s.-veln ifi em erint feu d ú .
: n o n valeat.
Fecmtna pofita in cepula eum mafculo
tu n c enim p re c iu m ‘ re ftitu e n non fuccedit fim ul cum ce,fed ita demum,
dum eft fecu ndu m an tiqu um
Ji mafculus nen efi.Baldas.
& rationabilem v fu m . M o d e r ­
Q u in e tia m fi quis eo te n o re
ni autem n on ita fu b tilite r cer­
feu d ú a c c e p e rit,v t eius defeennen tes, d icu n t id em o b fe ru a n détes m a f c u li& f c e m in x iliu d
dum in m inim is q u o d d id u m
h a b ere p o f s in t : r e l id o m afcu ­
eft in m aio ribus valu a fo rib u s.
lo ,v lte riu s lo e m in x n o n a d m it­
T IT V L V S v i u .
tu n tu r b . M u tu s feu d u m re ti­
DE
S V C C E S S IO n ere n ó p o t e ft ,e fcilic et qu i nui
netfeud i.
lo m o d o l o q u it u r . fed fi feu d ú
Si
habens
feudum
decedat mafculis &■
fu erit m ag n u m , qU o e i ablato
filiabus rdiclis: fo li mafculi fuccedunt tn
fe e x h ib e re n o n v a le a t; tantum
feudum,non filia feu foemina. Baldas.
ei relin q u i d e b et, v n d e fe f u f t i - c
E q u itu r d e f u c ­
nere p o fs it .E t his om n ib u s ca­
c e fsio n e feu d i v i­
fib u s feud ú am ittitur, & ad d o ­
d
e r e . Si quis ig i­
m inu m re u e rtitu r.
tu r d e ce flerit filiis
t it v l v s
V J i.
& filiabus fu p e rftitib u s:fu cce DE
N A T V R A F E V D I.
d u n ttá tú m filij x q u a lit e r ,f v e l
Non p o tefiie comitatu,marchia y el ba­
n ep o tes e x f ilio ,lo c o lu i patris:
ronía inuefititus per principem,dehis pre Iibiio deue¡Iñi: & t¡ u°¿ de principe dicit,idc
nulla o rd in atio n e d e fu n d i in
de maximis & maioribus yaluaforibus.
feu d o m an en te,vel valen te.
plenius inueniturin li­
bello P y. c h a r .ij.ir u k
ex perienarum quali­
tate & c.fccundum modem os v ero inter ma­
iores & mineres non
habetur difcretie.Item
colligitur sdhuc, quod
liter fic intelligendum ,
id qued ab initio eft
in fumma expofuim us.
volu n tariu m , ex p 0ft.
v nde iftud notandum
fa fio neceflariuni eifie ft:q u ia quod c o n ftic itu r : v t n et. C .d e a á .
tu itp apa V rb a n u s, in
& o bliga. 1. ficu t. cum
futurum dumtaxat ha­
fui» con cer.Item c o lli­
b et locu m : & m erito:
g itu r quód licitum eft
quia nil peccauit anti­
ante , quod poftea non Licet n
q u itas, cum huius de­
liccb it:v t.ff.d e offi.pr?. te
¿
creti fo ret in fciarv t.C .
fi.!, fenatufeon. & .ff.de
de tefta. 1. iubem us. in
fe r.l.j.& .ft. d e p ro c u .l./ ,„t.
fin. & . ff. de iur. immu.
fed etiam .& deiudi.fed
l.j.A ccurfiu s.
& fi.§.ij.& de in fa.l.fob Non adm ittutur . Sed
let,& .l.ij.§.j.ff'.de ri.nu.
quid fi mafculum relin ­
l.fi quis efficio.argu .c6
quit & fcem inam : nu n­
tra.ff. de iu di.l.ij.§: pequid & foemina in fe u ­
nu lti. & .fti de ritu nu.L
d o fuccedit ? R e fp o n .
fi quis tutor.§.quanuis.
n o n :v t infra titu .ij § .ij.
A ccurfius.
n ifi fo rte mafculus fue Precium, hic c ollig i- J- Facit si
b ito poft m ortem p atur qu od non debet qs tenore¡fias
E jf e noyi- tris mortuus fit , quafi
duplici damno affici.rubr.lnm.i
detur, quod n e n videatur extitifle,
fimile. ff. de condic, ob c. z. exita
fa>» durat, cum non perfeuerauctur. cau.l. fi pecunia.§. dec¡fie.Ü
r it: v t. ff.de in iu ft.ru .
penúltim o . & .C ad le. c.exsrux
teft. 1. pofthum us. nec
R h o .d e iac.l.nauis.in fi.ira dsbir
enim patet locus fcemi& . ft.de a& .em p.& ven. qnafii
n i in feudi fu ecefsiol.cx em pto.§ .vitimo. & ma.fsus.
n e,d onec mafculus fuff. de iu. d©. I. iure fuc- d p Dyn
pereft ex eo qui primus
curfum. & .ff. de poon.l. c.beney»,
d e -ea feudo fuerit in fa n flio . Sed contra.ff’. deng.iu.
ueftitus. infra de eo qui
de tr an fafU .q u i fidem, libro.6.
fibi vel fu. here, aiafcu.
S t.C . d etran fafi.l. cum
& foemi. inue. ac.c. qui
proponas .S t. 1. fi quis
fibi.
Baldas.
m aior. & . C . de fecnn.
Feudo paterno alienate , y el de quo til napt.I.j. Item innuitur
c Feudu m retinere nen p»
i A tu ra feud i h f c eft,
filia inuefiit a , fuccedit majculm fupeifies. hic quód feudum emi Feudínó
trji.quod hic d ic it, pleBaldas.
rifque non placet: vt in
; v t fi p rinceps in u e v a le a t: v t infra defeu.petf/!.
Lom hard. de bene . &
ftierit capitaneos
d a . minimis val. ca.fi
H o c q u o q u e s ob fe ru a tu ^ v *
t e r . tri. fi quis terram .
minores . St de bene,
j fu o s d e aliq u o feu­
fi
frater
m
eu
s
alienauerit
par­
Sed de quo muto fit in­
fratris,
c.
quem­
d o , n o n p o te ft eos d e u c ftirc litem fu a m h fe u d i,v e l fe ce rit in telligendum , qu^fo mihi
ad, feud. ad fi.per.ca.fi
d ic a s : aut enim de mu­
quis fine filio mafculo.
to á natura:aut de muto aiias.f. fupuenie'te cafu,ficut diftingui- D Sed con tra infra de feu.da.in vicem le.com .c.j.fed domino dál
tu r .C .q u i tefta.face.pofl'.l.difcretis.de m uto a natura nó poteft
te ib i vberiu sexp on etu r:& in femma etiam expolitum eft.
in teiligi:qu o n iá fi potuit acquirere,m ulto fortiu s debet retine­
D E S V C C E S S I O N E F E V D I.
re.fi de alio intelligatur.-fic o pponitu r. Q u ilib et in vitim o arti­
f p E qu itu r.^ ieq ualiter.H ic collig itu r in primis qu ó d m elior eft AUf‘ UJ
cu lo vit£m ut9 efn citu r.R efp ó .p e rit9: am ice, fummá fu bti'itaté
^ m a fc u lo ru m c o n d itio , quam m ulierum : fieut St in multis mdier efi
fe cu t9es:igitur loquela tua á iudicib*nó eft admittéda-.vt.ff.qui.
n o t. vt.ff. de fta. h o .l. in multis. & n o t. fupra qui feu.da. pofli cUtiisf*
m o .p ig .vel h y p o .fo lu .l.ficu t.§.fi deb ito ri.im ó p o ti9eft refpué§. hoc autem notandum eft. quaedam pellunt hic notari quxfxmiesd a:v t.C .a d T r e b .l.p e n .& .C .v t ac.ab h e re.& cótra hcre.inci.l.
notata funt alibi, v t in fumma de fuc.ab inteft.eft difputatum.
j.& ho c quod alibi dicitur,(im plicitas eft amica legibus.vt infti.
inferius autem de fu c. traftatu ri plenius exponemus quae pofde fideicom .here.§.fed qu ia .& in fti.d e legj.ag.fu c.§.fed fimplifu nt fubtiliter in dagari. P y . & fecundum quod de hac materia
L eftim um citatem . fic ergo legitimum fa ñ ú j)p te rfu p eru e n ie n tia turbain fumma no.
faflum per tu r:vt.fflvnd e v i.l.v lti.& in authenti.de reft.Sf ea qusepa.§.fin.
g ifsrju o ja e.fu p er iftu d k ic g lo flitu m in u en i, vacath ocp ro *
fuprruemis & - C . de fecun. nupt.Lj. v el in telligitu r hic de feudo paterno:
pterinferius ca.per fuceefsionem .
turbatur, q^od fecundum quofdaro mutus,furdus,caecus, claudus,vel ali­
h partemfuam. id eft ad libellum coneeflerit: quod quidem fa­
ter im perfefius non retineb itrauiafeu do feruire non v alea f.v t
cere p o tu it fine dom ini volú tate :v t infra d efeu .alie.c.j.Si hoc
infra titu. an mutus vel aliter im perfec.feud. reti.c. mutus. V el
c on tingit ea ratione, quia pars tantum feudi eft alienata, cum
intelligas fecundum quod de hac materia in fumraa no t.in rub.
vnum erat feudum rantú,quod ad alios fratres puenerat ex fucquib.m od.feud.am it.§.propter cafu m .A ccu rfiu s.
cefsióe patris feu aui:& ideo d en ec vixerit alienator, fr a te r ei*
DE. N U TV J^U F E V D I .
non p o terit petere pu te m illam al¡enatam.fecur.dum q u o d hic
filias bic inueni notabile m glo.yacath ec ca.propter inferias ca mutus,
in fra fequitur.fi moriatur fine herede m afculo,nihilo rsinus re­
fed lac.Cufreii3aü 'as Ceitsmbi,hanc *Iom » haba.
u ertitu r a d m e & c .q .d . *nt« m ortem cius n en poteft reuertn
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Qui íucceíTores teneantur. Tit.ix.
14
^
- j.ia in n * po terit eú recuperare, nifi deroum .l ie n .t o - A C .d e I ib .& e o .lib .l.ij.a r.ff.d e a d o p .l.G a rro g ato r.A .ff. defena.
1.em ancipatu.fed q u o m od o ,cum teneatur affirmare quod d e¡mo nec a
herede.mafculo fu b iu d iis ,& fíne fratre:v tin fra
funftus v olu ittnec debeat heredi li<;ere,quod defu nfto nen lir e tnortuo
^ c]jentttlusfécerit libellum & c . V e l fi vis intelliceb at:& maxime cum non pofsit Gliusfeudum habere, & here­
je
\ j y c j0quatur etiam de alienation e titulo venditionis
ditate repudiarervt in fra an ag n a.velfiliusd efu n .po f. feu. reti.
ge^e ^“ ®as qUód h ic loq uitu r fecúdum fua tempora, ©lim enim
c.fí c on tig erit. & in fra
^oterat vafallus necefde c ap . qui cu. v e n .c.
Q V I SV CCE SSO R E S
jjtate fuadente vfque u eftiri 4 filiam f u a m : fi m o ria filius non poteft. & .C .
teneantur.
ad medietatem fíne co - w r t, g Qe k e re d e m a f c u l o , '
de lib.cau.l.fi ab eo. &
Tnuefitura papa potentior ejl quam iu f- f f . pro fo c .l. h eres. &
fenfu d° m‘"úfraUqu™ n ih ilo m inus reu ertitu r ad m e.
iuranium. Item fa fta inueftitura a laico de diuer. & temp.prse.
m feu.alie.c.j. §. & o lim ob feru a b atu r v fq u e ad
de alieno feudo in diem ,yelfub conditione, l.eum heres, fecundum
•"¿fecundum hoc ha- quartu m gradum tantum fe c ú fortieur effectum yafallo mortuo fine fu c- quod de hac materia
lecum n o tu la P y .
d u r a q UOfd a m : h o c id e o , quia
cejfore,fiue pramoriatur inueftiter,Jiue in- potes in uenire in li­
uestitits,fiue tenent feudum: fed puré fa fta b ello difpu. Py.ij.char¿
qnao
p o fte a n 6 v o c a tu r feud um pa­
inueftitura non y a let . fa fta yero inueftitu­ & pro Sc có tra in rub.
torem adpartem°eius tern u m . A lij autem d icu n t v f ra ab ecclejiaftica perfona thodo pradifto, non eft licitum here­
qa¡ aiíenauit & c. nam
qu e ad f e p tim u m d g rad u m .
nonfortitur ejfeftum ,fi pramoriatur inue- di & c . & in fuperioriftitor antequamfeudum tenens: y el fe fub bus rubricellis. R e fp ó .
¡C tune q u a n d o
Filia non fuccedit in feudo licet yafa lj , conditione , yel tempore , antequam condi­
q u * oppofita fu nt, lo ­
1US VCndrebfudPo S n f
l ^ ^ ^ ñ i f L e tio y el tempus exiftat.Sal.
quuntur in feudo pa­
fo e ir r it a b a t u r v e n - ftitmrafafta frnitinpatrem,ytfih, c r f i te rn o : & ho c non eft
I
quis
inu
eftit’
fu
e­
m 3 ¡S S *
paternum,fed ab an tetuo alienatore fíne heF ilia v e r o n o n f u c c e d it e in
rit de alieno feu d o
ceflbribus acquifitum:
rede mafcu o . y e r u n - y
nifi inu eftitu ra fu erit fap o ft m o rte m eius, ig itu r non iure pater­
tamen fi dominus vo - _
.
r ... „ r ,.
r
v e l fi q uis fu erit in - n o h o c habet nepos.
lebat efi redim ere pro <fta in p a tre, Vt filij & filiae fu c ar.fEdo adop.l. fi a rró u eftitus f u b c o n d itio n e aliqua,
®quali pretio , poterat cedant f in feu d u m ( tu n e enim
gato r.§.p e.
h o c facere, fed agnatus f u ccec[jt filia filiis n o n ex ta n tiv e l te m p o re q u o nullus erat in b Si moriatur. fine fi­
ü eftitus:fiue p ram o riatu r tenes
t o s 8 )v e ln íii¡n u e ílita ? f e e r in t
lio m a fc u lo : v t in fra
feu d u m ,fiu e in u e ftito r,fiu e in - de a lie n a. feu. §'. in d e
Vt.j.qua. olim p o , feu. d e h o c fe u d o p a tern o . In alio
u eftitus.-inueftitor & in u eftito - poteft prsfn m i. A c c u r ­
aiie.c. eft au té .§ . p o rro v e r o fe u d o q u o d habuit in itiú
fius.
fiue debona. h o d iev e - tantúm á fra trib u s: n o n fu c c e r i s 1 heredes ten en tu r in u eftito
c Mafculo. hic c o lli­
ro inhibita^ eft omnis d k v n u s a l t c r i jf i u e v h a in u e f t i.
v e l h e re d i eius v e n ie te te m p o g itu r fratrem ad par­
í e v é l co n d itio n e d ice t alij di­
tem eius qui necefsitaticu larC qu am totalis' t u r a ,h fiue duabus:nifi h o c f u eca t,fi m o ria tu r inú eftitu s a nte- te fuadente alienauit,
per leges L o tha . & r it d i& u m e x p r é fs im , v t. a ltef
v e l a lio m odo a iure
Fride.infrap 0 fitas.qu 5
a lte n fu cced at.
. q u a tenens feu d ú , v e l ante c o n fu o cecidit,n o n admit­
fifiat, hodie ip fo iure
j
¿ d itio n em e x if te n te m ,v e la n te ti , donec fupererit anon tenet,& ad dom iT I T V L V S
IX .
’
lie n atsr.sam & fi heres
num libere reuertitur:
feriptus rogatus eflet alicui p o ft mortem fuam rcftitueie he­
vt dicit.d.l.Fnde.im perialém .qued in tellig ó verum effe quan­
reditatem fu am , & con dem netu r, & bo n a eius occupentur a
do feudum erat nouú feu tale paternum ,ad quod no n veniebat
£fce:interim veniens fideicommiffarius hereditatem petens r e ­
aliquis poft alienatorem cum no n habebat agnatos feu defeenpellitur. expeftanda enim eft mors fe r ip ti: v t.ft . de iure fif.l.
dentes,& non erat paternum ad quod agnati v enditoris venire
Statius F lo ru s.§.fin .& de l e g .ij.l. ciim pater.§. hereditatem .&
debeant poft mortem eius fine filiis ifiafculis-.quonianS tunc ip­
§.a b in ftitu to .& ár.iíifrad e> I,C o r.§.p ro feóo . A ccurfius.
fius agnati praeferuntur d om ino:Gcut olim praeferebantur ei in
d Vfquead.vij.fe d h o d ie o b tin e tv fq u e in infinitum : v t fupra
C*!f< va- redimido partem fcilicet feudi alienatam:vt fupra n o.eft. ficut
qui feu.da.pofl".§.boe quoque fciendum eft.
faíi fuit & alias dicitur quód fi vafallus culpam com m ittat p ropter quá
e N o» fu c c e d it . n t c eius filij.proles enim fe m in in i fexus,vel e r F cernina
heredibus feudum amittere debeaf.neque filius,neque eius defeédétes ad
fe m in e o fexu defeendés afpirare non poteft ad feudum ,nifiex ad feu d u m
*xa.
id feudum vocabuntur,fed agnati admittetur.-vt infra fid e feu.
p a fto :vt h ic ,& in fra de grad i.fuccef.in fe u .c .j.lice t enim fili* afpirare n»
Contro.fue.c.fi vafallus.& in fra fi vaf.feU .pri.c.fi vafallus. ficut
v t mafculi fuccedant patri, legibus tamen a fuccefsione feudi p cjfim t.
ergo olim praeferebatur agnati domino.-ita & ho d ie praeferun­
rem ou en tur,& earum filij:vifu p ra qui feu .da.p of.§. ho c autem
tur,cum hoc n ó fit mutatum ,quia quod fp ecialiter non muta­
notandum eit.
tur,quare ftare prohibetur?vt.C .d e tefta.1. fancim us. quicquid
f Succedant, hic poteft n o tari illud g en erale,quód licitum eft F x p reffe
enim lege noua n ó videtur expreflum,id v eteri legi d ebet in tel
exprefle,quod tacite n on Iicet:vt.C .d e p i.l,iij.& .ff.de cótrahé. lic e n t, qua
ligi reliftutm vt.C.de ap.l.pracipim us.in fin. D ic es e rg o quód
e m .l.L a b e o .& .C .d e d o.intér v i.& vxo.l.d onationes. cum om- ta citi n en ,
hic loquitur de alienatione q u i fiebat olim ante cóftitutionem
nibus c o n co rd .fe q .in ru b ric ellailla.im o exprefsim ,& per paLotharij & Friderichi.olira enim fi vafallus alien abat feudú, &
pofteaipfum recupérabatüpfura táquam feudum retineb at.H o- jy 8 ú licet.qu od eft in lib .d ifp .P y.c h a r.ij.lic et c ó tra ri* fint rudie verofecus,cum ftatim poft alienationem illicitam fit h o c
b ric e ll* i l i * ib id ép r*ced é tes.n o ta ri tam en hic p oteft, cp illu d
domino apertú:vt infra quid iuris fi vaf.poft.alie.feu.ipfum relocu m habet m feu do m afculorum :quóniam filia reifte fu cced it
m atri in feu do fecundum quofdam :vt infra de nat. fu c. fe u .c.j.
cupe.c.j.Sed videtur cp dominus om nin o debeat agtjatis prae­
ferri, qaádo vafallus feudum vendidiriquia tu nc vid etu r domi­
lic e t videatur con tra infra de b e n e .fe u .c .j.& fuperillud fu c c edat.inueni gloff. talem in quibufdam lib .fic dicétem , vacat ho c
num cóténere:vt infra in qui. cau.feu. am it.fi.denique. in fi.cú
c .p ro p ter inferius,fi d u s.in fra de feu.m archi.
vafallus ita in dominum p e ccet,qu ó d feudum am ittere debeat:
non ad proximos,fed ad dominum beneficium reuerti d eb ef.vt
g Non extantibus. v el extantibus, & fu b ito m ortuis: quafi non
dominus hanc fuse iniuria: vltionem h a b e a t: v tin .d .§ . circa
videantur extitifiV.vt no .fa p ra epifeopum vel abba.& c.§.qu inetiara fi quis.
prin.Sed dicas quód ib i loq uitu r de feudo n o u o :v el de tali pa­
terno,ad quod nó veniunt agnati ex latere venientes , ’cum nó
h Inueslitura. h o c eft d icere,fiue vnus tantum fu erit inueftit9,
“ pw linqfed tantum defeendentes ab eo qui illud acquifiuit:&
fiue ambo fuerint in u e ftiti, non fu cced etvnu s a lte r i, nifi h o c
t hoc videtur facere litera ibi pofita,non ad proxim os. 5 : non
diftum fu erit exprefsim ,& alter decedat fine legitim o herede,
.'sitagnatostquafi voluerit in tellig ere defeendentibus tantú:
fecundum quod h ic d icitu r,& fupra qui feu.da.pof.§.cum v era
boc infra fi de fe u .con.fu e.c.fi vafallus culpam commitC o rra d u s .& in fra d e feu.m ar.ca.fi duo fratres.
it &c.eodem modo poteft in telligi q uod legitur infra an ille
SrCCESSoRFS TEN EMNTVR.
^nirr,m ¡i'i11 ‘ H-fra-do.fui.ca.fi quis in terfice rit.lic et alibi dicatur quód
H icp o teft effe titu .qu ifuccef.tm ea n .rub riceü a talis eft : quid im is , f i
qms fu erit in w ftitns d e alieno f e u d o . hac autem non vtim u r in n oftro
x '¿ y sr0Iimus cft S uem nerao fequ itu nvt.ff.d e verb.fign .l.pro-
apparatu.
*
A«fftrr;.qmd ergo erit fi frater con fen tiat fratri fic facienti?
I quis in u eftitu s.
qmd filio prsm dicium fac it; & certe v id etu r q u ó d n o n : v t
i
nimirum ex qua perfona quis lucrum capit,eius
«uda/
- - - - -------------1------------------------------A ili/
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
S
Feudorum Liber primus.
15
quoque fa&um pra:ftare te n etu r,& fi quando iure fa&um n o n A g c & w r i* .h u ic fim ile eft.C .d e re.cre.St iureiuran 1 Ini,
e ffe w t.ft.d e reg.iu .L ex q u a p fo n a .& .C .d c 1, canJ.fi A e o A c .
fidei.& raerito nota 9 poffeffori defertur iufiuran.tfi poflefs,^
p'óff r°'
a Inneftm. & rnento:quia per patrem vel teftatorem fibi d e fe • -fauore,tfi- <ja reus eft.nim
...tu
irú fvt.s.d iftú eft)maxifr.u
eft.P0neis]
Por
rebatur-.at ¡d ipfius perfona locum n on habu it:igitu f n ec herefefsioniscóm odum :qnoniá m elior eft pofsidétis c ó d itio quám
petentis:vt
h
ic
,Sc.ff.de
Sal.inter.l.j.Sc.ff.
d
ep
ig
.l.
fi
debitor
ná
N ereiinm ditas coropetit:n¡rairú n ec debet permitti heredi, quod defunlicet, quod cto non fuit licitura:vt
& a ñ o re non probante
,e
tf
i
nihil
p
ra;ftjtc_
defuncton¿ £hde diuer. & te m .p r * - te m p u s,q u o d h eredes eius n o n
d o hm u lta b o n a auferfitur d o ­
Lcuit.
fc rip .l. cum heres . &
m re9 obtinere debetd e b e a n tin u e ftiri.* nam fiq u is
m in o h o c m o d o . & h o c c o lli­
v t.G .d e ed en .i. q u¡ a c *
ff. quod qu if.iu .l.iij . &
fuerit in u eftitu s p u ré d e alieno
g itu r per le g e m quas eft in titu ­ cufare. & fiu o rab ilio ff.d e v e r . o b li.1 . ij. &
f e u d o ,n o n v alet habita irtu eftilo de acq u ifitio n e ad toru m re­ res funt rei q u ám añ o q u a.re.ac.no n d a .l.j.&
res:vt.ff.de reg .iur.I.fa.
d e co n d i.& dem ó. cu i.
tu ra .b b o c ita eft,n ifi fu erit fag is in L o m b a r d a . Id e m d ice n ­
& de eden.l.quedam .&
uorabiliores. & prom_
¿ta ab aliqua ecclefiaftica p erdum eft d e guardia.
in fumma in rubricella
p tiores fumus ad afefolfo n a .tu n c enim fi praem oriatur
T JT V L V S
X I.
illa,n on eftlicitu m he­
uendutnquam ad con DE P IG N O R I D A T O
in u e ftito r antequam feu d u t e ­
red i & c . vt n o .s.ti.j. §.
demnandum.ff.de a&i.
feudo quid iuris fit.
nens, v e l c o n d itio v e l tem pu s
h o c quoque.fuper ver­
& o blig.l.A rrianus.
Im ilite r fi quis v o ­
b o illo,inu eftire filium
e x ifta f.n o n o b lig a tu r iu cc e ffo r
h
Malignando . alias
lu erit d ice re d e p i­
& c .& funt hate omnia
roalitiando:& alias,ali­
illiu s .h o c p ro b atu r p er le g e m
in tellig ea d a quádo n ó
g n o r e * fib i d a to fe
quando multa bona.
L
o
t
h
a
r
i
jc
d
e
precariis.
&
h
o
c
fu erat in poflefsionem
D E P I C N 0________ in u eftitu m efle, n o n
in tellig éd u m eft in vaiallis q u i
raiflus hic fecundus vari * dato feudo O-c.
cred atu r fu o iu r a m e n to , fe d
fallus : v t fupra tit. qui
feu d i fu ce efsio n em n o n h a b lt.
i n / m iliter. De fignore. a s
teftibu s id o n eis paribus d o m u s
fucceflores teneantur,
O h o c m telligo lo e u \Aluafi.
t i t v l v s
x.
c. fi quis inueftitus. &
v e l curias. In fu p e r fcie n d u m
h a b e r e , quando de pi. ^ „ d Z
DE C O N T E N T IO N E
h o c eft quod alibi di­
eft feud um guardias & caftaldig
g n o re con flab a t: alio - fer.nUÍ
in ter dominum & fidelem de in citu r., pofléfsionis ma­
q u a cu n q u e h o ra v u l t , au ferri quin p robatio incum- h,ct¡ r j
ueftitura feudi.
ximum cóm odum efle:
b it d o m in o .g ,fi pr o.
•
Orta contentio inter dominum O fid e­
p o fle á d o m in o , fcilic e t p o ft
vt.ff. de rei vin .l. is qui
bare n on poterit fe pU
lem
de
inueftitura,decidi
debet
y
el
f
e
r
f
a
d eftin au it. Sed oppoan n u m .k
g n o n d ed ifle, reftitue- ad
res curia tejlimonium perhibentes , y el fe r
nitur.-quomodo po tu it
T IT V L V S X I i .
redefeet eum dom ino, o l w f l
iuramentum pojfefioris iurantis cum duode­
h ic fecundus vafallus
vel probare per pares famtdu
DE C O N T E N T IO N E
cim facram entahbus.Bal.
in poflefsionem m itti,
curtis, vel breue teftain ter roe & dominum de p o rtio ­
cum alter pofsidebat?
tum , quod fibi de feu- liter^ d
, I c o n te n tio fu erit
ne feudi fratris mei d efu n d i.
R ñ . b e n e : quia petu it
d
o dederit poftquá per dicti,
in rer d o m in u m &
Fratri fuperftiti defertur iufiurandum
aliqua caufa interuepignus a c c e p it: vt.s. fi timui*.
fidelem d e in u eftif i fortem habeat infeudo de quo efi conten_ de inue. fe u .có tro .§.fi.
n ien te feudo p riu a ri:&
tio intercum O1dominum:fiedfi m üáha .
fic etiam ante tempus
tura fe u d i, p er pa­
m iliter fi aliquis. H u ic
bet partem filatur domino.Baldits.
ip fi reo po tu it fieri traobuiare vid etu r.C . qui
res d curise d irim a tu r.A lij enim
“
d itio .
p o t.in p ig .h a .l.fig e n eteftes etfi id o n e i fin t,a d m itten ­
I
co
n
te
n
tio
1
fu
erit
b H alita inuefiitura.fcir alite r.au th .ite m pofdi n o n fu n t.in o p ia e tam é p ro ­
¡ in ter m e & d o m in ú f e flb r . R e fp ó illud lo ­
lic e t(quod heredes in b atio n u m d irim atu r p er reli­
u eftitoris tenetur prae­
j d c p o rtio n e “ feu d i cum habet quando in m ortu o iu e ftito re , an­
g io n e m clié tu li pofTeiToris feu ­
fratris m ei defhn cfti, d ice n d o
ficiabaturrem fuifle il­
tequam tenens feu dú ,
d i, v e l cu m d u o d e cim ía cram épaternu m efle ,& fic m e d e b e re liu s: fed hic bene con­
v e l conditi® , vel tépus
fitebatur rem domini
ta
lib
u
s
,
fecu
n
d
u
m
q
u
o
fd
a
m
.
fu
cc
ed
ereú
lle
v
e
r
o
m
inim
e,taéxiftat:vel nifi fuerit.
fu iffe,licet diceret fibi
C g te ru m fi do m in us po fsideat,
quam habuerim partem m eam , obligatam pro pigno­
C Per legem Lotharij.qU£
eft in L om bar.ti.qu an­
etiam p e r fu u m iu fiurandu m
fiu e p o fs id e o , fiue a lie n a u i,“
re non efle. V e l aiiter
d o licet r efto rib u s.l.ij.
c ü m d u o d e cim facram etalibus
dicim us,quia poteft in­
da b itu r m ih i iu fiurandu m , fci­
& rub.de precariis.
telligi if t e . §. fcilicet
d irim a tu r. h o c ita ,f nifi clien­
lice
t
patrem
m
eu
m
iu
re
in
u
e­
DE C O N TE N quádo dom in9 in pro­
tulus s fit caftaldus v e l aé to r
ftitu m fu ifle d icet n o n p o fsidea
tione inter domi. e> c.
batione d efecerit:& fic
I contentio fuerit.P er d o m in i.tu n c enim tantum fu x ,
p o rtio n e m fratris m e i. Si v e r o
datur defenfio vafallo,
p a res.Iñ u d plenius id eft d o m in i r e lig io n i ftatur:
nullam p artem h a b u ero illius n ec fufficit iufiurandu
notab itu r in t it . quid
n ifi habeat teftes pares i d o fe u d i,n e c m ih i n e c d o m in o da- .nifi
. . & teftes, ad fint:fit in u e ftitu ra. c .j.§ .j.
, .
• r
i
-rIio q u in c r e d e r e tu r fu o
n eo s, nam aliqu and o m alig n a b itu r iu h u ran d u m ,n ifi p ro p te r f a a ?an, £ to c ft.x ij.fa c ra in d iftin& ione q u * ib i
Et. & infra titu . fi de
m é talib u s.-v t.s. jp x i § in uefti.inter dominum & vafallum lis oriatur,
D k Poft annum, n if i a d c e r tu m t e m p u s d atu m f it .t u n c e n im n o n
e inopia* h ic notandum eft qu ó d inopia probationis emergep o f le t a u fe r r i a n te te m p u s .illu d au te m in te llig a s & d e e o q u o d
tecóu olan du m eft ad auxilium quod alias eflet refpuendum: fi­
d atu m e ft p r o m e r c e d e a lic u iu s r e i-.v t.s.d e fe u .g u a r .c .j.q u is au­
cut etiam n o .in .C .d e h * r e t.& M a.l.qu o nil.& .ft'. d e te fti.l. fertem d ic a t u r c a fta ld u s ,d ic v t ib i n o .
u i.8 c.C .d e rep .l.con fen fu . A ccurfius.
D E C O N T E N T IO N E I N T E R M B &c.
f H o cita S -stdeturfacram en tum vafallo.nam verum eftcp ei
Quidam non habent hic aliquam rubricam , & male.
datur,nifi fit caftaldus,qui p o fsid e t. tuncenim taatu fuae id eft
1 Q icon ten tio, a lia s in u e n it u r in g l o .v a c a t h o c c a . p r o p t e r fu dem ini religion i ftabitur.alioquin n ó,nifi fo rte ven it caftald9
O p e r iu s .c .i t e m illu d d e fe u .g u a r .& c a fta l.
.
qui pofsidet.tunc enim non pofsidenti dom ino facramentú dem D efm tieru. id e ft d e m e d ie ta te :n a m a p p e lla t io n e p a rtis d ifertur:8e h o c eft quod dicit,nam m alignando Scc.Py. melius ta­
m id ia c ó t in e t u r : v t.ff.d e v fu fr .l.e t ia m .& .ff.d e v e r b o . f i g n . l . n o - p ^ * * ,
men p u to ,fcilicet quód iftud h e c ,ita refertur ad p roxi.d i& u m ,
m e n fili a r f i.§ .p o r t io n i s .v e l i n te llig a s d e p o r t i o n e ,i d e ft fiue d e d m *"
v t ita e xpo n as: ho c ita ,v t fcilicet per facram entum , id eft per
m e d ie ta te ,fiu e d e a liq u a p a r te i n t e l l ig e n d e d e m a io r i , v e l m i- ó»ít*r’
iufiurandum dom ini poftidentis c u m . ii j . facraraentalibus di­
n o r i : v t fu p r a q u i fu c c .te .§ .c u n s a u te m q u is d ix e r it,
rim atur,nifi clientulus fit caftaldus & c . tu nc enim fu ae,id eft
n Mlienaui. i n t e l l ig o fic .i.fiu e p o fs id e o p m e ,fiu e p e r aliú. u *
d om ini relig ion i ftatur,ita quód felus iu r a b it: & non habebit
q u i m e o n o m in e p o fs id e t ,ip fe n o n p o fs id e t:fe d e g o ip fe p o is j'
necefle iurare cum .xij.facra.fed alibi eft in tex.non fta bitur:&
d e o .f f .d e a c q u i r é .p o f le fs ie n e .l.q u o d m e o n o m in e . I m p r o p n e
fecundum hoc non d ebet efle in tex.verbum illu d,id eft d om i­
e r g o p o n it a lie n au L V e l f o r t e id e o r e fe r t u r a d v a fa llu m iufiu­
n i : fed debebit referri illud verbum fuae, tantum ad clientu­
r a n d u m ,e t fi n e n p o fs id e a t:q u ia fe u d i n o n e ft c o D t e n t io ,fe d d e
lum,St non ad dom inum nta dicas tantum fua:, id eft cliétu lirefe u d i q u a lit a t e h ^ fitatiO jid eft v tr ú f u e r it p a t e r n ú ,v e l n ó : v e l
.
« et,iftud
l
e Ite«- -o .fienim
r . ■ nihil
v i ­poflig io n i n ó ftabitur,nifi habeat te fte s & c .& fecundum h o c ma­
tio s e alteri9 «
p an is- q u ápo
fsid
llig
gis con gru it lite r * p rior e xp sfitie.
fideat de feu d o ,& nec dom inus,vel fo n é deminus:aliud eft.
S
D i-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
17
De alienatione feudi. Tit. xii;,
-2
8
A b e r is : vt.ff.ad T r e b e ll.l. ex fa fto .§ .v lti. & fi vis fcire quantum
D E UL1 E N U T J O N E F E V D I.
extendatur nomen heredis,decurre in lib .d ifp .P y .c h a r.v j.ru .
F í clientulus Flterim. erg o p ro p a rte lic et,q u o d in folidum
t t í :cr'
b*-c‘ex\
fed quaeritur quatenus heredis appellatio extendatur & c . i n
qua dicitur quod heredis appellatio in perpetuum fign ificat
fuccedentes : v t .f f de verberum fignificatione.l. h e r e d is .& .ff
de iure immu .1 . iiij.
& . f f de v erb o , o bliga.
fine d o m in i v o lu n ta te . In d e d
fu p ra d ifta m rationem d o m in o
1. ftipulatio ifta . cum
n o n , v t e g o p ro p te r h o c aliud . p o te ft praEfumi,fi clientu lu s fe­
aliis concordan, ibi fece rit lib ellu m in p erp etu u m de
m eu m feud um a m itta m . Si ta­
qu entib us: licet c o n ­
fe u d o fuo alicui ecclefiae, n o n
traria rub. fequens ibi
m en vafallus p o terit p ro b a re
dicat
quód fignificat
v a let:id e o fcilic et,q u ia n unquá
p aternu m fu ifle,íiu e p o fsid eat,
reu erfu ru m fit ad d o m in um , proximum heredem dúfiue n o n ,o b tin eb it: alio q u i nifi
t a x a t :v t .f f. de v e r b .
c u m ecclefia n o n definat efle
p r o b e t p aternum fuifle, v e l nifi
íignific.l. fciend u m . &
h e res, q u o d o bferuandu m eft ft. de o p e . Iibcr.1. cum
p o fsid e át,do m in us o b tin e b it.
& in priu ato e x natura p erp e­
patron u s. § .j. & . ff. de
t i t y~L v s
x u i.
tu i lib e lli. Sed d iuerfu m o b - m in erib.L in c a u f|.§ .j.
DE A L IE N A T IO N E
r
■
i
\
• cum aiiis c o n c o r . ib i
^
feruatu
r
in
ecclefia
quam
m
p
ri
f
e(j
Uen>
leu d i.
u s t o . « E c cle fia enim c u ltrix f h Jieúmitm-feudum ad
Vafallus boc iure poteft etiam fine -vo­
dominum. hic ergo di­
& au étrix iuftitiae n o n patitur
luntate demini feudum alienare ad libel­
citur quód vafallus li­
lum vfque ad medietatem, & non in plus-.
co n tra iuftitiam aliqu id fieri in
c ité pofsit vfque ad
&• non pa- alium centralium, O- non ec­
ie ,v e l in alterum-.priuatus v e r o
medietatem feudi in
clefiis in perpetuum:fed priuatofic: & tunc
fiepe o buiat iu ftitise.E t fi clien ­
refoluto iure datoris,refoluitur ius accepto­
lib ello dare fine pertulus
fece rit lib e llu m , v e l aliud mifíu d osnini: quod fi
ris:fed yeluntat edemini fa lla alienatio
yel proxime agnato, manet ftabilis omni
d e m edietate feu d i fine d o m in i fe c e r it , & fine filio
mafculo d eceflerit, tú c
tempere. In feudo autem marcbia & comi­
v o lu n ta te :eo m o rtu o fine leg i­
tatus non eft fncceftio.Baldus.
ad dominum feudum
tim o hered e m a fc u lo (q u o d v e r
reuertitur. Sed op. v af.
I clientu lu s v o lu e rit
b ú ita inte llig é d ü e ftin fe u d o , licité fe c it : ergo "pee-
^ non |¡Ceret:vt.ff.de conrrahen.em . & v e n j . fi quis d onat;on¡s.& deoff.eius cui m an .eftiu rif.l.j.& d ein ius vocan .í.fed
g f,ac.§-qu'- m a nu m ittitu r.& .C .d e c ó d it.& deaió-l.cú ita.íimi-
a'ilec- lia ítudicfus inquirat.
£ - - b í k libelle. fie e rg o
Jqiaro
extra videtur quo d alias non
lía
? 'a'T ¡w. fit alienatio permifl
** ‘
prsterquam lib elli c ó ce fsio.n am cum de plu­
ribus vnum cóceditu r,
fequens intclleftus pa­
rens efl «y de aiiis remouetunficut econtra:
vt.ff-de c ó d i. & dem ó.
l.cum ita. 5? de iudi.l.
jhenatio- cura prostor. Sed cú a^appella: lienationis appellatio­
n i pigno ne pignoris o bligad o
mió conti' continetur:núquid p itetnr.
gnori obligare pote­
rit ? E t videtur ap non:
v t.C .de re.alie.non ali.
l.fi.nimirum cui n on in
genere licet,nec in fpe­
cie Iicebit.íf. ñau. cau.
ftab.l.j. in princ. Sc de
ope.pu.l. iij. & de rei
vin.l.ofilcium . & in fli.
deaufto. tut. & in ftit.
quod cum eo.§ .fi.v id ef Facit ai tur etiam iftud confirhoc.C.de raari per.l. Friderich i,
fon.patri. .imperialem & c . qu ic¡.tífibtts. quid tamen dixerim ,
libro.n-& obtinet & verura eft
Sdi.ca.l. q> vfque ad m edietaté
yerjuífue- valet pignoris ob lig a­
r lo . <¡m tío, ficut & olim poteftud.iare rat: vt fupra qui. m o.
pof.mv- feu. amit.§. rurfus. nec
ji.fced. obft con ftitu tio : quia
loquitur de frauduléta
alienatione: vel quádo
totum alienare v o le ­
bat, vel pignorare. eo ­
dem cafu lo q u itu r.C .
dere.alie.no ali.l. vlti,
namvtdiclmuldVcitum
partem fuam feu d i
alienare,t id efi: m e d iu ,fin e d o m in i x<3*
m e retu r. c .
I u i- de a d u lt. 1.
nam non
nra 5 us’ R eíP°.nihlc
punitur non quia a ü e n a u it,fe d quia fine
,
.
lu n tate p o te rit h o c f a c e r e : v l­ »
to tu m ,v e l m éd iu m abenau erit,
te r iu s a p ro g re d i n o n po teft,fe ftabilis pm an eat alienatio: fra m afculo d ecefsit: ficut
cúdu m iu ftu m & v eru m v fu m ;
alio qu in & feud um a m ittit: &
- *1 ' ™ ° v e l n e P o t i Pe r l* eB ü 1 de„ m inore dicitur ?
n o n v a le b it q u o d factum eft. C f f * ‘ alienatio,et,arim e v o lu n Q u o d diótum eft a lie n a re, in tate d o m m ijie m ,n feu d o c o - vt¿ de ^
~
•
m ita tu s jv e lm a rch ia e,v ela lia ru
a n .l. fi ex c a u fa .§ . &
telligas d e lib e llo .b H u ic com
nunc. alias hic n o n pu­
d ig n itatu m n ó eft fu cc efsio fe­
fu etu d in i de ro g atu m c eft p e r
n itu r , quia iftud in telc ú d u m ratio n abilem v fu m : fed
le g e m L o t h a r i j. M e d io la n e n lig itu r de r e d o feu ­
h o d ie h o c eft v fu rp a tu m .k
d o , in q u o feem in*
fes v e r o irra tio n a b iliter c o n fiT I T VLVS
XIIII.
non fuccedunt. Sed in ­
derantes d icu n t clie n tu lu m e D E
F E V D O
M A R flabis tn e n n e nepotes
tiam alienare poíTe in to tu m , &
chia:, vel ducatus.,v el com itatus. 1
his exc!udu#t?Refponi
eftpro p a r te ,q u o d in
totum n o n líeet.fed huic quom odo refpondehim usfquod dié^ú
eft alien are,intelligas lib ello fubaudi, & p ig n o r e : S fita vid e­
tur P y . fibiipfi cótradiceretcum alias in fumtaa cótrarium n o ­
tatur in rubricella,quid hodie o brin et de feu.alias.§.fed an ho­
die & c.fed de hac m ateria d ic v t ibidem notaui.
c Derogatum f t. ego n o n puto q u ó d debeat efle in tex. fed p o ­
tius in g lo .& dices verum e fle,fcilicet quod ei derogatum erit
per.d.l.Lotharij qu£ eft in fra de prohi.feu.ali.per Lotha.im perialisbeneuolentiíe.im ó dices quód fim iliter derogatum fit ei
per.l.Fride.imperialem.
d 'inde, quíeriturvnde pro ced at illud in d e ?R efp ó .q u ia d id S
eft folam alienationem q u s fit in cócefsio ne lib elli, permifiam
efleúnde praefumi poteft & c .p e r ho c datur in telligi qu ó d nulli
fit permilíi alienatio praeter iftatn,fcilicet per libellum cú ali­
cui c óceditu r.nec c ótra d icit quod de p ignoris obligatione dicitunquoniam licet pignoris ob lig atio c ótineatu r alienationis
appeílatione,non tamen eft alienatio.nim irum pignus in bonis
debitoris permanet,ideoque ipfi p erire in dubium n on venit:vt
C .de pig.ad.l.pjgnus.
e In priuato. eft e rg o d eterioris codition is ecclefia quam priu3tus,cum ecclefia in perpetuum per libellum habere rem non
pofsit,fed priuat9 valet.alibi cótra tvt n o .C .d e facrofan . e ccle.
Lvt inter diuinum. A ccurfius.
E ftlftn cultrix, iftud v erbum fatis n o tab ile e f t : nam fatis eft
Beredi,
peüatin T omnibus prodefle v e lle ,& neminem laedere-.lieet folui pofsit,fi
cantin.rur 1Ue? ^t:Tt ln decretis cau fa.xiiij.q.v.deniq ue. A ccurfius F lo-
o » rent!nut«. ?
id e f t, fine filio m afcu lo S ) r e u ertitu r feud um ad d o m in ú .h
- S i v e r o cu m d o m in i v o lu n ta te
s,nefibo mafculo. in ho c.c.n o tare licet,qu ia heredis appellaone continetur filius tantú mafculus:fed alibi ponitur pro li-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
non:quoniam filiorum
appellatione etiam nepotes con tinentu r.nec enim d ulcio ri vocabulo poflunt nom inari.ff.de v er.fig .l.lib cro ru m . & in L o m b ar.d e beneficio.l.fi. A ccurfius,
i ?«• libellum fa lla , fu ba u d i, etiam fine dora ini volu n tate,
quafi non videatur alie n a tio , fcilicet cum feudum erat pa­
ternum . I te m & in alia alienation e e¡ fa d a . licet enim alias
prohibeatu r alien ario feudi pa tern i, in ter agnatos tamen c o n ­
ceditur : v t infra de alie.feu. paterni, ca.j.arg u . infra per quos
fiat. in uefti. & per quos reci.§ fed & res. & .ff. d eleg .iij.I. pater.§.qu in decim . V e l etiam dicas quód ho c refertur ad pro­
ximum diftum : & ita con tin u ab is: ftabilis permaneat aliena­
tio : fratri v ero v el nepoti & c . dum tamen fit fafta fratri vel
n e p o ti. & itafecundum h o c nihil vid etu r o perari eonfenfus
fiue voluntas d o m in i: quia tune fi eius volu ntate eflet fa fta
qualitercum que,valeret,& non poflet irritari fecundum qu ó d
v id entu r v elle conftitutiones L o tha. & Fridew V e l etiam dicas
quód nihil fubauditur:& ita continua cum fequenti litera:fratri vero vel nepo ti,id eft alienatio lib elli fafta in feudo com i­
tatus vel marchite & c .& fecundum h o c dices quód non d ebet
efle.§.P rior tamen expofitio v erio r efle videtur,
k vfurpatum . in feudo e rg o no n eft feruandum : nimirum
quia male in u e n t a ,& prause confuetudines traftu tem poris
non confirm antur: v t in authentica v t nu lli iu d ic .§ . nu lli.
c ollatio, ix. lic et contrarium dicatur infra de c o g . fe u d . in
pfin cip .
1
DE. F E V D O M U R C H I U E , V E L
DVcatus yel Comitatus.
^i'ias esi titulus tahs. Jhsalitcryfus beneficij f¡t retinendus, quo non
yiinm in r.oftro apparatu.
f tm ^ a p penuti0nt
n,piH¡
niunt.
9
1
Feudorum Liber primus.
20
amina.
1
a -p>. E marcbia
Imperatore. In primis illud not-fcilicet quód A
JLa ex rei qualitate & differentia licitum deprehéditer,quod
i Q 1f
Succedit.qvotsms m alus b o n iSiureLcmbir.fucee- Im<¡¡
^ • dar.vt in Lom ’bar.de
j- /fuccef.l.fi.fitnile.j.de
i
r) c c i - . j inuefti.
n quá. T i-
alias non liceret-fimile.C.femil.crcif.l.fi filius.& .ff.de procur.l.
procurator totorum.& demino.l.ait pr*tor.§.qusfitum. Si.ff.
de admi.tuto.l.qui fine herede.& -t.fi aduer.do.l.ij.& Í fumma,
vt in li.difpu. Py. char.
In fetidis dignitatum non fuccedit herer,
ij.ru o.ex rerum ¿ e q u i­
ti’ agitur qualitate & c .
nifi fit inueftkus.Item in aliis feudis fu c­
cedunt fili) 'Gr nepetestGr filiis y el nepoti­
licec c o n tra .fit argu. ftbus defunftufine defeendentibus. fu cced it
vfufru. quemadmo. cau c .l.j.& i).& .C .d e c o n ­ eu fratres Gr uepvtestquinimo & confobrmi.Baldut.
tra . iudi. 1. vnica. Item
tius accepit á Sem pronio.c.j.
k Aequitatem.hic rig o ri iuris praefertur *q u itas:vt & alibi: & xan
in fum .vt in liP y.ij.q u ate rn o .j.ch ar.ru b .fe rap e r enim ¡equitas ¿e
praefertur r ig o r i: v t.C . ,n
d o f u c c c d itfin b en e ficiu m ma-
ritus , nifi fpecialiter in u eftitus fu e r it . E t fi ipfa feem ina f i­
lio s d im iferit: d icu n t quidam
filio s non d e b ere fu cc e d e re in
E m arehia, v e l duca­
b en e ficiu m m a tris, nifi fpecia­
tu , v e l c o m ita tu , v e l
lite r fit d i d ü , v e l in u eftiti fu e­
£ aliqua reg a li d ignita­
r in t : quia fecu n d u m v fu m re ­
te fi quis inu efiitus
g n i ad b en e ficiu m v o c a n tu r
fu erit p e r b en e ficiu m ab im p e­
p a te r n u m ,& non m atern u m .
rato re: * ille tantum d e b et ha­ B S ed fecu n d u m aequitatem k di­
b e re . heres enim n ó f u c c e d it b
cam us filios d e b ere fu c c e d e re .
v llo m o d o ,c nifi ab im p erato ­
H o c dicim us* d e capitaneis, &.
re per inu eftitu ram a cquifierit.
d e m aio ribus v a lu a fo rib u s, m
Si ca p ita n e i,t v e l valuafores
& de m in ó rib ú síd e m inim is au
m aiores v e l m in o res in u eftiti
t e m , & de iis q u i b en c ficiú t e ­
fuerint de b e n e ficio : filij v e l
nen t a m aio ribus v alu a fo rib u s,
nep otes ex p arte filio ru m fu c­
fic feru etu r n ficu t inferius di­
ce d u n t. Si v e r o v n u s ex h is fi­
cem us.
liis v e l n ep otib u s fine d e fe en ­
T I T V L V S
XVI.
dentibus m afculini fexu s h e re­
D E F E V D IS D A T IS
dibus m o rtu u s fu erit, prasd id i
minimis valuaforibus quid
fratres v e l nep otes p e r in u eftiiuris fit.°
tu rá patris & a u i din b e n e fició
Mineres yaluaforibus minimis feúdum
aufarepcjftmt
quancundoq;,
precio tamen
f u c c e d ú n t . E t fim iliter in tellirtfittuto,fi quod accepaint.Baldtss.
ge n d ú e ñ in c o n f ó b r in is .* S i
I m inores P valu a fo ­
d u o fratres fim ul in u eftiti f u e ­
res ben e ficiu m t o lle rin t d e b en e ficio n o u o , & n o n C
i'
re
v o lu e rin t m inim is
d e p a te rn o : fi v n u s eo ru m fine
v alu a fo rib u s,lice t eis
de fe en d e tib u s m afcu lini fexu s
f a c e r e : e x c e p to fi b en e ficiu m
m o rtu u s f u e r i t , do m in us fuc­
v e n d id e rin t eis.- S iv e r o p re c iú
ce d it,n ó frater:nifi p a d u m fue­
d e b e n e ficio a c c e p e rin t: tu n e
rit ininueftitura,q> frater fra tri
aut preciu m red dant,aut b e n e ­
fu cc e d a t.P e r p a d u m enim fra­
ficiu m dim ittant.
te r fu c c e d it : n o n d o m in u s. E t
b ic n o t. quód licitum
eft m inori quod ipaiori non l i c e t : v t. C . de
a r b .L j. & . C . fi de m o­
men. pof. ap. fue. l.j. &
C .ad leg .Iu l. de adul. 1.
fi adulterium. & . C . de
pro cu r.l. militem . & .ff.
de ri. nup. 1. o bferuin dum .licet argu d it con­
tra.C .d e d ecu r.l. fin .&
t
Xel- ff.de regu .iur.l.non delofuper hoc bet aCteri.immo & alias
text. fa cit d icitu r, quód fi licitura
triabrocar. eft m in o ri,m u lto fo raüegaio itt- tius & m aieri.ft.de offi.
ra a d h o cfa prasto. 1 .B arbariu s. &
cien tia , & C . de poftu. l.j.Sr. C .d e
ibi dijfufe peda.iudic.l.ij.Itero hic
traftat ifta no n licet heredi q u o d
materiam, defim fto lic e b a t: vt &
Confuetudi- alias. C .d e reuo.; d o .l.j.
nes male & fi.5c.ff.de doña-ínter
traftutcpo- vi.& v xo . 1. cum h ic. Sc
ris non con - ff.<je p eti.here.l.nec v lfrmantur. Iam. & in fum m a, v t in
lib .P y .c h a r .v j.r u b .c ó ­
tr a ,non lic et heredi qct
d efu n fte lic e b a t:lic e t
fit cótra . ib i rubrica fu­
p e r io r . vnde hic fo let
afsignari cótra: vt.ft.de
p r o b a tio .fipaftum. fed
ib ip le r fiq ,e ft, propter
quod foluitu r c on tra,
b ÍBccedrt.licethocho
die fit vfu rp atu m : vt.s.
f.p r e x i.in fine,
q u o d d ixim u s d e fra trib u s, v t
c rilo modo. Sc alias v l­
vn u s alij fu cced at per p a d ú rid é
lo m ortuo:fed,vllo mo­
dicen d u m eft d e filiabus,fi h o c
d o , credo literam v e ­
p a d ú c o n c ilie t.& fie p e r p a d ú
riorem .
filiae fu cc e d u n t. s
d Patris & aui . bene
dixit,patris Sc aui: qu o­
t i t v l v s
xv.
niam ho c ©bferuatur in
A N M A R IT V S
SVCCEfeu do ab an tecefforib9
dat v x o ri in beneficio, b
qu^fitOjnó fi per fe qu£M antus yxori non fuccedit in feudo
fiuiffet: quia tunc frater
etiam fccnüneo,nififpecialiter fit inuefiitus.
fratri n ó fuccedit: Vt.s. filie etiam non fuccedunt matri tn eodem
diftum eft,SCj.proxim c feu do,de rigore: nifi fpecialiter fit diftum,
y cl fuerint i nuef i t e : fed de equitate bene
d icetu rin ifi ex p a fto :v t
fuccedunt .H oc obtinet in capitaneis ,G r
ib i d icitu r.
e Jnconfobrinis.hGC O- maioribus yaluaforibus.Baldits.
t Not.quod lim vfque ad feptiraum
I feem inathabés b e ­
feudií in do gradú: fed hodie in in ­
n efició & m aritum ,
te» dar» »o finitum : & intellige hic
m o ria tu r:n u llo m o poteft. fa cit proprie a ccip i cófob rtSpec. ' >tit. nos. alioquin de fuperde loca. § . fluo diceretur:vt in ftitu .d e g ra d i.c c g .§ .iiij.
nílc aliena, f Si duofratres inutfi it i.i fiu d e ipofitum eft.s.de fu ccef.feu. § .f iyerfic. i q i . lia v e r o .& .s .q u i feu.dare p e f.§ . cú ver© Corradus. fed eft fcie& in .c. i. dum quód induxit argu.áfim ili.fim ilia ftudiofus inquirat.
§. donare, g Succedunt.vt.s.qvi feu .da.p of.§.h o c autem netádum . Si.s.de
qua. olim fuccef.feu.§.filia v e ro .& .j.d e grad i.íuc.iñ feu d .c.j.
feu .p o.elie.
h MN M A Z JT V S S V C éÉ D A T V X O RI
inyji.feud.
„
in beneficio.
* p ñ deric.
Mlias eft tkv.£«e. ordinefucccdant fili) in beneficium metris . que nen
Sarto. & vtimur m noftro apparatu.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
C . de iu di. 1. placuit. & ¿e¡ ’ 4 '3*
ft’.ad fenatufcóful. V e l*'
leia.l.fi cred ito r.f.j.
1 Hoc dicim us.cpsod diftum eft.s.de natu.feud.
in p rin.fcilicct quód fi/
ne caufa deueftiri n e n
po fsit.A c c u r.
m Valuaforibus.quidam
habent hic in téxt. fta­
tim poft valuaforibus
gloffatutn , feu in terline atu m ,id e ftd eh isq u i
beneficium tenent á mi­
noribus valuaforibus.
p e ft fequitur fic, vt fer­
uetur Scc,
n 5er*er*r.ficut conti­
netur in feq.ca.prex.li_
cet illud hodie corrigatu r,vt ibi notao
D E F E V b lS
datis minimis yaluafenlus
quid ierss fit.
Altas non erat titu . ne­
que cap. fed . §.fi mineres.
Accurfitts.
p £ i minores. Iftúd tótú
i j eft correftum : vt.s.
de ha.feu.in fi.
q
g V l B v S M 6-
dis feudum amittatur.
Alias eft tit. de amiftione feu . quo non ytimur.
r p l capitanei. Dimife^ r i n t . Iftud expefitú
eft.s. in prine, illius tit.
qui.m o.feu.am it.
f 5«e»ter.nunquid ifta
duo funt neceffaria, id
eft
m sn ifeftet, &
ad eius damnum h e c fa­
ciat? refpó. vtique-.quia
T I T V L V S
X V I i.
poen* potius funt m ol- jtan£
Q V I B V S M O D I S F E Vliéd^ quám exafperád^.yiar
dura amittatur.ft
ff. de pee. 1. p en. fi ergo Lenda.
I capitaneijV el m aio­
credétiam domini mares v a lu a fo re s , q u i nifeftauerit aliás, non
dam nificandi animo,li­
h o d ie v o c a n tu r c a cet dominus daranifice!pitanei (licet im p ro ­
tur:t3men non priuabi­
p rie d icantu r m in o r e s ) fe n io tu r feudo, fimiliter dic
res in b e llo d im iferin t, r v e l fi de lib e r to , qúi confpicrcd e n tia m ad eo ru m dam num rationem fecit cum in i­
fcie n te r f m an ifeftau erint,fi val­ micis dem ini fui: fi non
con tra dominú confpiu afores fen io ru m v x o r e s adul- r a u e r it, non reuocabite ra u e rin t, 1 fi fcie n te r fe n io - tu r in feruitutem : vt.ff.
res affalierintjvel fim iles culpas de oft.prarf.vr.l.j.§.cum
patronus.licet videatur
c o m m ife r in t: b e n e ficio carere
a r. cótra in decretis.iij.
d e b en t.
q.v.accufatoribus.
Adulterauerint. illud
t
in telligo quádo fciéter vafallus cogno u erit ipfam .quid enim fi
in leftú fuú fua vxo re abfente vafallus domina fuá in uenerit:&
fic putás vxoré fuá effe,eá c ognouerit:núquid pro pter h o c feu­
do priuabit? certe n ó . vere enim ipfe adulteriú nó cóm ittit:vt
in d ecretis.xxxiiij.q.ij.c.in leftú.idem in telligo,fi concúbere fe
exercuerit:vt.s.quib.m od.feu.am it.§.item fi fidelis.idem dicitur
de ee qui facratifsimas virgines fo licita u e rit.C . de epif.& cleri.
i.fi quis non dicam .& in authen.de fan-epif.§ p e.col.ix.
A PV D
^
£ J J E M V E L J I J fo S
uerfia feu d i definiatur.
CON TROAbas
Conftitutiones feudales &c. Tit.xix.
2t
22
A fcilice t de alienatione Feudi: per quod videtur quód hic nó lo ­
M as non eflhh a lij™ titulus,
f f ctntentio.Coramimperatore. Iftud hodie corrig itu r, quia h o quitur de illa co n ftitu tio n é : nifi fo rte diceres cp illa cóftitu tio
in fi.& if ts qti£ funt hic,fint v el debeát effe tatú vna cóftitu tio .
* S ) die
die inter
inter m aiores & m inores nulla eft d iferetio: v t.s.d e na.
g ImperatorLttbariut.auidzm non habent hanc fuperferiptio^ ¿n fi fic e rro pares curtis co g n o fccre poterunt etiam inter
:U-tañ eos- & ^ n A ia e hodie per cóftitu tionem F rid erich i im nem ,nec aliquam:puto tamen quód fatis pofsit admitti talis fucapiti*
r
perferiptio: quia cred o
•ialem.§. p rxterea u
hanc fore illam co n fli
, V e l dicas quia
t i t v l v s
x v i i i .
jnterim.
- „
laudam entú íapientú Papias, at­
tutioné dc qua feci méhic loquitur quando co
A P V D Q JV E M V E L
q u e M e d io la n i, M á tu a s,V e ro - tio n e m .s.p rori. & cre­
trousrfia erat inter ca­
quos controuerfia feudi
nas, quse B ren u s (alias H y b e r d o quód duret h s c c ó pitanees d efeude quod
definiatur.
flitu tio vfque ad illud
n
u s)v o ca tu r, & Parmas, Lucas,
quilibet eorum dicebat
I c o n ten tio fuerit d e
fe tenere ab im perato­
& Pifas,& S y p o n ti,& m archio- c.fi quis fine filió m aftu
b e n e ficio inter capilo .licet d iflíS a per plu­
re,& ab eo fe efle in uenu m atq; d u cu v e l capitaneora capitula.
taneos, coram im p e­
ftituro. vnde n o eft m i­
rum ,atq; v aluaio rum m aio rú .
h p / tputs miles.Relicpuerum fi imperator tan rato re * definiri d e O r i t . in fuccefsione
cuam dominus debet
Decedente milite vafall»fucceditfibifi­
b e t.S i v e r o fu erit c o n te n tio in­
militis notabis,quód li­
c o ^ o fe ere inter cos:
lius,&• nepos ex eo,&‘frater:quinimmt&
te r m in o res valu afo res & m aio
c et inferiores nó r elin ­
patruuiyjifeudumfit auitum.Balius.
fed q uod d icitur in p rfquant, tamen fratres ex
difla conftitutioné Fri- res d e b e n e ficio ú n iu d ic io pa­
Im perator Lo thariu s S Eugenio
tráfuerfo admittuntur,
derichi,imperialem. §.
riu m definiatur, v e l per iu d ice
1 papas,& vniuerfo popu lo.
& dominus p rs p o n ipraeterea.fcilicet quód
c u rtis. Si aliquis b d e capitaI quis m iles m o rtu u s fuerit tu r,licet in feudo alio £ controuerua eft de
n eis,v el d e m aioribus v alu afo ­
feudo inter duos vafalfine filio m a fc u lo ,& n e p o t i ^um f[;a.trum, fratres nó
?. • t
r
••
f u c c e d a t ,n ili fu e r i t fp erib u s, v e l de m in o rib u s fuum
los,quod domini eft co
p£ m
S
gmrio-
b Si aliquis, fuper ho c
ca.qusdam exemplaria
habent titu/talem, qua­
liter alienationes mili­
tum euacuari debeant.
q u o n o n v t im u r .
b e n e fic iu m , fiue to tu m ,* fiue
p artem alie n au erit: & ipfe v e l
heres eius fine h e red e dd ecef-.
ferit: q uia ben e ficiu m fe n io r ibus ap eritu r,to tu m q u o d fecit,
re u o ca ri d e b e t .8
C O N S T I T V T 1 0 N F S F F .V D U L F S
domini Lotharij Grc.
ex.Lotharij. hanc conftitutionem no n memini me le-
OJgiflemifi
gii
fuerit illa quas fic incipit: Im perialis beneuolétias
«cc.Py.ego au tere puto quód ifta quas feq u itu r, fit illa q u s fic
lncipit,Si quis miles mortuus fu erit.& debet habere fu perferiptienem talé,Im perator L o th a .E u g e .p a p s, & vtfiuerfo popu «>•&in quibufdam confuetudinibusita habetur fupraferiptum:
hitelligo quód teneat h s c conftitutio vfq; ad illud c~
une tilio mafculo.nam in p rs d iftis ca.om nibus qu^ funt v fqu e
*d diftú.c.fi quis & c.loq u untur de beneficiis m ilitú ,& de fu c ctfsione,S: de culpis,fi quis ea capitula reftein fp e x e rit:& h s c
*ft de qua d icit hic obferuet de beneficio & fuccefsione & de
culpis &c.ad hoc faciút plura c ap itu la,q us fic in cipiun t,fan ciWns Jtc.quod verbum notat eflc.l.inaperatoris.Illa enim có fti^tie,Im perialis b e a e u o le n tis , n ó loq uitu r nifi de v n a culpa,
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
B
daliter
. vt. f c,
proxi. & fupra de. feu.
m ar.ca.fid u o .V e l quod
eft venus,idem m fih o rum fu ccefsion e : quia
E t fi filius fratris m o rtu u s fu e­
in feudo antiquo loquirit , frater patris in ben eficiu m
tur.St ho c eft quod di­
aui d e fu n d i fu cced at.
c i t , in beheficio patris
T i t v l v s
x i x .
ipfe fu cced it & c . Q u id
T I T V L V S
XX.
ergo erit fi duo fratres
C O N S T I T V T I O N ES
DE
B E N E F IC IO
FRAin te r ie bona fratris d ifeudales dom ini Lo tharij impera­
tris,& qualiter frater in benefitiid
a n t,& v n i fo li feu­
toris,quas ante ianusm beati P etri
cium fratris fu cced at.»
dum eueniat, quod erat
in ciuitate R o m an a con didit obFraterfratri defunño finefilio non fuc­ antiquum : nunquid fi­
feruand as.
cedit in feudo nouo.Fallit regulafi tempore ne herede m ortuo fraPracepitimperator eonfiitutionem edi­
Q inueftiture perpattum aliud conuenit.Item t re,ad qué deuenit ,d e tam fuper beneficiis militum,& • fuccefitonc
f i de communibus bonts efi emptum. Itemf i fe n u r f m r ; v e [ dom;_
& culpa,cum confilie virorum prudentium
frater efi inuefiitus vtriufque nomine do­
n o ?R efpo n .au t refutaab omnibus obferuati.Baldm.
mino fciente.Item fifrater acquifiuit in houit,aut n on.fi refutauitl
fiem regu.Baldm.
¡I q uis ex m ilitum o r­
vel ad h o c re fu ta u it, v t
c Siuetotvm. iftud in télligo quando licite alienauit: & ponitur hic
vel,cerreftiu e: queniá
non totum poterat alienariialioquin e r fola a lienatione non infpefta morte heredis ad
dominum reuertiturivt
s.de feu.alien.in prine,
expolitum eft. V e l fi vis
intelligere quada alienauit contra prohibi­
din e d e c e ife rit, q u i
tionem,intelligas quód
ita de fafte euenerat,&
f c j j t ^ 'p l d e fe u d o inueftitus
erat folummodo dubi­
fuerit: v t có ftitu tu m
tatio vtrum abonse fi­
habem u s, o b fe ru e tu r d e b e n e ­
dei emptore poflet re­
ficio & fu c c e ís io n e , & c u lp is.
uocari mala fide trad i­
tum. & n o t. hic idem
S i v n u s inculpatus fuerit vn a
quod.s.quibus m o. feu.
d e his nom inatis c u lp is , v t ha­
amit.§.rurfus.
bem u s in fe r tú , o b fe ru e tu r per
d Sine herede, id eft fi­
co n ftitu tio n em d o m in i L o th a ­
ne filio mafculo: vt.s.de
alien.feu. circa finem.
rij f im p erato ris,quae eft c o n fti* Reuocari debet. H ic
tuta te m p o re E u g e n ij papae,
notandum eft verbum
ante ianuam beatifsim i P etri
necefsitatis pro pofsia p o fto li in ciu ita teR o m a n a p e r
hilitate p o n i,& pro cófilio:ficut & alibi: vt.ff.
...
de p i.l.cred ito r.& .C .ad Ieg.Fla.de plag. l.fi fratre, ficut e có tra
ytr verbum confilij fgepifsime ponitur pro necefsitate: v t.C .d e re2ikm' fcin.ven.l.non idcirco.& .ft'.de ad m i.tu.l.tutores.5.ij.
f
r e liq u e n t :h m b enefiem aui in
patris v ic e m fu cc e d it. E t fi h e red em & fratrem reliq u erit, in
b en e ficiü patris ipfe fu c c e d it.
I q u is a c q u ifie r it b e neficium , & fine filio
m afculo m o rtu ’ fue­
rit, & fra tri reliq u erit:frater n ó fu cced at fratri,fed
do m in us habeat, nifi p er in u eftituram a d o m in o ord in atu m
dominus eum de nouo
in u e ftir e t:& r^fte ad
ipfum dominum reu ertitur,alioquin fratri :v t
j.de nat. fuc. feu. cap .j.
& .j‘.de eo qui fi.fe c .a g .
de feu. p at.c. tres erant
a g n a ti.& .j.£ d e feu .có
tr o . fue. c. T itiu s cum
fu erit, v t frater fu cced at fratri,
Sem pronio,
fi m o rtu u s fu erit f in t hered e
i D F B É .N E .F J m afcu lo:ve l fucced at frater fra­ ciofratrts ,c r qual itet fra ­
tri m o r ilti fine filio :v el nifi b e ­ ter in beneficium & c .
filias non efi titulus,
neficium de co m m u n ibu s b o ­
k ^ ltp u it acquifwit.Fmnis fuerit em p tu m :k v e l v triu fClptum. fic ergo feu­
dum emitur & acquiri­
tu r pre cio rv th ic,& .s.d e na.feu. con tra.eft euidenter.j'. de feu.
dato in vicem le.cóm if.vbi d icitu r quód non fub p rste xtu p e c u n is,fed am ore dom ini feudum acq u iritu r.R efp en . iftud in .
telligo,qu ando á vafallo emitur d om ino fciéteúllud v ero lo e u
habet quádo á dom ino emitur:quod fieri p ro h ib etu r. Sed op­
ponitur, j.tit.quem adm o.feu.ad fif.perti. ca.fi quis fine filio, ex
c© verbo ,nifi á dom ino red em erit: per quod innuitur q> á d o ­
mino emi valeat.Sol.illud intelligendum eft quando redim it fi­
ne preci«:aliás b éueferüiédo d o m in o ,& optim e fe h abido er­
ga dominum.8? ponitur ibi red im it, extra propriam fignificationcm .fim ilia ftudiofus inquirat, hic auté notabis iftud generale:Licitum eft fine p recio ,qu od cum precio n ó iicerep.vt ar.
flf.de in fa.l.fiirti.& ar.C .d e prásdiiscuri.l.fi.& C .m ád .l. fi.& de
fim .p atri.l.j.ar.có tra eft alias,fcilicet quia ao n eft licitum gra­
tis quod precio non liceret: vt.fl’.de rit.nup.l.palá.arg.cótra ad
hoc.ff.de reg.iu r.l.cu i ius eft d onandi, licet alias dicatur qu ó d
lic itu eft precio,qu od gratis n ó liceret:vt.ff,^ui.m o.pi. vel h y poth e.fo lu i.l.ficu t.§ .fed fi.& .C .d e con tra, iudi.l.j. & . ff.de c o trah e.e m p d .j.& .C .d e adm i.tu.l.nó omni .& , ff.de pro cu .l.p ro -
^